MADEN SAHALARINDA REHABİLİTASYON YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 4/6/1985 tarihli
ve 3213 sayılı Maden Kanunu çerçevesinde rehabilitasyon bedellerinin
tahsili, nemalandırılması, iadesi ile rehabilitasyon uygulamalarına ilişkin
usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik;
a)
3213 sayılı Kanun kapsamında yürütülen madencilik faaliyetleri sırasında topoğrafyası bozulan veya değişen alanlarda
gerçekleştirilecek rehabilitasyon çalışmalarının
yürütülmesine,
b)
Rehabilitasyon bedellerinin tahakkuku, tahsili, nemalandırılması, ödenmesi ve
iadesine,
c)
Rehabilitasyon projesi ve uygulamalarına yönelik koordinasyon, yetki ve yükümlülüklere,
ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 4/6/1985 tarihli
ve 3213 sayılı Maden Kanununun 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile ek 10 uncu
maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Ağaçlandırmaya hazır hâle getirme: Madencilik faaliyetleri nedeniyle
bozulan, topoğrafyası değişen alanlara
yönelik; emniyetli hâle getirme, düzenleme, duraylılığı sağlama,
düzeltme ve izin alanında mevcutsa verimli üst toprağı serme işlemlerini,
b)
Banka: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce rehabilitasyon bedellerine
ilişkin işlemlerin yürütülmesi amacıyla belirlenen 19/10/2005 tarihli ve 5411
sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren kamu bankasını,
c)
Genel Müdürlük: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünü,
ç)
İdare: Büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon
başkanlıklarını, diğer illerde il özel idarelerini,
d)
Kanun: 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden
Kanununu,
e)
Nema geliri: Rehabilitasyon bedeli hesabına yatırılan tutarların bankalarda
açılan en az bir aylık, en fazla bir yıllık TL cinsi vadeli hesaplardan elde
edilen getiriyi,
f)
Nemalandırma dönemi: Mevzuatta aksi düzenlenen durumlar hariç olmak
üzere; rehabilitasyon bedelinin yatırıldığı
günün ertesi gününden, idari süreçler tamamlandıktan sonra rehabilitasyon
işlemlerinin icrası için rehabilitasyon bedelinin İdarenin hesabına
gönderildiği günün bir gün öncesini kapsayan dönemi,
g)
Rehabilitasyon: Madencilik faaliyetleri nedeniyle bozulan, topoğrafyası değişen alanlara yönelik; emniyetli hâle
getirme, düzenleme, duraylılığı sağlama,
düzeltme, üst toprağı serme, tohum ekme, fidan dikme, arazi yapısı uygun
yerlerde rekreasyon alanları
oluşturma, bitkilendirme, ağaçlandırma, kimyasal
ve fiziksel iyileştirme kapsamında yapılan çalışmaları,
ğ)
Rehabilitasyon bedeli: Rehabilitasyon çalışmalarının giderlerinde kullanılmak
üzere her yıl işletme ruhsat bedeli kadar yatırılması gereken tutarı,
h)
Rehabilitasyon bedeli hesabı: Rehabilitasyon çalışmalarının giderlerinde
kullanılmak üzere; I. Grup (a) bendi madenler hariç, Genel Müdürlük adına kamu
bankaları nezdinde açılan, ruhsat sahiplerine ait teminatların bulunduğu özel
hesabı,
ı)
Rehabilitasyon projesi: Madencilik faaliyetleri sonucunda bozulan alanların;
çevresel, ekolojik ve sosyal açıdan güvenli,
sürdürülebilir ve çevreyle uyumlu bir yapıya dönüştürülmesini sağlamak amacıyla
hazırlanan, bilimsel verilere, mühendislik esaslarına ve sürdürülebilirlik
ilkelerine dayanan teknik uygulama yöntemlerini, uygulama takvimini, yatırım
bütçesini ve mali kaynak planlamasını içeren, izlenebilir ve ölçülebilir
hedefler barındıran bütüncül projeyi,
i)
Tahsil dairesi: I. Grup (a) bendi madenler hariç olmak üzere, 3213 sayılı
Kanuna göre Genel Müdürlükçe 21/7/1953 tarihli
ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında takibi
gereken alacaklar için ilgili vergi dairesini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Rehabilitasyona İlişkin Genel Esaslar ve Mali Hükümler
Rehabilitasyon çalışmalarının genel esasları
MADDE 5- (1) Maden sahalarında rehabilitasyon çalışmalarının
madencilik faaliyeti ile başlaması, madencilik faaliyeti boyunca devam etmesi
ve faaliyetin sona ermesini müteakip bitirilmesi esastır.
(2)
Ruhsat hukuku yürürlükte olan, terk veya iptal edilen maden sahalarının, ruhsat
sahipleri veya ruhsatı iptal edilenler tarafından rehabilite edilmesi
zorunludur.
(3)
Rehabilitasyon projesinin Genel Müdürlüğün onayına sunulması zorunludur. Özel
çevre koruma bölgesi ilan edilen alanlar içerisinde faaliyet gösteren maden
sahalarına ilişkin hazırlanacak olan rehabilitasyon projeleri
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının da onayına sunulur. Proje
onaylanmadan sahada rehabilitasyon çalışması
yapılamaz.
(4)
Herhangi bir nedenle hükümden düşen ve rehabilitasyon yükümlülüğü
ruhsat sahibi tarafından yerine getirilmeyen sahalardaki rehabilitasyon
çalışmaları, orman vasfındaki alanlarda ilgili orman idaresi, diğer alanlarda
İdare tarafından gerçekleştirilir. Orman vasfındaki alanlarda rehabilitasyon uygulanacak saha, ağaçlandırmaya hazır
hâle getirilerek Orman Genel Müdürlüğüne teslim edilir. Özel mülkiyete konu
alanlardaki rehabilitasyon çalışmaları ise
mülkiyet sahibinin bilgisi dâhilinde gerçekleştirilir.
(5)
Devlet ormanlarında rehabilitasyon projeleri,
24/9/2024 tarihli ve 32672 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Orman Kanununun
16 ncı Maddesinin Uygulanması Hakkında
Yönetmelik kapsamında hazırlanır.
(6)
Rehabilitasyon işlemlerinde 9/8/1983 tarihli
ve 2872 sayılı Çevre Kanununun ek 1 inci maddesi ve 23/1/2010 tarihli ve 27471
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Madencilik Faaliyetleri ile Bozulan
Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği hükümlerine uyulur.
(7)
Kamu kurum ve kuruluşlarına ait olmayan hammadde üretim izinlerine, aynı
gruptaki ruhsatların rehabilitasyon yükümlülüklerine
ilişkin hükümler uygulanır. Kamu kurum ve kuruluşları uhdesindeki hammadde
üretim izni sahalarının bu madde çerçevesinde rehabilitasyonu,
bu kamu kurum ve kuruluşlarının yükümlülüğündedir. Rehabilitasyon uygulamaları,
izin sahibi kamu kurum ve kuruluşlarının bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten
karşılanır. Rehabilitasyon, ayrılan bu kaynağın Tarım ve Orman Bakanlığına
aktarılması suretiyle Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından da
gerçekleştirilebilir. Rehabilitasyon yükümlülüğünü ihlal eden kamu kurum ve
kuruluşlarına, eksiklikleri gidermesi için bir ay süre verilir. Bu sürede de
eksiklik giderilmezse idari tedbir olarak faaliyet durdurulur.
(8)
Rehabilitasyon çalışmaları, Genel Müdürlük tarafından belli periyotlarla denetlenir. Denetime Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığından bir temsilcinin katılması da istenebilir.
Denetim raporları ilgili idarelerle paylaşılır.
Rehabilitasyon bedelinin tahakkuku, tahsili ve nema geliri
MADDE 6- (1) İşletme ruhsatlarına her yıl ocak ayının ilk günü,
işletme ruhsat bedeli kadar rehabilitasyon bedeli
tahakkuk ettirilir.
(2)
Rehabilitasyon bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar
yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup
madenlerin rehabilitasyon bedelleri Genel
Müdürlükçe belirlenen rehabilitasyon bedeli hesabına yatırılır. I. Grup (a)
bendi madenlerin rehabilitasyon bedelleri
ise İdarenin belirlediği rehabilitasyon bedeli hesabına yatırılır.
(3)
Rehabilitasyon bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılmaması
hâlinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı
Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak
yatırılması zorunludur, aksi hâlde ruhsat iptal edilir. İptal edilen ruhsatlar
için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken rehabilitasyon bedelinin
ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.
Tahsil dairesi, Genel Müdürlükçe tahakkuk ettirilmesine rağmen süresinde
yatırılmayan rehabilitasyon bedellerinin
takibini yaparak tahsil ettiği tutarları Genel Müdürlüğün belirteceği banka
hesabına takip eden iş günü sonuna kadar aktarır.
(4)
Tahsil edilen rehabilitasyon bedelleri,
ruhsat bazında izlenebilecek şekilde Genel Müdürlük tarafından bankada açılan
vadeli mevduat hesabında nemalandırılır. Nema oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
tarafından haftalık olarak en son açıklanan, bankalarca Türk lirası üzerinden
bir aya kadar vadeli olarak açılan mevduatlara uygulanan ağırlıklı ortalama
faiz oranının yüzde yetmiş beşinden düşük olamaz. Rehabilitasyon bedeli ve bu
bedele ilişkin nema geliri sadece rehabilitasyon çalışmaları
için kullanılır. Bu bedeller ve nema gelirleri haczedilemez, rehnedilemez ve temlik edilemez.
(5)
Nemalandırmaya ve nemalandırma dönemine ilişkin şartlar, faiz oranı ve
uygulanması, hesap türü, nema gelirinin toplu olarak ve ruhsat bazında
izlenmesi gibi usul ve esaslar, Genel Müdürlükçe bankalarla yapılacak sözleşme
ile belirlenir. Rehabilitasyon süreçlerine uygun olarak en yüksek nemanın elde
edilmesini sağlayan sözleşmeyi teklif eden banka ile anlaşma imzalanır.
(6)
Rehabilitasyon bedeli ve nema gelirleri, bütçe geliri olarak kaydedilmez.
Rehabilitasyon bedeli hesabının muhasebe işlemlerine, 17/10/2017 tarihli
ve 30213 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Özel Hesaplara
İlişkin İşlemlerin Muhasebeleştirilmesine Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Ancak mezkûr Yönetmeliğin 8 inci maddesi uyarınca özel hesap uygulamasının sona
ermesi hâlinde özel hesapta kalan tutarlar, Genel Müdürlük bütçesine gelir
kaydedilmez.
Rehabilitasyon bedelinin ödenmesi ve iadesi
MADDE 7- (1) Maden sahalarında Kanunun 32 nci maddesinin
dördüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından gerçekleştirilen rehabilitasyon faaliyetlerinin, rehabilitasyon
projesine uygun olarak tamamlandığının Genel Müdürlükçe tespit edilmesi hâlinde
rehabilitasyon bedeli, İdarenin hesabına ödenir. İdarece talep edilmesi
hâlinde, rehabilitasyon faaliyetleri
kapsamında yapılacak ivedi veya zorunlu giderler için gereken miktarda avans,
İdarenin gerekli hazırlıklarını tamamlamasını müteakip verilebilir. Verilecek
avansın üst sınırının, işin toplam maliyetinin yüzde ellisini aşmaması
esastır. Hakedişi tamamlanarak
mahsuplaşması yapılmış avanslar, bu oranın belirlenmesinde dikkate alınmaz.
(2)
Rehabilitasyon projesi hazırlanmasının, Genel Müdürlük veya İdare tarafından
hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi durumunda, harcamalar birinci fıkra
kapsamında rehabilitasyon bedeli hesabından
karşılanır.
(3)
Maden sahalarının rehabilitasyonu için gereken harcamaların, tahsil edilen rehabilitasyon bedelinden fazla olması durumunda,
fazlaya ilişkin tutarın ödenmesi için ruhsat sahibine bir ay süre verilir. Bu
süre içerisinde ödemenin yapılmaması hâlinde fazlaya ilişkin tutar, bir aylık
sürenin sona erdiği tarihten itibaren gecikme zammı uygulanarak ilgili tahsil
dairesi tarafından 6183 sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil edilir.
(4)
Vasfı orman ve tarım arazisi olan yerler hariç, rehabilitasyon faaliyeti
yürütülecek alanlarda Genel Müdürlükten uygun görüş alınmak suretiyle; kamu
kurum ve kuruluşlarınca rehabilitasyon amacının dışında kamu yararı gözetilerek
farklı bir proje (rekreasyon, park, mesire alanı ve benzeri) veya uygulama
yapılabilir. Bu durumda maden sahasına ait tüm yetki ve sorumluluk ilgili kamu
kurum ve kuruluşuna ait olup proje ve uygulama için herhangi bir ödeme yapılmaz.
(5)
Rehabilitasyon yükümlülüğü yerine getirilen ruhsatların rehabilitasyon bedeli
iade edilir. Rehabilitasyon yükümlülüğü kısmen yerine getirilen durumlarda,
tamamlamak için gereken maliyet dikkate alınarak yapılacak oranlama üzerinden
iade işlemi gerçekleştirilir. İade işlemi, Genel Müdürlük tarafından yapılan
teknik ve mali değerlendirme raporuna dayanılarak gerçekleştirilir.
Rehabilitasyon bedeli iadelerine ilişkin müracaatlarda 6183 sayılı Kanunun 22/A
maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı aranır.
(6)
İşletilebilir maden rezervi kalmış sahalara ilişkin rehabilitasyon bedelinin
iade işlemleri, işletilebilir tüm rezervin istihracını müteakip
gerçekleştirilir.
(7)
Rehabilitasyon bedelinin iadesinde hesaplamalar, yıllık dönemler hâlinde
yapılır. Kıst dönemler hesaplamaya dâhil
edilmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
I. Grup (a) bendi madenler
MADDE 8- (1) Rehabilitasyon projesinin hazırlanması ve
uygulanması, rehabilitasyon bedellerinin
nemalandırılması, rehabilitasyon bedellerinin 6183 sayılı Kanuna göre tahsili,
rehabilitasyon bedeli hesabından yapılan ödemeler ve iadelere ilişkin Kanunun
ve bu Yönetmeliğin Genel Müdürlüğe verdiği görevleri yerine getirme ile
rehabilitasyon bedeli hesabına ilişkin işlemlerin muhasebeleştirilmesi
sorumluluğu, I. Grup (a) bendi madenlerde, İdarededir.
Hüküm bulunmayan hâller
MADDE 9- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde, 11/12/2022 tarihli ve 32040 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Maden Yönetmeliği ve Kanuna dayanılarak çıkarılan diğer yönetmelik
hükümleri uygulanır.
Mevcut çevre ile uyum bedelleri ve teminatlar
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış çevre ile uyum bedeli ile teminatlar ve
bunlara ilişkin nemalar, Genel Müdürlük rehabilitasyon bedeli
hesabına aktarılmasına müteakip bu Yönetmelik uyarınca nemalandırılır.
Rehabilitasyonuna başlanmış sahalar
GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe
girdiği tarihten önce rehabilitasyon uygulamasına
başlanmış sahalarda, bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 10- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.