6. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

Av.

Davacı tarafından, davalı aleyhine Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 17/05/2023 tarihinde tesis edilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı, davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Ereğli'de en büyük besicilik işini yapmakta olan bir çiftliği bünyesinde barındırdığını, müvekkili şirketin tek yetkilisinin ...... olduğunu, şirket yetkilisi ......' ın da kendi uhdesinde canlı hayvanlar bulunduğunu ve aralıklarla kesimini yaptığını, şirket yetkilisi ...... ile davalı şirket arasındaki işbu davaya ve takibe konu hukuki ilişkinin de hayvan kesimi sonrasında ortaya çıkan alım-satım ilişkisi olduğunu, müvekkilinin belirli aralıklarla davalı şirket için .... Gıda İth. İhr. A.Ş. Ereğli Mezbaha Şubesi' nde canlı hayvanları kestirerek davalı şirkete satışını sağladığını, bu hukuki ilişkiden dolayı müvekkilinin alacaklı iken davalı tarafça kötü niyetli olarak borçlu gösterilmeye çalışıldığını, bu kapsamda davaya konu takibin başlatıldığını, müvekkili şirketin davalı şirket için dava dışı ..... Gıda İth. İhr. A.Ş. Ereğli Mezbaha Şubesi' nde kesilen hayvanlar için fatura düzenleyerek davalı şirkete teslim ettiğini, ancak davalı şirketçe kötüniyetli olarak belirli döneme kadar tüm faturalar işlenmiş iken son döneme ait kesilen hayvanlar için düzenlenmiş olan 8 adet faturanın işlenmediğini, işlenmeyen faturaların toplam tutarının KDV dahil 1.048.046,97 TL olduğunu, söz konusu faturaların teslim alındıktan yaklaşık 3 ay kadar sonra Konya Ereğli Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarı ile taraflarına iade etmesi sonrasında durumdan haberdar olduklarını, müvekkilinin de noter aracılığı ile faturaları tekrardan davalıya gönderdiğini, davalı tarafın faturaları iade gerekçesinin gerçeği yansıtmadığını, canlı hayvanların kesiminin yapıldığı şirkete müzekkere yazılarak müvekkiline ait olan canlı hayvanların kesimi yapıldıktan sonra davalıya teslim edilip edilmediğinin sorulması halinde gerçeğin ortaya çıkacağını, müvekkiline ait kesimi yapılan hayvanların küpe numaraları, kesim sonrası hangi firmaya naklinin sağlandığı ve nakli sağlayan şahıslar ile kesilen hayvanların ağırlıkları ve sayıları kesimhaneden çok kolay bir şekilde öğrenilebilineceğini, davalı şirketin kötüniyetli bir şekilde takip başlatılan müvekkiline ait faturaları işlemediğini, bunun akabinde cari hesap ekstresine dayalı olarak icra takibi başlattığını, davalı tarafın 51 adet büyükbaş hayvanı bedelsiz bir şekilde uhdesine geçirdiğini, sözü geçen 51 adet büyükbaş hayvanın etini davalı şirketin kesimhaneden aldığının kesimhane kayıtlarında ve il, ilçe tarım müdürlüklerindeki kayıtlarda mevcut olduğunu, müvekkilinin ayrıca 09/07/2018 tarihinde dava dışı ...... Dış Tic. Ltd. Şti.' den 120 adet besilik canlı sığır satın aldığını, söz konusu alım için ödemelerin banka aracılığı ile yapılıp aynı tarihte.... nolu fatura düzenlenerek tarafların ticari defterlerine işlendiğini, söz konusu faturaya konu 120 adet besilik canlı sığıra ait kulak küpelerinin de fatura ekinde şirketçe imzalanan evrakla teslim alındığını, söz konusu bu hayvanların da 23/07/2019 tarihinden 21/09/2019 tarihine kadar kesimlerinin yapıldığını, kesilen hayvanların davalı şirkete kesim sonrası teslim edildiğini, ancak müvekkili şirketçe satın alınan bu hayvanların küpe numaraları ..... Süt üzerinde gözüktüğü için kesimhane kayıtlarına ..... Süt adına kayıt açıldığını, ancak ekte sundukları faturadan da anlaşılacağı üzere bu hayvanların müvekkiline ait olduğunu, söz konusu bu kesim sonrası ne mal sahibi olan müvekkiline ne de küpe sahibi ..... Süte herhangi bir ödemede bulunulmadığını, müvekkili şirketin sahibi ve tek yetkilisi olan ...... kendi adına olan canlı hayvanların kesimi sonrasında davalı firmadan alması gereken bedelleri alamadığı için Ereğli İcra Dairesi'nin .. E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, ...... tarafından söz konusu bakiyenin müvekkili şirkete 21/09/2021 tarihinde temlik edildiğini, müvekkilinin bu aşamada 737.757,81 TL alacağının bulunduğunu, mahkemenin yargılama sonunda aksi kanaatte olursa takas defii' nde bulunduklarını, müvekkiline ait onlarca taşınmazın haczedildiğini, söz konusu taşınmazlardan sadece birkaç tanesinin alacak miktarını karşıladığını, bu kapsamda aşkın hacizden dolayı Konya .. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açtıkları davanın devam ettiğini, Ereğli İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile de kıymet takdirine itiraz ettiklerinden bahisle davalıya borçlarının olmadığının tespitine, ödenecek bedellerin davalıya ödenmemesi yönünde uygun görülecek teminat karşılığı ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile takibe konu miktar olan 1.166.756,06 TL nin %20' si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; haksız açılan davanın reddi gerektiğini, davacının dosyaya hiçbir delil sunmadığını, dilekçe ekinde belirtilen dosyaların celp edilmesi halinde davacının en başından beri bu borçtan haberdar olduğunun ortaya çıkacağını, dava dilekçesindeki iddiaların kabulünün mümkün olmadığını, davacı vekilinin .... Gıda İth İhr A.Ş’den celbini talep ettiği evrakların gerçeği yansıtmadığını, zira yaklaşık iki yıldır takibin iptali de dahil tüm hukuki yollara başvuran davacı tarafından bu evrakların sunulmadığını, müvekkili şirket tarafından karşılığında mal almak üzere davacı şirkete en başta çek verildiğini, çek alınmasına rağmen çek miktarı kadar etlerin müvekkiline teslim edilmediğini, icra takibinin de bu sebeple yapıldığını, davacının dava dilekçesindeki ..... Süt ile ilgili iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacı şirketin ve yetkilisinin kendi arasında yaptığı temlik işlemine itiraz ettiklerini beyanla öncelikle ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, davacının haksız ve kötü niyetli davasının reddine, davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince; ".....Mahkememizce yapılan yargılama ve değerlendirmede; davacı vekilince davalı şirket aleyhine açılan bu davada; davacının Konya .. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ile %20 kötü niyet tazmintaı talep edilmiş olup; davalı vekilince taraflar arasında ticari ilişki kabul edilmekle birlikte davacının halen müvekkiline borçlu olduğu, davacının hakkında girişilen takip ile müvekkilinin alacağının tahsiline engel olmak için bu davanın kötü niyetli olarak açıldığı, dava dilekçesinde bahsi geçen kesimi yapılan hayvanların davalıya teslim edilmediğini, davalının davacıdan alacağı mallara karşı çek vermesine rağmen; davacı tarafından malların müvekkiline teslim edilmediğini, hali hazırda müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğu ileri sürülerek davanın reddi talep edilmiştir.

Esasen taraflar arasında ticari ilişki olduğu hususunda herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle davacının takip miktarınca davalıya borçlu olup olmadığı, besicilik faaliyetiyle iştigal eden davacı şirketin davalı tarafa kesilmiş hayvan teslim edip etmediği hususlarında toplanmaktadır.

Mahkememizce toplanan deliller ve özellikle alınan bilirkişi raporları ve davalı şirket kayıtları üzerinde yapılan incelemeye göre; davacının davalıya 57.088 kg kesilmiş hayvan teslim ettiği, davacının teslim edilen kesilmiş hayvanlardan dolayı davalıdan 1.048.046,97 TL alacaklı olduğu, davacı tarafça teslim iddiası talimat yolu ile alınan raporla ispat edildiğinden, davacı vekilince 26/04/2023 tarihli duruşmada 2 adet çek ile yapılan 1.100.000,00 TL davalı ödemesi düşüldüğünde dahi davacının davalıya borçlu değil bilakis 152.384,21 TL alacaklı olduğu hüküm ve kanaatine varıldığından davacının davasının kabulüne ancak, taraflar arasında uzun süreli cari ilişki olması, alacak ve borcun belirlenmesi yargılamayı gerektirmesi ve bu kapsamda yapılan icra takibinin kötü niyetli olarak yapıldığı davacı tarafça ispatlanamadığından davacı tarafın şartları bulunmayan tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir...." gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile; davacının Konya .. İcra Müdürlüğünün ........ Esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; her ne kadar yerel mahkeme kararında davacının tazminat taleplerinin reddi kararı yerinde olsa da davanın kabulüne karar verilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, bu nedenle hatalı bilirkişi raporları esas alınarak verilen hukuka ve hakkaniyete aykırı kararın kaldırılması gerektiğini, hem Antalya’dan aldırılan bilirkişi raporu için hem de bu rapora yapılan itiraz sebebiyle aldırılan Konya bilirkişi raporu için müvekkillerin ticari defterlerinin bilirkişilere sunulduğunu, ancak bilirkişi tarafından hiçbir şekilde ticari defterler incelenmeden gerçek dışı bilgi ve belgelere dayanılarak rapor oluşturulduğunu,...... Mezbahanesinde veya ..... Süt Ltd. Şti. ile ilgili bahsedilen ve bilirkişi raporuna dayanak alınan hususların da kesinlikle gerçek dışı olduğunu, müvekkili şirketin asla ..... Süt Şirketi'nden 120 hayvan vs. tedariği almadığını, her ne kadar Antalya'dan aldırılan raporda sanki Ereğli Kaymakamlığı İlçe Tarım Müdürlüğünden gelen cevabi yazı ile davacının iddiaları desteklenmiş gibi tespit yapılsa da ne cevabi yazının ne de yazı ekinin kabul edilmesinin mümkün olmadığını, kesimhanede hangi hayvanın hangi şirket için kesildiği alıcı ve satıcının çakışan beyanı var ise ve ölüm raporu var ise belli olduğunu, aksi takdirde Tarım Müdürlüğünün tek taraflı beyanının hiç bir hukuki geçerliliği bulunmadığını, davanın kabulüne dayanak raporun tek taraflı davacının sonradan kayıt oluşturarak yaptığı tek taraflı beyanı olduğunu, bunlardan da önemlisi web raporunda web raporu sahip hanesine bile bakmayan bilirkişi ve yerel mahkeme için bu kısa açıklamayı yapma gereği bulunduğunu, icra takibinden yaklaşık 3 ay sonra geriye dönük şekilde davacı tarafından hukuka aykırı düzenlenen ve kesilen faturanın elbette müvekkili tarafından kabul edilmeyerek iade edildiğini, kesimhane tarafından kesimi sağlanan ve et çıkışının müvekkile yapıldığını iddia eden davacının bu hususa ilişkin zorunlu olarak düzenlenen dezenfeksiyon belgesinin, araç, plaka ve şoför bilgisinin ve sonrada kısacası ürünlerin müvekkile teslim edildiğine dair yazılı belgenin sunulması gerektiğini, ancak buna dair hiçbir bilgi sunulmadığını, sonradan düzenlenen evrakların kabulünün mümkün olmadığını, bilirkişi raporunda bu hususlara ilişkin tek bir cümle dahi açıklama yapılmadığını, TTK, Vergi Kanunları ve HMK'ya aykırı olan davacının tabiri caizse sahte kaydının kabulünün mümkün olmadığını, basit bir matematik hesabıyla davacının hatalı kayıtlarla tutulmuş muavin defterinin kapanış kaydında; müvekkili şirketten 1.796.972,71 TL alacaklı olduğunu iddia ettiğini, ancak bu tutardan gerçek dışı faturaların toplamı olan 1.048.047 TL ve 31.12.20219 tarihli 4 adet cari virman adı altında kaydedilmiş alacak toplamı 529.088,00 TL düşüldüğünde 219.837,71 TL alacağı kaldığını beyanla usul ve yasaya aykırı kararın kaldırılarak yeniden yapılacak yargılama neticesinde haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi ile davacı aleyhine %20' den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır. Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca herkes iddiasını ispatla yükümlüdür.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesine göre; “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” şeklindedir.

Menfi tespit davasında da anılan Yasa hükümlerindeki ispat yüküne ilişkin kuralın uygulanması gerekir. Buna göre, menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden tarafa yani davalıya düşer. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/3521 Esas 2019/1844 Karar sayılı ilamı).

Davacının, davalı tarafından Konya ..İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı dosyasında açık hesaptan kaynaklanan alacağın tahsili için hakkında takip yaptığını, ödeme emirlerinin TK'nın 35.maddesine göre tebliğ edildiğinden dolayı takibi geç öğrendiğini, bu nedenle süresinde itiraz edemediğini, davalıya etleri teslim ettiği halde davalının faturaları defterlerine işlemediğini, bu nedenle takipten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, ayrıca takas talebinde bulunduğu, davalının cevap dilekçesinde karşılığında mal almak üzere davacı şirkete en başta çek verildiğini, çek alınmasına rağmen çek miktarı kadar etlerin teslim edilmediğini, icra takibinin de bu sebeple yapıldığını beyan ettiği, çek bir ödeme aracı olup çeklerin mevcut bir borcu ödenmesi amacıyla verildiği yolunda yasal karinenin mevcut olduğu, davaya konu çeklerin avans olarak verildiğinin ispat yükünün davalıya ait olduğu, davalının bu iddiasını ancak yazılı delillerle/ kesin delillerle ispatlaması gerekeceği, davalının bunu ispat edemediği, ancak davalının yemin deliline de dayandığı, yemin delilinin HMK'nın 225 ve devamı maddelerinde düzenlendiği, yeminin kesin delillerden olduğu, yemin deliline dayanan taraf, iddia veya savunmasının diğer delillerle ispatlanmamış olması nedeniyle bu delile sıra gelmiş olduğunu başka türlü bilemeyeceğinden; mahkeme, yemin teklif etmek hakkı bulunduğunu istek sahibine hatırlatmakla yükümlü olduğu, şu durumda kural olarak, yemin teklifi hakkı kullandırılmadan karar verilemeyeceği, hal böyle olunca davalı taraf dava konusu çeklerin avans olarak verildiğini iddia ettiğinden ispat yükünün davalıya düştüğü, davalı çekleri avans olarak verildiğini ispat edemediğinden, davalıya yemin teklif etme hakkı olduğu hatırlatılması, yemin edilmediği takdirde davacının takas talebinde bulunduğu da gözetilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği, bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için gerekli olan deliller toplanmamış ve bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması bakımından davalının istinaf başvuru talebinin kabulüne karar vermek gerekmiş yukarıda belirtilen eksikliklerin ikmalinden sonra delillerin esastan değerlendirilip hüküm tesis etmek üzere HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davalının istinaf başvuru talebinin KABULÜ ile; Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/05/2023 tarih ... Esas ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

2.Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3.İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan 15.295,72 TL istinaf karar harcının talep halinde davalıya iadesine,

4.İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,

5.İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,

6.Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4 maddesi gereğince; kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 20/03/2024 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.