Yasal Faiz Hesaplama

Yasal Faiz Hesaplama Nedir?

Yasal faiz hesaplama, borçlunun vadesinde ödemediği bir alacak için borçlanma tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre boyunca işleyen faiz tutarının belirlenmesi işlemidir. Türk hukuk sisteminde yasal faiz, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun ile düzenlenmektedir.

Yasal faiz oranı, alacaklının hakkının korunması ve borçlunun geç ödeme nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi amacıyla uygulanır. Faiz hesaplamasında kullanılan oranlar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından belirlenir ve dönemsel olarak değişiklik gösterebilir.

Yasal faiz hesaplama aracımız, bu dönemsel oran değişikliklerini otomatik olarak dikkate alarak hesaplama yapar. Böylece avukatlar, hakimler ve hukuk profesyonelleri, dava dilekçelerinde veya icra takiplerinde kullanmak üzere doğru faiz tutarını kolayca belirleyebilir.

Faiz hesaplaması özellikle alacak davaları, icra takipleri, iş davaları, tazminat davaları ve ticari uyuşmazlıklarda kritik bir öneme sahiptir. Yanlış hesaplanan faiz tutarı, hem alacaklının hakkını eksik almasına hem de mahkeme tarafından talebin reddine yol açabilir.

Yasal Faiz Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?

İçtihat Pro yasal faiz hesaplama aracını kullanmak son derece kolaydır. Aşağıdaki adımları izleyerek birkaç saniye içinde doğru faiz tutarını öğrenebilirsiniz:

1. Ana Para Tutarını Girin: Faiz hesaplanacak ana para tutarını Türk Lirası olarak girin. Tutarı nokta veya virgülle ayırarak yazabilirsiniz. Örneğin 100.000 TL veya 250.000,50 TL gibi.
2. Faiz Türünü Seçin: İki seçenek mevcuttur. "Yasal Faiz" seçeneği adi (kanuni) faiz oranını uygular ve genellikle hukuki ilişkilerde kullanılır. "Ticari Faiz" seçeneği ise ticari işlemlerde uygulanan avans faiz oranını kullanır ve genellikle daha yüksektir.
3. Başlangıç Tarihini Seçin: Faizin işlemeye başladığı tarihi girin. Bu tarih genellikle borcun muaccel olduğu (vadesinin geldiği) tarihtir. İcra takiplerinde takip tarihi, trafik kazalarında kaza tarihi, iş davalarında fesih tarihi başlangıç olarak alınabilir.
4. Bitiş Tarihini Seçin: Faiz hesaplamasının bitiş tarihini girin. Varsayılan olarak bugünün tarihi seçilir. Dava dilekçesinde dava tarihi, ödeme yapıldıysa ödeme tarihi kullanılabilir.
5. Hesapla Butonuna Tıklayın: "Hesapla" butonuna tıkladığınızda, araç dönemsel faiz oranlarını otomatik olarak uygulayarak detaylı bir hesaplama tablosu oluşturur.

Hesaplama sonucunda ana para tutarı, toplam faiz tutarı, genel toplam ve dönemsel detay tablosu gösterilir. Sonuçları "Yazdır / PDF" butonuyla yazdırabilir veya "Paylaş" butonuyla kopyalayabilirsiniz.

Yasal Faiz Oranları Tablosu (2005-2026)

Türkiye'de yasal faiz oranları 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesine göre yılda %12 olarak belirlenmiş olup, Bakanlar Kurulu (günümüzde Cumhurbaşkanlığı) kararıyla değiştirilebilmektedir. Ticari faiz oranları ise TCMB'nin reeskont ve avans işlemlerinde uyguladığı orana göre belirlenmektedir.

Tablo özet niteliğindedir. Hesaplama aracımız tüm ara dönemleri içermektedir.

Yasal Faiz ve Ticari Faiz Arasındaki Farklar

Türk hukukunda iki temel faiz türü bulunmaktadır ve bunların uygulama alanları ile oranları birbirinden farklıdır:

Yasal (Kanuni) Faiz

Yasal faiz, 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle düzenlenmiştir. Borçlar Kanunu ve diğer kanunlarda faiz ödenmesi gereken hallerde, faiz oranı sözleşme ile belirlenmemişse yasal faiz oranı uygulanır. 2024 yılından itibaren yasal faiz oranı yıllık %24'tür. Bu oran, adi borç ilişkilerinde temerrüt faizi olarak da uygulanır.

