Reeskont Faizi Hesaplama

Reeskont Faizi Nedir?

Reeskont faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) bankalara yaptığı reeskont (iskonto) işlemlerinde uyguladığı faiz oranıdır. Reeskont kelimesi, daha önce iskonto edilmiş (kırılmış) bir senedin yeniden iskonto edilmesi anlamına gelmektedir. TCMB, bankaların ellerindeki ticari senetleri vade tarihinden önce nakde çevirmek istemeleri durumunda bu senetleri reeskont yoluyla satın alır ve bu işlemde reeskont faiz oranını uygular.

Reeskont faizi, Türk hukuk ve muhasebe sisteminde birçok farklı alanda kullanılmaktadır. Vergi Usul Kanunu (VUK) kapsamında senede bağlı alacak ve borçların değerlemesinde, şirketlerin bilanço tarihindeki alacak senetlerinin bugünkü değerinin hesaplanmasında ve icra hukukunda alacağın peşin değerinin belirlenmesinde reeskont faiz oranı esas alınmaktadır.

TCMB, reeskont iskonto oranını para politikası çerçevesinde belirlemekte ve dönemsel olarak güncellemektedir. Reeskont oranı, avans faiz oranından genellikle daha düşüktür. 2026 yılı itibarıyla reeskont iskonto oranı %33, avans faiz oranı ise %36'dır. Bu fark, reeskont işlemlerinin daha düşük riskli kabul edilmesinden kaynaklanmaktadır.

Reeskont faizi hesaplama aracımız, TCMB'nin dönemsel oran değişikliklerini otomatik olarak dikkate alarak hesaplama yapmaktadır. Senet iskontosu, VUK reeskont değerlemesi ve diğer reeskont faiz hesaplamalarında bu aracı güvenle kullanabilirsiniz.

Reeskont Faizi Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?

İçtihat Pro reeskont faizi hesaplama aracını kullanarak senet iskonto tutarını ve reeskont faiz bedelini kolayca hesaplayabilirsiniz. Aşağıdaki adımları takip edin:

1. Senet / Alacak Tutarını Girin: Reeskont faizi hesaplanacak senet veya alacak tutarını Türk Lirası cinsinden girin. Tutarı nokta (binlik ayracı) veya virgül (ondalık ayracı) ile yazabilirsiniz. Örneğin 500.000 TL veya 1.250.000,50 TL gibi.
2. Başlangıç Tarihini Seçin: Reeskont hesaplamasının başladığı tarihi girin. Senet iskontosu için iskonto tarihini, VUK reeskont değerlemesi için bilanço tarihini seçebilirsiniz.
3. Bitiş Tarihini (Vade) Seçin: Senedin vade tarihini veya hesaplama bitiş tarihini girin. Varsayılan olarak bugünün tarihi gelir. VUK reeskont değerlemesinde dönem sonu tarihi kullanılır.
4. Hesapla Butonuna Tıklayın: Hesaplama aracı, seçilen tarih aralığındaki tüm dönemsel oran değişikliklerini otomatik olarak uygulayarak detaylı bir hesaplama tablosu oluşturur.

Hesaplama sonucunda senet tutarı, toplam reeskont faiz tutarı, genel toplam ve her dönem için ayrı ayrı hesaplanan faiz detayları gösterilir. Sonuçları yazdırabilir veya panoya kopyalayabilirsiniz.

Reeskont ve İskonto Kavramları

Reeskont ve iskonto, ticari hayatta sıkça karşılaşılan ve birbiriyle yakından ilişkili iki kavramdır. Bu kavramları doğru anlamak, reeskont faizi hesaplamasını da doğru yorumlamak açısından önemlidir.

İskonto (Kırma)

İskonto, vadesi gelmemiş bir alacağın (genellikle senedin) vade tarihinden önce belirli bir indirimle nakde çevrilmesi işlemidir. Banka, senet hamilinden senedi satın alır ve vade tarihine kadar olan süre için faiz (iskonto bedeli) keser. Hamiline ödenen tutar, senet bedeli eksi iskonto tutarıdır. Bu işlem, işletmelerin likidite ihtiyacını karşılamaları için önemli bir finansman aracıdır.

Reeskont

Reeskont, daha önce iskonto edilmiş bir senedin tekrar iskonto edilmesi anlamına gelir. Bankalar, daha önce müşterilerinden iskonto ettikleri senetleri likidite ihtiyaçları doğrultusunda TCMB'ye yeniden iskonto (reeskont) ettirirler. TCMB, bu işlemde reeskont faiz oranını uygular. Reeskont oranı, TCMB'nin para politikası araçlarından biridir.

VUK Kapsamında Reeskont

Vergi Usul Kanunu'nun 281 ve 285. maddeleri uyarınca, senede bağlı alacak ve borçların değerlemesinde reeskont işlemi yapılabilir. Bilanço tarihinde vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borçlar, TCMB'nin reeskont iskonto oranı uygulanarak bugünkü değerlerine indirgenir. Bu uygulama, dönem kârının doğru hesaplanması açısından önem taşımaktadır.

TCMB Reeskont İskonto Oranları Tablosu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, reeskont iskonto oranlarını para politikası çerçevesinde belirleyerek Resmi Gazete'de yayımlamaktadır. Aşağıdaki tabloda güncel ve geçmiş dönem reeskont oranları yer almaktadır:

Tablo özet niteliğindedir. Hesaplama aracımız tüm dönemleri içermektedir.

Reeskont Faizinin Kullanım Alanları

Reeskont faiz oranı, Türk hukuk ve muhasebe sisteminde birçok farklı alanda kullanılmaktadır:

1. Senet İskontosu

Vadesi gelmemiş senetlerin bankaya kırdırılması işleminde reeskont oranı referans olarak kullanılır. Bankaların uyguladığı iskonto oranı, TCMB reeskont oranının üzerinde olsa da temel referans noktası reeskont oranıdır. İskonto tutarı, senet tutarı, vadeye kalan gün sayısı ve uygulanan oran kullanılarak hesaplanır.

2. VUK Reeskont Değerlemesi

Vergi Usul Kanunu'nun 281. maddesi (alacak senetleri) ve 285. maddesi (borç senetleri) uyarınca, bilanço gününde vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borçlar reeskonta tabi tutulabilir. Bu işlem ihtiyari (isteğe bağlı) olmakla birlikte, alacak senetlerini reeskonta tabi tutan mükellef borç senetlerini de reeskonta tabi tutmak zorundadır.

3. Vergi Hesaplamaları

Reeskont işlemi, vergi matrahını doğrudan etkiler. Alacak senetlerinin reeskonta tabi tutulması halinde reeskont gideri oluşur ve bu gider vergi matrahından düşülür. Borç senetlerinin reeskontunda ise reeskont geliri oluşur ve vergi matrahına eklenir. Bu nedenle reeskont uygulaması vergi planlaması açısından önemli bir araçtır.

4. İcra Hukukunda Peşin Değer Hesaplama

İcra ve iflas hukukunda, vadeli alacakların peşin değerinin hesaplanmasında reeskont oranı kullanılır. Özellikle iflasta alacakların sıralaması ve konkordato mühleti hesaplamalarında reeskont faiz oranı önem taşımaktadır.

Reeskont Faizi ile Avans Faizi Arasındaki Farklar

TCMB, hem reeskont iskonto oranı hem de avans faiz oranı belirlemektedir. Bu iki oran birbirinden farklıdır ve farklı amaçlarla kullanılır:

• Oran Farkı: Reeskont oranı, avans faiz oranından her zaman daha düşüktür. 2026 yılında reeskont oranı %33, avans oranı %36'dır. Bu fark, reeskont işlemlerinin senet teminatına dayalı ve daha düşük riskli olmasından kaynaklanır.
• Kullanım Alanı: Reeskont oranı ağırlıklı olarak muhasebe (VUK reeskont değerlemesi) ve senet iskontosu işlemlerinde kullanılır. Avans oranı ise ticari temerrüt faizi olarak uygulanır (3095 sayılı Kanun m.2, TTK m.1530).
• Hukuki Dayanak: Reeskont oranı TCMB Kanunu'nun 45. maddesi kapsamında belirlenir. Avans oranı da aynı Kanun kapsamında ancak farklı işlem türü (avans) için belirlenmektedir.

Hesaplama Örnekleri

Örnek 1: Basit Reeskont Faizi Hesaplama

300.000 TL tutarındaki bir senet için 01.01.2026 tarihinden 01.07.2026 tarihine kadar (181 gün) reeskont faizi hesaplama:

Reeskont Faizi = 300.000 x (%33 / 100) x (181 / 365) = 49.068,49 TL

Genel Toplam: 300.000 + 49.068,49 = 349.068,49 TL

Örnek 2: VUK Reeskont Değerlemesi

Bilanço tarihi 31.12.2025 olan bir işletme, vadesi 15.03.2026 olan 500.000 TL tutarında alacak senedini reeskonta tabi tutmak istemektedir. 31.12.2025'ten 15.03.2026'ya kadar 74 gün vardır:

• 31.12.2025 - 31.12.2025 (0 gün, dönem geçişi): 2025 ikinci yarı oranı %36
• 01.01.2026 - 15.03.2026 (74 gün): 500.000 x 0,33 x (74/365) = 33.452,05 TL

Reeskont Gideri: 33.452,05 TL

Senedin Bugünkü Değeri: 500.000 - 33.452,05 = 466.547,95 TL

Bu tutar bilançoda alacak senedi olarak gösterilir ve 33.452,05 TL reeskont gideri olarak kaydedilir.

Yasal Dayanak ve Mevzuat

Reeskont faizi hesaplamasının hukuki temeli aşağıdaki mevzuat hükümlerine dayanmaktadır:

• 1211 sayılı TCMB Kanunu, Madde 45: TCMB'nin reeskont ve avans işlemlerinde uygulayacağı faiz oranlarını belirleme yetkisini düzenler. TCMB Başkanlığı bu oranları belirler ve Resmi Gazete'de yayımlar.
• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, Madde 281: Alacak senetlerinin değerlemesinde reeskont uygulamasını düzenler. Senede bağlı alacakların değerleme gününün kıymetine irca edilebileceğini belirler.
• 213 sayılı VUK, Madde 285: Borç senetlerinin değerlemesinde reeskont uygulamasını düzenler. Alacak senetlerini reeskonta tutan mükellefin borç senetlerini de reeskonta tutma zorunluluğunu getirir.
• 238 seri no.lu VUK Genel Tebliği: Senede bağlı alacak ve borçların reeskont işleminde iç iskonto yönteminin uygulanacağını açıklar.
• 6102 sayılı TTK, Madde 780 vd.: Poliçe, bono ve çek ile ilgili hükümleri düzenler. Senet iskontosunun hukuki çerçevesini belirler.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• İç İskonto Yöntemi: VUK uygulamasında reeskont hesaplamasında iç iskonto (gerçek iskonto) yöntemi kullanılır. Bu yöntemde formül: Reeskont = Nominal Değer x Oran x Gün / (36.500 + Oran x Gün) şeklindedir. Ancak basit faiz yöntemiyle hesaplama da yaygın olarak kullanılmaktadır.
• Seçimlik Hak: VUK reeskont uygulaması isteğe bağlıdır (ihtiyari). Ancak alacak senetlerini reeskonta tabi tutan mükellef, borç senetlerini de reeskonta tabi tutmak zorundadır.
• Senede Bağlılık Şartı: VUK reeskont uygulaması yalnızca senede bağlı alacak ve borçlar için geçerlidir. Açık hesap alacakları, çekler ve diğer vadeli alacaklar reeskonta tabi tutulamaz. Yargıtay ve Danıştay kararları bu konuda istikrarlı bir içtihat oluşturmuştur.
• Dönemsel Oran Değişiklikleri: TCMB reeskont oranı dönemsel olarak değişmektedir. Uzun vadeli hesaplamalarda her dönem için geçerli oranın ayrı ayrı uygulanması gerekmektedir.
• KDV Dahil Tutar: Reeskont hesaplamasında senedin nominal (KDV dahil) tutarı esas alınır. KDV hariç tutar üzerinden hesaplama yapılması hatalı sonuç verir.

Sıkça Sorulan Sorular