İPEK - SUNİ İPEK VE KARIŞIK İPEKLİ KUMAŞ NORMLARI NİZAMNAMESİ Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 11.3.1953 No : 4/367 Dayandığı Kanunun Tarihi : 10.6.1930 No : 1705 Yayımlandığı Resmî Gazetenin Tarihi : 2.4.1953 No : 8375 Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 3 Cildi : 34 Sayfa : 1258 Nizamnamenin şumulü:

İPEK - SUNİ İPEK VE KARIŞIK İPEKLİ KUMAŞ

NORMLARI NİZAMNAMESİ

Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi      : 11.3.1953        No     : 4/367

Dayandığı Kanunun Tarihi                    : 10.6.1930        No     : 1705

Yayımlandığı Resmî Gazetenin Tarihi : 2.4.1953          No     : 8375

Yayımlandığı Düsturun Tertibi             : 3                      Cildi : 34      Sayfa  : 1258

Nizamnamenin şumulü:

Madde 1 –Türkiye'de makina veya el ile müteharrik tezgahlarda tabii veya suni ipekten veya bunların karışımından dokunan ve ikinci maddede adları gösterilen kumaşlar bu Nizamname hükümlerine tabidir.

BİRİNCİ BÖLÜM

İpekli kumaşların tarif ve vasıfları

Kumaş adları ve vasıfları

Madde 2 – Türkiye'de, tabi veya suni ipekten veya bunların karışımından dokunan kumaşlar, şarj ve apre ameliyeleri sebebi ile iktisap ettikleri ağırlık dahil olmamak üzere kondis-yone rutubette aşağıda gösterilen normlara uygun olacaktır.

Kondisyone rutubet nisbeti, Milletlerarası kabul edilmiş olan ve kuru ağırlık üzerinden ilave edilen yüzde onbirdir.

A - Tabii İpek Kumaşlar

B - Suni İpek (Floş) Kumaşlar

C - Tabii Ve Suni İpek Karışımından Yapılan Kumaşlar

Tabii ipekle suni ipeğin tarifi:

Madde 3 – A) Tabii ipek, İpek Böceğinin ifraz ettiği elyaftır.

B) Suni ipek, Viskoz, Asetat ve diğer istihsal usulleriyle hazırlanan ve menşei selüloz olan elyaftır.

Asgari tel adedleriyle metredeki büküm adedlerinin şumulü:

Madde 4 – İkinci maddede gösterilen asgari çözgü ve atkı tel adedleri mamul kumaş üzerinden ve bir metredeki büküm adedleri de çiğ (ham) ipek üzerinden hesap olunur.

Asgari vasıflar üstünde kumaş imali:

Madde 5 – İkinci maddede gösterilen kumaş vasıfları asgaridir. Bu vasıfların aşağısına düşmemek şartiyle daha ince ve iyi iplik kullanmak ve binnetice kumaşın tel adedleriyle ağırlığını ve nefasetini artırmakta imalatcılar serbesttir.

Enleri ikinci maddede yazılı hadlerden geniş olarak dokunan kumaşların, asgari metre tul ağırlığının artan genişlik nisbetiyle mütenasip olarak artırılması şarttır.

Dokuma değişiklikleri:

Madde 6 – Çözgü veya atkıları veyahut kenarları tabii veya suni ipekten gayri maddelerin iplikleriyle veya bu iplikler karıştırılmak suretiyle imal edilen kumaşlara, ipek, suni ipek veya karışık ipek adlarının damgalanması ya sak olduğu gibi ikinci maddede gösterilen kumaş adlarından herhangi birinin damgalanması ve bu kumaşların bu adlarla satılmaları yasaktır.

Emprimeler:

Madde 7 – İkinci maddede ad ve vasıfları gösterilen kumaşların emprimeleri de aynı normlara tabidir.

Moda kumaşları:

Madde 8 – Jakarlı, işlemeli ve fantazi gibi klasik kumaşlar zümresine girmeyen moda kumaşları bu Nizamname hükümlerine tabi değildir.

Norm hükümlerine ithal edilmek istenilen kumaşlar:

Madde 9 – İkinci maddede ad ve vasıfları yazılı kumaşlar dışında imal edilen yeni tip ve vasıftaki kumaşların normlaştırılması hakkında ilgililerce Ekonomi ve Ticaret Vekaletine vakı olacak müracaat üzerine bu Vekaletçe gerekli incelemeler yapılarak uygun görüldüğü takdirde tesbit edilen yeni tip ve vasıflar Resmi Gazete ile ilan olunur.

Bu suretle ilan edilmiş olan kumaşların vasıfları dununda ve aynı adlar altında kumaş imal ve piyasaya arzedilemez. Aksine hareket, bu Nizamname ile belirtilen normlara aykırı imalat sayılır ve bu gibiler hakkında ayni ceza müeyyideleri uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Kumaşların damgalanması

Damga konulması:

Madde 10 – Yüzde yüz tabii ipekten mamül kumaşlara (ipek), yüzde yüz suni ipekten mamül kumaşlara (suni ipek) ve tabii ipekle suni ipekten her nispette karışık olarak imal edilen kumaşlara da (karışık ipek) tabirlerini ve kumaşın adını gösteren bir damganın kolaylıkla silinmiyecek tarzda kumaşın bir kenarına ve her iki metreyi aşmıyacak aralıklar ile vurulması, mendil ve eşarp gibi parça halinde satılması mütad olan mamullerin de her parçası üzerine aynı suretle damga vurulması veya etiket konulması mecburidir.

Marka, isim ve remzlerin damgalanması:

Madde 11 – İkinci maddede yazılı kumaşları imal eden müesseselerle ham kumaş satın alıp boyatan veya emprime veya iptidai maddeyi vererek kendi hesaplarına imalat yaptıran müesseseler, kendi firmalarının marka, isim veya remzlerini ayrıca bir damga ile yukarıki madde hükümleri dairesinde kumaşlara vurmağa ve mendil ve eşarp gibi parça halinde satılması mutad olan mamullere de aynı kayıtları taşıyan damga vurmağa veya etiket koymağa mecburdurlar. Bu damga veya etiketlerin ihtiva ettikleri markaların Ekonomi ve Ticaret Vekaletine tescil ettirilmeleri ve isim veya remzlerinin de Ticaret ve Sanayi Odalarına ve Sanayi Odalarının ayrı kurulduğu yerlerde Sanayi Odalarına ve Sanayi Odalarının kurulmamış olduğu yerlerde Ticaret Odalarına ve bunların hiç birisinin kurulmadığı yerlerde Belediyelere kaydettirilmiş olmaları şarttır. Onuncu madde ile bu maddede bahsedilen damga ve etiketlerin birleştirilerek tek damga veya etiket halinde kullanılması caizdir.

Damga, etiket ve imal mesuliyeti:

Madde 12 – A) Yukarıki maddelerde yazılı damga veya etiket mecburiyetine riayet edilmemesinden veya yanlış, noksan, silik damgalar vurulmasından, amillerle kendi hesaplarına imalat yaptıranlar mesul oldukları gibi bu Nizamnamenin şumulüne giren mamullerin damgasız veya etiketsiz olarak piyasaya sürülmesinden de mutavassıtlarla toptancı veya perakendeci tacirler mesuldür.

B) Bu nizamnamede yazılı hükümlere aykırı imalattan, amillerle kendi hesaplarına imalat yaptıranlar mesuldür.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Muayene ve kontrol

Muayene ve kontrol memurları:

Madde 13 – Ekonomi ve Ticaret Vekaletince salahiyetli kılınacak memurlar; fabrika, imalathanelerle, depo, mağaza ve dükkan gibi satış yerlerinde veya sevk edilmek üzere bulundukları iskele ve istasyonlarla mutavassıt, nakliyeci veya seyyar satıcılarda mevcut ve bu Nizamname hükümlerine tabi ipek, suni ipek ve karışık ipek mamullerini, çalışma saatleri içinde veya bu yerlerin açık bulundukları zamanlarda ve normal faaliyetlerini durdurmayacak şekilde muayene ve kontrol ederek nümuneler almağa salahiyetlidirler.

Muayene ve kontrol şekli:

Madde 14 – Mevcut mamuller, ipek, suni ipek ve karışık ipek olduklarına göre beher cinsten laalettayin yüzde on ve mevcudunun yüzde onu üçten az olan mamullerden de kifayeti nisbetinde üçer top veya parçaya kadar olan kısımları, salahiyetli memur tarafından ayrıldıktan sonra bu kısımlar üzerinde aşağıda yazılı şekilde muayene ve kontrol yapılır:

A) Damgaların tesbiti: Mamul kumaşların birer tarafına ipek, suni ipek veya karışık ipek ve kumaşların isimlerini gösteren damgalar ile firmanın marka, isim veya remzini taşıyan damgaların her iki metreyi aşmıyacak aralıklar ile vurulmuş olup olmadığı, damgalar arasındaki mesafeler ölçülmek suretiyle, ve firmanın marka isim veya remzinin tescil veya kayıt ettirilip ettirilmediği de resmi vesikaların tetkiki suretiyle yapılır.

B) Kumaş eninin tesbiti: Kumaş, düz bir masa üzerine tabii halinde açılarak gerilmeden kaç santimetre eninde olduğu ölçülmek suretiyle yapılır.

C) Kumaş ağırlığının tesbiti için: Kumaşın topu, ayarlı bir terazi ile tartılır ve bulunan ağırlık, kumaşın ölçülen uzunluğuna taksim edilerek bir metresinin ağırlığı bulunur. Kumaşın uzunluğu da, yukarıki (B) fıkrası hükmü dairesinde ölçülür.

Enleri Nizamnamede yazılı miktarlardan fazla olan kumaşların ağırlıklarının tesbitinde beşinci maddenin son fıkrası hükmü gözönünde tutulur.

D) Çözgü ve atkı sıklığının tesbiti: Kumaş gerilmeden düz bir masa üzerinde açılıp çözgü ve atkı tellerini saymağa mahsus bir lup marifetiyle kumaşın baş, orta ve son kısımlarında birer santimetre dahilindeki çözgü ve atkı tel miktarları sayılarak vasatisi alınmak suretiyle yapılır.

E) Mendil ve eşarp gibi parça halinde satılması mutad olan mamullerin damga veya etiketleriyle çözgü ve atkı sıklıkları, yukarıki A ve D fıkraları hükümlerine göre tesbit olunur.

F) Yukarıki fıkralara göre yapılacak tesbit şekilleri dışında kimyevi muayene ve tahlile lüzum görüldüğü takdirde, bu muayene ve tahliller, salahiyetli memurlar tarafından resmi laboratuvarlara yaptırılır. Bu laboratuvarlar, istenilen tahlilleri en kısa bir zamanda yapmağa ve neticelerini bir raporla bildirmeğe mecburdurlar.

Muayene ve kontrolün teşmili:

Madde 15 – Yukarıki madde hükümlerine göre yapılan muayene ve kontrol neticesinde kumaş veya parça halinde satılması mutad olan mamullerden bu Nizamname hükümlerine aykırı bulunanlar tesbit edildiği takdirde, aynı cins malların geri kalan bütün mevcutları da salahiyetli memur tarafından muayeneden geçirilerek durumları tesbit olunur.

Nümune ve miktarı:

Madde 16 – Salahiyetli memur tarafından gerek Nizamname hükümlerine aykırı oldukları tesbit edilen ve gerek laboratuvarda muayene ve tahlillerine lüzum görülen kumaş toplarının beherinden onar santimetrelik, üçer parça, mendil ve eşarp gibi parça halinde satılması mütad olan mamullerden de üçer tam parça nümune, amil, satıcı veya alakalı veyahut bunların temsilcileri huzurunda kesilerek veya sayılarak alınır ve bu nümunelere birer etiket takılır.

Bu etiketlere, amil veya satıcı veya alakalının isim ve adresi, kumaş veya parçaların cins ve isimleriyle nümunelerinin alındığı tarih yazılarak salahiyetli memurla hazır bulunan alakalılarca müştereken imzalanır. Muayene ve kontrol, fabrika veya imalathanelerden gayri mahallerde yapıldığı takdirde alınan nümunelere mütaallik malların mubayaa faturalarının birer sureti müştereken imzalanarak salahiyetli memur tarafından alınır.

Zabıt tanzimi:

Madde 17 – Yukarıki maddelere göre yapılan muayene ve kontrol ve alınan nümuneler hakkında salahiyetli memur tarafından dört nüshadan ibaret olmak üzere bir zabıt varakası tanzim olunur.

Bu zabıt varakasına, muayene ve kontrol edilen kumaş veya parçaların cins, isim, top ve mikdarlariyle Nizamnameye aykırı olarak tesbit edilen veya laboratuvarda muayene ve tahliline lüzum görülen hususlar dercolunur.

Zaptın imzalanması:

Madde 18 – Amil, satıcı veya alakalı veyahut bunların temsilcileri, tanzim edilen zabıt varakasını salahiyetli memurla beraber derhal imza ederler.

Bu ilgililer zabıt varakası münderecatına itiraz ettikleri takdirde, itirazlarının neden ibaret bulunduğunu zabıt varakasının altına yazıp imza etmeğe mecburdurlar.

İmzadan imtina halinde bir zabıta memuru çağırılarak keyfiyet onun huzuriyle zabta yazılır ve altı imza edilir. Tanzim edilen zabıt varakalarının bir nüshası salahiyetli memur tarafından mühürlenmiş olan nümunelerin bir takımiyle beraber amil, satıcı veya alakalı veyahut bunların temsilcilerine verilir.

Nizamnameye aykırı malların yediemine tevdii:

Madde 19 – Yapılan muayene ve kontrol neticesinde Nizamname hükümlerine aykırı oldukları tesbit edilen kumaş toplariyle parça halinde satılan mamuller, salahiyetli memur tarafından mühürlenerek Ticaret ve Sanayi Odasına ve Sanayi Odasının ayrı kurulduğu yerlerde Sanayi Odasına ve Sanayi Odasının kurulmamış olduğu yerlerde Ticaret Odasına ve bunların hiçbirisinin kurulmamış olduğu yerlerde de mahalli Belediyelere yediemin sıfatiyle tevdi ve keyfiyet tanzim olunacak bir zabıt varakasiyle tesbit olunur.

Ancak Nizamname hükümlerine aykırılıkları herhangi bir noktadan tesbit edilmediği halde münhasıran laboratuvarca muayene ve tahlillerine lüzum görülen mallar, yediemine tevdi edilmeyip laboratuvardan gelecek rapora intizar edilir.

Laboratuvardan alınacak rapor münderecatına göre bu malların Nizamname hükümlerine aykırı oldukları anlaşıldığı takdirde, bunların da mevcut miktarları yukarıki fıkra gereğince yediemine tevdi olunur.

Hakem heyetleri:

Madde 20 – (17) nci madde hükümlerine göre tutulan zabıt varakalarına karşı vukubulacak itirazları inceleyip karara bağlamak üzere Ekonomi ve Ticaret Vekaletince lüzum görülecek yerlerde aşağıda gösterildiği şekilde hakem heyetleri kurulur:

1 – Hakem Heyetine riyaset etmek üzere mahalli en büyük mülkiye amiri tarafından üçten aşağı olmamak üzere gösterilecek namzet arasından Ekonomi ve Ticaret Vekaletince seçilecek bir zat ve bir yedeği.

2 – Ticaret ve Sanayi Odasından iki ve Ticaret ve Sanayi Odalarının ayrı ayrı kurulmuş bulundukları yerlerde bu odalardan birer ve yalnız Ticaret Odalarının bulunduğu yerlerde Ticaret Odasından bir, mahalli Belediyeden bir ve bu odalardan hiçbirisinin bulunmadığı yerlerde mahalli belediyelerden iki zat ve yedekleri.

Bu fıkraya göre seçilecek aza ve yedeklerin vazifelerinin Ekonomi ve Ticaret Vekaletince tasdikı şarttır.

3 – Hakem heyetleri bir sene müddetle seçilir, müddeti biten reis, aza ve yedeklerin tekrar seçilmeleri caizdir.

4 – Hakem heyetlerine seçilecek Reis, aza ve yedeklerinin bitaraf, itimada şayan ve ipek, suni ipek ve karışık ipek mamullerinden anlar kimselerden olmaları şarttır.

5 – Yedekler, asıl Reis veya azanın herhangi bir sebeple gaybubiyetlerinde aynı salahiyetlerle yerlerine Hakem Heyetine katılırlar.

Hakem Heyetinin toplantısı ve kararları:

Madde 21 – Hakem Heyeti zabıt varakasına itiraz vukuundan itibaren tatil günleri hariç olmak üzere 24 saat zarfında salahiyetli memur tarafından toplantıya davet olunur.

Heyet Reisi veya azaları ve yedekleri, ihtilaf çıkan amil, satıcı, veya alakalının veyahut bunların temsilcilerinin usul ve furuundan veya üçüncü dereceye kadar (dahil) kan, civar veya sıhri hısımlarından bulunduğu veya şeriki veya müstahdemi olduğu takdirde Heyete katılamazlar.

Heyet, davet tarihinden itibaren - tatil günleri hariç olmak üzere - üç gün zarfında toplanarak kendisine tevdi edilecek zabıt varakasiyle (16) ncı maddeye göre alınan nümuneler üzerinde gerekli tetkikatı yaparak ilk toplantı gününden itibaren en çok beş gün zarfında karar vermeğe mecburdur.

Hakem Heyeti, lüzum gördüğü takdirde yediemine tevdi edilmiş olan malları da tetkik edebileceği gibi salahiyetli memur ve muterizden de gereken her türlü izahatı alabilir. Bundan başka salahiyetli memurla muteriz de Heyet huzurunda şifahi izahat vermek talebinde bulunabilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Ceza takibatı

Zabıt varakalarının Cumhuriyet Müddeiumumiliğine tevdii:

Madde 22 – Amil, satıcı veya alakalı veyahut bunların temsilcileri tarafından zabıt varakasına itiraz edilmezse, zabıt varakasının bir nüshası ile mühürlü nümunelerin bir takımı salahiyetli memur tarafından mahalli Cumhuriyet Müddeiumumiliğine tevdi olunur.

Zabıt varakasına itiraz:

Madde 23 – A) Amil, satıcı veya alakalı veyahut bunların temsilciler tarafından zabıt varakası münderecatına itiraz edildiği takdirde salahiyetli memur ihtilafı, bulunduğu yerdeki Hakem Heyetine intikal ettirir.

Hakem Heyeti bulunmayan yerlerde zabıt varakasının bir nüshasiyle mühürlü nümunelerin bir takımı salahiyetli memur tarafından Ankara Hakem Heyetine tevdi edilmek üzere Ekonomi ve Ticaret Vekaletine gönderilir.

Heyetin yapacağı tetkikler neticesinde vereceği karar, muterizi haklı gösterdiği takdirde nümunelerle yediemindeki mallar derhal sahibine iade ve zabıt varakası ile Heyet kararı hıfzolunur.

B) Hakem Heyetince itiraz varit görülmediği takdirde, salahiyetli memur tarafından zabıt varakasının bir nüshasiyle mühürlü nümunelerin bir takımı ve Hakem Heyeti kararının bir nüshası mahalli Cumhuriyet Müddeiumumiliğine tevdi olunur.

Bu takdirde yediemine tevdi edilmiş olan mallar adli merciin kesin kararına kadar yedieminde kalır.

C) Hakem Heyeti tarafından nümunelerin laboratuvarda muayene ve tahliline lüzum gösterilir veya muteriz tarafından böyle bir talep vakı olursa tahlil ücreti bir hafta zarfında muteriz tarafından tediye edilmek şartiyle mühürlü nümunelerin bir takımı salahiyetli memur tarafından resmi bir laboratuvara gönderilir. Tahlil ücreti bir hafta zarfında tediye edilmezse keyfiyet bir zabıt varakasiyle tesbit edilerek yukarıkı (B) fıkrasına göre muamele yapılır. Laboratuvar raporu alınınca Hakem Heyeti tekrar toplanarak keyfiyeti tetkik eder ve karara bağlar.

Adli takibata uğrayan yediemindeki mallar:

Madde 24 – Bu Nizamname hükümlerine aykırı oldukları sabit olmakla beraber adli mercilerce sahiplerine iadesine karar verilen yediemindeki mallardan, damga veya etiket mahzurlarını ihtiva edenler, salahiyetli memurun nezareti altında mahreçlerine gönderilerek masrafı sahiplerine ait olmak üzere tashih ve ikmal ettirilir. Diğer cihetlerden Nizamname hükümlerine aykırı olanlar ise, salahiyetli memur tarafından (10) uncu madde hükümleri dairesinde üzerlerine (Bozuk) damgası vurulur ve her iki takdirde mallar sahiplerine iade ve satışlarına müsaade olunur.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Müteferrik hükümler

Madde 25 – Bu Nizamname hükümlerine göre tanzim edilen zabıt varakalarının birer nüshalariyle hakem heyetleri kararlarının birer sureti salahiyetli memur tarafından Ekonomi ve Ticaret Vekaletine gönderilir ve bunların birer nüshası da salahiyetli memurlar tarafından muhafaza olunur.

Cezai takibat:

Madde 26 – Bu Nizamname hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında Cumhuriyet müddeiumumiliklerince 1705 sayılı kanun hükümlerine göre takibat yapılır.

Stoklar:

Geçici Madde – Bu Nizamnamenin meriyete girdiği tarihte, ellerinde bu Nizamname hükümlerine uymayan, mamul veya çözgü bulunan fabrika ve mağaza sahipleriyle amiller ve satıcılar, ellerinde bulunan mamullerle çözgülerin cins, miktar, isim ve vasıflarını, çözgülerinin, ne cins mamule ait bulunduğunu Nizamnamenin meriyete geçtiği tarihten itibaren en çok onbeş gün içinde Ticaret ve Sanayi Odasına ve Sanayi Odasının ayrı kurulduğu yerlerde Sanayi Odasına ve bu Odanın kurulmamış olduğu yerlerde Ticaret Odasına ve bunlardan hiçbirisinin kurulmamış olduğu yerlerde mahalli belediyelere iki nüsha beyanname ile bildirmeğe mecburdurlar.

Bu beyannameleri alan odalar veya belediyeler birer nüshasını Ekonomi ve Ticaret Vekaletine gönderirler ve diğer nüshalarını muhafaza ederler. Odalar veya belediyeler, beyannamelerin ihtiva ettikleri malların beyannamelerde yazılı vasıf ve mikdarlara uygunluğunu en kısa bir zamanda kontrol ederek mamul kumaşların top başlariyle sonlarına; kolayca silinmeyecek şekilde birer damga ve parça halinde satılması mütad olan mamullerin de birer köşesine zarar vermeyecek şekilde kurşundan mühür vurur veya münasip bir etiket koyarlar.

Bu suretle damgalanmış veya mühürlenmiş veya etiket konulmuş olan mallar bitinceye kadar damga, mühür veya etiketleri üzerlerinde bulunmak şartiyle satılabilecekleri gibi başkaca mani bulunmayanlar ihraç da olunabilirler.

Kaldırılan Nizamname:

Madde 27 – İcra Vekilleri Heyetinin 14 Temmuz 1937 tarih ve 2/7099 sayılı kararnamesiyle meriyete konulmuş olan (ipekli kumaş standardı Nizamnamesi) meriyetten kaldırılmıştır.

Nizamnamenin meriyet tarihi:

Madde 28 – 1705 sayılı (ticarette tağşişin meni ve ihracatın mürakabesi ve korunması hakkındaki kanun) a dayanılarak hazırlanmış ve Devlet Şürasınca tetkik edilmiş olan bu Nizamname hükümleri Resmi Gazete ile neşri tarihinden itibaren 60 gün sonra meriyete girer.

Madde 29 – Bu Nizamname hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür.