3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

2.

Mahkememizde görülmekte olan alacak-tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA:

Davacılar vekili, müvekkili ile davalı firma arasında akdedilen 26/01/2020 tarihli yazılı sözleşme ile, müvekkillerine 3 katlı ticari taşınmaza ilişkin otel projesi sözleşmesi yapıldığını, müvekkillerinin sözleşmede belirtilen edimlerini yerine getirdiklerini, sözleşmede kararlaştırılan taşınmaz devirlerinin yapıldığını, ancak davalı firmanın edimlerini sözleşmede belirtilen şekilde yerine getirmediğini, sözleşmede işin süresinin 150 gün olduğunu ve sürenin tapu devrinden itibaren başlayacağını, sözleşmenin son devir tarihi olan 04/02/2020 tarihinde başladığını, ancak 150 gün içinde yani 05/07/2020 tarihinde işlerin tamamen bitirilmediğini, diğer davalıların ise verdikleri teminat senedi nedeniyle sorumluluklarının bulunduğunu, müvekkillerince yaptırılan delil tespiti üzerine düzenlenen bilirkişi raporu ile eksik ve hatalı işler bedelinin 849.515,00 TL olarak belirlendiğini, ayrıca sözleşme uyarınca 2020-Temmuz ayı ile 2022-Nisan ayı arası toplam 22 ay için aylık 50.000 TL. 'den toplam 1.100.000 TL. kira bedelinin de ödenmesi gerektiğini, ayrıca taraflar arasındaki görüşmeler neticesinde çeklere karşılık 06/03/2020 tarihinde müvekkili ...’e ait bir taşınmazın ...’e devredildiğini ileri sürerek 849.515,00 TL’nin 05/07/2020 tarihinden itibaren en yüksek oranda ticari faizi ile birlikte, 1.100.000,00 TL kira bedelinin her ay için bu kira bedellerinin o ayın son gününden itibaren en yüksek oranda ticari faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar ... Mobilya Ltd. Şti. ve ... vekili, davacı tarafın ödeme edimini kısmen yerine getirdiğini, 650.000,00 TL bedel çeklerin ödenmediğini, sözleşmede iş süresi 150 gün olarak belirtilmiş olsa da müvekkili davalıların temerrüdünden bahsedebilmek için edimin ifa edilebilir olması gerektiğini, müvekkili ve çalışanları sözleşme kapsamındaki süre içerisinde sözleşmenin geri kalanını ifa amacı ile otele gittiklerinde davacıların yapılan işi beğenmedikleri gerekçesi ile müvekkil ...'ı çalışanlarının yanında söz konusu otelde ölüm ile tehdit ettiklerini, bu nedenle geri kalan cüzi kısım işin yapılamadığını, sözleşmede belirlenen cezai şartın uygulanmasının mümkün olmadığını, yüklenicinin temerrüdünün oluşmadığını, talebin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, belirlenen dönemler salgın hastalık ... dünya genelinde korkutucu boyutlara ulaştığı dönem olduğunu, ...'de tam kapanma tedbirleri uygulandığını, yani öngörülemeyen ve karşı koyulamayan salgın hastalığın ağır sonuçlarının müvekkilinin omuzlarına yüklenemeyeceğini, eser sözleşmesinde cezai şartın yalnızca yüklenici için konulmuş olması nedeniyle geçersiz olduğunu, HMK yetki hükümleri gereğince davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davacı tarafın bu davada hukuki yararının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

Dava, eser sözleşmenin eksik ve ayıplı olarak ayrıca gecikme ile ifa edildiği iddiasıyla eksik ve ayıplı iş bedeli ile sözleşme ile kararlaştırılan kira bedelinin (gecikme cezasının) tahsili istemine ilişkin olup, davalı ise, sözleşme bedelinin kısmen ödenmediğini, davacı tarafın ölüm tehditleri nedeniyle işin tamamlanamadığını, ... salgını nedeniyle de gecikme olduğunu, usulüne uygun temerrüde düşürülmediklerini belirterek davanın reddini savunmuştur.Davacılar ile ... Mobilya adına hareket eden ... arasında, 24/01/2020 (veya 26/01/2020) tarihli konusu 3 katlı ticari binaya ait otelin malzemeli işçilik ve montaj dahil olarak teslimi olan, 3.000.000,00 TL götürü bedelli bir sözleşme akdedilmiş olup, davacılar iş sahibi, davalı şirket ise yüklenicidir. Sözleşmeye göre tapu devirlerinin yapılma tarihi sözleşmenin başlangıç tarihi olup, iş sözleşme tarihinden itibaren 150 iş günü içinde teslim edilecektir, yüklenici şantiye yerine ait uygunsuzluk ve afet, savaş ve doğal şartların uygunsuzluğu dışındaki gecikme sebebi ile ilgili yazısını işverene haber vermek ve onay almak zorundadır. Ödeme şekli, 2.000.000,00 TL bedelli bir arsa ve 350.000,00 TL bedelli bir daire devri ile toplam 650.000,00 TL bedelli Temmuz, Ekim, Aralık 2020 tarihli 3 adet çek şeklinde olacaktır. Belirlenen teslim tarihinin gecikmesi halinde her ay için 50.000,00 TL kira bedeli ödenecektir.Ayrıca keşidecisi davalı ..., aval vereni davalı ..., lehdarı davacı ... olan, 26.01.2020 keşide 30.06.2020 vade tarihli 2.350.000,00 TL bedelli, üzerinde “24.01.2020 tarihli otel projesi için teminat olarak verildiği, ciro edilemeyeceği” kaydı bulunan bir senet düzenlenmiştir.Eser sözleşmelerinde yüklenici yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye teknik ve sanatsal kurallara ve amaca uygun olarak yapıp iş sahibine teslim etmekle, davalı iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür. Kural olarak sözleşmenin feshedilmediği veya işten el çektiği kanıtlanmadığı sürece imalatın yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmelidir. Bu kabul, fiili karine niteliğinde olup, iş sahibi bunun aksini ispat edebilir. Bir başka anlatımla iş sahibi, eseri kendisinin tamamladığını, yüklenicinin işi terk ettiğini, yani sözleşmenin sona erdiğini kanıtlamakla yükümlüdür (... 6 HD 11/11/2021 tarih 2021/ E., 2021/ K. sayılı emsal kararı, ..kapatılan-15 HD 02/07/2019 tarih 2019/ E., 2019/ K. sayılı emsal kararı). Tarafların kabulünden ve dosya kapsamında mevcut delil tespiti raporu ile mahkememizce alınan bilirkişi raporundan, işin eksik ve ayıplı yapıldığı anlaşılmakta olup, davalı yüklenici tarafça işin davacı tarafın ölüm tehditleri nedeniyle yarım bırakıldığı ileri sürülmüş olmakla birlikte, ispatlanamayan bu savunmaya itibar edilmemiştir.Eser sözleşmelerinde iş sahibinin, ayıplı iş teslimde TBK 475.maddesi uyarınca eseri alıkoyup ayıp oranında bedelde indirim(ayıplı işin giderim bedelini) isteme hakkı, eksik iş tesliminde TBK 112.maddesi uyarınca eksik işlerin giderim bedelini talep etme hakkı bulunmakla birlikte, gerek ayıplı gerek eksik iş tesliminde, ayıplı ve eksik iş giderim bedelinin talep edilebilmesi için, iş bedelinin tamamının ödenmesi zorunludur. Bedel tamamen ödenmemişse varsa ancak fazla ödeme istenebilir (Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması,).Götürü bedelli işlerde iş bedelinin tamamının ödenmemiş olması halinde, hak edilen ve ödenmeyen iş bedeli ya da iş sahibinin fazla ödemesi olup olmadığının belirlenmesi için, gerçekleştirilen imalatın eksik ve kusurlar gözetilerek sözleşme ile üstlenilen işin tamamına göre fiziki oranı tespit edilip, bu oranın toplam götürü bedele uygulanmak ve kanıtlanan ödemeler düşülmek suretiyle hesaplaması gerektiği ...-kapatılan-15 HD uygulamalarında kabul edilmektedir (...-kapatılan-15 HD 22/06/2017 tarih 2016/ E., 2017/ K. sayılı ve 20/10/2016 tarih 2016/ E., 2016/ K. sayılı emsal kararları).Davalı tarafça sözleşmede belirtilen toplam 650.000,00 TL bedelli 3 adet çekin ödenmediği ileri sürülmüş, buna karşılık davacı tarafça bu çeklere karşılık 06/03/2020 tarihinde davacı ...’e ait bir taşınmazın davalı ...’un eşine ait olduğu belirtilen ...’e devredildiği ileri sürülmüş, davacı taraf bu iddiasına ilişkin olarak davalı tarafa yemin teklif etmiş ve davalı tarafça kendilerinin talebi ile çeklere karşılık böyle bir devir yapılmadığı yönünde usulüne uygun yemin edilmiş olmakla davacı tarafın bu ödeme iddiasını ispat edemediği kabul edilmiştir.

Mahkememizce alınan bilirkişi kök ve ek raporlarında fiziki oran yöntemi uygulanarak yapılan bir hesaplama bulunmadığından, bilirkişi heyetinden gerek sözleşme kapsamında hak edilen iş bedelinin fiziki oran yöntemine göre tespiti gerekse sözleşme dışı yapıldığı ileri sürülen ilave işler bedelinin TBK 481.maddesi uyarınca yapıldığı tarihteki mahalli serbest piyasa rayicine göre tespiti yönünde ek rapor düzenlenmesi istenilmiş ve düzenlenen 02/12/2025 tarihli ek raporda, eksik ve ayıplar dikkate alındığında, eksik ve ayıplı iş oranının %30,84 olduğu, buna göre davalı yüklenicinin sözleşme uyarınca hak ettiği iş bedelinin 2.074.800,00 TL olduğu, yine sözleşme dışı ilave iş bedelinin 45.000,00 TL olduğu, toplam imalat bedeli olan 2.119.800,00 TL davacı iş sahibi tarafın toplam ödeme tutarı olan 2.350.000,00 TL’den düşüldüğünde davacı iş sahibinin 230.200,00 TL(raporda 230.000,00 TL yazılmışsa da maddi hata olduğu anlaşılmakla) fazla ödeme yaptığı tespit edilmiş olup, ek rapor ... ilke ve içtihatlarına uygun olarak düzenlenmiş olmakla hükme esas alınmıştır. Bununla birlikte sözleşmede kararlaştırılan gecikme halinde kira bedeli ödenmesine ceza,

TBK 179/2 maddesinde düzenlenen ifaya ekli ceza(gecikme cezası) niteliğinde olup, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Görüldüğü üzere madde uyarınca ifaya ekli cezanın istenebilmesi için sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olmadıkça gecikmiş ifanın çekincesiz olarak kabul edilmemesi gerekir. Aksi halde cezai şart isteme hakkı düşer. Gecikmiş ifadan önce keşide edilen ihtarla gecikme cezası isteme hakkı saklı tutulmuş, sözleşmede cezai şart talep edebilmek için ihtirazi kayda gerek olmadığı kararlaştırılmış ise ya da ifadan önce alacaklının bu hakkını saklı tuttuğu anlamına gelecek davranışları mevcut ise sonradan yapılan teslimde çekince konulmamış olsa dahi cezai şart isteme hakkı düşmez, talep edilebilir. Bununla birlikte gecikme cezasının istenebilmesi için öncelikli edimin yerine getirilmesi alacaklıya bırakılmış ise,

TBK’nın 97.maddesi hükmüne göre öncelikli edimini ifa etmeyen karşı tarafın ediminin ifasını isteyemeyeceğinden gecikme cezasını da isteyemeyecektir (... ...15 HD 29/04/2009 tarih 2008/ E.,2009/ K. sayılı emsal kararı).Somut olaya döndüğümüzde sözleşmede ödemenin 2.000.000,00 TL bedelli bir arsa ve 350.000,00 TL bedelli bir dairenin devri yanında, toplam 650.000,00 TL bedelli Temmuz, Ekim, Aralık 2020 tarihli 3 adet çek ile olacağı kararlaştırılmış olup, yukarıda çeklerin ödenmediği tespit edilmiştir. Yine bilirkişi raporunda tarafların işi 150 işgününde bitirmek üzere anlaştığı, 150 işgününün takribi 7.5 ay olduğu ve buna iş teslimi süresinin 20/09/2020 tarihine tekabül edeceği tespit edilmiştir. Görüldüğü üzere davalı yüklenicinin iş teslim tarihi gelmeden önce, davacı iş sahibinin yapması gereken Temmuz tarihli çek ödemesini yapmadığı, kendisinin öncelikli edimini yerine getirmeyen davacı iş sahibinin, cezai şart isteminde bulunamayacağı kanaatine varılmıştır.Öte yandan dava konusu sözleşme davalı şirket( o tarihte şahıs firması) adına düzenlenmiş olmakla birlikte, diğer davalılar da sözleşmeden kaynaklanabilecek alacaklar için teminat senedi düzenlemiş olmakla, tüm davalıların dava konusu borçtan müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları kabul edilmiştir. Yine davalı tarafça yetki itirazında bulunulmuş ise de yetkili mahkeme gösterilmediğinden yetki itirazı usulsüz olup itibar edilmediği gibi, davacının davalı adına ... prim ödemelerinin yapıldığı iddiası da “iddianın genişletilmesi” yasağı kapsamında kabul edildiğinden ve kaldı ki ödeme tarihleri de dava tarihinden sonra olduğundan bu yöndeki iddiaya da itibar edilmemiştir.

O halde davacı taraf iş bu davada ancak eksik ve ayıplı işler nedeniyle davalı tarafa fazla ödediği 230.200,00 TL’nin temerrüt tarihi olan 31/01/2022 (davacı ihtarının davalıya keşide ettiği 13/01/2022 tarihli ihtarın davalıya 25/01/2022 tarihinde tebliğ edildiği ve 5 günlük mehil sonucunda) tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle tahsili talebinde haklı olup, bu kısım yönünden davanın kısmen kabulü gerekmiş, fazlaya ilişkin talebinin ve cezai şart talebinin ise yukarıda açıklanan nedenlerle reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM ; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1.Davanın KISMEN KABULÜNE; Eksik ve ayıplı işler nedeniyle fazla ödenen 230.200,00 TL’nin temerrüt tarihi olan 31/01/2022 tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, fazla talebin reddine, ifaya ekli cezai şart isteminin reddine,

2.Alınması gereken 15.724,96.-TL nispi harçtan peşin alınan 33.292,85.-TL harcın mahsubu ile fazla alınan 17.567,89.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara İADESİNE,

3.7155 Sayılı Kanunun 23.maddesi ile 6325 Sayılı Kanun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 1.600,00.-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin kabul red oranına göre (%11,81 kabul %88,19 reddine) 188,96.-TL'sinin davalılardan, 1.411,04.-TL'sinin davacılardan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4.Davacılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca taktir ve tayin olunan 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacılara VERİLMESİNE,

5.Reddedilen alacak davası bakımından; davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/1 uyarınca 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılara VERİLMESİNE,

6.Reddedilen cezai şart (tazminat) davası bakımından; davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/3 uyarınca 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılara VERİLMESİNE,

7.Davacı tarafça yapılan 33.373,55.-TL harç, 1.274,90.-TL keşif harcı, 19.972,00.-TL bilirkişi ücreti, 2.919,90.-TL ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/... Dİ.Ş sayılı dosyasında yapılan masraflar ve 4.088,00.-TL tebligat posta masrafı olmak üzere toplam 61.628,35.-TL yargılama giderinden kabul ve ret oranına göre (% 11,81kabul %88,19 red) 7.278,30.-TL'sinin davalılardan alınarak davacılara VERİLMESİNE, bakiyesinin davacılar üzerinde BIRAKILMASINA,

8.Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, davacılar vekili ile davalılar vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/01/2026