İş Kazası Tazminatı Hesaplama

5510 sayılı SSGSSK, İş Kanunu m.77 ve TBK m.417 kapsamında iş kazası sonrası tazminat hesaplaması yapın. İşveren kusuru, SGK rücu payı ve aktif-pasif dönem ayrımıyla detaylı hesaplama alın.

Maluliyet Oranı (%) *

SGK Sağlık Kurulu raporu ile belirlenen oran

İşveren Kusur Oranı (%) *

İşverenin iş güvenliği kusur oranı

Aylık Net Gelir *

Yaş *

Cinsiyet *

Erkek

Kadın

Bakiye Ömür

Maluliyet / İşveren Kusuru

Net Tazminat (tahmini)

Hesaplama Detayları

Kalem	Tutar
Yıllık Gelir
Aktif Dönem ( yıl)
Pasif Dönem ( yıl)
Toplam İş Gücü Kaybı
İşveren Kusur Payı (%)
SGK Rücu Payı (tahmini %35)
Net Tazminat (tahmini)

SGK Rücu Notu: SGK, iş kazası nedeniyle işçiye yaptığı ödemeleri (geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik geliri vb.) işverene rücu eder. Rücu payı, SGK'nın fiili ödemelerine göre belirlenir. Burada %35 tahmini oran kullanılmıştır.

Bu hesaplama bilgi amaçlıdır. Kesin hesaplama için bilirkişi raporu, SGK kayıtları ve aktüerya hesabı gereklidir.

İş Kazası Tazminatı Nedir?

İş kazası tazminatı, iş kazası sonucunda yaralanan, sakat kalan veya hayatını kaybeden işçinin (veya yakınlarının) işverenden talep ettiği maddi ve manevi tazminattır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SSGSSK), 4857 sayılı İş Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde düzenlenir.

İş kazası, işçinin işyerinde veya işin yürütülmesi nedeniyle meydana gelen, işçiyi bedenen veya ruhen engelli hale getiren olaydır. 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre iş kazası sayılan haller geniş yorumlanmaktadır: işyerinde, işverenin gözetimi altında, görevle başka yere gönderilmesi sırasında veya servis aracında meydana gelen kazalar iş kazası sayılır.

İşverenin iş kazasından doğan tazminat sorumluluğu, İş Kanunu m.77 ve TBK m.417'den kaynaklanır. İşveren, işçilerin sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali, işverenin kusurlu sayılmasına yol açar.

İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İş kazası tazminatı hesaplaması, trafik kazası tazminatına benzer şekilde PMF (Progresif Rant) yöntemiyle yapılır. Ancak iş kazalarında ek olarak işveren kusuru ve SGK rücu payı gibi unsurlar da hesaba katılır.

İşveren Kusur Oranı

İş kazalarında kusur oranı, iş güvenliği uzmanı bilirkişi tarafından belirlenir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiği değerlendirilir. Kusur oranı, iş güvenliği önlemlerinin alınıp alınmadığı, işçiye eğitim verilip verilmediği, koruyucu ekipman sağlanıp sağlanmadığı gibi faktörlere göre belirlenir.

SGK Rücu Hakkı

SGK, iş kazası nedeniyle işçiye yaptığı tüm ödemeleri (geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, tedavi giderleri vb.) kusurlu işverene rücu eder (5510 sayılı Kanun m.21). Mahkeme, toplam tazminattan SGK'nın rücu alacağını düşerek net tazminatı belirler.

Aktif ve Pasif Dönem

Trafik kazası tazminatında olduğu gibi, iş kazası tazminatında da aktif dönem (çalışma dönemi) ve pasif dönem (emeklilik sonrası) ayrımı yapılır. Aktif dönemde işçinin fiili geliri, pasif dönemde ise asgari ücret esas alınır. TRH-2010 yaşam tablosu kullanılarak bakiye ömür hesaplanır.

İş Kazası Bildirimi ve Süreçler

İş kazasının meydana gelmesinden itibaren işverenin ve işçinin yapması gereken işlemler vardır:

Acil müdahale: Kazazedeye ilk yardım uygulanması ve hastaneye sevki
İş kazası bildirimi: İşveren, kazayı 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmelidir (5510 m.13/2)
İş güvenliği soruşturması: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişleri tarafından soruşturma
Maluliyet tespiti: SGK Sağlık Kurulu tarafından sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi
Tazminat davası: İşçinin işverene karşı tazminat davası açması

İş Kazasında İşverenin Sorumlulukları

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene kapsamlı yükümlülükler yüklemektedir. İşveren; risk değerlendirmesi yapmak, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırmak, işçilere eğitim vermek, kişisel koruyucu donanım sağlamak ve acil durum planı hazırlamakla yükümlüdür.

İşverenin bu yükümlülükleri ihlal etmesi, iş kazası halinde kusurlu sayılmasına ve ağırlaştırılmış tazminat sorumluluğuna yol açar. Yargıtay, iş güvenliği önlemlerini almayan işverenin kusur oranını genellikle %60-100 arasında belirlemektedir.

Yasal Dayanak

5510 sayılı SSGSSK m.13: İş kazasının tanımını ve kapsamını düzenler. İşyerinde, işverenin gözetimi altında veya görevle gidilen yerde meydana gelen kazaları iş kazası olarak tanımlar.
5510 sayılı SSGSSK m.21: SGK'nın kusurlu işverene rücu hakkını düzenler. İşverenin kastı veya işçi sağlığı mevzuatına aykırı davranışı nedeniyle meydana gelen iş kazalarında SGK ödemelerinin rücusu.
4857 sayılı İş Kanunu m.77: İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini düzenler. İşveren, işçilerin sağlığını ve güvenliğini sağlamak için her türlü önlemi almakla yükümlüdür.
TBK m.417: İşverenin işçinin kişiliğini koruma yükümlülüğünü düzenler. İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek, sağlığını tehdit eden durumları engellemekle yükümlüdür.
6331 sayılı İSGK: İş sağlığı ve güvenliği alanında temel kanun. İşverenin risk değerlendirmesi, eğitim, denetim ve acil durum yükümlülüklerini detaylı olarak düzenler.

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazası tazminat davaları genellikle 1-3 yıl arasında sürer. Süre, bilirkişi raporu alınma süresi, SGK müfettiş raporu, maluliyet tespiti ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. İş mahkemelerinde zorunlu arabuluculuk uygulaması nedeniyle, dava öncesi arabuluculuk süreci de eklenir. Arabuluculukta anlaşma sağlanması halinde süreç çok daha kısa tamamlanır.

İş kazasında kusur oranı, iş güvenliği uzmanı bilirkişi tarafından hazırlanan raporda belirlenir. Bilirkişi; iş güvenliği önlemlerinin alınıp alınmadığını, risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığını, işçiye eğitim verilip verilmediğini, koruyucu ekipman sağlanıp sağlanmadığını ve denetim yapılıp yapılmadığını değerlendirir. İşverenin kusur oranı genellikle %60-100 arasında belirlenir.

SGK, iş kazası nedeniyle işçiye yaptığı tüm ödemeleri (geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, tedavi masrafları) kusurlu işverene rücu eder. Rücu payı, SGK'nın fiili ödemelerinin peşin sermaye değeri üzerinden hesaplanır. Mahkeme, toplam tazminattan SGK rücu alacağını düşerek işçiye ödenecek net tazminatı belirler.

İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı, haksız fiil zamanaşımına tabidir: zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl, her halükarda kaza tarihinden itibaren 10 yıldır (TBK m.72). Ancak iş kazası ceza hukuku anlamında suç teşkil ediyorsa, ceza davası zamanaşımı uygulanır. Yargıtay, zamanaşımının SGK maluliyet raporunun kesinleşmesinden itibaren başlayacağını kabul etmektedir.

Evet, iş kazası sonucu bedensel zarara uğrayan işçi, maddi tazminatın yanı sıra manevi tazminat da talep edebilir (TBK m.56). Manevi tazminat miktarı, kazanın oluşu, maluliyet derecesi, kusur oranları ve tarafların sosyo-ekonomik durumu gibi faktörler dikkate alınarak hakim tarafından belirlenir. Ölümlü iş kazalarında işçinin yakınları da manevi tazminat talep edebilir.

Evet, sigortasız (kayıt dışı) çalışan işçi de iş kazası tazminatı talep edebilir. İşçinin sigortalı olup olmaması, işverenin tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hatta sigortasız çalıştırma, işverenin kusurunu artıran bir unsurdur. Ancak SGK tarafından yapılan ödemeler söz konusu olmayacağından, tazminatın tamamı işverenden talep edilir.

Evet, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na göre iş kazası tazminat davaları dahil tüm iş davaları için arabuluculuk dava şartıdır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculuk görüşmeleri sonucunda anlaşma sağlanmazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır.

İş Kazası Tazminatı ile İlgili Emsal Kararları Arayın

Yargıtay iş kazası tazminatı, işveren kusuru, SGK rücu ve maluliyet oranı kararlarını inceleyin.