Yıllık İzin Ücreti Hesaplama
4857 sayılı İş Kanunu m.53-60'a göre kullanılmayan yıllık izin ücretinizi çalışma süresi ve brüt maaşa göre hesaplayın.
Bu hesaplama bilgi amaçlıdır, resmi belge niteliği taşımaz.
Yıllık İzin Ücreti Nedir?
Yıllık izin ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 59. maddesi kapsamında, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak edip de kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücrettir. İşveren, işçinin kullanılmayan yıllık izin günlerini sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden ödemek zorundadır.
Yıllık ücretli izin hakkı, Anayasa'nın 50. maddesinde güvence altına alınan dinlenme hakkının bir parçasıdır. İşçi bu haktan vazgeçemez ve yıllık izin ücreti alacağı devredilebilir bir hak olup mirasçılara da geçer. Yıllık izin hakkı, işçinin en az 1 yıl çalışmasıyla doğar ve her tam yıl için İş Kanunu m.53'te belirlenen gün sayısı kadar izin hakkı kazanılır.
Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesi devam ederken ödenmez; ancak iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte kullanılmayan izin günlerine karşılık gelen ücret bir defada ve parasal olarak ödenir. Bu ücret, son brüt maaş üzerinden hesaplanır.
Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Yıllık izin ücreti hesaplaması için aşağıdaki adımları izleyin:
- Çalışma Süresini Belirleyin: İşçinin toplam çalışma süresini yıl olarak girin. Çalışma süresi, izin hakkının kademesini belirler.
- İzin Hak Edişini Hesaplayın: İK m.53'e göre 1-5 yıl arası 14 gün, 5-15 yıl arası 20 gün, 15 yıl ve üzeri 26 gün yıllık izin hakkı doğar.
- Kullanılmayan İzni Hesaplayın: Toplam hak edilen izin gün sayısından kullanılan izin günlerini çıkarın.
- Günlük Ücreti Belirleyin: Brüt maaş ve ek yan hakların toplamını 30'a bölerek günlük ücret bulunur.
- İzin Ücretini Hesaplayın: Günlük ücret x kullanılmayan izin gün sayısı formülü ile brüt izin ücreti hesaplanır. Ardından SGK, gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri uygulanarak net tutar bulunur.
Yıllık İzin Süreleri (İş Kanunu m.53)
4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi, yıllık ücretli izin sürelerini işçinin kıdemine göre 3 kademe olarak belirlemiştir:
| Çalışma Süresi | Yıllık İzin Süresi | Özel Durumlar |
|---|---|---|
| 1 – 5 yıl arası (5 yıl dahil) | 14 gün | 18 yaşından küçükler ve 50 yaşından büyükler için en az 20 gün |
| 5 – 15 yıl arası | 20 gün | - |
| 15 yıl ve üzeri (15 yıl dahil) | 26 gün | - |
Bu süreler asgari olup, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile artırılabilir. Yer altı işlerinde çalışanlara 4 gün eklenir.
Hesaplama Örneği
Örnek: 7 Yıllık Çalışan
Bir işçi 7 yıl çalışmış, toplam 80 gün izin kullanmış, aylık brüt maaşı 30.000 TL ve ek yan hakları 3.000 TL ise:
- İzin kademesi: 5-15 yıl arası = 20 gün / yıl
- Toplam hak edilen izin: 7 x 20 = 140 gün
- Kullanılmayan izin: 140 - 80 = 60 gün
- Giydirilmiş brüt: 30.000 + 3.000 = 33.000 TL
- Günlük ücret: 33.000 / 30 = 1.100 TL
- Brüt izin ücreti: 1.100 x 60 = 66.000 TL
- SGK işçi payı (%14): 66.000 x 0,14 = 9.240 TL
- İşsizlik sigortası (%1): 66.000 x 0,01 = 660 TL
- Gelir vergisi matrahı: 66.000 - 9.900 = 56.100 TL
- Gelir vergisi (%15): 56.100 x 0,15 = 8.415 TL
- Damga vergisi (%0,759): 66.000 x 0,00759 = 500,94 TL
- Net izin ücreti: 66.000 - 9.240 - 660 - 8.415 - 500,94 = 47.184,06 TL
Yıllık İzin Ücretinde Zamanaşımı
Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı konusu önemli bir hukuki meseledir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi gereğince yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Dikkat edilmesi gereken husus, yıllık izin ücreti alacağının iş sözleşmesi devam ederken muaccel hale gelmemesidir. Yani iş sözleşmesi devam ederken zamanaşımı süresi işlemez. Zamanaşımı, ancak iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte başlar.
Yargıtay, yıllık izin ücretinin son ücret üzerinden hesaplanması gerektiğini ve iş sözleşmesinin sona erme şekline bakılmaksızın (istifa dahil) kullanılmayan izin ücretinin ödenmesi gerektiğini içtihat etmiştir.
Yıllık İzin Hakkında Önemli Bilgiler
- Asgari çalışma süresi: Yıllık ücretli izin hakkının doğması için işçinin deneme süresi de dahil olmak üzere en az 1 yıl çalışmış olması gerekir (İK m.53/1).
- İzinden vazgeçilemez: Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. İşçi, izin hakkını kullanmak yerine ücretini talep edemez; bu ancak iş sözleşmesinin sona ermesi halinde mümkündür (İK m.53/2).
- İzin bölünebilir: Yıllık izin, işveren ve işçinin anlaşması ile bir bölümü 10 günden az olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir (İK m.56/3).
- İspat yükü: İzin kullandırıldığını ispat yükü işverene aittir. İşveren, izin defteri veya imzalı izin belgeleriyle bunu kanıtlamak zorundadır.
- Yer altı işçileri: Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri 4 gün artırılarak uygulanır (İK m.53/4).
- 18 yaş altı ve 50 yaş üstü: 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz (İK m.53/5).
Yasal Dayanak
- 4857 sayılı İş Kanunu m.53: Yıllık ücretli izin hakkı ve izin sürelerini düzenler. İşçilerin hizmet sürelerine göre hak ettikleri izin günlerini belirler.
- 4857 sayılı İş Kanunu m.54: Yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan halleri düzenler.
- 4857 sayılı İş Kanunu m.55: Yıllık izin süresinden sayılmayan günleri düzenler (ulusal bayram, genel tatil, hafta tatili, hastalık izni vb.).
- 4857 sayılı İş Kanunu m.56: Yıllık iznin uygulanmasını düzenler. İznin bölünmesi, toplu izin ve izin kurulu konularını içerir.
- 4857 sayılı İş Kanunu m.57: Yıllık izin ücretinin hesaplanma şeklini düzenler.
- 4857 sayılı İş Kanunu m.59: İş sözleşmesinin sona ermesinde izin ücretinin ödenmesini düzenler.
- 4857 sayılı İş Kanunu m.60: İzin hakkının zamanaşımına uğramayacağını (sözleşme devam ederken) düzenler.