Kira Stopajı Hesaplama
GVK m.94 kapsamında kira stopajı (tevkifat) hesaplaması yapın. Brütten nete veya netten brüte dönüşüm ile aylık ve yıllık stopaj tutarlarını öğrenin.
Standart oran: %20 (GVK m.94)
Yıllık Özet
| Kalem | Aylık | Yıllık |
|---|---|---|
| Brüt Kira | ||
| Stopaj Tutarı | ||
| Net Kira |
Bu hesaplama bilgi amaçlıdır. Vergi mükellefiyet durumunuza göre stopaj oranı ve uygulaması farklılık gösterebilir.
Kira Stopajı (Tevkifat) Nedir?
Kira stopajı (tevkifat), kiracının kira ödemesi sırasında brüt kira bedelinden kestiği ve vergi dairesine ödediği gelir vergisi kesintisidir. Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) 94. maddesi uyarınca, belirli kişi ve kuruluşlar, yaptıkları kira ödemelerinden stopaj (vergi kesintisi) yapmakla yükümlüdür.
Stopaj, kaynakta vergilendirme yöntemidir. Kira geliri elde eden kişinin (mal sahibi) vergi borcunun bir kısmı, kiracı tarafından ödeme anında kesilir ve doğrudan vergi dairesine yatırılır. Bu sistem, vergi tahsilatını kolaylaştırmak ve kayıt dışılığı önlemek amacıyla uygulanmaktadır.
Kira stopajı oranı, GVK m.94/5-a bendine göre %20'dir. Bu oran, gayrimenkul sermaye iratlarına (kira gelirlerine) uygulanan standart stopaj oranıdır. Kiracı, brüt kira bedelinin %20'sini keser ve kalan %80'ini mal sahibine öder.
Kira Stopajını Kim Yapar?
GVK m.94'e göre stopaj yapma yükümlülüğü aşağıdaki kişi ve kuruluşlara aittir:
- Kamu kurum ve kuruluşları: Devlet daireleri, belediyeler, üniversiteler vb.
- Ticari şirketler: Anonim, limited ve diğer ticaret şirketleri
- İktisadi kamu müesseseleri: KİT'ler ve benzeri kuruluşlar
- Dernekler ve vakıflar: İktisadi işletmeleri bulunanlar
- Serbest meslek erbabı: Avukat, doktor, muhasebeci gibi serbest meslek sahipleri
- Zirai kazanç sahipleri: Gelir vergisi beyannamesi veren çiftçiler
Gerçek kişi kiracılar (bireyler), kira stopajı yapmak zorunda değildir. Stopaj yükümlülüğü yalnızca yukarıda sayılan tüzel kişi ve kuruluşlara aittir.
Brütten Nete ve Netten Brüte Hesaplama
Kira stopajı hesaplamasında iki temel yöntem vardır:
Brütten Nete Hesaplama
Brüt kira tutarı belirlenmiş ise, stopaj tutarı ve net kira şu şekilde hesaplanır:
- Stopaj Tutarı = Brüt Kira x Stopaj Oranı (%20)
- Net Kira = Brüt Kira - Stopaj Tutarı
- Örnek: 10.000 TL brüt kira, stopaj = 2.000 TL, net = 8.000 TL
Netten Brüte Hesaplama
Taraflar net kira üzerinden anlaşmış ise, brüt kira ve stopaj şu şekilde hesaplanır:
- Brüt Kira = Net Kira / (1 - Stopaj Oranı) = Net / 0,80
- Stopaj Tutarı = Brüt Kira - Net Kira
- Örnek: 8.000 TL net kira, brüt = 10.000 TL, stopaj = 2.000 TL
Kira Geliri Beyannamesi ve Stopaj İlişkisi
Kira geliri elde eden mal sahibi, yıllık gelir vergisi beyannamesi verebilir. Beyanname verilmesi halinde, kiracı tarafından kesilen stopaj tutarları, beyan edilen vergi borcundan mahsup edilir. Stopaj tutarı, hesaplanan vergiden fazla ise aradaki fark mal sahibine iade edilir.
2026 yılında konut kira geliri istisnası (GVK m.21) belirli bir tutar olarak uygulanmaktadır. Bu istisna tutarının altında kalan konut kira gelirleri için beyanname verilmesi gerekmez. Ancak işyeri kira gelirlerinde istisna uygulanmaz; stopaj yapılmış olsa bile beyanname verilmesi gerekebilir.
Stopaj Muafiyetleri
Belirli durumlarda kira stopajı uygulanmaz veya farklı oranlar geçerli olabilir:
- Gerçek kişi kiracılar: Bireysel kiracılar stopaj yapmaz
- Basit usul mükellefler: Basit usulde vergilendirilen esnaflar stopaj yapmaz
- Konut kira geliri istisnası: İstisna tutarının altındaki konut kira gelirleri beyan edilmez
- Diplomatik muafiyetler: Yabancı devlet temsilcilikleri belirli koşullarda muaftır
Yasal Dayanak
- GVK m.94: Vergi tevkifatı (stopaj) yapmakla yükümlü kişi ve kuruluşları ve tevkifat oranlarını düzenler. Kira stopajı oranı %20'dir (GVK m.94/5-a).
- GVK m.21: Konut kira geliri istisnasını düzenler. İstisna tutarının altındaki konut kira gelirleri vergiden muaftır.
- GVK m.70-74: Gayrimenkul sermaye iratlarını (kira gelirlerini) ve gider indirimlerini düzenler.
- GVK m.86: Beyanname verme yükümlülüğünü ve beyanname verilmeyecek halleri düzenler.
- GVK m.98-99: Muhtasar beyanname ve stopaj ödeme sürelerini düzenler. Kiracı, kestiği stopajı muhtasar beyanname ile beyan eder ve vergi dairesine öder.