İstinaf Mahkemesinde Duruşma Açılması Kararları: 2026 Emsal Rehberi
İstinaf mahkemesinde duruşma açılması hususunda emsal Yargıtay ve BAM kararları, takdir yetkisinin sınırları ile güncel uygulama rehberi. Karar kıyasları ve pratik arama ipuçlarıyla İçtihat Pro farkıyla.
İstinaf Mahkemesinde Duruşma Açılması: Temel Kriterler ve Yasal Çerçeve
İstinaf mahkemelerinde duruşma açılması, özellikle İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında, hakimin takdir yetkisi ile şekillenen önemli bir usul meselesidir. Bu süreçte, hangi durumlarda duruşma açılacağı, takdir yetkisinin sınırları ve tarafların hakları, Yargıtay ve istinaf kararları ışığında ortaya konulmaktadır. Özellikle İİK'nın 18/3. maddesi, "Aksine hüküm bulunmayan hallerde icra mahkemesi, şikayet konusu işlemi yapan icra dairesinin açıklama yapmasına ve duruşma yapılmasına gerek olup olmadığını takdir eder; duruşma yapılmasını uygun gördüğü takdirde ilgilileri en kısa zamanda duruşmaya çağırır ve gelmeseler bile gereken kararı verir" hükmü ile bu konudaki temel dayanağı oluşturur.
12. Hukuk Dairesi, E. 2015/28233, K. 2016/4768, T. 22.02.2016
İcra mahkemesinin, şikayet incelemesinde duruşma yapılmasına gerek olup olmadığını takdir yetkisi kapsamında değerlendirmesi gerektiğine hükmedilmiştir. Ancak bu takdirin kullanılması, olayın özelliğine ve tarafların haklarının korunmasına bağlıdır.
Duruşma Yapılmasına Dair Takdir Yetkisinin Sınırları
Hakimin duruşma açılması yönündeki takdir yetkisi mutlak değildir. Yargıtay kararlarında, bu yetkinin koşulsuz bir seçim hakkı olmadığı, olayın özelliklerine göre değerlendirilerek kullanılmasının zorunlu olduğu vurgulanmıştır. Özellikle tarafların haklarının etkilenebileceği durumlarda, duruşma açılmadan karar verilmesi eleştiriye açık bir uygulamadır.
8. Hukuk Dairesi, E. 2014/7786, K. 2015/8443, T. 15.04.2015
İcra mahkemesinin duruşma açılması konusundaki takdir yetkisinin, olayın koşullarına göre hakkaniyetle kullanılmasının zorunlu olduğu, mutlak bir hak olmadığı belirtilmiştir. Duruşma açılması uygun görüldüğünde, ilgili tarafların çağrılması yasal zorunluluktur.
Duruşma Açılmasının Gerekliliği: Taraf Hakları ve Adil Yargılanma İlkesine Etkisi
Duruşma açılmasının takdir edildiği hallerde, ilgili tarafların çağrılması ve savunma hakkının kullanılmasına imkan tanınması, adil yargılanma ilkesinin bir gereğidir. Yargıtay, şikayet sonunda hakları etkilenebilecek alacaklıların savunma hakkının korunması için duruşma açılması gerektiğini vurgulamaktadır.
23. Hukuk Dairesi, E. 2016/8530, K. 2020/1490, T. 04.03.2020
Hakları haleldar olabilecek alacaklıların savunma hakkını kullanabilmesi ve adalet dengesinin sağlanabilmesi bakımından, mahkemenin takdir hakkı, duruşma açılması yönünde kullanıldığında tarafların çağrılmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
İstinaf Mahkemelerinde Duruşma Açılması Kararlarında Sık Yapılan Hatalar
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, duruşma açılması gerekip gerekmediği değerlendirilmeden, doğrudan karar verilmesidir. Bu tür usul eksiklikleri, istinaf ve temyiz aşamalarında kararın bozulmasına yol açabilmektedir. Özellikle, tarafların dinlenmeden veya savunma hakkı tanınmadan karar verilmesi, adil yargılanma hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir.
23. Hukuk Dairesi, E. 2016/8524, K. 2020/1491, T. 04.03.2020
Mahkemenin takdirine göre duruşma açılmasının gerekli görüldüğü durumlarda, ilgililerin duruşmaya çağrılmasının yasal zorunluluk olduğu ve bu zorunluluğun yerine getirilmemesinin usul hatası oluşturacağı belirtilmiştir.
Duruşma Açılması Talebinde Şartlar ve Usul
İcra mahkemelerinde şikayet başvurusu yapılırken ya da istinaf mahkemesinde duruşma açılması talebinde, başvurunun dayanağı, tarafların menfaati ve dosya kapsamı dikkate alınarak değerlendirme yapılır. Özellikle şikayet konusu işlemin tarafları arasında çekişmeli bir durumun varlığı halinde duruşma açılması önem kazanmaktadır. Hakim, duruşma açılıp açılmayacağına karar verirken, olayın niteliği, tarafların beyan ihtiyacı ve adil yargılanma gerekliliklerini gözetmelidir.
12. Hukuk Dairesi, E. 2015/17454, K. 2015/29204, T. 24.11.2015
İcra mahkemesinin, şikayet incelemesinde, olayın niteliğine göre duruşma açılması yönünde takdir hakkını kullanması gerektiği ve tarafların çağrılması zorunluluğu vurgulanmıştır.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler Açısından Duruşma Yapılması
İstinaf ve şikayet süreçlerinde, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler, duruşma açılması gerekliliğine etkili olabilmektedir. Özellikle taraflardan birinin hak kaybına uğramaması açısından, önemli usul işlemlerinde duruşma açılması, hukuki güvence sağlar. Ancak bazı durumlarda, dosya üzerinden karar verilmesi de mümkündür. Hakim, süreleri de gözeterek, usul ekonomisi ve adil yargılamayı dengelemelidir.
12. Ceza Dairesi, E. 2015/11840, K. 2016/9715, T. 08.06.2016
Davacı hakkında verilen beraat kararı dosyası incelenmeden ve duruşma yapılmadan verilen kararın, davanın süresinde açılmaması nedeniyle reddedildiği; bu tür usul eksikliklerinin kararın esasına etki edebileceği belirtilmiştir.
Görevli Mahkeme ve Duruşma Açılması Yükümlülüğü
Duruşma açılması konusunda görevli mahkeme genellikle icra mahkemeleridir. Ancak istinaf incelemesi sırasında, ilk derece mahkemesinin usulüne uygun şekilde duruşma açıp açmadığı da denetlenir. Taraflardan biri, duruşma açılmaması nedeniyle usul hatası iddiasında bulunursa, istinaf mahkemesi bu hususu re'sen inceler. Gerektiğinde istinaf mahkemesi de kendisi duruşma açabilir.
İspat Yükü ve Duruşmada Delil Sunumu
Duruşma açılması halinde, taraflara delil sunma ve tanık dinletme imkanı tanınır. Özellikle çekişmeli alacak-şikayet dosyalarında, yazılı delillerin yanı sıra tanık beyanları da önem kazanır. Hakim, delil değerlendirmesini duruşmada tarafları dinleyerek yaparsa, kararın isabet oranı ve hukuki güvenilirliği artar. Ancak, basit inceleme gereken durumlarda, dosya üzerinden karar verilmesi de mümkündür.
İçtihat Pro ile Duruşma Yapılmasına Dair Aramalarınızı Hızlandırın
İstinaf ve icra mahkemelerinde duruşma açılmasıyla ilgili güncel ve derinlemesine emsal karar arıyorsanız, İçtihat Pro'nun geniş arşivi ve üç farklı arama modu ile zamandan büyük ölçüde tasarruf edebilirsiniz. Platform, 10.819.580 karar ve 976 kanun metniyle, klasik anahtar kelime, doğal dil ve semantik arama modları sunar. Ücretsiz kayıtla sınırlı arama yapmak veya tam erişimle, yıllık yalnızca 2.866 TL (KDV dahil) gibi rakipsiz bir fiyat avantajıyla abone olmak mümkün. Haziran 2026 itibarıyla, yerleşik içtihat platformlarının yıllık fiyatları 34.200–48.000 TL, yapay zeka odaklı platformlarda ise 60.000–80.000 TL'ye ulaşmaktadır. Aşağıda hızlı bir özet tablosu bulabilirsiniz:
| Platform Segmenti | Yıllık Fiyat (KDV dahil) | Karar Arşivi | Arama Modu |
|---|---|---|---|
| İçtihat Pro | 2.866 TL | 10.819.580 | Klasik, Yapay Zeka, Anlamsal |
| Yerleşik İçtihat Platformları | 34.200–48.000 TL | ? | Temel/Klasik |
| Yapay Zeka Odaklı Platformlar | 60.000–80.000 TL | ? | Yapay Zeka |
Duruşma yapılmasına ilişkin tüm emsal kararlara ve mevzuata hızlıca ulaşmak için İçtihat Pro'ya ücretsiz kaydolabilir veya /kararlar sayfasında gelişmiş arama seçeneklerini hemen deneyebilirsiniz.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır; somut olaylarınız için hukuki danışmanlık almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
İstinaf mahkemesinde duruşma açılması zorunlu mudur?
İstinaf mahkemesinde duruşma açılması, kanunda açıkça öngörülmedikçe hakimin takdirindedir. Ancak olayın özelliği ve tarafların haklarının korunması gerektirdiğinde duruşma açılması zorunlu hale gelir.
Duruşma açılmadan verilen kararlara nasıl itiraz edebilirim?
Duruşma açılmadan verilen kararların usul hatası içerdiğini düşünüyorsanız, bu hususu istinaf/temyiz dilekçenizde açıkça belirtip, savunma hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz.
İcra mahkemesinde şikayet başvurusunda duruşma yapılır mı?
İcra mahkemesi, şikayetin niteliğine göre duruşma açıp açmamaya karar verir. Olayın çekişmeli olması durumunda duruşma açılması gerektiği Yargıtay kararlarıyla da teyit edilmiştir.
Duruşma açılması kararında taraflara çağrı yapılması zorunlu mu?
Evet, mahkeme duruşma açılmasına karar verirse, ilgili tarafların duruşmaya çağrılması yasal zorunluluktur. Çağrılmadan karar verilmesi usul hatası sayılır.
İçtihat Pro ile duruşma yapılmasına ilişkin kararları nasıl bulabilirim?
İçtihat Pro'da anahtar kelime, doğal dil ya da semantik arama modlarıyla 'duruşma yapılmasına' ilişkin emsal kararları saniyeler içinde filtreleyebilirsiniz.