Hukuki Süre Hesaplama
HMK m.90-94 hükümlerine göre hukuki süreleri gün, hafta, ay veya yıl bazında hesaplayın. Adli tatil, resmi tatil ve hafta sonu uzamalarını otomatik görün.
Bu hesaplama bilgi amaçlıdır, resmi belge niteliği taşımaz. HMK ve ilgili mevzuat hükümlerine dayanmaktadır. Kesin hesaplama için hukuki danışmanlık alınız.
Hukuki Süre Nedir?
Hukuki süre, kanun veya hakim tarafından bir işlemin yapılması için belirlenen zaman dilimidir. Hukuki sürelerin doğru hesaplanması, hak kaybının önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Süresinde yapılmayan bir başvuru, itiraz veya dava, geri dönüşü olmayan hak kayıplarına neden olabilir.
Türk hukuk sisteminde süreler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) başta olmak üzere çeşitli kanunlarla düzenlenmektedir.
Hukuki süreler gün, hafta, ay veya yıl olarak belirlenebilir. Her birimin hesaplanma yöntemi farklıdır. Gün olarak belirlenen sürelerde başlangıç günü hesaba katılmaz, hafta veya ay olarak belirlenen sürelerde ise sürenin başladığı güne son hafta veya ayda tekabül eden gün, sürenin son günüdür.
Sürelerin hesaplanmasında en sık yapılan hatalar arasında başlangıç gününün dahil edilmesi, adli tatil kuralının göz ardı edilmesi ve resmi tatillerde süre uzamasının dikkate alınmaması yer almaktadır. Aracımız bu karmaşık hesaplamayı otomatik olarak yaparak hata riskini en aza indirir.
HMK ve CMK'da Süre Kuralları
Hukuk ve ceza muhakemesinde süre kuralları farklı kanunlarla düzenlenmiştir. Her iki usul kanununda da ortak ve farklı kurallar bulunmaktadır.
HMK'da Süreler (m.90-94)
6100 sayılı HMK'nın 90-94. maddeleri sürelerle ilgili temel kuralları içermektedir:
- HMK m.90 - Sürelerin belirlenmesi: Süreler kanun tarafından veya hakim tarafından belirlenebilir. Kanunda belirtilen süreler kesindir ve değiştirilemez (kesin süre). Hakim tarafından belirlenen süreler ise takdiri sürelerdir.
- HMK m.91 - Sürelerin başlaması: Süreler, tebliğ veya tefhim (yüze karşı bildirme) tarihinden itibaren işlemeye başlar.
- HMK m.92 - Sürelerin hesaplanması: Gün olarak belirlenen sürelerde, tebliğ veya tefhim edildiği gün hesaba katılmaz ve süre son günün tatil saatinde biter. Hafta, ay veya yıl olarak belirlenen sürelerde, sürenin başladığı güne son hafta, ay veya yılda tekabül eden günün tatil saatinde biter.
- HMK m.93 - Tatil günlerinin etkisi: Sürenin son gününün resmi tatil gününe rastlaması halinde, süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter.
- HMK m.94 - Sürelere uymamanın sonuçları: Kanunda belirtilen kesin sürelere uyulmaması halinde, o süre içinde yapılması gereken işlem yapılmamış sayılır. Bu durum hak düşürücü niteliktedir.
CMK'da Süreler (m.39)
5271 sayılı CMK'nın 39. maddesi, ceza muhakemesinde sürelerin hesaplanmasını düzenler. Gün ile belirlenen sürelerde, tebliğ veya öğrenme günü hesaba katılmaz. Saat ile belirlenen sürelerde ise süre, tebliğ veya öğrenme anından itibaren işlemeye başlar.
Ceza muhakemesinde önemli süreler şunlardır: istinaf süresi (CMK m.273: 7 gün), temyiz süresi (CMK m.291: 15 gün), itiraz süresi (CMK m.268: 7 gün), tutukluluk inceleme süresi ve şikayet süresi (TCK m.73: 6 ay).
Adli Tatil ve Sürelere Etkisi
Adli tatil, her yıl 20 Temmuz'da başlayıp 31 Ağustos'ta sona eren ve yargı faaliyetlerinin kısmen durduğu dönemdir. HMK m.102 uyarınca adli tatil süresince yalnızca kanunda belirtilen istisnai iş ve işlemler görülür.
Adli tatilin hukuki sürelere etkisi HMK m.104'te düzenlenmiştir. Buna göre: "Adli tatile tabi olan dava ve işlerde, bu kanunun tayin ettiği sürelerin bitimi adli tatil zamanına rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır."
Bu kural son derece önemlidir. Örneğin bir hukuki sürenin son günü 25 Temmuz ise (adli tatil içinde), süre otomatik olarak 7 Eylül'e uzar (adli tatil bitişi 31 Ağustos + 1 hafta = 7 Eylül). Bu uzama, herhangi bir başvuru veya karar gerektirmez, kanun gereği otomatik olarak uygulanır.
Adli tatilden muaf işler: İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, nafaka davaları, sulh hukuk mahkemesinin görevine giren dava ve işler, çekişmesiz yargı işleri adli tatilde de görülür ve bu davalardaki süreler adli tatil kuralından etkilenmez.
Resmi Tatillerin Sürelere Etkisi
HMK m.93 uyarınca, hukuki sürenin son gününün resmi tatil gününe (ulusal bayramlar, dini bayramlar, genel tatil günleri) veya hafta sonuna (cumartesi-pazar) denk gelmesi halinde, süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter.
Bu kuralın uygulanmasında dikkat edilmesi gereken hususlar:
- Sadece sürenin son günü tatile denk gelirse uzama uygulanır. Süre içindeki tatil günleri süreyi etkilemez (süre işlemeye devam eder).
- Birden fazla tatil günü arka arkaya geldiğinde (örneğin bayram + hafta sonu), süre tüm tatillerin bittiği ilk iş gününe uzar.
- Bu kural hem kanuni süreler hem de hakim tarafından verilen süreler için geçerlidir.
- İcra hukukunda da aynı kural geçerlidir (İİK m.19).
Hesaplama Örnekleri
Örnek 1: 14 Günlük İstinaf Süresi
Tebliğ tarihi: 10 Mart 2026 (Salı)
- Tebliğ günü (10 Mart) hesaba katılmaz
- 14 günlük süre: 11 Mart - 24 Mart 2026
- 24 Mart 2026: Salı (iş günü) - süre bu gün sona erer
Örnek 2: 2 Aylık Süre ve Adli Tatil
Başlangıç tarihi: 1 Haziran 2026 (Pazartesi)
- 2 aylık sürenin sonu: 1 Ağustos 2026 (Cumartesi)
- 1 Ağustos adli tatil (20 Temmuz - 31 Ağustos) içinde olduğundan, süre adli tatil bitiminden 1 hafta sonrasına uzar: 7 Eylül 2026 (Pazartesi)
Örnek 3: 60 Günlük İdari Dava Açma Süresi
Tebliğ tarihi: 15 Ocak 2026 (Perşembe)
- 60 günlük süre: 16 Ocak - 16 Mart 2026
- 16 Mart 2026: Pazartesi (iş günü) - süre bu gün sona erer
- Resmi tatil etkisi yok
Örnek 4: 1 Yıllık Zamanaşımı Süresi
Başlangıç tarihi: 29 Ekim 2025 (Çarşamba)
- 1 yıllık sürenin sonu: 29 Ekim 2026 (Perşembe)
- 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı (resmi tatil) olduğundan süre 30 Ekim 2026 Cuma'ya uzar
Yasal Dayanak
Hukuki süre hesaplamasının hukuki temeli aşağıdaki mevzuat hükümlerine dayanmaktadır:
- 6100 sayılı HMK m.90: Sürelerin kanun veya hakim tarafından belirlenebileceğini düzenler.
- 6100 sayılı HMK m.91: Sürelerin başlangıcını (tebliğ veya tefhim) düzenler.
- 6100 sayılı HMK m.92: Gün, hafta, ay ve yıl olarak belirlenen sürelerin hesaplanma yöntemlerini detaylı olarak düzenler.
- 6100 sayılı HMK m.93: Son günü tatile denk gelen sürelerin uzamasını düzenler.
- 6100 sayılı HMK m.94: Sürelere uymamanın hukuki sonuçlarını düzenler.
- 6100 sayılı HMK m.102: Adli tatil dönemini (20 Temmuz - 31 Ağustos) düzenler.
- 6100 sayılı HMK m.104: Adli tatilinin sürelere etkisini ve 1 haftalık uzama kuralını düzenler.
- 5271 sayılı CMK m.39: Ceza muhakemesinde sürelerin hesaplanmasını düzenler.
- 2577 sayılı İYUK m.8: İdari yargıda sürelerin hesaplanmasını düzenler.
- 2004 sayılı İİK m.19: İcra hukukunda tatil günlerinin sürelere etkisini düzenler.