. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;

Davacı vekili 19/07/2022 tarihli dilekçesi ve 01/03/2023 havale tarihli tavzih dilekçesiyle; taraflar arasında 27/12/2021 tarihli Yeni Merkez Bölge Şefliği Binası Yapım İşi işine ait sözleşme imzalandığını, davacı yüklenicinin sözleşme kapsamında işe başlamasına rağmen davalı işverenin edimlerini yerine getirmediğini, hiçbir ödeme yapmadığını, inşaat maliyetlerinde anormal artışlar meydana geldiğini, bu artışlar nedeniyle fiyat farkı talep edilmesine rağmen davalı tarafından kabul edilmediğini, mevsim koşullarına rağmen işin tamamlanması için uygun olmayan süreler verildiğini beyan ederek, taraflar arasındaki sözleşmenin aşırı ifa güçlüğü nedeniyle feshine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacının dava tarihine kadar tamamladığı işlerden dolayı 100 TL. ve fiyat farkından dolayı 100 TL. olmak üzere 200 TL.'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, sözleşme gereğince davacı tarafından davalıya teslim edilen ... Bankası ... Şubesine ait 24/12/2021 tarihli 20.000 TL. ve 21.500 TL. olmak üzere toplam 41.500 TL. 2 teminat mektubunun da davalı tarafından davacıya iadesine, bu teminat mektuplarının irat kaydedilmesi halinde ise bedellerinin irat kaydedildiği tarihten itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.

Davalı vekili, davacının 25/03/2022 tarihli dilekçesiyle sözleşmenin feshini talep etmesi üzerine taraflar arasındaki sözleşmenin ihale komisyonunun 14/07/2022 tarihli kararı ile feshedildiğini beyan ederek, davanın reddini istemiştir. Açılan dava Ereğli . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E. sırasına kaydedilmiş, Ereğli . Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/07/2022 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilmiş, kararın kesinleşmesi ve talep üzerine yapılan tevzi sonucu dosya mahkememize gönderilmiştir.

Taraflarca 27/12/2021 tarihli sözleşme ve bu sözleşmeye ilişkin teknik şartname, yazışma ve ihtarname suretleri ile ihale komisyonunun fesih kararı sureti ibraz edilmiş, mahallinde delillerin değerlendirilmesi amacıyla Mahkememizce 20/03/2023 tarihinde keşif yapılmış, bilirkişi heyetinden 09/05/2023 tarihli rapor alınmıştır.

Davacı vekili, 25/07/2023 tarihli ıslah dilekçesiyle, iş bedelinden doğan alacak taleplerini 164.289 TL.+ (%18) KDV=193.861,02 TL.'ye, fiyat farkından doğan alacak taleplerini 129.510,96 TL.+ (%18) KDV=152.822,93 TL.'ye yükseltmiştir. İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; Dava, "Sözleşmenin Feshi ve Alacak ile Teminat Mektubunun İadesi" davasıdır.

Somut olayda ; taraflar arasında 27/12/2021 tarihli iş yapım sözleşmesi imzalandığı, işin toplam bedelinin 690.000 TL.+KDV olduğu, sözleşme gereğince davacı yükleniciden davalı idare (işveren) tarafından toplam 41.500 TL.'lik 2 teminat mektubu alındığı, işe sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 3 gün içinde yer teslimi yapılarak başlanacağı ve yer tesliminden itibaren de 40 gün içerisinde tamamlanacağının kararlaştırıldığı görülmüştür.

Her ne kadar, davacı tarafından sözleşmenin haklı sebeplerle (aşırı ifa güçlüğü) feshi dava yoluyla talep edilmiş ise de; davacının veya davalının dava yoluna başvurmadan da sözleşmeyi tek taraflı (ve karşı tarafın ulaşması gereken) irade beyanı ile feshetmesi mümkün olduğundan, sözleşmenin feshi için dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Kaldı ki, davalı taraf davadan önce ihale komisyonu kararı ile 14/07/2022 tarihinde taraflar arasındaki sözleşmeyi feshetmiştir. Hukuki yarar, her aşamada ve re'sen gözetilmesi gereken bir dava şartı (6100 s. HMK'nin 114/1-h, 115/1. maddeleri) olduğundan, sözleşmenin feshine ilişkin talep yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın yapılan iş bedeline ilişkin talebi yönünden yapılan değerlendirmede; dosya kapsamına uygun görülerek hükme esas alınan bilirkişi heyetinin 09/05/2023 tarihli raporuna göre, davacının yaptığı iş bedelinin 164.270,63 TL.+KDV=193.861,02 TL. olduğu, davalı tarafın ödemeye ilişkin herhangi iddia ve ispatta bulunmaması nedeniyle hiçbir ödemenin yapılmadığı belirlenmiş, davacının işin yapılan kısmına yönelik alacağının 193.861.02 TL. olduğu kabul edilmiştir.

Davacı 25/07/2023 tarihli ıslah dilekçesiyle, bu talep yönünden alacaklarını 193.861.02 TL.'ye yükselttiğinden, bu alacağın dava dilekçesinde istenilen 100 TL.'lik kısmının dava tarihinden, kalan kısmının ise ıslah tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsilinin gerektiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki ilişkin ticari ilişki olup, davacının ya yasal faiz ya da avans faizi istemesi mümkün iken, ticari reeskont faizi talep etmesi ve talepten fazlaya karar verilemeyecek olması nedeniyle, hükmedilen alacağa ticari avans faizini geçmemek kaydıyla reeskont faizi yürütülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Davacı tarafın fiyat farkına yönelik talebi yönünden yapılan değerlendirmede; taraflar arasındaki sözleşmenin 14. maddesine göre, yüklenicinin gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içerisinde sözleşmenin tamamen ifasına kadar vergi, resim, harç vb. mali yükümlülüklerdeki artış veya yeni mali yükümlülüklerin iddiası nedeniyle fiyat farkı talebinde bulunamayacağı, ancak mücbir sebepler veya idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde fiyat farkı verilebileceği kararlaştırılmıştır.

Bilirkişi heyetinin raporuna göre, dava konusu işin bitim süresi 40 gün olmasına rağmen davacının talebi üzerine 85 günlük ek uzatma süresi verildiği, inşaat maliyetlerindeki artışın basiretli bir tacir olarak davacının öngörmesi gereken artışlar düzeyinde olduğu ve davacının ekonomik mahvına sebebiyet verecek düzeyde olmadığı, idareden kaynaklanan uzatmanın söz konusu olmadığı, dolayısıyla fiyat farkı verilmesinin sözleşmede öngörülen şartlarının oluşmadığı anlaşılmış, davacının fiyat farkına ilişkin 129.510,96 TL.+KDV=152.822.93 TL.'lik talebinin ispat edilememesi nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın toplam 41.500 TL. bedelli 2 adet teminat mektubunun iadesi veya bedelinin ödenmesine yönelik talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise; taraflar arasındaki sözleşmenin 25/1 ve 25/3. maddesine göre, bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç, yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmemesi halinde en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanacağı, ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatın gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği kararlaştırılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmeye göre işin bitim süresinin 40 gün olmasına rağmen, davacının talebi üzerine ek 85 günlük uzatma süresi verildiği ve bu uzatma süresinin 02/05/2022 tarihinde sona erdiği, idarenin 2. bir ek süre vermek suretiyle işin 22/06/2022 tarihine kadar bitirilmesini istediği görülmüştür.

Davalı tarafından Ereğli . Noterliğinin 23/06/2022 gün ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacı tarafa ihtarname gönderilmiş, işin yapılmadığı ve uzatma süreleri anlatılmış ve ihtarnamenin tebliğinden itibaren 10 takvim günü içerisinde işin bitirilmesi istenilmiş, bitirilmemesi halinde kesin teminatın gelir kaydedileceği ihtar edilmiş, ihtarname davacı tarafa 28/06/2022 tarihinde tebliğ edilmiştir. Tebliğden itibaren 10 günlük süre 09/07/2023 tarihinde sona erdiği halde, bu süre içerisinde de işler bitirilmemiş ve davacının teslim ettiği teminat mektuplarının davadan önce 09/07/2023 tarihinde davalı tarafından irat kaydedilmesinin şartları oluştuğu görüldüğünden, davacının teminat mektuplarına yönelik de taleplerinin de ispat edilememesi nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş ve 22/12/2022 tarihli dava şartı arabuluculuk uzlaşmazlık son tutanağı düzenlenmiş ise de; sözleşmenin feshi ile birlikte istenilen alacak talepleri yönünden dava zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığından, arabulucuk tutanağında zorunlu arabuluculuk yazılsa dahi Mahkememizce bu arabuluculuğun zorunlu değil, ihtiyari arabuluculuk olduğu kabul edilmiştir. 6100 s. HMK'nin 323. maddesine ve 6325 s. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu hükümlerine göre de, ihtiyari arabuluculuk giderleri yargılama giderleri içerisinde gösterilmediğinden, bu davadaki yargılama giderlerine dahil edilemeyeceği, bu giderlerin sadece davacının sorumluluğunda olduğu sonucuna varılmıştır.

Dava görevsizlik kararı ile Mahkememize intikal etmiş ise de; davanın yetkili ve görevli Mahkememizce esastan sonuçlandırılıp, taraflar lehine vekalet ücretine hükmedildiği için Yargıtay HGK'nun 28.02.2019 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadında da belirtildiği üzere, görevsizlik kararından dolayı davalı vekili için davalı lehine ayrıca vekalet ücretine hükmedilmemiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davacının davasının KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile davacının;

a)Aşırı ifa güçlüğü nedeniyle, taraflar arasındaki 27/12/2021 tarihli sözleşmenin feshi talebinin hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE,

b)İş bedeline ilişkin alacak talebi yönünden (%18 KDV dahil) 193.861,02 TL.'nin, 100 TL.'sinin dava tarihi olan 19/07/2022 tarihinden itibaren, kalan 193.761,02 TL.'nin ıslah tarihi olan 25/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek (avans faizini geçmemek kaydıyla) reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

c)Fiyat farkı bedeline ilişkin (%18 KDV dahil) 152.822,93 TL.'lik alacak talebinin REDDİNE,

ç)Toplam 41.500 TL. bedelli 2 adet teminat mektubu bedelinin iadesi veya bedellerinin (41.500 TL.'nin) teminat mektuplarının irat kaydedildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili talebinin REDDİNE,

2.Tamamlama ve ıslah harçları dahil peşin alınan 18.362,69 TL. nispi karar ve ilam harcından karar tarihi itibariyle (ve dava değerinin 193.861,02 TL. olduğunun kabulü ile) alınması gereken 13.242,65 TL. harcın mahsubu ile kalan 5.120,04 TL. harcın istek halinde davacıya iadesine,

3.Davacı tarafından yapılan toplam 13.000,25 TL. yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre [193.861,02 TL/(690.000+193.861,02+152.822,93+41.500=)1.078.183,95 TL.] takdiren 2.337,49 TL. yargılama gideri ile 13.242,65 TL. peşin harçtan ibaret toplam 15.580,14 TL. yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin yargılama giderinin davacının kendi üzerinde bırakılmasına,

4.Gerekçeli karar tebliği için davacı avansından yapılacak olan 20 TL. yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre takdiren 3,60 TL. yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin yargılama giderinin davacının kendi üzerinde bırakılmasına,

5.Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri tespit edilemediğinden bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,

6.Davalı tarafından 06/12/2022 tarihli makbuzla yatırılan ve gereksiz olan 50 TL.'lik tamamlama harcının istek halinde davalıya iadesine,

7.Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca;

a)Usulden reddedilen davacının sözleşmenin feshine ilişkin talebi yönünden, (dava değerinin 691.000 TL. olduğunun kabulü ile), davalı vekili için 17.900 TL. (Tarife mad. 7/2) nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

b)İş bedeli talebi yönünden, (dava değerinin 193.861,02 TL. olduğunun kabulü ile) davacı vekilleri için 31.017,76 TL. nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

c)Esastan reddedilen fiyat farkı bedeli talebi ile teminat mektuplarına ilişkin talepler yönünden, (dava değerinin 152.822,93 TL.+41.500=194.322,93 TL. olduğunun kabulü ile) davalı vekili için 31.091,67 TL. nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

ç)Görevsizlik kararından dolayı davalı vekili için davalı lehine vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

8.Mahkememizce ihtiyari sayılan arabuluculuk görüşmelerinden dolayı Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) yapılan 3.120 TL. yargılama giderinin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, bu amaçla 492 s. Harçlar Kanunu'nun 28/a maddesi gereğince harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

9.Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın, 6100 s. HMK'nın 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde ve re'sen davacıya iadesine,

Dair ; davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, Konya BAM ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 11/10/2023