Avans Faizi Hesaplama

Avans Faizi Nedir?

Avans faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranıdır. Bu oran, ticari işlerde temerrüt faizi olarak da kullanılmaktadır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 2. maddesi uyarınca, ticari işlerde temerrüde düşen borçluya TCMB'nin kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı faiz oranı üzerinden temerrüt faizi yürütülür.

Avans faizi, yasal faiz oranından genellikle çok daha yüksektir. 2026 yılı itibarıyla yasal faiz oranı %24 iken, avans faiz oranı %36'dır. Bu fark, ticari ilişkilerde alacaklının daha güçlü korunmasını sağlamaktadır. Ticari alacakların gecikmesinin ekonomik etkilerinin daha büyük olması nedeniyle, kanun koyucu ticari faiz için daha yüksek bir oran öngörmüştür.

TCMB, avans faiz oranını para politikası çerçevesinde belirlemekte ve dönemsel olarak güncellemektedir. Bu güncellemeler genellikle yılda iki kez (Ocak ve Temmuz dönemlerinde) yapılmakla birlikte, ekonomik koşulların gerektirdiği durumlarda ara dönemlerde de değişiklik yapılabilmektedir.

Avans faizi hesaplama aracımız, TCMB'nin dönemsel oran değişikliklerini otomatik olarak dikkate alarak hesaplama yapmaktadır. Böylece ticari alacak davalarında, icra takiplerinde ve fatura tahsilatlarında doğru faiz tutarını belirlemek kolaylaşmaktadır.

Avans Faizi Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?

İçtihat Pro avans faizi hesaplama aracını kullanarak birkaç saniye içinde ticari alacaklarınız için doğru faiz tutarını öğrenebilirsiniz. Aşağıdaki adımları takip edin:

1. Ana Para Tutarını Girin: Avans faizi hesaplanacak ticari alacak tutarını Türk Lirası cinsinden girin. Tutarı nokta (binlik ayracı) veya virgül (ondalık ayracı) ile yazabilirsiniz. Örneğin 250.000 TL veya 1.500.000,75 TL gibi.
2. Başlangıç Tarihini Seçin: Temerrüt faizinin işlemeye başlayacağı tarihi girin. Bu tarih genellikle faturanın vadesinin dolduğu, ihtarnamenin tebliğ edildiği veya ticari borcun muaccel hale geldiği tarihtir. TTK m.1530 kapsamında mal veya hizmet tesliminden itibaren 30 gün içinde ödenmezse temerrüt otomatik olarak gerçekleşir.
3. Bitiş Tarihini Seçin: Faiz hesaplamasının son günü. Varsayılan olarak bugünün tarihi gelir. Ödeme yapılmışsa ödeme tarihini, dava açılıyorsa dava tarihini seçebilirsiniz.
4. Hesapla Butonuna Tıklayın: Hesaplama aracı, seçilen tarih aralığındaki tüm dönemsel oran değişikliklerini otomatik olarak uygulayarak detaylı bir hesaplama tablosu oluşturur.

Hesaplama sonucunda ana para, toplam avans faizi tutarı, genel toplam ve her dönem için ayrı ayrı hesaplanan faiz detayları gösterilir. Sonuçları yazdırabilir, PDF olarak kaydedebilir veya panoya kopyalayabilirsiniz.

TTK m.1530 ve Ticari Temerrüt Faizi

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1530. maddesi, ticari işlerde temerrüt faizini düzenleyen temel hükümdür. Bu madde, Avrupa Birliği'nin 2011/7/EU sayılı Geç Ödeme Direktifi'ne uyum amacıyla düzenlenmiş olup, ticari işletmeler arasındaki alacakların zamanında ödenmesini teşvik etmektedir.

Otomatik Temerrüt (TTK m.1530/2)

TTK m.1530/2 hükmüne göre, ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedariki sözleşmelerinde, alacaklının ihtar çekmesine gerek kalmaksızın, faturanın veya eşdeğer ödeme talebinin borçluya ulaştığı tarihten itibaren 30 gün sonunda borçlu kendiliğinden temerrüde düşer. Bu süre, sözleşme ile 60 güne kadar uzatılabilir ancak 60 günü aşan süre kararlaştırılamaz.

Uygulanacak Faiz Oranı (TTK m.1530/7)

Ticari işlerde temerrüt faizi olarak TCMB'nin kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı faiz oranı geçerlidir. Taraflar sözleşme ile bu oranın altında bir oran belirleyemezler. Sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse avans faiz oranı uygulanır. Taraflar daha yüksek bir oran kararlaştırabilirler ancak bu oran Türk Borçlar Kanunu'nun sınırlamalarına tabidir.

Alacaklının Hakları

TTK m.1530 kapsamında alacaklı, temerrüt faizinin yanı sıra asgari 100 TL tutarında bir tazminat talep etme hakkına da sahiptir. Ayrıca borçlunun temerrüdü nedeniyle uğradığı diğer zararların tazminini de isteyebilir. Bu düzenleme, ticari hayatta geç ödeme kültürünün önlenmesi ve alacaklının korunması amacını taşımaktadır.

TCMB Avans Faiz Oranları Tablosu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, avans faiz oranlarını para politikası çerçevesinde belirlemekte ve Resmi Gazete'de yayımlamaktadır. Aşağıdaki tabloda güncel ve geçmiş dönem avans faiz oranları yer almaktadır:

Tablo özet niteliğindedir. Hesaplama aracımız tüm ara dönemleri içermektedir.

Avans Faizi ile Yasal Faiz Arasındaki Farklar

Avans faizi ve yasal faiz, Türk hukuk sisteminde farklı amaçlara hizmet eden iki ayrı faiz türüdür. Bu iki faiz türü arasındaki temel farkları anlamak, doğru talebin oluşturulması açısından kritik öneme sahiptir:

Oran Farkı

2026 yılı itibarıyla yasal faiz oranı yıllık %24 iken, avans faiz oranı %36'dır. Bu oran farkı, ticari alacaklarda borçlunun geç ödemesinin daha ağır yaptırımla karşılaşmasını sağlar. Geçmiş dönemlerde de avans faiz oranı her zaman yasal faiz oranının üzerinde seyretmiştir.

Uygulama Alanı

Yasal faiz, adi (ticari olmayan) borç ilişkilerinde uygulanır. Kira alacakları, işçi alacakları, haksız fiilden doğan tazminatlar gibi konularda yasal faiz geçerlidir. Avans faizi ise yalnızca ticari işlerde, yani her iki tarafın da tacir olduğu veya işin ticari nitelik taşıdığı durumlarda uygulanır.

Hukuki Dayanak

Yasal faiz 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesine, avans faizi ise aynı Kanun'un 2. maddesi ile TTK m.1530 hükmüne dayanmaktadır. Avans faiz oranı TCMB tarafından belirlenir ve dönemsel olarak değişiklik gösterir. Yasal faiz oranı ise Cumhurbaşkanlığı kararıyla değiştirilmektedir.

Hesaplama Örnekleri

Örnek 1: Basit Avans Faizi Hesaplama

200.000 TL tutarındaki ticari alacak için 01.01.2026 tarihinden 01.07.2026 tarihine kadar (181 gün) avans faizi hesaplama:

Faiz = 200.000 x (%36 / 100) x (181 / 365) = 35.704,11 TL

Genel Toplam: 200.000 + 35.704,11 = 235.704,11 TL

Örnek 2: Dönemsel Avans Faizi Hesaplama

750.000 TL tutarındaki ticari alacak için 01.07.2025'ten 01.04.2026'ya kadar (274 gün) avans faizi hesaplama. Bu süre iki farklı oran dönemini kapsar:

• 01.07.2025 - 31.12.2025 (184 gün): 750.000 x 0,39 x (184/365) = 147.452,05 TL
• 01.01.2026 - 01.04.2026 (90 gün): 750.000 x 0,36 x (90/365) = 66.575,34 TL

Toplam Faiz: 147.452,05 + 66.575,34 = 214.027,40 TL

Genel Toplam: 750.000 + 214.027,40 = 964.027,40 TL

Bu örnekte görüldüğü gibi, dönemler arasında oran değiştiğinde her dönem için ayrı ayrı hesaplama yapılır. Aracımız bu işlemi otomatik olarak gerçekleştirir.

Yasal Dayanak ve Mevzuat

Avans faizi hesaplamasının hukuki temeli aşağıdaki mevzuat hükümlerine dayanmaktadır:

• 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, Madde 2: Ticari işlerde temerrüt faizi oranının TCMB'nin kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı faiz oranı olduğunu belirler. Bu oran, her yıl TCMB tarafından ilan edilir.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, Madde 1530: Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedariki sözleşmelerinde temerrüdün şartlarını ve sonuçlarını düzenler. 30 günlük otomatik temerrüt süresini ve asgari tazminat hakkını öngörür.
• 6102 sayılı TTK, Madde 8: Ticari işlerde faiz serbestisi ilkesini düzenler. Taraflar sözleşme ile avans faiz oranının üzerinde bir oran kararlaştırabilirler.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, Madde 88: Sözleşme ile belirlenecek faiz oranının üst sınırını düzenler. Anapara faizi için yıllık yasal faiz oranının %50 fazlası sınır olarak belirlenmiştir.
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: İcra takiplerinde avans faiz talebinin nasıl yapılacağına ilişkin usul hükümlerini içerir.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Ticari İş Niteliği: Avans faiz oranının uygulanabilmesi için borç ilişkisinin ticari nitelikte olması gerekir. Her iki tarafın tacir olması veya işin TTK kapsamında ticari iş sayılması gerekmektedir. Adi borç ilişkilerinde avans faizi talep edilemez.
• Dava Dilekçesinde Belirtme: Avans faizi talep edilecekse dava dilekçesinde veya icra takip talebinde açıkça "avans faiz oranı üzerinden" veya "ticari temerrüt faizi" ibaresiyle belirtilmelidir. Aksi halde mahkeme yasal faiz oranını uygulayabilir.
• Sözleşmesel Faiz: Taraflar sözleşme ile avans faiz oranından daha yüksek bir oran kararlaştırabilirler. Ancak bu oran TBK m.88 sınırlamalarına tabidir.
• Mürekkep Faiz Yasağı: Ticari işlerde de kural olarak bileşik faiz yasağı geçerlidir. Ancak TTK m.8/2 uyarınca cari hesap sözleşmelerinde ve her iki tarafın da tacir olduğu durumlarda bileşik faiz kararlaştırılabilir.
• Dönemsel Oran Değişiklikleri: TCMB avans faiz oranı dönemsel olarak değişmektedir. Uzun süreli hesaplamalarda her dönem için geçerli oran ayrı ayrı uygulanmalıdır. Aracımız bu işlemi otomatik olarak yapmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular