27. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

Eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talepli dava ve birleşen davalara ilişkin mahkemece verilen kararlara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

Davacı vekili özetle; taraflar arasında akdedilen 24.07.2015 tarihli anahtar teslim inşaat yapım sözleşmesi ile müvekkilinin ... parselde ...(...) kurumu koordinatörlüğünde süt çiftliği inşaatı yapmayı üstlendiğini, 2015 yılı bakanlık birim fiyatları üzerinden %10 oranında indirim yapılmak suretiyle ödeme yapılmasının, tahmini bedelin %25'lik bölümüne KDV eklenerek ödenmesinin, kalan bedelin aylık hakedişler halinde işin denetim firmasına tesliminden itibaren 7 gün içerisinde ödenme yapılmasının kararlaştırıldığını, müvekkilinin hakedişlerinin süresinde ödenmediğini, yine arazi teslim edilmekle birlikte şantiye elektriği bulunmaması nedeniyle müvekkilinin inşaatı devam ettiremediğini, banka hesabına toplam 2.330.673,11 TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin 19.09.2016 tarihli ihtarnameyi keşide ettiğini ve 2016/38 D.İş sayılı dosyayla delil tespiti yaptırdığını, yapı sahibinin ve şantiyenin Haymana'da bulunması nedeniyle bitmesine yakın işveren tarafından müvekkilinin çağırılarak işin kendileri tarafından yapılacağı belirtilerek müvekkili tarafından takip edilmemesinin söylendiğini, müvekkilini bir nevi azlettiklerini, 26.09.2016 tarihli ek protokol ile işin mevcut haliyle teslim edildiğini, müvekkili alacağının 15 gün içerisinde ödeneceğinin belirtildiğini, yapı kullanma izin belgesinin müvekkili tarafından imzalanmasının istendiğini, dilekçesinde kalemler halinde listelemek suretiyle sözleşme kapsamında yapılan imalatların yaklaşık bedelinin 2.552.325,06 TL ve sözleşme dışı yapılan ek imalatlar bedelinin yaklaşık 154.550,35 TL olduğunu, sözleşmede öngörülen kısım için KDV uygulanmak ve ödemeler düşülmek suretiyle müvekkilinin bakiye alacağının 622.059,72 TL olduğunu öne sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere sözleşme kapsamındaki işler için 10.000 TL ve sözleşme dışı işler için 10.000 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili özetle; davacının ... kapsamında kullanılan hibe mahiyetindeki inşaatların yapımı ile prosedürü bildiğini belirterek müvekkilini ikna ettiğini, 24.07.2015 tarihli sözleşmenin imzalandığını, binaların ve imalatların 120 gün içerisinde yapılarak teslim edilmesinin kararlaştırıldığını, yine ...'ye verilen 06.10.2015 tarihli sözleşmede davacının 30.03.2016 tarihinde tamamlayarak yapı kullanma izin belgesi almak suretiyle teslim etmeyi taahhüt ettiğini, ...'nin 23.06.2016 tarihli yazısıyla IPART I program bütçesinin 2016 yılı sonunda kapanacağını, imalatın 2016 yılı sonuna kadar tamamlanmasını, aksi halde hibe desteği alınamayacağını bildirdiğini, müvekkilinin davacıyı teşvik ettiğini, ancak sonucun değişmediğini, 08.09.2016 tarihinde ...'ye başvurduğunu, yüklenicinin sözleşme dışı ödemeler de talep ettiğini, ruhsat için imzasına gerek duyulmasını koz olarak kullandığını belirterek yüklenicinin değiştirilmesini talep ettiğini, ...'nin talebi kabul