|
OBEZİTE ÜNİTELERİ VE OBEZİTE CERRAHİSİ UYGULAMA
ÜNİTELERİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı; sağlık hizmet sunumu kapsamında obezite tedavisi
ve cerrahisine yönelik hizmetlerin planlanması, sınıflandırılması ile bu
hizmetlerin sunulduğu sağlık kurum ve kuruluşlarının faaliyetlerine, fiziki
şartlarına, asgari donanım, araç, gereç, ekipman ve personel
standartları ile bu hizmetlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik Sağlık Bakanlığına, üniversitelere, kamu ve özel hukuk tüzel
kişilerine ve gerçek kişilere ait sağlık kuruluşları bünyesinde faaliyet
gösteren obezite üniteleri ve obezite cerrahisi
uygulama üniteleri ile bu birimlerde görev yapan personeli kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelik, 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanununun 9 uncu maddesinin (c) bendi ile ek 11 inci ve ek 19 uncu
maddelerine ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 352 nci maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine, 355 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (c) ve
(e) bentlerine ve 508 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık:
Sağlık Bakanlığını,
b) Elektronik
kayıt ortamı: Obezite ile ilgili tanı, tedavi ve takip
süreçlerinin kaydının yapıldığı dijital sistemi,
c) Genel
Müdürlük: Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünü,
ç) Klinik
protokol: Bakanlıkça obezite tedavisi ile ilgili yayımlanan
protokolü,
d)
Koordinatör: Obezite ünitesi hizmetlerinin planlaması, hasta
yönlendirmesi ve program süreçlerinin takibinden sorumlu olarak ünite
sorumlu tabibi tarafından görevlendirilen sağlık meslek mensubu personeli,
e) Müdürlük: İl
sağlık müdürlüğünü,
f) Obezite cerrahisi
onay komisyonu: En az doçent düzeyinde olmak üzere obezite tanı
ve tedavisi konusunda deneyimli ve obezite cerrahi uygulama
belgesine sahip, üyeleri Bakanlıkça belirlenen akademisyenlerden oluşan en
az üç kişilik komisyonu,
g) Obezite cerrahisi
uygulama belgesi: Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun
şekilde faaliyetine izin verilen genel cerrahi uzmanları için düzenlenen
belgeyi,
ğ) Obezite cerrahisi
uygulama ünitesi: Cerrahi tedavi uygulanabilmesi için gerekli uzmanlık
alanlarını, fiziki ve teknik donanımı ve diğer kriterleri sağlayan
sağlık kuruluşu birimini,
h) Obezite ünitesi:
İlgili sağlık kuruluşları bünyesinde açılan, multidisipliner bir
yaklaşımla obezitenin cerrahi dışı tedavi hizmetlerini sunan ve
bu Yönetmelikte belirtilen fiziki ve teknik şartlar ile personel
standartlarını sağlayan sağlık birimini,
ı) Sağlık
kuruluşu: Sağlık Bakanlığına, üniversitelere, kamu ve özel hukuk tüzel
kişilerine ve gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşunu,
i) Sorumlu
tabip: Obezite ünitesi hizmetlerinin organizasyonundan, ilgili
tüm kliniklerle koordineli şekilde yürütülmesinden sorumlu, sağlık kuruluşu
yöneticisi tarafından görevlendirilen uzman tabibi,
j) Yönetici:
Sağlık kuruluşunun niteliğine göre, kamu hastaneleri ile üniversite
hastanelerinde başhekimi, sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde merkez
müdürünü, özel sağlık kuruluşlarında ise mesul müdürü,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Obezite Ünitesi
ve Obezite Cerrahisi Ünitelerine İlişkin İşlemler
Obezite ünitesinin
temel özellikleri
MADDE 5- (1) Obezite ünitesi, obezite tedavisinde multidisipliner yaklaşımı
esas alarak hizmet sunan, yapılandırılmış, obeziteye yönelik
cerrahi dışı tedavi programlarını uygulayan, yaşam tarzı ve beslenme
alışkanlıklarını değiştirmeyi kapsayan programlar ile hasta eğitimine ve
davranış değişikliğine odaklı hizmetlerin sunulduğu birimdir.
(2) Obezite üniteleri
yalnızca sağlık kuruluşları bünyesinde kurulabilir.
(3) Obezite ünitesinde
bulunması gereken hizmet alanlarına ilişkin fiziki şartlar ve asgari
donanım standartları aşağıda belirtilmiştir:
a) Sorumlu tabip
odası: Ünitenin idaresinden sorumlu tabip odasıdır.
b) Koordinatör
odası: Hastanın kabul edildiği, hastanın tıbbi durumuna göre değerlendirme
ve yönlendirmenin yapıldığı, amaca uygun araç, gereç ve ortama sahip,
gerekli ekipmanın bulunduğu mekandır.
c) Görüşme ve muayene
odası: Hasta ile görüşme hizmetlerinin verilebileceği, hasta muayenesinin
yapılabileceği, amaca uygun tıbbi araç, gereç ve ortama sahip mekandır.
ç) Eğitim ve
aktivite odası: Eğitim, tedavi, egzersiz ve psikososyal hizmetlerin
verilebileceği, gerektiğinde birden fazla amaçla kullanılabilecek şekilde
düzenlenmiş, en az otuz iki metrekare büyüklüğünde mekandır. Bu şartın
sağlanamadığı durumlarda eğitim ve aktivitede kullanmak amacıyla, en az on
altı metrekarelik iki ayrı odanın bulunması durumunda bu şart sağlanmış
sayılır. Bu odada sunum ve eğitimlerde kullanılmak üzere gerekli uygun araç
ve gereçler temin edilir.
(4) Ünite
bünyesinde bulunan odalar; her bir oda için üçüncü fıkrada yer alan
şartları taşıması kaydıyla birden fazla amaç için kullanılabilir. Obezite ünitelerinin
hasta yoğunluğuna göre belirtilen oda sayıları arttırılabilir.
Obezite ünitesi
başvuru ve kuruluş işlemleri
MADDE 6- (1) Obezite ünitesi
kurulmak istenen sağlık kuruluşunun yöneticisi tarafından EK-1’de yer alan
başvuru formu, fiziki alan krokisi ve personel listesi ile birlikte
müdürlüğe başvuruda bulunulur.
(2) Başvuru
dosyasında eksiklik bulunmaması hâlinde biri tabip olmak üzere üç kişilik
ekip tarafından EK-2’de yer alan forma göre denetim yapılır.
(3) Başvurular
müdürlük tarafından değerlendirilir, uygun görülen sağlık kuruluşuna
müdürlükçe valilik onayı alınarak tescil işlemi yapılır, obezite ünitesi
sağlık kuruluşunun faaliyet izin belgesine işlenir ve ayrıca Bakanlığa
bildirilir.
Obezite cerrahisi
uygulama ünitelerinin temel özellikleri
MADDE 7- (1) Obezite cerrahisi
uygulama üniteleri, cerrahi müdahale gerektiren ileri evre obezite vakalarının
değerlendirme, ameliyat ve izlem süreçlerinin yürütüldüğü, multidisipliner yapıya
sahip sağlık kuruluşu birimleridir.
(2) Obezite cerrahisi
uygulama ünitesi kurulması planlanan sağlık kuruluşu bünyesinde; obezite ünitelerinde
bulunan alanlara ilave olarak, Bakanlıkça tescil edilmiş üçüncü seviye
erişkin yoğun bakım servisi, endoskopi ünitesi, obezite cerrahisine
uygun donanıma sahip ameliyathane, obezite hastalarına uygun
yatak, ameliyat masası ve taşıma sistemleri bulunması zorunludur.
(3) Obezite cerrahisi
uygulamaları, yalnızca Bakanlık tarafından obezite cerrahisi
uygulama belgesi verilen genel cerrahi veya çocuk cerrahisi uzmanı tabipler
tarafından yapılabilir. Bu belgeyi alabilmek için, en az on beş obezite cerrahisi
vakasına katılımı belgeleyen başhekimlik onaylı yazı ile Bakanlıkça
belirlenen eğitimi tamamladığını gösterir belgenin ibraz edilmesi zorunludur.
Başvurular Bakanlıkça incelenir ve obezite cerrahisi onay
komisyonuna sunulur, uygun bulunan başvuru sahiplerine obezite cerrahisi
uygulama belgesi düzenlenir.
(4) Obezite cerrahisi
uygulaması sırasında veya sonrasında gelişen komplikasyonların yönetiminden
ve hastanın takip ve tedavisinin sürdürülmesinden; ihtiyaç halinde bu
hastanın komplikasyonlarının başka bir sağlık kuruluşunda yönetilmesinin
gerektiği durumlarda, hastanın diğer sağlık kuruluşuna gönderilmesi ve bu
sürecin yönetiminden ilgili uzman tabip ve sağlık kuruluşu müştereken
sorumludur.
Obezite cerrahisi
uygulama ünitesi başvuru ve kuruluş işlemleri
MADDE 8- (1)
Sağlık kuruluşu yöneticisi, obezite cerrahisi uygulama ünitesi
açmak üzere EK-3’te yer alan formu, fiziki alan krokisi ve personel listesi
ile birlikte müdürlüğe başvuru yapar.
(2) Dosyada
eksiklik olmaması hâlinde biri genel cerrahi uzmanı olmak üzere üç kişilik
denetim ekibi tarafından EK-4’te yer alan forma göre yerinde denetim
yapılır.
(3) Başvurular
müdürlük tarafından değerlendirilir, uygun görülen kuruluşlara müdürlükçe
valilik onayı alınarak tescil işlemi yapılır, obezite cerrahisi
uygulama ünitesi sağlık kuruluşunun faaliyet izin belgesine işlenir ve
ayrıca Bakanlığa bildirilir.
Personel
standardı ve çalışma esasları
MADDE 9- (1) Obezite hastalarının
değerlendirme sürecinde obezite ünitesinde iç hastalıkları veya
endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları, kardiyoloji, ruh sağlığı ve
hastalıkları/çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları, fiziksel tıp
ve rehabilitasyon ve genel cerrahi uzmanı tabiplerin görev alması
zorunludur.
(2) Ünitelerde;
sorumlu tabip, koordinatör, diyetisyen, psikolog, fizyoterapist ve
hemşireden oluşan asgari personel bulundurulması zorunludur.
(3) Obezite cerrahisi
uygulama ünitesinde; birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen obezite ünitesinde
bulunması zorunlu personele ilave olarak obezite cerrahisi
uygulama belgesine sahip genel cerrahi/çocuk cerrahisi uzmanı ile
anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı görev yapar. Gerektiğinde
diğer branşlardan konsültasyon desteği alınabilir. On sekiz
yaşından küçük çocuklara yapılacak girişimlerde bu maddede belirtilen
uzmanlık dallarının yanı sıra çocuk cerrahisi, çocuk ve ergen ruh sağlığı
ve hastalıkları, çocuk sağlığı ve hastalıkları ve/veya çocuk
endokrinolojisi, çocuk metabolizma hastalıkları uzmanları da görev
alabilir.
(4) Yönetici
tarafından ünitelere; sağlık hizmet sunucusunun rolü ve ünitelerde
sunulan obezite tedavi hizmetinin kapsamı ve hasta yoğunluğu
dikkate alınarak ilgili mevzuata uygun şekilde sorumlu tabip ve diğer
personel görevlendirilir.
(5) Çalışma
düzeni ve saatleri, sağlık kuruluşunun ilgili mevzuatına uygun olmak
şartıyla sorumlu tabibin teklifi ve yöneticinin onayı ile belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Obezite Programının
Aşamaları ve Uygulama Süreci
Uygulama
şartları ve hasta seçimi
MADDE
10- (1) Obezite ünitelerinde tedavi, yapılandırılmış bir
program dâhilinde yürütülür. Bu program bireyin tıbbi, psikolojik ve
davranışsal açıdan değerlendirilmesini ve izlenmesini esas alır.
(2) Cerrahi işlem
öncesinde genel cerrahi, iç hastalıkları veya endokrinoloji ile ruh sağlığı
ve hastalıkları uzmanlarından oluşan sağlık kurulu tarafından, e-rapor
sistemi üzerinden obezite cerrahisi olabileceğine dair rapor
düzenlenir. Eşlik eden başka hastalığı bulunan veya on sekiz yaşın
altındaki kişiler için ilgili dal uzmanı da kurula dâhil edilebilir.
(3) Obezite üniteleri
ve obezite cerrahisi uygulama ünitelerinde hasta seçimleri ve
uygulama şartları, Bakanlık tarafından belirlenen ve Bakanlığın resmî
internet sitesinde yayımlanan klinik protokolüne uygun olarak
gerçekleştirilir.
Kayıtların
tutulması ve saklanması
MADDE
11- (1) Obezite ünitelerinde hizmet alan her kişi için
bireysel hasta dosyası oluşturulur ve bu dosyalar Bakanlıkça belirlenen
elektronik kayıt ortamında tutulur.
(2) Bireysel
hasta dosyasında başvuru formu ve ilk değerlendirme ölçümleri,
bilgilendirilmiş rıza formu, konsültasyon muayeneleri ve
önerileri, grup eğitimi ve bireysel planlama kayıtları, katılım çizelgeleri
ve devamsızlık durumları ile nihai değerlendirme sonuçları ve kilo koruma
planı yer alır. On sekiz yaş altındaki çocuklarda hem hasta hem de yasal
temsilcilerinden bilgilendirilmiş rıza formu alınması zorunludur.
(3) Tüm bilgiler
elektronik ortamda yedeklenir. Kişisel verilerin korunması mevzuatına uygun
olarak verilerin güvenliği, gizliliği ile bütünlüğü sağlık kuruluşu
tarafından sağlanır. Bu kayıtlar, gerektiğinde Bakanlık tarafından
izlenebilir ve kalite göstergeleri çerçevesinde değerlendirilebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim, yasaklar
ve idari yaptırım
MADDE
12- (1) Obezite üniteleri ile obezite cerrahisi
uygulama üniteleri, 17/11/2023 tarihli ve 32372 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Özel Sağlık Kuruluşunun Denetimi Hakkında Yönetmelik
kapsamında belirlenen usul ve esaslara uygun olarak EK-5’te ve EK-6’da yer
alan formlarda belirtilen kriterlere göre denetlenir. Obezite cerrahisi
uygulama ünitelerinin denetiminde obezite cerrahi uygulama
belgeli genel cerrahi uzmanı bulunması zorunludur. Bu belgeye sahip tabip
bulunamadığı takdirde genel cerrahi uzmanı görevlendirilebilir.
