Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma: TCK 123 Rehberi
Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu, TCK'nın 123. maddesiyle düzenlenmiş; mağdurun rızası dışında ısrarlı biçimde rahatsız edilmesini cezalandıran bir şikayete bağlı suçtur. Şikayet hakkı, fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır.
Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 123. maddesiyle tanımlanmış; bir kimsenin rızası dışında telefon, gürültü veya başka araçlarla ısrarla rahatsız edilmesini cezalandıran şikayete bağlı bir suçtur. Suçun faili üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla yargılanabilir. Hem mağdur olan bireyler hem de müvekkili adına delil toplayan avukatlar için bu suçun unsurlarını, sınır çizgilerini ve Yargıtay içtihadını doğru okumak, davanın seyrini doğrudan etkiler.
Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Suçu Nedir?
TCK'nın 123. maddesi, "sırf bir kimseyi rahatsız etmek amacıyla" telefon edilmesini, gürültü yapılmasını veya aynı maksada yönelik başka bir davranışta bulunulmasını suç olarak tanımlamaktadır. Madde metnindeki "sırf" ifadesi, suçun özel kastla işlenmesini gerektirdiğini açıkça ortaya koymaktadır; failin amacı, mağduru rahatsız etmekten başka bir şey olmamalıdır.
Suç, yalnızca gerçek kişilere karşı işlenebilir; tüzel kişiler bu suçun mağduru olamaz. Hareket, tek seferlik bir eylemde de gerçekleşebilmekle birlikte Yargıtay içtihadında ısrarcı ve sistematik davranışlar daha belirgin biçimde suç kapsamında değerlendirilmektedir. Kanun koyucu bu düzenlemeyle bireyin ruhsal dinginliğini ve özel yaşam alanını güvence altına almayı amaçlamıştır.
Suçun Unsurları
Maddi Unsurlar
Suçun maddi unsurunu oluşturan hareket, kanun metninde örnekseme yoluyla sayılmıştır: telefon etmek, gürültü çıkarmak ya da benzeri araçlarla rahatsız etmek. Bu liste sınırlı sayıda (numerus clausus) değildir; mesaj göndermek, kapıya sürekli çıkmak, sosyal medya üzerinden defalarca mesaj atmak gibi davranışlar da bu kapsama girebilmektedir. Önemli olan, kullanılan aracın mağdurun iç huzurunu bozacak nitelikte olmasıdır.
Manevi Unsur (Özel Kast)
Suç, özel kastla işlenir. Fail, mağduru sırf rahatsız etmek amacını taşımalıdır. Eğer failin başka bir amacı varsa — örneğin borç tahsili ya da bir uyarıyı iletmek — bu amacın suç kastını ortadan kaldırıp kaldırmadığı somut olayın tüm koşullarına göre değerlendirilir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2013/34214 K. 2014/24127 sayılı kararında bu suçun "genel ve tamamlayıcı" niteliğini vurgulayarak başka bir suçun oluşması hâlinde TCK 123'ün ayrıca uygulanamayacağını açıkça hükme bağlamıştır.
Hukuka Aykırılık ve Mağdurun Rızası
Mağdurun önceden rıza gösterdiği veya sonradan onayladığı eylemler suç kapsamına girmez. Rızanın varlığı, fiilin hukuka uygunluk gerekçesi olarak değerlendirilir. Uygulamada özellikle boşanma aşamasındaki çiftler arasında yaşanan iletişim anlaşmazlıklarında bu unsur tartışmalı hâle gelebilmektedir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Nitekim Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin E. 2016/2825, K. 2016/10670 sayılı kararında da davanın Asliye Ceza Mahkemesinde görüldüğü teyit edilmektedir; daha eski tarihlerde Sulh Ceza Mahkemelerinin görevli olduğu dönemlere ait emsal kararlar da mevcuttur, ancak bu mahkemeler artık kapatılmıştır.
Yetkili mahkeme, suçun işlendiği yer mahkemesidir. Telefon veya dijital araçlarla işlenen suçlarda suçun işlendiği yer, failin bulunduğu yer olarak kabul edilmektedir; ancak bu konuda yetki itirazlarının gündeme geldiği davalar bulunmaktadır.
Uzlaştırma zorunluluğu: Bu suç, CMK'nın 253. maddesi kapsamında uzlaştırmaya tabi suçlar arasındadır. Savcılık soruşturma aşamasında uzlaştırmacı atar; taraflar uzlaşamazsa iddianame düzenlenir. Uzlaştırma aşamasını atlamak, sonraki sürecin usul açısından geçersiz sayılması riskini doğurur.
Suçun Unsurları ve Cezanın Belirlenmesi
TCK 123/1 uyarınca bu suçun yaptırımı üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıdır. Mahkeme, somut olayın özellikleri ve failin kişisel durumu gözetilerek TCK'nın 61. maddesi çerçevesinde cezayı bireyselleştirir.
Cezayı Bireyselleştirme Seçenekleri
- Takdiri indirim (TCK 62): Yargıtay tarafından onaylanan kararların büyük çoğunluğunda 1/6 oranında takdiri indirim uygulandığı görülmektedir.
- Cezanın ertelenmesi (TCK 51): Verilen hapis cezasının iki yılı aşmaması ve koşulların oluşması durumunda erteleme mümkündür. Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin E. 2014/47970, K. 2015/535 sayılı kararında sanık hakkında TCK 123/1 ve 62. maddeler uyarınca 2 ay 15 gün hapis cezasına hükmedilmiş ve bu ceza ertelenmiştir.
- Adli para cezasına çevirme (TCK 50): Kısa süreli hapis cezası, adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara dönüştürülebilir.
- HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması): 30.09.2026 tarihinde yürürlüğe girecek olan AYM kararı ile HAGB kurumu kaldırılacaktır. Bu tarihe kadar koşulları sağlayan sanıklar HAGB'den yararlanmaya devam edebilmektedir; ancak bu tarihin ardından dosyalarını takip eden avukatların söz konusu değişikliği göz önünde bulundurması gerekmektedir.
Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
| Konu | Süre / Kural |
|---|---|
| Şikayet süresi | Fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay (TCK 73) |
| Niteliği | Hak düşürücü süre — resen gözetilir |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl (genel dava zamanaşımı) |
| Uzlaştırma | Zorunlu (CMK 253) — şikayetten sonra savcılık aşamasında |
| Görevli mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi |
| Yaptırım | 3 aydan 1 yıla kadar hapis (TCK 123/1) |
Şikayet süresinin başlangıcı uygulamada sıkça tartışma konusu olmaktadır. Mağdur, failin kim olduğunu bilmiyorsa süre failin kimliğinin öğrenildiği tarihten işlemeye başlar. Telefon aramaları gibi anonim rahatsızlıklarda fail, sonradan tespit edildiğinde süre o tarihten itibaren hesaplanır.
Dava Süreci: Nasıl İşler?
Suçtan zarar gören kişi, yetkili Cumhuriyet Savcılığı'na ya da kolluğa şikayette bulunabilir. Şikayetin yazılı veya sözlü yapılması mümkündür; sözlü şikayetler tutanağa geçirilir. Soruşturma aşamasında toplanabilecek başlıca deliller şunlardır:
- Telefon kayıtları ve mesaj dökümleri (mobil operatörden temin edilir)
- Ekran görüntüleri, sesli mesaj kayıtları
- Tanık beyanları
- Güvenlik kamerası veya kapıcı gibi üçüncü kişilerin ifadeleri
- Tıbbi belge (rahatsızlığın psikolojik boyutu mevcutsa)
Savcılık, delil toplamanın ardından uzlaştırma sürecini başlatır. Uzlaştırmanın başarısızlıkla sonuçlanması hâlinde iddianame düzenlenir. Kovuşturma aşamasında duruşmalar Asliye Ceza Mahkemesinde yürütülür; karar Bölge Adliye Mahkemesi'ne ve ardından Yargıtay'a temyiz yoluyla taşınabilir.
Emsal Kararlar Işığında Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma
Yargıtay içtihadı, bu suçun sınırlarını ve diğer suçlarla ilişkisini netleştiren önemli ilkeler belirlemiştir. Aşağıda incelenen kararlar, avukatların dilekçe hazırlarken ve savunma stratejisi oluştururken doğrudan başvurabileceği temel emsal niteliğindedir.
4. Ceza Dairesi, E. 2013/34214, K. 2014/24127, T. 08.07.2014
TCK 123. maddesindeki suç, sırf mağduru rahatsız etmek amacıyla işlenmesi gereken genel ve tamamlayıcı bir suçtur. Yargıtay bu kararında, eylemin başka bir suçun tüm unsurlarını karşılaması hâlinde yalnızca o suçtan hüküm kurulması gerektiğini; TCK 123'ün ayrıca uygulanamayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu ilke, birden fazla suç isnadıyla karşı karşıya kalan sanıklar açısından cezalandırma sınırını belirleyen kritik bir ölçüt oluşturmaktadır.
4. Ceza Dairesi, E. 2014/47970, K. 2015/535, T. 08.01.2015
Kişilerin huzur ve sükununu bozma, hakaret ve yaralama suçlarının bir arada isnat edildiği bu davada Yargıtay, TCK 123/1 ve 62. maddeler gereğince 2 ay 15 gün hapis cezasına hükmedilmesini ve bu cezanın TCK 51/1 uyarınca ertelenmesini onamıştır. Karar, bu suçta ertelemenin pratikte yaygın biçimde uygulandığını somut olarak ortaya koymaktadır.
12. Ceza Dairesi, E. 2016/2825, K. 2016/10670, T. 22.06.2016
Hakaret ve kişilerin huzur ve sükununu bozma suçlarından her iki sanık hakkında ayrı ayrı mahkumiyet kararı verildiği bu davada Yargıtay 12. Ceza Dairesi, her iki suçun birlikte oluşabileceğini kabul etmiştir. Bu karar, 4. Ceza Dairesi'nin "tamamlayıcı suç" yaklaşımının sınırlarını çizen önemli bir içtihattır; hakaret suçunun unsurlarından bağımsız olarak sistematik rahatsız etme eyleminin TCK 123'ü ayrıca doğurabileceğini göstermektedir.
18. Ceza Dairesi, E. 2017/4930, K. 2018/2578, T. 27.02.2018
Hakaret ve kişilerin huzur ve sükununu bozma suçlarından açılan bu davada mahkeme, iddianame gerekçesiyle kısa karar arasındaki çelişkiyi gerekçe olarak değerlendirmiştir. Yargıtay, kısa kararda TCK 123'e yer verilmediği hâlde gerekçede bu suçtan söz edilmesinin hukuki tutarsızlık oluşturduğunu tespit etmiştir; bu karar, iddianame ile hüküm arasındaki uyum zorunluluğuna dikkat çekmesi bakımından usul hukuku açısından da kritik önem taşımaktadır.
18. Ceza Dairesi, E. 2017/5650, K. 2019/10183, T. 10.06.2019
Tehdit, hakaret ve kişilerin huzur ve sükununu bozma suçlarının bir arada isnat edildiği bu dosyada Yargıtay, her üç suçun koşullarının ayrı ayrı oluşup oluşmadığını değerlendirmiştir. Karar, özellikle tehditle birlikte işlenen rahatsız etme eylemlerinde suçların nasıl ayrıştırılacağını ve her birinin bağımsız kastını nasıl ispat edeceğini gösteren önemli bir örnek teşkil etmektedir.
12. Ceza Dairesi, E. 2019/1659, K. 2020/3453, T. 15.06.2020
Kişilerin huzur ve sükununu bozma, hakaret, tehdit ve verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme suçlarının birlikte yargılandığı bu güncel davada Yargıtay, TCK 123/1, 62 ve 51/1. maddeleri gereğince mahkumiyeti onamıştır. Dijital araçlar üzerinden gerçekleştirilen rahatsız etme eylemlerinin, diğer bilişim suçlarıyla bir arada görüldüğü davalar açısından bu karar özellikle yol göstericidir. Benzer çok-suçlu dosyalarda emsal taraması için İçtihat Pro'nun Anlamsal arama modunu kullanarak kavramsal yakınlık içindeki kararları hızlıca listeleyebilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Şikayet süresini kaçırmak: Altı aylık süre hak düşürücüdür ve mahkemece resen gözetilir. Mağdurlar zaman zaman "müzakere" aşamasında geçici bir uzlaşma umduğu için şikayeti ertelemekte; bu durum sürenin dolmasına yol açmaktadır.
- Uzlaştırma sürecini küçümsemek: Uzlaştırma, zorunlu bir aşamadır; ancak aynı zamanda tarafların dava masrafı ve ceza kaydı olmaksızın sorunu çözebileceği bir fırsattır. Müvekkili adına uzlaştırma müzakerelerini ciddi biçimde yürütmek çoğu zaman dava açmaktan daha verimli sonuçlar doğurabilir.
- Delil korumayı ihmal etmek: Telefon dökümleri, mesajlar ve diğer dijital deliller uçucu niteliktedir. Operatör kayıtlarının silinme süreleri dolmadan delil tespiti yoluna başvurmak ya da savcılıktan tedbir talep etmek kritik önem taşır.
- Suçun "genel ve tamamlayıcı" niteliğini göz ardı etmek: Yargıtay'ın yerleşik içtihadı, eylemin başka bir suçun unsurlarını karşılaması hâlinde TCK 123'ün ayrıca uygulanamayacağını açıkça ortaya koymaktadır. Birden fazla suçla itham edilen sanıklar için bu ayrımın savunma stratejisine yansıtılması gerekmektedir.
- Özel kastı ispat edememek: Savcılığın, failin sırf rahatsız etmek amacıyla hareket ettiğini kanıtlaması gerekir. Savunma, failin başka meşru bir amacının (borç hatırlatma, güvenlik endişesi vb.) bulunduğunu öne sürebilir; bu argümanın delillere dayandırılması davayı önemli ölçüde etkileyebilir.
- İddianame ile hüküm arasındaki çelişkiyi fark edememek: Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin E. 2017/4930 sayılı kararında da görüldüğü üzere, kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki uyumsuzluk bozma sebebi oluşturmaktadır. İtiraz ve temyiz dilekçelerinde bu hususa özellikle dikkat edilmelidir.
- HAGB başvurusunu zamanında yapmamak: 30.09.2026'ya kadar koşulları karşılayan sanıklar için HAGB seçeneği hâlâ geçerlidir; bu tarihe kadar açılmış ve devam eden davalarda bu olasılığın değerlendirilmesi gerekebilir.
Avukatlar için Emsal Tarama: Pratik Adımlar
TCK 123 davalarında dilekçenin gücü, doğru emsal seçimiyle doğrudan orantılıdır. Mahkemeye sunulacak içtihadın güncel, daire bazında ve olayın özelliklerine uygun olması, hem sanık hem mağdur vekili açısından belirleyici fark yaratır.
İçtihat Pro'nun 10,8 milyonu aşkın karar arşivinde — Yargıtay 4. ve 12. ve 18. Ceza Daireleri dahil — TCK 123'e ilişkin yüzlerce güncel karar mevcuttur. Klasik arama ile daire ve madde numarasına göre filtreleyebilir; Yapay Zekalı Arama ile "ısrarlı telefon araması hakaret ile birlikte" gibi doğal dil sorguları çalıştırabilirsiniz. Dilekçenize güçlü içtihat eklemek için ücretsiz hesap oluşturun ve Pro Yıllık planıyla aylık yalnızca 199 TL'ye tam arşive erişin — Haziran 2026 itibarıyla yerleşik içtihat platformlarının yıllık 34.200–48.000 TL olan fiyatlarının çok altında bir maliyet.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Somut hukuki sorunlarınız için nitelikli bir avukattan destek almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu için şikayet süresi ne kadar?
TCK'nın 73. maddesi gereğince şikayet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Bu süre hak düşürücü nitelik taşır; süre geçtikten sonra yapılan şikayetler işleme konulmaz.
Bu suçta uzlaştırma zorunlu mudur?
Evet. Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu, şikayete bağlı ve uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaktadır. Savcılık aşamasında önce uzlaştırmacı atanır; uzlaştırma sağlanamazsa dava açılır.
Sanığa verilen ceza ertelenebilir mi?
Yargıtay içtihadına göre bu suçta verilen kısa süreli hapis cezaları TCK'nın 51. maddesi uyarınca ertelenebilmekte ya da adli para cezasına çevrilebilmektedir. Nitekim onaylanan kararların önemli bir kısmında erteleme uygulandığı görülmektedir.
Suç birden fazla araçla (telefon + mesaj) işlenirse ne olur?
Zincirleme suç hükümleri uygulama alanı bulabilir; ancak Yargıtay, her olayı kendi bütünlüğünde değerlendirmektedir. Aynı kişiye yönelik farklı iletişim araçlarıyla gerçekleştirilen eylemler tek suç kapsamında ele alınabileceği gibi, koşullar oluşursa ayrı suç oluşturduğu da kabul edilmektedir.
Hakaret ile kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu aynı anda işlenebilir mi?
Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre bu iki suç gerçek içtima kuralları çerçevesinde bir arada uygulanabilir. Ancak suçun "genel ve tamamlayıcı" niteliği nedeniyle eylem, başka bir suçun tüm unsurlarını karşılıyorsa yalnızca o suçtan hüküm kurulur; TCK 123 ayrıca uygulanmaz.