etmediğini, taraflar arasında düzenlenen 15.07.2016 tarihli protokol ile bu tarih itibariyle tamamlanmamış olan yem deposu, enerji ve jeneratör odası, su tankı ve kompresör odası, 1 ve 2 numaralı bakıcı evi, yönetim lojmanı ve idari bina kaba inşaatı ile gübre çukuru imalatının en geç 19.08.2016 tarihinde tamamlamayı tekrar taahhüt ettiğini, davacının ...'ye verdiği 16.06.2016 tarihli ibraname ile müvekkili şirketten hiçbir hak ve alacağının olmadığını, ibra ettiğini bildirdiğini, sözleşme gereğince 30.03.2016 tarihinde inşaat bittikten sonra yurt dışından sağmal hayvanların getirtileceğini, en geç 2016 yılı Eylül ayında işe başlanacağını, ancak davacının sözleşme ve ek protokollere rağmen süresinde bitirmediğini, müvekkilinin 02.09.2016 tarihli ihtarnameyi keşide ederek 09.09.2016 tarihine kadar işin bitirilmesini, aksi taktirde sözleşmenin 11. maddesi gereğince 19.08.2016 tarihinden itibaren keşif bedelinin binde beşi oranında günlük cezai şart isteyeceğini ihtar ettiğini, davacının sözleşmede yazılı adresine ihtarnamenin gönderildiğini, burada oturmadığı anlaşılmakla Kırıkkale'deki adresine 03.09.2016 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının 19.09.2016 tarihli cevabi ihtarnamesinde işe başlamasının elektrik nedeniyle geciktiğini, hakediş ödemelerinin zamanında yapılmadığını, kış şartları nedeniyle işin bitirilemediğini ikrar ettiğini, davacının acz içinde olması nedeniyle mutabakata varılarak işin hali hazır durumu itibariyle 26.09.2016 tarihinde teslim alınmak zorunda kalındığını, 2016/38 D.İş sayılı dosyada imalatın belirlendiğini, teslim alınan imalatlarda sözleşme ve teknik şartlara uymayan aleni ve gizli ayıpların bulunduğunun belirlendiğini, müvekkili tarafından 1 numaralı ahır zeminindeki çökme vs. ye ilişkin 2017/33 D.İş sayılı dosyayla delil tespiti yaptırıldığını, raporunun sunulmadığını, teknik şartnamede şantiye elektrik tesisinin davacının sorumluluğunda olduğunun açıkça yazıldığını, davacının geçerli hiçbir hakediş yapmadığını, müvekkili tarafından banka hesabına 2.404.777,33 TL ödeme yapıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2018/925 esas sayılı davada davacı vekili özetle; 2017/33 D.İş sayılı dosyada taban dolgusu sıkıştırma işleminin yapılmadığı, 1 numaralı ahırın zemininde kısmi çökme olduğu, çökme nedeniyle kapıların açılıp kapanmadığı, padok demir temellerinde kısmi çökme ve derin çatlak oluştuğu, çelik konstrüksiyonlarda imalat ve montaj hataları bulunduğu, elemanların birbirini karşılamadığı, civataların eksik olduğu, zemin etüdünün uygun şekilde yapılmadığı, belirtilen hususların gizli ayıp olduğu ve 30 gün içerisinde 24.000 TL masrafla giderilebileceği hususlarının belirlendiğini öne sürerek 24.000 TL ile delil tespit gideri 971,80 TL toplamı 24.971,80 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili özetle; 2017/92 esas sayılı davada aynı taleplerle yargılama yapıldığını, derdestlik itirazında bulunduklarını, aksi halde davanın birleştirilmesini talep ettiklerini belirterek 26.09.2016 tarihli ek protokolle işin mevcut durumuyla teslim alındığını, yapı kullanma izin belgesi ve ekindeki ibranamenin müvekkiline imzalatıldığını, sözleşmenin 26.09.2016 tarihi itibariyle sonlandırıldığını, 2016/38 D.İş sayılı dosyada inşaattaki eksikliklerin tespit ettirildiğini, davacının kalan borçları son hesap yapıldığında ödeyeceğini belirtmesine rağmen bir türlü ödemediğini, müvekkilinin sözleşme dışı işler de yaptığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2017/897 esas sayılı davada davacı vekili özetle; davalı yüklenicinin 30.03.2016 tarihinde tamamlamayı taahhüt ettiğini, taahhüdünü yerine getirmediğini, muhtelif süre uzatımları verildiğini, mutabakatlar yapıldığını, 24.07.2015 tarihli sözleşmenin 11 ve 06.10.2015 tarihli sözleşmenin 10. maddesinde gecikme cezası öngörüldüğünü, 15.07.2016 tarihli protokol ile yüklenicinin belirtilen imalatları 19.08.2016 tarihinde bitirmeyi kabul ve taahhüt ettiği, işi yine de bitiremediğini, 02.09.2016 tarihli ihtarname ile gecikme cezası uygulanacağının ihtar edildiğini, 03.09.2016 tarihinde tebliğ edildiğini, davalının kusuruyla işin gecikmesinin hava koşulları da gözetilerek hayvan getirme sezonunun geçmesi ve müvekkilinin zararının artması nedeniyle müvekkili eksiklikleri kendisi tamamlamak üzere 26.09.2016 tarihinde işin teslim alındığını, 20.08.2016 ile 26.09.2016 dönemindeki 38 gün için keşif bedeli 2.398.000 TL üzerinden binde beş oranında gecikme cezası talep ettiklerini, 25.01.2017 tarihli ihtarname ile 455.620 TL gecikme cezasının 3 gün içerisinde ödenmesinin talep edildiğini öne sürerek şimdilik 30.000 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili özetle; işin başlangıcında arazi teslim edilmekle birlikte şantiye elektriği bulunmadığından müvekkilinin inşaatı devam ettiremediğini, iş bedellerinin süresinde ödenmediğini, sözleşmesel gecikme faizi alacaklarının bulunduğunu, davacının müvekkilini bir nevi azlederek 26.09.2016 tarihli ek protokol ile imalatı mevcut haliyle teslim aldığını, hile ve desiselerle yapı kullanma izin belgesi ile ekindeki ibranamenin müvekkiline imzalatıldığını, sözleşmenin 26.09.2016 tarihi itibariyle sona erdiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince; "Asıl dava açısından; davacı yüklenici yüklendiği imalatları tamamlayarak davalı iş verene teslim ettiğini, sözleşme kapsamında yapılan imalat bedelinin 2.552,325,06 TL olduğunu, ayrıca iş verenin onayı ile sözleşme dışı yaklaşık 154.550,35 TL ek imalat yaptığını KDV dahil 2.926.781,83 TL hak edişinin olduğunu, iş verenin 2.304.722,11 ödediğini, bakiye 622.059,72 TL alacaklı olduğunu belirterek sözleşmeden kaynaklanan alacak için şimdilik 10.000,00 TL sözleşme dışı işler için 10.000,00 TL alacağın faizi ile birlikte tahsilini istemektedir. Davalı ise müvekkilinin toplam 2.404,777,53 TL ödeme yaptığını, davacının alacağının olmadığını, bu konuda ibraname düzenlendiğini, yüklenicinin sözleşme dışı imalat yapmadığını belirtmektedir. Asıl dava bakımından uyuşmazlık taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesi kapsamında sözleşme kapsamında yapılat imalat tutarının ne kadar olduğu, sözleşme dışı imalat yapılıp yapılmadığı imalat miktarının vekaletsiz iş görme hükümleri kapsamında tutarının ne kadar olduğu, iş verenin ne kadar ödeme yaptığı, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı ve miktarının ne olduğu hususlarında toplanmaktadır. Dosya kapsamında davacı taraf ticari defter ve belgelerini sunmamış , davalı tarafın ticari defter ve belgelerine göre bilirkişi aracılığı ile yapılan inceleme ve düzenlenen rapora göre; davalının ticari defter ve kayıtlarına göre davacıya (davacı tarafından davalıya kapalı fatura olarak keşide edilen 5.015,00 TL'lik fatura tutarının peşin ödendiği yönündeki karine uyarınca) 2.354.792,22 ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Dosya kapsamında mali müşavir, inşaat, hesap bilirkişisinde alınan 14/06/2019 tarihli bilirkişi raporunda; dosya kapsamında gerek ara hak edişlere gerekse kesin hak edişe rastlanmamış olup varsa ara ve kesin hak edişlerin ekleri olan metrajlar, yeşil defter, çarşaf sayfa, ataşmanlar, klas ve taşıma mesafesi tutanakları, ile birlikte sunulması halinde davacının gerçekleştirdiği iş bedelinin hesaplanabileceği, yine davacı tarafından sözleşme dışı imalatlarla ilgili olarak ilave işlere ait projeler ,ataşmanlar, metrajlar, tartı tutanakları, belgelerin dosyaya ibraz edilmesi halinde davacının gerçekleştirdiği sözleşme dışı iş bedellerinin hesaplanabileceği belirtilmiş olup; davacı vekiline bilirkişi raporunda belirtilen eksik belgeleri sunması için süre verilmiş ise de; istenene belgelerin dosyaya girmediği anlaşılmıştır. Dosya kapsamında ... Ankara İl Koordinatöründeki evrak ve kayıtlar dosyaya gelmiş olmakla, bilirkişilerden gelen belgelerde incelenerek yeniden rapor tanzim edilmesi istenilmiş olup; bilirkişi kurulu tarafından 22/10/2021 tarihinde sunulan rapora göre; ... kontrollerince tanzim edilen metrajlardan imalat miktarı ve toplam bedelin idare tarafından tanzim edilen belgeler nazara alındığında yüklenici tarafından gerçekleştirilen iş toplam tutarının 1.536.370,53 TL olduğu, davalı vekilinin sunduğu hak ediş belgeleri ile karşılaştırıldığında bir kısım imalat pozlarının ve miktarlarının farklı olduğu, inşaat kalemlerinde bazı imalatların hiç dikkate alınmadığı, elektrik ve mekanik tesisat kalemlerinin yer almadığı, idarenin hesapları arasında yem deposu gübre çukuru, idari bina , yönetici lojmanı ,bakıcı evi hesaplarının da olmadığı, davacı sunduğu hak edişe göre davacı hak edişinin 2.089.507,81 TL olduğu, bu tutar içerisine sözleşme dışı yapıldığı iddia edilen imalatların yer almadığı, buna ilişkin kanıt sunulamadığı, dava dilekçesinde 2.330.673,11 TL ödeme yapıldığı beyan edilmekle, davacının kendi hesaplarına itibar edildiğinde dahi alacağının bulunmadığı belirtilmiştir. Taraflar arasında yapılan sözleşmenin birim fiyat sözleşmesi olduğu, davacının sözleşme kapsamında yapılan imalatların ve sözleşme dışı davalının rızası ile yapılan ek imalatlardan kaynaklı alacaklı olduğunu iddia ettiği, sözleşme dışı yapılan imalatların tutarı ve sözleşme dışı ek imalatların tutarının ne olduğunu tam olarak belirlenebilmesi için, ara hakediş ve kesin hakedişlerin, metrajlar, yeşil defter, çarşaf sayfa, ataşmanlar ve bilirkişi raporunda belirtilen benzeri belgelerin dosyaya delil olarak sunulması gerektiği, davacı vekilinin belirlenen süre içerisinde istenen belgeleri sunamadığı, dosya kapsamında ... gelen belgeler ve metrajlar kapsamında yapılan hesaplamaya ve davacı tarafından sunulan hak edişe göre yapılan hesaplamaya göre de davacının sözleşme kapsamındaki yapılan işlerden davalıdan alacaklı olmadığı tespit edildiği, yine davacının sözleşme dışı yapıldığını ileri sürdüğü imalatlara ilişkin kanıtlar sunamadığı, davasını ispatlayamadığından asıl davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememiz dosyası ile birleşen Ankara 5 Ticaret Mahkemesinin 2017/897 esas sayılı dava dosyasında açısından ise; Taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesi kapsamında işin 30/03/2016 tarihinde tamamlanması gerekteği, iş süresinde bitirilmediği için davalı ile yapılan 15/07/2016 tarihli protokol gereği tamamlanmayan yem deposu enerji ve jeneratör odası , süt tankı, kompresör odası, 1 ve 2 numaralı bakıcı evi, yönetim lojmanı, idari bina kaba inşaatının ve gübre çukuru imalatına 19/07/2016 tarihinde başlanıp en geç 19/08/2016 tarihinde tamamlanacağının kabul ve taahhüt edildiği, bu nedenle 19/08/2016 tarihinden itibaren işin eksikte olsa teslim alındığı tarih olan 26/09/2016 tarihine kadar 38 günlük gecikmeden kaynaklanan %05 oranında gecikme bedeli talep edilmektedir. Uyuşmazlık davacının gecikme cezası alacağının bulunup bulunmadığı miktarının ne olduğu hususlarında toplanmaktadır. Taraflar arasında düzenlenen 24/07/2015 tarihli sözleşmede ; işveren sözleşmenin 5 maddesinde belirtilen süre içerisinde işin yüklenici tarafından bitirilememesi halinde gecikmiş ifayı kabul ederek gecikilen her gün için yüklenici aleyhine keşif bedelinin binde 5 oranında gecikme cezası uygulamaya yetkilidir şeklinde düzenlendiği, Taraflar arasında düzenlenen 15/07/2016 tarihli protokol incelendiğinde; Taraflar arasında imzalanan 24/07/2015 tarihli inşaat sözleşmesi imzalanmasından sonra tarafların bir araya ek protokol düzenlemek amacı ile geldikleri, yüklenicinin bu protokolün 2 bendinde tamamlanmayan yem deposu enerji ve jeneratör odası , süt tankı, kompresör odası, 1 ve 2 numaralı bakıcı evi, yönetim lojmanı, idari bina kaba inşaatının ve gübre çukuru imalatına 19/07/2016 tarihinde başlanıp en geç 19/08/2016 tarihinde tamamlanacağının kabul ve taahhüt ettiği görülmüştür. Yine taraflar arasında düzenlenen 26/09/2016 tarihli protokolde ise; 15/07/2016 tarihinde imzalanan protokole konu inşaat işinin tamamlandığı, 1 ve 2 nolu bakıcı evi ,yönetici lojmanı, ve idari binanın kaba inşaat halinde yükleniciden teslim alındığı, yapı kullanma izin belgesinin de bu şekilde alınmış olduğu, eksik ince işlerin sorumluluğunun işverene ait olduğu, yüklenici firmanın herhangi bir sorumluluğunun kalmadığı kabul edildiği görülmüştür. Taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri incelendiğinde TBK 179/2 maddesine göre ifaya ekli cezai şart mahiyetinde olduğu açıktır. Anılan hükme göre borçlu hem aynen ifayı hemde cezai şartı isteyebilecektir ifaya ekli cezai şartın istenebilmesi için sözleşmede açıkça kararlaştırılmadıkça ifanın çekincesiz olarak kabul edilmemesi gerekir. Aksi halde cezai şartı isteme hakkı düşer. Sözleşmede cezai şartın istenebilmesi için ihtirazı kayda gerek olmadığı kararlaştırılmamıştır, ifadan önce alacaklının bu hakkını saklı tuttuğuna anlamına gelecek bir davranışı da yoktur. Taraflar arasında imzalanan 26/09/2016 tarihli tutanakla gecikmiş ifa çekincesiz olarak kabul edildiğinden davacının cezai şart isteme hakkı düştüğünden davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememiz dosyası ile birleşen Ankara 3 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/925 esas sayılı dosyası açısından yapılan değerlendirmede; Taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesi kapsamında davalının işi eksikte olsa teslim etmesinden sonra davalı tarafından yapılan imalatlardaki gizli ayıpların ortaya çıktığından bahisle gizli ayıp bedelini talep etmiş olmakla; Uyuşmazlık davalı tarafından yapılan imalatların sözleşmeye aykırı olup olmadığı, gizli ayıp olmadığı noktasında toplanmaktadır. Davacı tarafından Haymana Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/33 değişik iş sayılı dosyasında tespit yaptırıldığı, bu dosyada alınan raporda taban dolgusu sıkıştırma işleminin yapılmadığı, 1 nolu ahır inşaatında zeminde kısmi çökmenin olduğu, bu çökme nedeni ile kapıların açılıp kapanmadığı, padok demirleri temelinde kısmi çökme ve derin çatlak olduğu, çelik konstrüksiyonlarda imalat ve montaj hataları olduğu, çelik elemanların birbirini karşılamadığı, cıvataların eksik ve tam sıkılmadığı, inşaatın yapım aşamasında zemin etüdünün uygun şekilde yapılmadığı, bu arızaların gizli ayıp niteliğinde olduğu ve 24.000,00 TL yaptırılabileceği düzenlenmiştir. Taraflar arasında düzenlenen 26/09/2006 tarihli protokolde; 15/07/2016 tarihinde imzalanan protokole konu inşaat işinin tamamlandığı, 1 ve 2 nolu bakıcı evi ,yönetici lojmanı, ve idari binanın kaba inşaat halinde yükleniciden teslim alındığı, yapı kullanma izin belgesinin de bu şekilde alınmış olduğu, eksik ince işlerin sorumluluğunun işverene ait olduğu, yüklenici firmanın herhangi bir sorumluluğunun kalmadığı kabul edildiği düzenlendiği, mevcut protokol ile imalatların mevcut hali ile teslim alındığı, eksikliklerin işverenin sorumluluğunda olduğu , yüklenicinin sorumluluğunun olmadığı belirlenmiş ise de; tespit edilen ayıpların gizli ayıp niteliğinde olduğu, açık ayıp olmadığı, davalının açık ayıplardan sorumluluğunun kalmadığı, gizli ayıplardan ise sorumlu olduğundan bilirkişi raporu ile tespit edilen 24.000,00 TL açısından davanın kabulüne karar verilmiştir. Tespit dosyasında yapılan masraf yargılama gideri olarak hesaplandığından dava konusu" olmadığı gerekçesiyle "1-Asıl davanın REDDİNE, ...

2.Mahkememiz dosyası ile birleşen ANkara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/897 Esas sayılı dosyasında açılan davanın REDDİNE, ...

3.Mahkememiz dosyası ile birleşen Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/925 Esas sayılı dava dosyasının KISMEN KABULÜNE,

24.000,00 TL'nin dava tarihi olan 14/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin talebin (yargılama gideri konusu olmakla) reddine" karar vermiştir.

Asıl davada davacı - birleşen davalarda davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalarda hüküm altına alınan vekalet ücretlerinin müvekkili lehine eksik, diğer taraf lehine fazla hükmedildiği, sözleşmenin 9. maddesinde tahmini bedelin %25'lik bölümünün KDV eklenerek ödeneceği ve kalanın aylık hakedişler halinde işin denetim firmasında tesliminden itibaren 7 gün içerisinde ödeneceği kararlaştırıldığı halde hakedişlerin süresinde ödenmediği, işin yapımının geciktiği, arazi teslim edilmekle birlikte şantiye elektriği bulunmadığından inşaatın devam ettirilemediği, ödemelerin belirtilen banka hesabına yapıldığı, toplam 2.330.673,11 TL ödendiği, sözleşmesel gecikme faizi alacağı bulunduğu, 2016/38 D. İş sayılı dosyada delil tespiti yaptırıldığı, müvekkili bir nevi azledilmek suretiyle 26.09.2016 tarihli protokolle işin mevcut haliyle teslim alındığı, bilirkişi tarafından ek işlerin tespit edilemediği belirtilmiş ise de, tanıklar dinlendiğinde ve davalı tarafça yaptırılan delil tespit raporunda belirli ... projesi dışındaki tüm bina ve işlerin ek iş olduğu, keşfen tespiti gerektiği, müvekkilinin davalıyı ibra ettiği ve alacağı bulunmadığı belirtilmekte ise de, 26.09.2016 tarihli ek protokol ile işin teslimi üzerine hile ve desise ile yapı kullanma izin belgesi ve ibranamenin müvekkiline imzalatıldığı, sözleşmenin 7. maddesinde 2015 yılı bayındırlık birim fiyatları üzerinde %10 oranında indirim yapılarak ödenmesinin kararlaştırıldığı, davalının inşaat birim fiyatındaki poz hesapta müvekkili aleyhine değişiklik yaptığı, doğru poz üzerinden hesaplama yapıldığında hakedişin ortaya çıkacağı, müvekkilinin ticari defterlerini sunacağı, bu hususta süre verilmesini talep ettikleri, bu nedenle lehe delil olma özelliğinin bulunmadığı, davalı yanın defterleri esas alınarak belirlenen 2.349.777,22 TL ödemeyi ve müvekkilinin beyanıyla davalı tarafın bir daireyi başkasına verdiği iddiasını kabul etmedikleri, davalının isteği üzerine ek işler yapıldığı, son hesapta ödeneceği belirtilmesine rağmen ödemeye yanaşılmadığı, müvekkilinin eksik işlere rağmen para aldığı beyanının doğru olmadığı, ek protokol ile davalı tarafın mevcut işleri tam ve eksiksiz, o haliyle kabul ettiği nedenleriyle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl davada davalı - birleşen davalarda davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; borçluya edimini ifa için uygun süre verilmesinin ifanın istenmesi yolunda alacaklının iradesini ortaya koyduğu, ihtirazi kayıt yerine geçtiği, 27.07.2015 tarihli sözleşmede işin 120 gün içerisinde yapılıp teslim edilmesinin, 15.07.2016 tarihli protokolde ise belirtilen imalatların 19.08.2016 tarihinde tamamlanacağının taahhüt edildiği, sözleşmenin 11. maddesinde cezai şartın düzenlendiği, işin devamı sırasında yüklenicinin sözleşmeye uygun yapmadığı belirlenmekle birlikte ... ile yapılan sözleşmede belirlenen yüklenicinin işi bitirmesi şart koşulduğundan sözleşmenin feshedilemediği, müvekkilinin ...'den yüklenicinin değiştirilmesini talep ettiği, ancak talebin kabul edilmediği, ...'nin 2016 yılı sonunda işin bitirilmesi gerektiğini, aksi halde hibeden yararlanılamayacağını bildirmesi nedeniyle müvekkilinin teşvikten yararlanmak için eksik imalatı teslim almak ve kendisi tamamlamak zorunda kaldığı, sözleşme keşif bedeli 2.398.000 TL üzerinden 19.08.2016 - 26.09.2016 döneminde 38 gün için hesaplanan 455.620 TL'nin ödenmesi hususunda 25.01.2017/1201 yevmiye numaralı ihtarname ile yükleniciye üç gün süre verildiği, işin teslim alınmasının cezai şartı ortadan kaldırmadığı, müvekkilinin bir an önce tamamlamak ve desteğin yanmaması için zorunluluktan dolayı işi kabul ettiği nedenleriyle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava ve birleşen davalar, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, mahkemece verilen kararlara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde uyarınca istinaf nedenleriyle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda asıl davada davacı yüklenici, asıl davada davalı iş sahibi olup, taraflar arasında akdedilen 24.07.2015 tarihli, "..." yatırımı kapsamında 120 sağmal büyükbaş kapasiteli süt üretimine yönelik AB standartlarında modern hayvancılık tesisi kurulmasına ilişkin eser sözleşmesinin akdedildiği, iş bitiminde hazırlanacak kesin hesap raporlarına göre Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı birim fiyatlarından %10 tenzilatla iş bedelinin hesaplanacağı ile yer tesliminden itibaren 120 takvim gününde tamamlanmasının kararlaştırıldığı ihtilafsızdır. Yine taraflar arasında idareye sunulmak üzere 06.10.2015 tarihli sözleşmenin akdedildiği, bu sözleşmeler kapsamında taraflarca düzenlenen 15.07.2016 tarihli ek protokolde ise; iş sahibinin yükleniciye toplam 264.095,75 TL borçlu olduğunun, borcun 90.000 TL'sinin banka vasıtasıyla ödendiğinin ve bakiyenin ise, ... ada ... parselde bulunan 6 numaralı bağımsız bölümün devri suretiyle ödenmesinin, 24.07.2015 tarihli sözleşme gereğince 15.07.2016 tarihi itibariyle tamamlanmamış olan yem deposu, enerji ve jeneratör odası, süt tankı ve kompresör odası, 1 numaralı bakıcı evi, 2 numaralı bakıcı evi, yönetim lojmanı, idari bina kaba inşaatı ile gübre çukuru imalatının yüklenici tarafından 19.08.2016 tarihinde tamamlanmasının, elektrik tesisatı ve ince inşaat işlerinin iş sahibi tarafından yapılmasının kararlaştırıldığı; yine bu protokole de atıfla düzenlenen 26.09.2016 tarihli EK PROTOKOL başlıklı belgede de 24.07.2015 tarihli sözleşme ve 15.07.2016 tarihli protokole konu inşaatın tamamlandığı ile 1 numaralı bakıcı evi, 2 numaralı bakıcı evi, yönetici lojmanı ve idari bina mahallerinin kaba inşaat halinde yükleniciden teslim alındığı, ince işlerin işveren sorumluluğunda olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece taraflar arasındaki sözleşmeler ile bu sözleşmeler kapsamında dava dışı idareye taraflarca sunulan ve idarece ödemeye esas alınan imalat ve miktarlar, yine 26.09.2016 tarihli protokolde belirtilen imalatların bu sözleşmeler kapsamında taraflar arasında kayda giren imalatlardan olup olmadığı incelenerek ve taraflarca yaptırılan tespitler, mahkemece aldırılan bilirkişi raporları, raporlara yönelik taraf beyanları, getirtilecek belgeler kapsamında gerekli görülmesi halinde keşif hususu da değerlendirilerek ve iş sahibi tarafından yapıldığı belirtilen ödemelere ilişkin iş sahibi kayıtlarında bulunup, yüklenici tarafından karşı çıkılan 15.07.2016 tarihli protokol kapsamında devri kararlaştırılan dairenin devrine ilişkin itirazlar da değerlendirilerek iş sahibi tarafından ispatlanan ödeme miktarının tespitiyle, yüklenici hakedişlerinden mahsup edilerek, sözleşme hükümleri de değerlendirilmek suretiyle asıl ve birleşen davalara ilişkin bir karar vermek gerekirken eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm tesisi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunmadığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulüyle, mahkeme kararının HMK 353/1.a.6 madde gereğince kaldırılmasına, Dairemiz kararına göre inceleme yapılmak üzere dava dosyasının kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

1.) Taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne,

2.) Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/12/2021 tarih ve 2017/92 E-2021/724 K sayılı kararının HMK 353/1.a.6 madde gereğince kaldırılmasına,

3.) Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

4.) Davacı - birleşen davalarda davalı ... tarafından tarafından yatırılan 80,70 TL + 80,70 TL + 409,86 TL + 427,60 TL istinaf karar harçlarının talep halinde kendisine iadesine,

5.) Davalı - birleşen davalarda davacı ...Ltd. Şti. tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf karar harcının talep halinde kendisine iadesine,

6.) Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve yatırdıkları istinaf başvuru harçlarının ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK 353/1-a madde gereğince KESİN olarak 25.03.2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...