Zamanaşımı Hesaplama
TBK, TCK ve İYUK hükümlerine göre hukuk, ceza ve idari dava zamanaşımı sürelerini hesaplayın. Dava türüne göre zamanaşımı bitiş tarihini ve kalan süreyi otomatik öğrenin.
Zamanaşımının başladığı tarih (öğrenme tarihi veya olay tarihi)
Bu hesaplama bilgi amaçlıdır. Zamanaşımı süreleri özel durumlar (durma, kesilme vb.) nedeniyle farklılık gösterebilir. Kesin değerlendirme için hukuki danışmanlık alınız.
Zamanaşımı Nedir?
Zamanaşımı, kanunun belirlediği süre içinde kullanılmayan bir hakkın dava yoluyla talep edilebilirlik niteliğini yitirmesidir. Zamanaşımı, hakkın kendisini ortadan kaldırmaz; ancak borçluya, alacaklının talebine karşı bir def'i (itiraz) hakkı verir. Borçlu zamanaşımı def'inde bulunursa, alacaklı hakkını dava yoluyla talep edemez.
Türk hukukunda zamanaşımı, hukuk davaları için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda (TBK m.146-161), ceza davaları için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda (TCK m.66-72) ve idari davalar için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda (İYUK m.7) düzenlenmiştir.
Zamanaşımı süresinin doğru hesaplanması, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik önem taşır. Sürenin kaçırılması, meşru bir hakkın dava yoluyla takip edilememesi sonucunu doğurur. Bu nedenle zamanaşımı süreleri, avukatlar ve vatandaşlar için en önemli takip edilmesi gereken sürelerden biridir.
Hukuk Davalarında Zamanaşımı Süreleri
Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen başlıca zamanaşımı süreleri şunlardır:
Genel Zamanaşımı (TBK m.146 - 10 Yıl)
Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren işlemeye başlar. Genel zamanaşımına tabi alacaklar arasında sözleşmeden doğan alacaklar, sebepsiz zenginleşme alacakları ve vekalet ilişkisinden doğan alacaklar sayılabilir.
Beş Yıllık Zamanaşımı (TBK m.147)
Kira bedelleri, nafaka, işçi ücretleri, hizmet sözleşmesinden doğan alacaklar ve esnaf alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir. Ayrıca 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile işçi alacakları (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ücreti vb.) beş yıllık zamanaşımına tabi tutulmuştur.
Haksız Fiil Zamanaşımı (TBK m.72 - 2/10 Yıl)
Haksız fiilden doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Haksız fiil aynı zamanda suç teşkil ediyorsa, ceza davası zamanaşımı süresi uygulanır (TBK m.72/1).
Ceza Davalarında Zamanaşımı (TCK m.66)
Ceza hukukunda dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde kovuşturma yapılmaması halinde kamu davasının düşmesi sonucunu doğurur. Zamanaşımı süreleri, suçun üst sınırına göre belirlenir:
| Ceza Üst Sınırı | Zamanaşımı | Kanun |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl | TCK m.66/1-a |
| Müebbet hapis | 25 yıl | TCK m.66/1-b |
| 20 yıldan fazla hapis | 20 yıl | TCK m.66/1-c |
| 5-20 yıl hapis | 15 yıl | TCK m.66/1-c |
| 5 yıla kadar hapis / adli para cezası | 12 yıl | TCK m.66/1-d |
| 1 yıla kadar hapis | 8 yıl | TCK m.66/1-e |
İdari Davalarda Süre (İYUK m.7)
İdari davalarda dava açma süresi, 2577 sayılı İYUK'un 7. maddesine göre idari işlemin tebliğinden itibaren 60 gündür. Bu süre, hak düşürücü süre niteliğindedir ve zamanaşımından farklı olarak mahkeme tarafından re'sen dikkate alınır. Vergi davalarında ise süre 30 gündür.
Zamanaşımının Durması ve Kesilmesi
Zamanaşımı, belirli hallerde durabilir veya kesilebilir. Zamanaşımının durması halinde, durma sebebi ortadan kalkıncaya kadar süre işlemez. Zamanaşımının kesilmesi halinde ise, süre yeniden baştan işlemeye başlar.
Zamanaşımını Durduran Sebepler (TBK m.153)
Velayet altındaki çocukların veliye karşı alacakları, vesayet altındaki kişilerin vasiye karşı alacakları ve eşlerin evlilik süresince birbirine karşı alacakları bakımından zamanaşımı durmaktadır.
Zamanaşımını Kesen Sebepler (TBK m.154)
Borçlunun borcu ikrar etmesi, dava açılması, icra takibine başlanması veya iflas masasına alacağın bildirilmesi zamanaşımını keser. Kesilme halinde zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar.