Tenkis Davası Emsal Yargıtay Kararları ve Uygulama Kılavuzu (2026)
Tenkis davasında saklı pay, süreler ve hesaplama esasları güncel Yargıtay kararları ile birlikte ele alınıyor. İçtihat Pro arşiviyle hızlı ve güvenilir emsal erişimi sağlayın.
Tenkis Davası Nedir? Temel Kavramlar
Tenkis davası, mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal eden sağlararası veya ölüme bağlı tasarruflarının, yasal sınır olan tasarruf nisabına çekilmesi amacıyla açılan bir dava türüdür. Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) düzenlenen bu dava, saklı pay sahiplerinin haklarının korunmasına yöneliktir. Saklı pay; altsoy, anne-baba ve sağ kalan eş gibi mirasçıların, mirasbırakanın tasarruflarıyla dahi kendilerinden alınamayacak asgari miras hakkını ifade eder.
Tenkis davası, mirasbırakanın yaptığı bağış veya vasiyetlerin saklı payı aşan kısmının iptalini ve terekede saklı payı koruyacak şekilde yeniden paylaştırılmasını sağlar. Özellikle son yıllarda miras planlamasında yapılan işlemler nedeniyle tenkis davalarının önemi artmıştır. 2026 yılı itibarıyla uygulamada saklı pay oranlarının tespiti, ispat yükü ve zamanaşımı süreleri avukatlar için kritik konulardır.
Saklı Pay Sahipleri Kimlerdir?
Saklı pay sahibi olabilmek için mirasbırakanın yasal mirasçısı olmak ve kanunda açıkça saklı paylı olarak belirtilen gruba girmek gerekir. 5650 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonrası kardeşler bu haktan çıkarılmıştır.
1. Hukuk Dairesi, E. 2016/7835, K. 2019/2456, T. 04.04.2019
Yargıtay, kardeşlerin ve onların çocuklarının saklı pay sahibi olmadıklarına; saklı pay hakkının yalnızca kanunda belirtilen mirasçılara tanındığına hükmetmiştir. Böylece, mirasbırakanın yeğenlerine yönelik saklı pay talepleri hukuken geçersizdir.
Güncel mevzuata göre altsoy (çocuklar, torunlar), anne-baba (bazı durumlarla sınırlı), sağ kalan eş saklı paylı mirasçılardır. Saklı pay oranları ise altsoy için yasal miras payının yarısı, sağ kalan eş için ise mirasçı olduğu gruba bağlı olarak değişir.
Tenkis Davasının Açılma Şartları
Tenkis davası açılabilmesi için öncelikle mirasbırakanın yaptığı sağlararası veya ölüme bağlı tasarrufun, saklı payı ihlal etmesi gerekir. Saklı payın ihlal edilip edilmediği, terekenin mirasbırakanın ölüm anındaki net değeri ve yapılan tasarrufların toplamı dikkate alınarak belirlenir. Yargıtay, saklı pay ihlali yoksa tenkis davasının reddine karar vermektedir.
(Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi, E. 2012/1583, K. 2012/2163, T. 12.03.2012
Mahkeme, murisin temlik harici taşınmazlarının davacının saklı payını karşılamaya yetecek düzeyde olması halinde saklı pay ihlalinin oluşmadığına karar vermiştir. Ancak, incelemenin yetersiz olduğu ve davacının saklı payının tam olarak karşılanıp karşılanmadığının dikkatle değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu nedenle, saklı payın ihlal edildiğinin somut olarak ortaya konması ve tereke tespitinin doğru yapılması şarttır.
Saklı Pay Oranları ve Tenkis Hesaplaması
Tenkis hesabında, öncelikle terekenin mirasbırakanın ölüm günündeki durumu esas alınır. Saklı pay oranları, altsoy için yasal miras payının yarısı, sağ kalan eş için ise altsoy ile birlikteyse payının tamamıdır. Tenkis hesaplamasında yapılan en yaygın hata, tereke değerinin yanlış tarihteki değerlerle belirlenmesidir.
2. Hukuk Dairesi, E. 2010/9218, K. 2010/15381, T. 27.09.2010
Saklı payın ve tasarruf nisabının hesaplanmasında, terekenin mirasbırakanın ölüm günündeki değerleri esas alınmalıdır. Keşif veya başka bir tarihteki değerlerin esas alınması hukuka aykırıdır.
Buna göre, terekenin tespitinde güncel bilançonun çıkarılması ve saklı paya tecavüz miktarının bu tarihe göre belirlenmesi gerekir.
3. Hukuk Dairesi, E. 2014/17975, K. 2015/4347, T. 17.03.2015
Tenkis davası, saklı pay sahiplerine mirasbırakanın saklı payı aşan tasarruflarını dava yolu ile tasarruf nisabı sınırına çekme imkanı sağlar. Bu dava yenilik doğurucu niteliktedir ve saklı payının karşılığını alamayan mirasçılar bu hakkı kullanabilir.
Tenkis Davasında Süreler: Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
Tenkis davasında süreler TMK m. 571’e göre düzenlenmiştir. Saklı payı zedelenen mirasçılar, zedelenmeyi ve tenkis sebebini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılmasından, diğer tasarruflarda ise mirasbırakanın ölümünden itibaren on yıl içinde davayı açmak zorundadır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; dolduktan sonra dava açılamaz.
(Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi, E. 2012/1583, K. 2012/2163, T. 12.03.2012
4721 sayılı Kanunun 571. maddesine göre, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıl içinde tenkis davası açılmalıdır.
1. Hukuk Dairesi, E. 2015/14618, K. 2018/13792, T. 23.10.2018
TMK m. 571/1'e göre, tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda ölüm tarihinden itibaren on yıl içinde kullanılmalıdır.
Tenkis Davasında Aktif ve Pasif Husumet
Tenkis davasını saklı payı ihlal edilen mirasçılar açabilir. Ancak, saklı payı ihlal edilen mirasçı hayatını kaybetmişse, tenkis hakkı onun kendi mirasçılarına geçer; bu durumda halefiyet yoluyla dava açılabilir.
7. Hukuk Dairesi, E. 2021/8124, K. 2023/798, T. 13.02.2023
Tenkis davası için öngörülen hak düşürücü süre dolmadan önce ölen saklı pay sahibi mirasçının tenkis davası açma hakkı, kendi mirasçısına halefiyet yoluyla geçer.
Ayrıca, bazı özel hallerde (örneğin, saklı pay sahibi mirasçının alacaklısı veya iflas idaresi) mahkemece ihtar koşuluna uyulmak suretiyle tenkis davası açma hakkı kullanılabilir.
1. Hukuk Dairesi, E. 2015/14618, K. 2018/13792, T. 23.10.2018
Yasada belirtilen ihtar koşuluna uyulmak suretiyle, alacaklılar veya iflas halinde iflas idaresi, saklı payına tecavüz edilen mirasçıya tanınan süre içinde tenkis davası açabilir.
Tenkis Davasında İspat Yükü ve Yargılama Usulü
Tenkis davasında saklı payın ihlal edildiğini iddia eden taraf, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Tereke tespiti ve tasarrufların kapsamı teknik raporlar ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Yanlış tereke değerlemesi veya saklı pay oranlarının yanlış hesaplanması, davanın reddine veya eksik hüküm verilmesine neden olabilir.
Yargıtay kararlarında, özellikle tereke değerinin doğru hesaplanmasına, saklı payların ve tasarruf nisabının isabetli bir şekilde tespitine önem verilmektedir. Tenkis davaları, yenilik doğurucu nitelikte olup, davacının saklı payına tecavüz edilen miktar kadar hüküm kurulması gerekir.
Tenkis Davasında Sık Yapılan Hatalar ve Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
- Tenkis hesabının, mirasbırakanın ölüm tarihindeki tereke değerine göre yapılmaması
- Saklı pay sahibinin yanlış tespit edilmesi veya saklı pay dışı mirasçılar tarafından dava açılması
- Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere riayet edilmemesi
- Bağış ve vasiyetlerin niteliklerinin doğru değerlendirilmemesi
- Tereke tespitinin eksik veya hatalı yapılması
Bu hataların önüne geçmek için, güncel içtihatların ve Yargıtay kararlarının dikkatle incelenmesi zorunludur. İçtihat Pro arşivi, hızlı ve doğru karar bulma imkanı sunarak bu süreçte avukatların elini güçlendirir.
Tenkis Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tenkis davalarında görevli mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesi’dir (TMK m. 576, HMK m. 12). Yetki kuralı kesin olup, sözleşmeyle değiştirilemez. Dava, tereke malvarlığının bulunduğu yerde değil, mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
Tenkis Davasında Hesaplama ve Uygulama Tablosu
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1. Tereke Tespiti | Terekenin mirasbırakanın ölüm anındaki net değeri belirlenir. |
| 2. Saklı Pay Oranları | Altsoy için yasal payın yarısı, sağ kalan eş için yasal payın tamamı (altsoy ile birlikteyse) esas alınır. |
| 3. Tasarruf Nisabı | Saklı paylar düşüldükten sonra kalan kısmı mirasbırakan serbestçe tasarruf edebilir. |
| 4. Tecavüz Hesabı | Tasarruf nisabı aşıldıysa, aşan kısım tenkise tabi olur. |
| 5. Dava Açma Süresi | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde ölüm/vasiyet açılışından itibaren 10 yıl (hak düşürücü süre). |
İçtihat Pro ile Tenkis Davasında Hızlı ve Güvenli Emsal Erişimi
Tenkis davası gibi teknik ve sürekli güncellenen kararlar gerektiren alanlarda, 10.819.580 karar arşivi ve 976 güncel kanun metniyle İçtihat Pro, avukat meslektaşlarımıza benzersiz bir içtihat kaynağı sunar. Klasik (anahtar kelime), Yapay Zekalı (doğal dil), Anlamsal (semantik) olmak üzere üç farklı arama moduyla, hem hızlı hem de nokta atışı emsal bulmak mümkündür. Üstelik Pro Yıllık üyelik, Haziran 2026 fiyatlarıyla ayda sadece 199 TL’ye (yıllık 2.866 TL, KDV dahil) kullanıma sunulurken, yerleşik içtihat platformlarının yıllık 34.200–48.000 TL, yapay zeka odaklı platformların ise 60.000–80.000 TL aralığında fiyatlandığını göz önüne almak gerekir.
Tenkis davası kararlarını hızlıca taramak, benzer olaylar için emsal ve mevzuat ilişkisini görmek için /kararlar sayfasını ziyaret edebilir, ücretsiz kaydınızı /kayit üzerinden hemen başlatabilirsiniz.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki görüş ve çözüm için somut olay özelinde danışmanlık alınması önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Tenkis davası nedir, kimler açabilir?
Tenkis davası, saklı pay sahibi mirasçıların mirasbırakanın saklı paylarını aşan tasarruflarının azaltılması için açtığı davadır. Altsoy, sağ kalan eş gibi saklı paylı mirasçılar ve belirli koşullarda onların halefleri açabilir.
Tenkis davasında zamanaşımı ve hak düşürücü süreler nelerdir?
Tenkis davası, saklı payın ihlalinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde ölüm/vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.
Tenkis davasında saklı pay oranları nasıl hesaplanır?
Altsoy için yasal miras payının yarısı, sağ kalan eş için ise altsoy ile birlikteyse yasal payının tamamı saklı pay olarak kabul edilir. Hesaplama, terekenin mirasbırakanın ölüm günündeki değeri üzerinden yapılır.
Tenkis davasında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?
Tenkis davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi; yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
İçtihat Pro ile tenkis davası emsal kararlarına nasıl erişebilirim?
İçtihat Pro'da klasik, yapay zekalı ve anlamsal arama modları ile 10.8 milyonun üzerinde kararda kolayca emsal bulabilirsiniz. Ücretsiz kayıtla sınırlı arama, Pro üyelikle tam erişim mümkündür.