Ticari (Avans) Faiz

Ticari faiz, 3095 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre ticari işlerde temerrüt faizi olarak uygulanır. Türk Ticaret Kanunu'nun 1530. maddesi kapsamındaki ticari işlerde, TCMB'nin kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı oran geçerlidir. 2026 yılı itibarıyla bu oran %36'dır ve yasal faiz oranının oldukça üzerindedir.

Ne Zaman Hangisi Uygulanır?

Ticari faiz, her iki tarafın da tacir olduğu (ticari iş niteliğindeki) borç ilişkilerinde uygulanır. Kira alacakları, işçi alacakları, haksız fiilden doğan tazminat talepleri gibi adi (ticari olmayan) ilişkilerde ise yasal faiz oranı geçerlidir. Taraflar sözleşme ile faiz oranını belirleyebilir, ancak bu oran anapara için yasal faiz oranının %50 fazlasını geçemez (TBK m.88).

Hesaplama Örnekleri

Örnek 1: Basit Yasal Faiz Hesaplama

100.000 TL ana para için 01.01.2026 tarihinden 01.07.2026 tarihine kadar (181 gün) yasal faiz hesaplama:

Faiz = 100.000 x (%24 / 100) x (181 / 365) = 11.901,37 TL

Genel Toplam: 100.000 + 11.901,37 = 111.901,37 TL

Örnek 2: Dönemsel Ticari Faiz Hesaplama

500.000 TL ana para için 01.07.2025'ten 01.04.2026'ya kadar (274 gün) ticari faiz hesaplama. Bu süre iki dönem içerir:

• 01.07.2025 – 31.12.2025 (184 gün): 500.000 x 0,39 x (184/365) = 98.301,37 TL
• 01.01.2026 – 01.04.2026 (90 gün): 500.000 x 0,36 x (90/365) = 44.383,56 TL

Toplam Faiz: 98.301,37 + 44.383,56 = 142.684,93 TL

Genel Toplam: 500.000 + 142.684,93 = 642.684,93 TL

Bu örnekte görüldüğü gibi, dönemler arasında oran değiştiğinde her dönem için ayrı ayrı hesaplama yapılır. Aracımız bu işlemi otomatik olarak gerçekleştirir.

Yasal Dayanak

Yasal faiz hesaplamasının hukuki temeli aşağıdaki mevzuat hükümlerine dayanmaktadır:

• 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun: Kanuni faiz ve temerrüt faizi oranlarını düzenler. Madde 1 kanuni faiz oranını, Madde 2 temerrüt faiz oranını, Madde 3 ise mürekkep faiz yasağını belirler.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK): Madde 88, sözleşmeyle belirlenecek faiz oranının üst sınırını (yasal oranın %50 fazlası); Madde 117-118, temerrüdün şartlarını ve sonuçlarını; Madde 120, aşkın zararın tazmini hakkını düzenler.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK): Madde 8, ticari işlerde faiz serbestisini; Madde 1530, ticari işlerde temerrüt faizini düzenler. Ticari işlerde TCMB avans faiz oranı uygulanır.
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK): İcra takiplerinde faiz hesaplamasına ilişkin hükümler içerir. Takip talebinde faiz türü ve başlangıç tarihinin belirtilmesi gerekmektedir.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Mürekkep (Bileşik) Faiz Yasağı: 3095 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca, temerrüt faizinin ana paraya eklenerek yeniden faiz yürütülmesi (faize faiz) yasaktır. Ancak ticari işlemlerde cari hesap ve her iki tarafın da tacir olduğu durumlarda mürekkep faiz uygulanabilir.
• Dava Tarihine Dikkat: Faiz genellikle temerrüt tarihinden itibaren işler. Ancak bazı davalarda (örneğin haksız fiil) olay tarihinden, bazılarında ise dava tarihinden itibaren faiz talep edilebilir. Dava dilekçesinde faiz başlangıç tarihini açıkça belirtmek önemlidir.
• Faiz Oranı Değişiklikleri: Yasal faiz oranı zaman zaman değişmektedir. 2024 başında oran %9'dan %24'e çıkarılmıştır. Hesaplama yapılırken dönemsel oran değişikliklerinin dikkate alınması gerekir.
• KDV Meselesi: Yargıtay içtihatlarına göre faiz tutarı üzerinden KDV hesaplanması genel bir kural değildir. Ancak bazı özel durumlarda (örneğin fatura bedeli alacağı) faiz üzerine KDV istenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular