1. Hukuk Dairesi

Davacı, mirasbırakan annesi V.. A..'ın 29 ada 24 parsel ve 38 ada 6 parsel sayılı taşınmazlarını diğer mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla ve muvazaalı olarak bedelsiz ve satış göstererek davalıya temlik ettiğini, davanın da bu taşınmazlar karşılığında mirasbırakının oğlu A.İ.'a 4 adet daireyi devrettiğini ileri sürüp satış işleminin iptali ile tüm mirasçılar adına tescilini, olmazsa tenkis istemiştir. Davalı, işlemi muvazaalı olmadığını bildirip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının eksik harcı tamamlamadığı gerekçesiyle HUMK'nun 409. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Karar, davacı vekili tarafından süresinde duruşmalı temyiz edilmiş olmakla; Tetkik raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, duruşma isteği değerden reddedilerek gereği görüşülüp, düşünüldü. Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil olmazsa tenkis isteğine ilişkindir. Mahkemece, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının dilekçede gösterilen dava değeri üzerinden harcı ikmal etmesine karşın 2.4.2010 tarihinde yapılan keşif neticesinde dava değerinin 1.713.515, 00 TL olduğu saptanmış ve 29.3.2011 tarihli oturumda " davacı vekiline eksik harcı tamamlaması için bir dahaki celseye kadar süre verilmesine" denilmek suretiyle harcın ikmal edilmesi ara kararına bağlanmıştır. 9.6.2011 tarihli celse davacı vekilinin mazeret beyanı mahkemece kabul edilmiş, bir sonraki 28.7.2011 tarihli oturumda ise davacının adli müzaheret talebi reddedilmiş, ve 3 ay sonra dosya re'sen ele alınarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Gerçekten de, 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri uyarınca keşfen belirlenen harç ikmal edilmedikçe davaya devam edilemeyeceği ve müeyyidesinin de HUMK 409.(6100 sayılı H.M.K'nun 150.) maddesinin olduğu öngörülmüştür. Bu duruma göre mahkemece yazılı olduğu şekilde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi kural olarak doğrudur. Ancak, davacı muhtarlıktan aldığı fakirlik belgesini de ibraz ederek adli yardım talebinde bulunmuş, mahkemece bu konuda hiç bir araştırma yapılmaksızın talep reddedilerek neticeye gidilmiştir.

Bilindiği üzere, adli yardım 1086 sayılı HUMK.'nun 465. ila 472. maddelerinde ( 6100 sayılı HMK'nun 334 ila 340.maddelerinde ) düzenlenmiş olup, fakir bir kimsenin bir davanın gerektirdiği oldukça kabarık olan harç ve masrafları karşılayamaması durumunda bu mali külfetten geçici olarak muaf tutulmasıdır. Hal böyle olunca, davalının adli yardım isteği yönünden 6100 sayılı Yasada öngörülen hükümler de gözetilerek gerekli araştırma yapıldıktan sonra karar verilmek üzere hüküm bozulmalıdır.

Davacının, bu yöne değinen temyiz itirazlarının kabulü ile yalnızca açıklanan nedenden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, öteki temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 16.5.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.