TARIM ARAZİLERİNİN KORUNMASI VE KULLANILMASI
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümler
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 3/7/2005 tarihli
ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda öngörülen toprak ve arazi
varlığının belirlenmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, geliştirilmesi,
zorunlu hallerde amaç dışı kullanımına izin verilmesi, toprağın korunması,
toprak koruma projelerinin hazırlanması ve uygulanması, toprak koruma kurulunun
teşekkülü, görevleri, çalışma kuralları ile çevre öncelikli sürdürülebilir
kalkınma ilkesine uygun olarak arazilerin planlı kullanımını sağlayacak usul ve
esasları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik;
a) 31/8/1956 tarihli ve 6831
sayılı Orman Kanunu, 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında
olan alanlar ile 5403 sayılı Kanunda belirtilen tarım dışı alanlar, onaylı
köy/kırsal yerleşik alanı ve civarı ile yerleşik alanlar, imar planlarında
tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerler hariç olmak üzere ilgili
mevzuata uygun onaylı planlı alanlar, planın yürürlükte olması şartıyla, onaylı
bir plana bağlı olarak arsa vasfı kazanmış parseller, ilk tesis kadastrosuyla
tarım dışı vasıfla tanımlanmış veya arsa vasfı kazanmış yerler dışında kalan
tarım arazilerini,
b) 26/1/1939 tarihli ve 3573
sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun
kapsamında olan alanları, 3573 sayılı Kanunda bulunmayan hükümler yönünden,
kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 3/7/2005 tarihli
ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 7 nci, 12 nci, 13 üncü, 14
üncü, 21 inci ve 24 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aile: Karı-koca ve birlikte oturan reşit olmayan çocuklardan
meydana gelen müesseseyi,
b) Arazi etüdü: Toprağın, çeşitli kullanımlar karşısındaki
davranışlarını, potansiyel kullanımı ve sınırlandırmalarını belirlemek ve
sınıflandırmak amacıyla; ulusal ve uluslararası sınıflandırma sistemleri
dikkate alınarak morfolojik, fiziksel, kimyasal, biyolojik ve minerolojik özelliklerinin tespiti, haritalanması ve
raporlanması için yapılan çalışmalar bütününü,
c) Bağ evi: Tarımsal faaliyetin yapılması için ihtiyaç duyulan ve
tarımsal üretimi artırıcı etkisi olan, doğal yapıyı bozmayacak şekilde inşa
edilen yapıyı,
ç) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
d) Genel Müdürlük: Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü,
e) İl müdürlüğü: İl tarım ve orman müdürlüğünü,
f) İl müdürü: İl tarım ve orman müdürünü,
g) İlçe müdürlüğü: İlçe tarım ve orman müdürlüğünü,
ğ) Kamu yararı kararı: Bakanlıklarca yatırım programına alınmış
yatırımlar veya insan, toplum ve çevre ilişkilerinde dengeyi bozucu nitelikte
olmayan, ekonomik, ekolojik ve toplumsal kayıplar
bakımından toplum aleyhine sonuçlar doğurmayan, kişiler ve toplum yararı
birlikte gözetilerek faaliyet konusu ile ilgili Bakanlık tarafından alınan
kararı,
h) Kanun: 3/7/2005 tarihli ve
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununu,
ı) Kırsal mahalle: Büyükşehir sınırları içinde yer alan
ancak sosyo-ekonomik yapısı, kent merkezine olan
uzaklığı, mevcut yapılaşma durumu ve belediye hizmetlerine erişebilirliği gibi
hususlar çerçevesinde kırsal yerleşim özelliği taşıdığı tespit edilen mahalleyi,
i) Kurul: Toprak koruma kurulunu,
j) Mandıra: Büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapılan
yerlerde işletme içi veya dışında sadece süt sağım ve soğutma yapılan tesisleri,
k) Sera: İklime bağlı çevre koşullarının kısmen ya da tamamen kontrol altına alınarak, içerisinde kültür bitkileri ile bunların tohum, fide ve fidanlarının üretilmesi, yetiştirilmesi, uygun bir bitki gelişimi için ideal koşulların oluşturulması ve yıl boyunca üretim yapılması amaçlanan, kısmen ya da tamamen ışık geçirebilen bir malzeme ile kaplı, temel betonuna veya toprağa sabitlenmiş iskelet sistemi ile bağlantı elemanlarından oluşan, içinde hareket edilebilen yüksek sistemli ve teknolojinin kullanılabildiği kapalı ortam bitkisel üretim ünitelerini,
l) Tarım Arazileri Değerlendirme ve Bilgilendirme Sistemi
(TAD Portal): Tarımsal amaçlı ve tarım dışı
amaçlı kullanılmak istenen arazilerin izinlendirme sürecinde;
arazi ve toprak etüdü, değerlendirme, sorgulama ve arşivleme işlemlerinin
yönetimini tek bir merkezden sağlayan otomasyon ve veri tabanı sistemini,
m) Tarımsal amaçlı entegre tesis:
Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı olduğu kabul edilen yapıların dışında,
tarımsal üretimden elde edilen ürünlerin birincil üretim aşamasından sonra,
ürünlerin fiziksel ve/veya kimyasal işleme tabi tutulacağı tesisleri,
n) Tarımsal arazi kullanım bütünlüğü: Tarım dışı kullanım
taleplerinde, tarım dışı kullanım talep edilen arazinin; planlı alana,
karayoluna, köy/mahalle (kadastral yol hariç)
yoluna veya tarım dışı alana sınırdaş olmamasını,
o) Un değirmeni: Sanayi niteliği taşımayan, geleneksel yöntemlerle
tarım ürünlerinin ezilerek un elde edildiği yapıyı,
ö) Vaziyet planı: Projede yer alan inşaat alanı içerisindeki bütün
varlıkların gösterildiği koordinatlı haritayı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Arazi Kullanım
Taleplerinin Yapılması ve Arazi Kullanım Esasları
Tarımsal amaçlı yapılar
MADDE 4- (1) Tarımsal amaçlı yapılar; toprak koruma ve sulamaya
yönelik altyapı tesisleri, entegre nitelikte
olmayan hayvancılık ve su ürünleri üretim ve muhafaza tesisleri ile zorunlu
olarak tesis edilmesi gerekli olan müştemilatı, mandıra, üreticinin bitkisel
üretime bağlı olarak elde ettiği ürünü için ihtiyaç duyacağı yeterli boyut ve
hacimde depolar, un değirmeni, tarım alet ve makinelerinin muhafazasında kullanılan
sundurma ve çiftlik atölyeleri, seralar, tarımsal işletmede üretilen ürünün
özelliği itibarıyla hasattan sonra iki saat içinde işlenmediği takdirde ürünün
kalite ve besin değeri kaybolması söz konusu ise bu ürünlerin işlenmesi için
kurulan tesisler ile Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı olduğu kabul edilen
entegre nitelikte olmayan diğer tesislerdir.
(2) Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı olduğu kabul edilen entegre nitelikte olmayan diğer tesisler kapsamında;
ipek böcekçiliği üretim alanı, at üretimi veya yetiştiriciliği yapılan hara,
deve kuşu üretim tesisi, üreticinin bitkisel üretimden elde ettiği ürünü için
ihtiyaç duyduğu tarımsal amaçlı depo, solucan ve solucan gübresi üretim tesisi,
yumru köklü bitkilerin yıkama tesisi, ilçe sınırları içinde üretilen hububat,
çeltik, ceviz ve ayçiçeği ürünleri kurutma tesisi, islim ünitesi, muz sarartma
ünitesi, hayvan içme suyu göleti, ürün işleme
tesisleri hariç olmak üzere Ar-Ge konusunda
yetkili olan kamu kurumuna sunulacak proje kapsamında tarımsal Ar-Ge olduğu belirtilen tesisler, fide ve fidan üretim
tesisleri, tarımsal amaçlı teleferik, bağ evi, sahipsiz hayvan barınakları,
tarımsal amaçlı yapının müştemilatı olarak çatı güneş enerjisi santrali (GES)
ile sulama amaçlı GES tarımsal amaçlı yapı olarak kabul edilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkralarda yer almayan ve tarımsal üretime
katkı sunacağı değerlendirilen tesisler de Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı
yapı olarak kabul edilebilir.
(4) Tarımsal amaçlı yapılarda, tarımsal arazi kullanım bütünlüğü
aranmaz.
(5) Tarımsal amaçlı yapı taleplerinin değerlendirilmesinde
Ek-1’deki kriterler esas alınır.
(6) Tarımsal amaçlı yapılarda izinlendirilen yapının,
projesine uygun yapılması gerektiği tarımsal amaç dışında kullanılmaması,
kamulaştırma dışında ifraz edilmemesi, arsaya dönüştürülmemesi ve amaç dışı
kullanımının tespit edilmesi durumunda iznin iptal edileceği izinlendirme yazısında belirtilir, bu durum izinlendirilen vaziyet planı ile birlikte ruhsat
merciine bildirilir.
(7) Tarımsal amaçlı yapı taleplerinde; talep sahibi tarafından
Ek-7’de yer alan noter onaylı taahhütname, Ek-16’da yer alan proje teknik
raporu, Ek-14’te yer alan tarımsal amaçlı GES taleplerinde noter onaylı
taahhütname, Ek-17’de yer alan muvafakatname il
müdürlüklerine gönderilir. Hayvancılık tesisi değerlendirmelerinde Ek-13’te yer
alan hayvansal gübre depo kapasitesi hesaplama tablosu kullanılır.
Tarım arazilerinin amaç dışı kullanım talebi
MADDE 5- (1) Nazım imar, uygulama imar, ilave imar ve revizyon imar planları ile köy yerleşik alanı ve
civarı, kırsal yerleşik alan ve kırsal yerleşme alanı gibi birden çok kişiyi
ilgilendiren ve birden çok fonksiyonu içeren planlara yönelik çalışmalara
başlanmadan önce, planlamayı yapacak kamu kurum/kuruluşları ve/veya plan yapma
yetkisine sahip kamu kurum/kuruluşlarınca yetkilendirilen plan müellifleri
tarafından, TAD Portal kullanılarak il
müdürlüklerine başvurulur.
(2) Gerçek veya tüzel kişiler tarafından, tarım arazilerinin
tarımsal veya tarım dışı amaçlı kullanım talepleri için, arazinin belediye ve mücavir
alan sınırları içerisinde olması durumunda belediyelere, belediye ve mücavir
alan sınırları dışında olması durumunda ise il özel idarelerine veya diğer plan
yapma yetkisine sahip kuruluşlara başvurulur. Bu başvurular ilgili kuruluşlar
tarafından TAD Portal kullanılarak il
müdürlüğüne intikal ettirilir.
(3) İl özel idaresi ile belediye
başkanlıkları yetki alanındakiler hariç olmak üzere, petrol ve doğal gaz arama
ve işletme faaliyetleri, madencilik faaliyetleri, yenilenebilir enerji
yatırımları, elektrik iletim hatları ve plan zorunluluğu olmayan yatırımlar
için gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılacak amaç dışı kullanım
talepleri, TAD Portal üzerinden il müdürlüğüne intikal ettirilir. İrtifak
alanlarının TAD Portala girişinin yapılması
zorunlu değildir.
(4) Tarımsal veya tarım dışı amaçlı yapı başvuruları, Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilen plan
müellifi gerçek ve tüzel kişiler tarafından il müdürlüğüne yapılabilir.
(5) Başvuruyu yapan gerçek ve tüzel kişilerin yetki belgelerini
başvuru dosyaları ile birlikte sunması zorunludur.
(6) Tarım arazilerinin amaç dışı kullanım taleplerinde, sulama
ve/veya toplulaştırma projeleri ile içme-kullanma suyu havzası yönünden sakınca
bulunup bulunmadığı konusunda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ), il özel
idaresi, belediye başkanlıkları görüşü, başvurunun yapıldığı idare veya
başvuruyu yapan gerçek veya tüzel kişiler tarafından il müdürlüğüne iletilir.
Arazi etüt raporlarının hazırlanması ve sınıflandırılması
MADDE 6- (1) Tarım arazilerinin sınıflandırılması, amaç dışı
kullanımın önlenmesi amacıyla Ek-2’de yer alan standartlara uygun olarak
yapılır.
(2) Etüt raporları; Bakanlığın hizmet içi eğitiminden geçmiş en az
iki ziraat mühendisi tarafından, Ek-3’teki formata uygun olarak arazinin
sınıfı, kullanım şekilleri, diğer tarımsal özellikleri ile çevre arazilerle
ilişkisi, veri tabanı ve mahallinde yapılan inceleme sonucunda TAD Portal üzerinden hazırlanır. Arazi etüt raporunda,
birbirleri ile çelişkili ifadelere yer verilmez.
(3) Etüt raporunda, alternatif alan değerlendirmesi için tarımsal
potansiyeli düşük alanlar belirlenir ve bu alanlar harita üzerinde gösterilir,
tarımsal kullanım bütünlüğü aranan faaliyetler için tarımsal kullanım bütünlüğü
3 üncü maddenin birinci fıkrasının (n) bendinde yer alan tanımdaki kriterler gözetilerek değerlendirilir, toprak koruma
projesine ihtiyaç olup olmadığı açık olarak belirtilir, ihtiyaç duyulması
halinde projede hangi tedbirlere yer verilmesi gerektiği, ihtiyaç duyulmaması
halinde neden ihtiyaç duyulmadığı açıklanır. Etüt raporları ilgili şube
müdürünce kontrol edilerek il müdürü tarafından onaylanır.
(4) Tarımsal kullanım bütünlüğünün bozulmaması için; mutlak tarım
arazileri, özel ürün arazileri ve dikili tarım arazileri içerisinde, büyüklüğü
2 hektardan küçük olan lokal marjinal tarım
arazileri, içerisinde bulunduğu sınıfla aynı kabul edilir. Marjinal tarım
arazisi içerisinde kalmış veya sınırında tarım arazisi bulunmayan 2 hektardan
küçük mutlak tarım arazileri veya özel ürün arazileri ile 0,5 hektardan küçük
dikili tarım arazileri ve 0,3 hektardan küçük sera arazileri marjinal tarım arazisi olarak kabul edilir.
(5) Başvuru yapılan alanın, Hazineye ait taşınmazlar ile tescil
harici alanlardan olması halinde; 4342 sayılı Kanun kapsamında görüş alındıktan
sonra arazi incelemesi yapılarak Kanunun 3 üncü maddesinin (i) bendinde sayılan
arazilerden olmaması durumunda, Ek-2’de yer alan standartlar esas alınarak
arazi sınıfı belirlenir ve işlemlere devam edilir.
(6) Talep konusu arazinin doğal durumunun tamamının kazı, dolgu
veya yapılaşma ile bozulması durumunda arazi etüdü, toprak ve topoğrafik özellikleri benzer olan komşu araziden ve
Bakanlık veri tabanında yer alan etüt haritalarından yararlanılarak yapılır.
(7) Dekarında en az Ek-4’te yer alan tabloda cinsi ve sayısı
yazılı ağaç, fidan veya kök bulunan çok yıllık ağaç, ağaççık ve çalı formunda
bitkilerin bulunduğu yerler dikili tarım arazisi olarak kabul edilir. Yerel
plantasyonlarda uzman kurum görüşü alınarak dikili normu belirlenebilir.
Lavanta, korunga, yonca, çilek gibi otsu çok yıllık bitkiler dikili kabul
edilmez.
(8) Ek-4’te yer alan tabloda belirtilen zeytin ağacı sayısı
yalnızca arazinin dikili tarım arazisi tespiti için belirlenen sayıyı ifade
eder ve 3573 sayılı Kanun kapsamındaki zeytinlik alanların belirlenmesinde
dikkate alınmaz.
(9) İl veya ilçe müdürlüklerine başvuru yapılarak tapu kütüğünde dikili tarım arazisi vasfı kazanan araziler ile Bakanlık birimleri tarafından sınıfı dikili tarım arazisi olarak tespit edilen arazinin ağaç, ağaççık ve çalı türlerinin ekonomik ömrü tamamlanmadan toprak, topoğrafik özellikler, verim, doğal afet, hastalık veya diğer mücbir sebepler dışında beş yıl süre ile sınıfı değiştirilemez.
(10) Maden sahaları ve/veya güneş enerjisi santrali kurulacak
alanın sınırları, koordinatları ile beraber TAD Portal girişi
yapılarak, arazinin başvuru sahibine ait olmaması halinde arazi sahibi ile
illiyet bağını gösteren belge alınarak arazinin sınıf tespiti yapılır.
Arazi etüt raporlarının değerlendirilmesi
MADDE 7- (1) Arazi incelemesi sonucu hazırlanan arazi etüt
raporlarında; tarımsal arazi kullanım bütünlüğünün bozulduğunun tespit edilmesi
durumunda, talep reddedilir ve Kurul gündemine alınmaz.
(2) Arazi toplulaştırma projesi bulunan alanlarda yapılan amaç
dışı arazi kullanım taleplerinde, projenin başlamış ve devam ediyor olması
halinde tapuya tescil işlemi tamamlanıncaya kadar proje açısından sakınca
bulunup bulunmadığı konusunda ilgili kurum veya birim görüşü alınır. Görüşün
olumsuz olması durumunda, etüt raporu düzenlenmeksizin, talep valilik
tarafından reddedilir ve Kurul gündemine alınmaz.
(3) Tarım dışı amaçla kullanımı talepleri, planlı alanda
alternatif alan bulunmaması, tarımsal kullanım bütünlüğünün bozulmaması,
toplulaştırma projesi açısından ve/veya içme-kullanma suyu havzaları yönünden
sakınca bulunmaması şartıyla Kurul gündemine alınır.
(4) Arazinin sulu/kuru değerlendirilmesinde, DSİ, il özel idaresi
veya büyükşehir belediye başkanlığı ile tesisi işleten
kurum/kuruluş/birlik/kooperatiften talep alanının fiilen sulanıp sulanmadığı
sorulur.
(5) Tarım dışı alanlar arazi etüt raporu ile belirlenir. Bu
alanlar için, ihtiyaç duyulması halinde toprak koruma projesi hazırlattırılarak
Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddeleri kapsamında yapılacak işlem olmadığı
ilgilisine doğrudan valilikçe bildirilir. Tarım dışı alanların sınırları
çizilip TAD Portala işlenir.
(6) Maden sahası ve/veya güneş enerjisi santrali amaçlı arazi
sınıf tespiti başvuruları için yapılan işlem yalnızca sınıf tespitidir. İlgili mevzuat
kapsamında alınması gereken izinleri içermez. Arazi etüdü yapılan alanda
madenin bulunması ve/veya güneş enerjisi santrali kurulması halinde, ilgili
mevzuatı kapsamında izin alınması zorunludur. Sınıf tespitleri yapılan arazi
ile ilgili ruhsat işlemlerine esas kurum görüşü verilirken belirlenen bu sınıf
esas alınarak işlem tesis edilir.
(7) Güneş enerjisi santrali kurulacak alanın arazi sınıfının
kuru marjinal tarım arazisi olması zorunlu
olup, bu sınıf dışındaki arazilerdeki talepler hiçbir şekilde Kurul gündemine
alınmaz. Hibrit santrallerde ana santrale
ek olarak yapılacak güneş enerjisi santrali için izinlendirilecek alanın
da kuru marjinal tarım arazisi olması
zorunludur.
(8) Tarımsal amaçlı yapıların müştemilatı olan güneş enerji
santrali talepleri ve sulama amaçlı güneş enerji santrali talepleri Ek-15’te
yer alan güneş enerji santrali değerlendirme tablosu göz önüne alınarak
değerlendirilir.
Kamu yararı kararı
MADDE 8- (1) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu veya Türkiye Elektrik
Dağıtım Anonim Şirketi tarafından elektrik piyasasında üretim ve dağıtım
faaliyetleri yatırımları için kamulaştırma işlemleri yapılmak üzere 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası
Kanununun 19 uncu maddesi kapsamında alınan kamu yararı kararı yerine geçen
kararları, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında
değerlendirilir.
(2) Bakanlık görev alanına giren tarım dışı amaçlı kullanım
taleplerinde kamu yararı kararı alınabilmesi için; il müdürlüğünün ilgili şube müdürlüğü
tarafından Ek-5’te yer alan formata uygun olarak, kamu yararı kararı teknik
raporu hazırlanır.
(3) Bakanlığın görev alanına giren, tarım dışı amaçlı kullanım
taleplerinde; etüt raporu, Kurulun uygun görüşü ve il müdürlüğü tarafından
hazırlanacak kamu yararı kararı teknik raporu ile birlikte talep dosyası
Bakanlığa gönderilir ve yapılan değerlendirme sonucu uygun görülmesi halinde
kamu yararı kararı Bakanlıkça alınabilir.
Alternatif alan ve tarımsal arazi kullanım bütünlüğü
değerlendirmesi
MADDE 9- (1) Tarım arazileri, Kanunda belirtilen istisnalar hariç
olmak üzere, arazi kullanım plânlarında belirtilen amaçları dışında
kullanılamaz. Arazi kullanım planlaması yapılan alanlarda amaç dışı
kullanımlara ayrılan yerler bulunması halinde, bu alanlar alternatif alan
olarak değerlendirilir. Arazi kullanım planları, tüm fiziki planlamalara altlık
oluşturması nedeniyle, onaylanmış arazi kullanım planlarında gösterilen arazi
kullanım şekillerine uyulması ve diğer planlamaların buna göre yönlendirilmesi
zorunludur.
(2) Arazi etüt raporunda tespit edilen alternatif alanların, talep edilen amaç doğrultusunda kullanılıp kullanılamayacağına veya bu alanların planlamaya uygun olup olamayacağına, planlama ihtiyaçları, arazinin tarımsal sınıflaması yanında deprem, taşkın, heyelan ve benzeri riskler ile kamu güvenliği, plan bütünlüğü, talep sahibi gerçek ve tüzel kişilerin planlayıcı kuruluşlardan alacağı belge veya talep sahibinin gerekçeleri de dikkate alınmak suretiyle Kurul tarafından değerlendirilerek karar verilir.
(3) Tarım dışı amaçlı arazi kullanım taleplerinde, alternatif alan
kapsamında talebin, planlı alanlardan ve/veya köy yerleşik alanlarından
karşılanıp karşılanamayacağı ve tarımsal potansiyeli daha düşük alanlardan
karşılanıp karşılanamayacağı hususlarının araştırılması zorunludur. Alternatif
alan araştırması, talebin yapıldığı köy veya kırsal mahalle idari sınırları
içerisinde yapılır. İlçe merkezleri için yapılan başvurularda, başvurunun
yapıldığı ilçe belediye başkanlığının yetki alanı sınırları içinde, büyükşehir
olmayan illerde ise il belediye başkanlığı ve/veya il özel idaresinin yetki
alanı içinde yapılır.
(4) Doğada bulunduğu yerlerin sınırlı olmasından dolayı alternatif
alanının bulunmaması nedeniyle, 4/6/1985 tarihli
ve 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci maddesinde
sayılan I inci grup madenler haricindeki madenler, 3/6/2007 tarihli ve 5686
sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu kapsamındaki
jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ile 30/5/2013 tarihli ve 6491
sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamındaki petrollerin arama ve çıkarılması
faaliyetleri için alternatif alan ve tarımsal arazi kullanım bütünlüğü
bulunmadığı kabul edilir.
(5) Özellikleri ve kurulabilecekleri alanlar
göz önüne alınarak, yenilenebilir enerji santralleri ve bunlara ait depolama
tesisleri, yol, trafo, kök, şalt merkezi, iletim hattı tesisleri ile faaliyetin
yerinde yapılma zorunluluğu bulunması nedeniyle enerji nakil hatları ile bu
yatırımlara ait trafo, kök, şalt merkezi, iletim hattı tesisleri, su deposu, arıtma
tesisi, içme suyu hattı talepleri için alternatif alan ve tarımsal arazi
kullanım bütünlüğü bulunmadığı kabul edilir. Bu
amaçla izinlendirilen alana sınır olan
arazilerin tarım dışı amaçlı kullanım taleplerinde, tarımsal kullanım bütünlüğü
değerlendirmesi yapılırken bu tesislerin varlığı dikkate alınmaz.
(6) Büyük ova koruma alanlarında yapılan tarım dışı amaçla
kullanım başvurularında büyük ova koruma alanı dışında kalan alanlar alternatif
alan sayılır. Tarım dışı amaçlı arazi kullanım talebinin büyük ova koruma alanı
dışından karşılanamaması durumunda, alternatif alanlar öncelikle büyük ova
sınırları içerisinde tarımsal üretim potansiyeli düşük alanlardan karşılanır.
(7) Tarımsal amaçlı yapılarda, talebin öncelikle ova sınırları
dışındaki yatırımcıya ait arazilerden ve aynı ilçe sınırları içerinde kalan
tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinden karşılanması esastır.
Alternatif alan araştırmasında hisseli parseller değerlendirmeye alınmaz.
(8) Teknik gerekçelerle alternatif alan bulunmadığının belirtilmesi
halinde bu teknik gerekçelerin açıklanması zorunludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Toprak Koruma Kurulunun
Teşekkülü, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları
Toprak koruma kurulunun teşekkülü
MADDE 10- (1) Toprak koruma kurulu her ilde
valinin başkanlığında;
a) Başkan yardımcılığı görevini de yürütmek üzere il müdürü,
b) Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki üst düzey temsilcisi,
c) İlde plân yapma yetki alanına göre; kamu kurum ve
kuruluşlarından bir, büyükşehir olan illerde büyükşehir belediye başkanlığı,
diğer illerde mücavir alan sınırı içerisinde il belediye başkanlığı, mücavir
alan sınırı dışında ise il özel idare temsilciliğin bir ve üniversitelerin
ilgili bölümlerinden bir üye olmak üzere toplam üç üye,
ç) Plânlama ve/veya toprak koruma konularında ulusal ölçekte faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarından birinin ildeki temsilcisi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) veya Türkiye Ziraat Odaları Birliği temsilcisi, Türkiye Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İl Koordinasyon Kurulu veya Ziraat Mühendisleri Odası temsilcisi olmak üzere sivil toplum kuruluşlarından vali tarafından belirlenecek toplam üç üye,
olmak üzere Ek-6’da yer
alan listeye uygun en az dokuz üyeden oluşur.
(2) Kurulun gündeminde bulunan araziler özel kanunlarla koruma
altına alınmış alanlar ve DSİ ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının proje
alanı ilân edilen yerlerinden ise bu alanlarda uygulama yapan birimin yetkili
temsilcisi de Kurula dâhil edilir.
(3) Kurulun sekretarya hizmetleri il müdürlüğü tarafından
yürütülür.
Toprak koruma kurulunun görevleri
MADDE 11- (1) Kurulun görevleri aşağıda
belirtilmiştir:
a) Tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi ve verimli
kullanılmasına yönelik inceleme, değerlendirme ve izleme yapmak, ortaya çıkan olumsuzlukları
belirlemek, toprağı korumak ve toprakla ilgili sorunları giderici önlemleri
almak, geliştirmek, uygulanmasını sağlamak için görüş oluşturmak.
b) Arazi kullanımını gerektiren tüm girişimleri yönlendirmek,
arazi özelliklerinin iyileştirilmesi, muhafaza ve geri kazanımına yönelik
projeleri incelemek, uygun bulunması halinde onaylamak ve uygulanmasını takip
etmek.
c) Toprak koruma önlemlerinin yerine getirilmesi sürecini yerel
ölçekte izlemek, değerlendirmek ve çözümleyici öneriler geliştirmek, hazırlanacak
tarımsal amaçlı plan ve projeler ile arazi kullanım plânları doğrultusunda,
yerel ölçekli yıllık iş programları için görüş oluşturmak ve uygulamaya
konulmasının takibini yapmak.
ç) Ülkesel, bölgesel veya yerel ölçekli plânlar arasındaki uyumu denetlemek.
d) Tarım arazilerinin kullanılması ile ilgili talepleri
değerlendirmek, görüş oluşturmak ve ilgililerine aktarmak.
e) Gündeminde bulunan konularla ilgili ihtiyaç duyulması halinde
yerinde inceleme yaparak karar oluşturmak.
f) Kanun kapsamında verilen diğer görevleri yapmak.
Toprak koruma kurulunun çalışma usul ve esasları
MADDE 12- (1) Toprak koruma kurulu aşağıdaki
esaslar çerçevesinde çalışmalarını yürütür:
a) Kurul, Kanunda verilen görevleri yerine getirmek ve görüşülecek
konu olması halinde kurul başkanınca belirlenen gündemi görüşmek üzere, ayda en
az bir kez olağan, ihtiyaç duyulması halinde bir veya daha fazla olağanüstü
toplanır. Kurulun gündeminde görüşülecek konu olmaması halinde Kurul toplanmaz,
bu durum sekretarya tarafından karar defterine işlenir ve il müdürü tarafından
onaylanır.
b) Kurul üyeleri; olağan toplantılarda, toplantıya çağrılmadan en
az üç gün önce sekretarya tarafından gündem hakkında bilgilendirilir.
c) Kurulun üye tam sayısı ile toplanması esastır, ancak zorunluluk
halinde en az altı üye ile toplanabilir. Kurul gündemindeki konular hakkındaki
görüşün olumlu sayılması için, en az altı üyenin olumlu yönde oy kullanması
gerekir.
ç) Toplantıda alınan kararlar, karar defterine işlenir veya
elektronik ortamda hazırlanarak çıktısı alınır, alınan çıktı kurul defterine
yapıştırılarak imzalanır ve muhafaza edilir.
d) Kurul kararlarında üyelerin temsil ettikleri kurumlar
belirtilir ve toplantıya katılamayan üye için katılmadı ibaresi konulur, oy
çokluğu ile alınan kararlarda, varsa karşı görüşlerin gerekçeleri/şerhleri
belirtilir.
e) Kurulun kararlarına yapılan itirazlar sonucu Bakanlık
tarafından yapılan incelemeye dayalı hazırlanan rapor veya talebi destekleyici
nitelikte yeni bilgi ve belgenin sunulması halinde, kararlar Kurul tarafından
yeniden değerlendirilir.
f) Tarım dışı amaçlı kullanım talebi, toplulaştırma projelerinin
veya etüt raporunda çevre tarım arazilerindeki tarımsal kullanım bütünlüğünü
bozacak durumda olması halinde Kurul gündemine alınmaz ve valilik tarafından
doğrudan reddedilir.
g) Etüt raporunda tespit edilen alternatif alanlar Kurul
tarafından değerlendirilir, alternatif olup olamayacağı gerekçesi açıklanarak
karara bağlanır.
ğ) Büyük ova koruma alanı dışındaki tarımsal amaçlı yapılar ile
arazi etüt raporunda tarımsal kullanım bütünlüğünü ve arazi toplulaştırma
projesi bütünlüğünü bozmadığı tespit edilen kuru marjinal tarım
arazileri için gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan tarım dışı amaçlı
kullanım talepleri Kurul gündemine alınmaz, valilikler tarafından
değerlendirilerek sonuçlandırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tarım Arazilerinin Tarımsal veya Tarım Dışı Amaçlarla Kullanım
Esasları ile Toprak Koruma
Projelerinin Hazırlanması
Arazi kullanımının esası
MADDE 13- (1) Tarım arazilerini kullananlar,
toprağın ekolojik, bitkisel üretim, sosyo-ekonomik ve endüstriyel işlevlerinin tamamen, kısmen
veya geçici olarak bozulmaması amacıyla Kanun ve ilgili mevzuatın öngördüğü
tedbirleri almakla yükümlüdür.
(2) Planlayıcı kuruluşlar tarafından
yapılan/yaptırılan nazım ve uygulama imar planlarında; tarımsal niteliği
korunacak alan (TNKA) olarak ayrılan yerler izin alınmaksızın tarımsal üretim
amacı dışında kullanılamaz, bu alanlarda hiçbir parsele arsa vasfı
kazandırılamaz, ifraz edilemez, yol geçirilemez, düzenleme ortaklık payı
kesintisi yapılamaz ve plan değişikliğine gidilmesi durumunda Bakanlıktan izin
alınması zorunludur. Bu hususlara uyulmaması halinde,
Kanunun 21 inci maddesi hükümleri uygulanır.
Tarım arazilerinin tarım dışı amaçlı kullanım taleplerinin
değerlendirilmesi
MADDE 14- (1) Büyük ova koruma alanı dışındaki
tarım dışı amaçlı kullanım taleplerinde; mutlak tarım arazileri, özel ürün
arazileri, dikili tarım arazileri, sulu tarım arazileri alternatif alan
bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;
a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,
b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı,
c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri,
ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış
madencilik faaliyetleri,
d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plan ve yatırımlar,
e) Kamu yararı gözetilerek yol, altyapı ve üstyapı faaliyetlerinde
bulunacak yatırımlar,
f) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 6446 sayılı
Kanun uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili
yatırımlar,
g) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları için bu
arazilerin amaç dışı kullanım talepleri,
için hazırlanacak/hazırlattırılacak
toprak koruma projesine uyulması kaydıyla Bakanlık tarafından izin verilebilir.
Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.
(2) Tarımsal amaçlı yapılarla ilgili başvurular, il müdürlüğü
tarafından incelenir ve bu tesislerin tarımsal amaçlı yapılardan olması ve
hazırlanacak/hazırlattırılacak toprak koruma projesine uyulması şartı ile arazi
niteliklerine ve sınıfına bakılmaksızın ve alternatif alan ve tarımsal kullanım
bütünlüğü aranmaksızın projede öngörülen miktarda alana valilikçe izin
verilebilir.
(3) Arazi sınıfı kuru marjinal olan
tarım arazisi için; kamu kurumları tarafından yapılan nazım, uygulama, revizyon
ve ilave imar planı, köy yerleşik alanı ve civarı, kırsal yerleşik alan ve
kırsal yerleşme plan talepleri ve kamu yatırımı talepleri, Kurul görüşünün
uygun olması halinde, kamu yararı kararı alınmaksızın değerlendirilmek üzere
Bakanlığa iletilir. Gerçek veya tüzel kişilerin münferit taleplerinde ise,
çevre arazilerdeki tarımsal kullanım bütünlüğünün bozulmaması ve
hazırlanacak/hazırlattırılacak toprak koruma projesine uyulması şartıyla toprak
koruma kurulunda görüşülmeksizin valilikler tarafından tarım dışı amaçla
kullanım izni verilebilir.
(4) İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak
ayrılan yerler ile kamu yararı kararı alınarak tarım dışı amaçla kullanım izni
verilen yerler, yeniden izin alınmaksızın bu amaç dışında kullanılamaz ve
planlanamaz. Bu durum izinlendirme yazısında
belirtilir.
(5) Jeotermal ve doğal mineralli su kuyuları ile içme veya sulama
suyu arama faaliyetleri için; Kurulun uygun görmesi, toprak koruma projesine
uyulması kaydıyla valilik tarafından bir yıla kadar geçici süre ile izin
verilebilir. Bu süre gerekçeli talep doğrultusunda en fazla bir yıla kadar daha
uzatılabilir. Arama sonucu kaynak bulunmaması durumunda arazinin eski haline
getirilmesi için geri dönüşüm projesi hazırlatılır ve arazinin eski haline
getirileceğine ve çevresinde yapılan tarımsal üretime olabilecek zararların
tazmin edileceğine dair noter onaylı taahhütname alınır. Arama sonucu bulunan
jeotermal kaynak ve doğal mineralli su kuyuları ile içme veya sulama suyu
kuyuları için işletmeye geçilmesi halinde izinlendirme işlemleri
bu madde kapsamında değerlendirilir.
Büyük ovalarda tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı
MADDE 15- (1) Büyük ova koruma alanı olarak
belirlenen alanlarda bulunan tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında
kullanılamaz. Ancak alternatif alan bulunmaması, kurul veya kurullarca uygun
görüş bildirilmesi şartıyla;
a) Tarımsal amaçlı yapılar,
b) Bakanlık ve talebin ilgili olduğu bakanlıkça ortaklaşa kamu
yararı kararı alınmış faaliyetler,
için kullanımlara
Bakanlıkça izin verilebilir.
(2) 3/5/1985 tarihli ve 3194
sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuatına uygun gerekli izinler alındıktan sonra
imar planı yapılarak onaylanan ve halen yürürlükte bulunan planlı alanlar ile
il idare kurulları tarafından onaylanan köy yerleşik alanı sınırları içinde
kalan yerler ve büyük ova koruma alanlarının ilanından önce Kanun kapsamında
izin alınmış, diğer kurumlar tarafından işlemleri devam eden talepler bu madde
kapsamında değerlendirilmez.
(3) İlgili idaresince imar planı kapsamında talep edilmiş, tarım
dışı amaçlı kullanım izni verilmiş ancak plan onaylanmadan, büyük ova koruma
alanları içinde kalan araziler ile ilgili yapılacak yeni talepler, birinci
fıkra kapsamında değerlendirilir.
(4) Büyük ova koruma alanlarının ilanından önce işlemleri
başlamış, ancak izin işlemleri sonuçlanmamış tüm talepler birinci fıkra
kapsamında değerlendirilir.
(5) Amaç dışı kullanımı talep edilen arazinin, bir kısmının büyük ova koruma alanı içinde kalması halinde, her iki alan ayrı ayrı değerlendirilir ve ova dışında kalan alanın tüm arazi talebini karşılaması durumunda ova içinde kalan alanın alternatifi kabul edilir, arazi talebi ova dışında kalan kısımca karşılanamaması durumunda ova içinde kalan alanın en az etkileneceği şekilde işlem yapılır.
(6) Birden çok ilin idari sınırlarını kapsayan başvurularda,
illerin kurulları tarafından talep ayrı ayrı değerlendirilerek
Bakanlıkça sonuçlandırılır.
(7) Amaç dışı kullanım talebinin ilgili olduğu bakanlığın, yapılacak
olan faaliyetle ilgili almış olduğu kamu yararı kararının Bakanlığa
ulaşmasından sonra Bakanlığın aynı doğrultuda kamu yararı kararı vermesi
halinde ortaklaşa kamu yararı kararı alınmış sayılır.
(8) 3213 sayılı Kanun, 5686 sayılı Kanun ile 6491 sayılı Kanun
kapsamındaki tabii kaynak arama faaliyetleri için; Kurulun uygun görmesi,
toprak koruma projesine uyulması kaydıyla Bakanlık tarafından izin verilebilir.
Arama sonucu kaynak bulunamaması durumunda arazinin eski haline getirilmesi
için geri dönüşüm projesi hazırlatılır ve arazinin eski haline getirileceğine
ve çevresinde yapılan tarımsal üretime olabilecek zararların tazmin edileceğine
dair noter onaylı taahhütname alınır. Arama sonucu bulunan kaynak için
işletmeye geçilmesi halinde izinlendirme işlemleri
bu madde kapsamında değerlendirilir.
Tarım arazilerinin tarım dışı amaçlı kullanımı ile ilgili genel
hükümler
MADDE 16- (1) Büyük ova koruma alanı içinde veya
dışındaki tarım dışı amaçlı kullanım taleplerinde;
a) Zeminde tarımsal faaliyetlerin devamına izin verilen, arazinin
üst kullanımı ile ilgili; sabit tesisler hariç olmak üzere iletim hattı
güzergâhında kalan araziler, tarım dışı amaçla izinlendirilmez.
b) 3213 sayılı Kanun, 5686 sayılı Kanun ile 6491 sayılı Kanun kapsamındaki tabii kaynakları arayanlar ve işletenler, faaliyetlerini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde yürütmekle ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde il müdürlüğü gözetiminde eski vasfına getirmeye yönelik Ek-8’de yer alan formata uygun taahhütname vermekle yükümlüdürler.
c) Çevre düzeni planlarına dayalı olarak, tarım dışı amaçlı
kullanım izni verilmez. Bu plan taleplerinde, planlamalara altlık oluşturmak
üzere, veri tabanında yer alan onaylanmış arazi kullanım planlaması (AKUP) haritası
sayısal olarak bildirilir.
ç) 12/11/2012 tarihli ve 6360
sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun
yürürlüğe girmesinden önce onaylanan 1/25000 ölçekli çevre düzeni planlarının
tarım dışı amaçlı kullanım izni bulunmadığından, bu planların nazım imar planı
olarak onaylanması durumunda, bu plan içinde kalan alanlar için tarım dışı
amaçlı kullanım izni alınması zorunludur.
(2) Arazi kullanımına ilişkin verilen izinler, iznin ilgili
kuruma/kişiye tebliğinden itibaren iki yıl içerisinde; sera, bağ evi, maden
ocağı, enerji nakil hattı gibi plan ve ruhsat zorunluluğu olmayanların onay
işlemlerinin tamamlanmaması, tarım dışı amaçlı kullanımlarda planların
onaylanmaması, tarımsal amaçlı izinlerde ise ruhsata bağlanmaması durumunda
geçersiz kabul edilir. Bu alanlar için yeniden izin talep edilmesi durumunda,
talep içeriğinin değişmemesi şartıyla, kurul görüşü alınması gereken taleplerde
işlemlere kurul aşamasından devam edilir, kamu yararı kararı alınmış ise
geçerli kabul edilir. Ancak arazinin yerinde kontrolü yapılarak yapılaşma, kazı
veya dolgu ile doğal durumunun bozulduğunun tespiti halinde Kanunun 21 inci
maddesindeki işlemler yürütülür.
(3) Yapılan başvurular ile ilgili eksik bilgi ve belgelerden; kamu
kurumlarından alınacak belgeler altı ay içinde, diğer belgeler üç ay içinde
tamamlanır, bu sürede tamamlanmayan başvurular değerlendirmeye alınmaz ve
ilgilisine iade edilir. Eksik belge tamamlandıktan sonra, mevzuatta meydana
gelen değişiklikler de dikkate alınarak işlemlere kaldığı yerden devam edilir.
Toprak koruma projelerinin hazırlanması
MADDE 17- (1) Toprak koruma projeleri; toprağın,
bulunduğu yerde doğal fonksiyonlarını sürdürebilmesinin sağlanması amacıyla
korunması esası ile hazırlanır.
(2) Zorunlu olarak kazı veya dolgu gerektiren herhangi bir arazi
kullanım faaliyeti sonucu veya yapılan faaliyete bağlı olarak çevresinde
bulunan tarım arazilerinin toprak yapısının bozulması, drenajın engellenmesi ve
buna bağlı olarak tuzlanma, alkalileşme, erozyon, heyelan ve benzeri nedenlerle
toprak kaybı ve arazi bozulması halinde; araziyi kullananlar tarafından, 18/12/1991 tarihli ve 91/2526 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin
Tüzüğün yetki verdiği veya toprak koruma projesi hazırlama konusunda sertifika almış en az bir ziraat mühendisi sorumluluğunda
ilgili mühendislerce Ek-9’daki dispozisyona uygun
olarak toprak koruma projesi hazırlanır, valilikçe uygun görülmesi halinde
onaylanır ve uygulattırılır.
(3) Arazi etüdü sonucu hazırlanacak raporlarda; toprak koruma projesine ihtiyaç olup olmadığına karar verilir ve ihtiyaç olması halinde, projenin uygulanacağı alanın yeri, yapılacak tarım dışı faaliyetin niteliği, bu faaliyetten dolayı çevre arazilerde meydana gelecek muhtemel toprak kayıpları ve arazi bozulmaları ile bu olumsuzlukları giderecek tedbirlere yer verilir, projeler bu tedbirleri içerecek şekilde hazırlattırılır.
(4) Toprak koruma projeleri valilik veya Bakanlıkça, talebin uygun
görülmesinden sonra talep sahibi tarafından hazırlanır veya hazırlattırılır.
(5) Sürdürülebilir toprak yönetimi kapsamında hazırlanacak olan
projeler sekileme, çevirme, koruma duvarı veya bandı, bitkilendirme,
arıtma, drenaj gibi imalat, inşaat ve diğer arazi bozulması ve toprak
kayıplarını engelleyen fiziksel ve/veya kültürel tedbirleri içerir.
(6) Toprak koruma projelerinin hazırlatılmaması, yetersizliği veya
zamanında gerekli tadilatların yapılmaması sonucu arazi tahribi veya toprak
kayıpları olması halinde meydana gelecek zararlardan; proje hazırlanmasına
gerek olmadığına karar verenler, proje hazırlanmış ise projeyi hazırlayan ve
onaylayanlar sorumludur.
(7) Heyelan, sel ve rüzgâr gibi doğal olaylar sonucu meydana gelen
toprak kayıplarını önlemek için valilikler toprak koruma projelerini
hazırlatır, uygulamasını yapar veya yaptırır. Birden fazla ili ilgilendiren
havza düzeyinde yapılacak toprak koruma projelerinin hazırlanması Bakanlık
koordinasyonunda ilgili valilikler tarafından yapılır ve yürütülür.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İtiraz, Etüdün
Ücretlendirilmesi, Denetim ve İdari Yaptırımlar
İtiraz
MADDE 18- (1) Bu Yönetmelik kapsamında verilen
kararlara veya etüt raporu ile tespit edilen sınıflara bir defaya mahsus olmak
üzere itiraz edilebilir. İtirazlar, kararın valilik tarafından tebliğ tarihini
izleyen bir yıl içerisinde Bakanlığa iletilmek üzere valiliklere yapılır.
Bakanlık, itirazları inceleyerek karara bağlar. Bu karar itiraz bakımından
kesin olup gereği için valiliğe gönderilir.
(2) İtiraz sonucunda Bakanlıkça verilen olumsuz karar ile ilgili,
olumsuzluk sebebini ortadan kaldıracak gerekçeli rapor veya kamu kurumlarından
alınan belge sunulması durumunda, Bakanlıkça karara konu işlemler yeniden
inceleme konusu yapılabilir.
(3) Bakanlık tarafından yapılan değerlendirmede uygun görüş
verilmeyen talepler ile ilgili, gerekçeli rapor veya kamu kurumlarından alınan
belge sunulması durumunda, uygun görülmeyen talepler yeniden değerlendirilerek
görüş oluşturulabilir.
Etüt ve incelemenin ücretlendirilmesi
MADDE 19- (1) Tarım arazilerinde sınıf tespiti
ve/veya tarımsal amaçlı yapılar ve tarım dışı amaçlı kullanım izinleri
kapsamında yapılacak etütler için, Bakanlıkça yılda bir kez olmak üzere tespit
edilecek ücret genel bütçeye gelir kaydedilir.
(2) İtirazların yerinde incelenmesi için yatırılacak ücret,
birinci fıkrada belirlenen ücretin iki katı olarak genel bütçeye gelir
kaydedilir.
Denetim
MADDE 20- (1) Kanunun ve bu Yönetmeliğin
uygulanmasında denetim görevini Bakanlık, valilikler veya kurullar yapar ya da
yaptırır. Kanunda ve bu Yönetmelikte yer alan projeler ve izinlerle ilgili
denetimler, verilen iznin onay işlemlerinin tamamlandığı, ruhsata bağlandığı
veya planın onaylandığı tarihi takip eden yılın sonunda başlar ve ikinci yılın
sonunda tamamlanarak sonucundan Bakanlık ve kurullara bilgi verilir.
(2) Uygulamada etüt, sınıflama, analiz gibi toprak ve arazi ile
ilgili teknik konularda denetim görevini Bakanlık yapar veya yaptırır.
(3) Kurul üyesi kurum veya kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşları
tespit ettikleri arazi bozulmaları ve toprak kayıpları ile ilgili faaliyetler
hakkında valiliklere ihbarda bulunabilir. Valilikler konuyu inceler, sonucunu
en geç bir ay içerisinde Bakanlığa ve ihbarı yapana bildirir.
(4) Yapılan denetimler, şikayetler ve
resen yapılan kontroller sonucu aykırılık tespit edilmesi halinde; en geç yedi
gün içinde, Bakanlığın veya valiliğin talebi üzerine, tapu müdürlüğüne
yapılacak yazılı bildirim üzerine taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesine
“5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır.” şeklinde belirtme yapılır.
Aykırılığın giderildiğine dair Bakanlık veya valilik tarafından tapu
müdürlüğüne bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki belirtme terkin edilmez.
(5) Tarımsal veya tarım dışı amaçlı kullanımların izinlendirme işlemi sonuçları ve verilen bu
izinlerin sektörel dağılımı Ek-10’daki
tablolara işlenerek, mart, haziran, eylül ve aralık ayları sonunda olmak üzere
üçer aylık dönemler şeklinde, her dönemi takip eden ayın ilk on günü içerisinde
Bakanlığa gönderilir.
İdari yaptırımlar
MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı
davrananlar hakkında Kanunun 21 inci maddesine göre idari yaptırım uygulanır.
(2) İdari para cezası kabahatin işlendiği tarih esas alınarak
uygulanır.
(3) Kabahatin işlenme zamanının belirlenememesi halinde, tespit
tarihi esas alınarak işlem tesis edilir.
Tarım arazilerinin amacı dışında kullanılmasına ve toprak koruma
projelerine uyulmamasına ilişkin cezalar ve yükümlülükler
MADDE 22- (1) Tarımsal amaçlı yapılarda ve tarım
dışı arazi kullanımlarında izin alınması ve toprak koruma projelerine uyulması
zorunludur.
(2) Tarımsal amaçlı yapılara ve tarım dışı arazi kullanımına
izinsiz başlanılması veya alınan izne uygun kullanılmaması halinde;
a) Yapı inşaat halinde ise valilik işi tamamen durdurur, yapılan
iş tamamlanmış ise kullanımına izin verilmez.
b) Valilikçe arazi sahibine veya araziyi bozana Kanunun 21 inci
maddesindeki idari para cezaları uygulanır.
c) İdarî para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde
başvurularak Kanunun 13 üncü veya 14 üncü maddelerindeki izinlerin alınması
şartıyla işin tamamlanmasına, bitmiş ise kullanımına izin verilebilir. Başvuru
yapmayanlara veya izin talepleri uygun görülmeyenlere, izinsiz bütün yapılarını
yıkması ve araziyi tarımsal üretime uygun hale getirmesi için iki ay süre
verilir. Verilen süre içinde izinsiz yapıların yıkılmadığı ve arazinin tarımsal
üretime uygun hale getirilmediğinin tespit edilmesi durumunda; valilikçe
faaliyet durdurulur ve Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a)
bendinin ikinci cümlesinde belirtilen idarî para cezası üç katı olarak
uygulanır.
ç) İzinsiz bütün yapıların yıkılması ve arazinin tarımsal üretime
uygun hale getirilmesi gerektiği belediyelere veya il özel idarelerine bildirilir.
İlgili belediye veya il özel idaresi, bir ay içinde yıkımı yapar veya yaptırır,
arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesini sağlar. Yapılan masraflar
Bakanlıkça karşılanır.
(3) Toprak koruma projelerine aykırı hareket edilmesi halinde;
a) Kanunun 21 inci maddesindeki idari para cezaları uygulanır ve
projeye uygunluk sağlanması için azami iki ay süre verilir.
b) Verilen iki aylık sürenin sonunda aykırı kullanımların devam
etmesi durumunda; valilikçe faaliyet durdurulur, verilen kullanım izni iptal
edilir ve Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin birinci
cümlesinde belirtilen idarî para cezası üç katı olarak uygulanır.
c) İzinsiz bütün yapıların yıkılması ve arazinin tarımsal üretime
uygun hale getirilmesi gerektiği belediyelere veya il özel idarelerine
bildirilir. İlgili belediye veya il özel idaresi bir ay içinde yıkımı yapar
veya yaptırır, arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesini sağlar.
Yapılan masraflar Bakanlıkça karşılanır.
(4) Bakanlık birimleri, arazinin tarımsal üretime uygun hale
getirilmesi için yapılan yıkım ve temizleme masraflarını, sorumlulardan genel
hükümlere göre tahsil eder.
(5) Hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen bir ay içinde
belediye veya il özel idarelerince yıkılmayan yapılar, Bakanlıkça yıkılabilir
veya yıktırılabilir. Arazi tarımsal üretime uygun hale getirilir. Masraflara
ait fatura/faturalar ödenmek üzere yıkımı yapmayan belediye veya il özel
idaresine gönderilir. Yıkım ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilme
masrafları %100 fazlası ile ilgili belediye veya il özel idaresinden tahsil
edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgisine göre Hazine ve Maliye
Bakanlığı veya İller Bankası Anonim Şirketi tarafından belediye veya il özel
idaresinin 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı
İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay
Verilmesi Hakkında Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek, genel
bütçeye gelir kaydedilmek üzere takip eden ayın sonuna kadar Bakanlık merkez
muhasebe birimi hesabına aktarılır.
(6) Yıkım işlemleri, 13/10/2021 tarihli
ve 31627 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binaların Yıkılması Hakkında
Yönetmelik hükümlerine göre gerçekleştirilir.
(7) Tarım arazilerini, tescili mümkün olmayan
fiili hisseler oluşturarak arazinin hisselere tekabül ettiği kabul edilen
kısımlarının zilyetliğini, bir özel hukuk tüzel kişisinin faaliyeti kapsamında
bu tüzel kişiyle üyelik veya ortaklık ilişkisi kurarak devretmek veya bu işlere
aracılık etmek suretiyle arazinin bütünlüğünün bozulmasına ve amacı dışında
kullanılmasına sebebiyet verenler hakkında Kanunun 21 inci maddesi uyarınca
ilgili Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Ayrıca bu
tüzel kişi hakkında, arazinin sınıfına göre Kanunun 21 inci maddesi uyarınca
idari para cezası uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yetki ve sorumluluk
MADDE 23- (1) Bu Yönetmelikte yazılı olan idarî
para cezaları mahallî mülkî amir tarafından Ek-11, Ek-12’de yer alan tutanağa
uygun olarak verilir.
(2) Kanunun 19 uncu, 20 nci ve
21 inci maddelerinin uygulanmasında kusurlu bulunan sorumlular hakkında, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun
kamu görevlilerine yönelik hükümleri uyarınca cezalandırılmaları amacıyla
ilgili Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
(3) Bu Yönetmelik kapsamında ihtiyaç duyulan hallerde tapu
kütüğünün beyanlar hanesine belirtme yapılmasına, Bakanlık yetkilidir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 24- (1) 9/12/2017 tarihli
ve 30265 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması,
Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 25- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 26- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.