(2) Özel hukuk
tüzel kişileri tarafından açılan üniteler hakkında, bu Yönetmeliğe
aykırılık tespit edilmesi hâlinde, EK-5’te ve EK-6’da yer alan yaptırımlar
uygulanır.
(3) Kamu kurum ve
kuruluşları ve üniversiteler tarafından açılan ünitelerde, bu Yönetmeliğe
aykırılık tespit edilmesi hâlinde; birinci ve ikinci tespitlerde yazılı
uyarı yapılır ve eksikliğin giderilmesi için otuz gün süre verilir. Üçüncü
tespitte kasıt, ihmal veya kusuru bulunan ilgililer hakkında ilgili mevzuat
hükümlerine göre disiplin işlemleri uygulanır.
(4) Obezite üniteleri
ile obezite cerrahisi uygulama ünitelerinin klinik kalite
düzeyini takip etmek ve klinik başarısını artırmak amacıyla Bakanlıkça
klinik kalite göstergeleri belirlenir. Ünitelerin klinik kalite
göstergeleri kapsamında Bakanlıkça belirlenen yeterlilik düzeyini sağlaması
gerekir.
(5) Ünitelerin
bir kısmında veya tamamında hastaların tedavisini olumsuz etkileyen,
hizmetin devamı halinde hasta sağlığını ve güvenliğini tehlikeye sokan ve
hizmetin gecikmeksizin derhal durdurulmasını gerektiren acil ve telafisi
güç durumların ortaya çıkması ve bu durumun gerekçeleri de belirtilmek
suretiyle tespit tutanağı ile tevsik edilmesi kaydıyla ilgili ünitelerde
müdürlüğün teklifi ile Bakanlık kararı üzerine valilikçe faaliyet
durdurulur.
(6) Klinik başarı
düzeyinin değerlendirilmesinde sağlıkta izleme ve niteliksel analiz raporu
sonuçları esas alınır. Klinik başarı düzeyi ve buna bağlı uygulanacak
yaptırımlar EK-7’de yer alan değerlendirme kriterleri çerçevesinde
belirlenir.
(7) Klinik başarı
değerlendirmesi sonucunda;
a) “Yetersiz”
seviye tespit edilen ilgili ünitenin faaliyetleri Bakanlık kararı üzerine
valilikçe durdurulur ve ünitenin tescili iptal edilir.
b) “Kısmen
yeterli (B)” seviyesinde olan sağlık tesislerine yazılı uyarı yapılır ve
eksikliklerin giderilmesi için süre tanınır. Bir yıl sonraki
değerlendirmede klinik başarı düzeyinin önceki seviyesinin altına düşmesi
hâlinde tesis “Yetersiz” kabul edilir ve (a) bendinde yer alan işlem tesis
edilir.
c) “Kısmen
yeterli (C)” seviyesinde olan sağlık tesisleri için bir yıllık izleme
süresi uygulanır. Bir sonraki değerlendirmede klinik başarı düzeyinde artış
sağlanamaması hâlinde tesis “Yetersiz” kabul edilir ve (a) bendinde yer
alan işlem tesis edilir.
(8) Bu Yönetmelik
kapsamındaki yasak fiiller şunlardır:
a) Müdürlükten
faaliyet izni alınmaksızın ünite açılamaz veya faaliyette bulunulamaz.
b) Obezite cerrahisi
uygulama belgesi bulunmayan tabipler tarafından obezite cerrahisi
yapılamaz.
c) Ünitelerde, bu
Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak ve müdürlükten izin alınmaksızın,
faaliyet izin belgesine esas olan fiziki alanlar, cihaz ve personel
durumunda değişiklik yapılamaz.
Tanıtım ve
bilgilendirme
MADDE
13- (1) Obezite üniteleri ile obezite cerrahisi
uygulama ünitelerine ilişkin bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri, 12/11/2025 tarihli
ve 33075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve
Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak
yürütülür.
Hüküm
bulunmayan haller
MADDE
14- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde ilgili diğer
mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE
15- (1) 6/5/2023 tarihli ve 32182 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Obezite Merkezleri ve Obezite Cerrahi
Uygulamaları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Mevcut
denetimlerin tamamlanması
GEÇİCİ MADDE
1- (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce başlatılan
denetimler 15 inci madde ile yürürlükten kaldırılan Obezite Merkezleri
ve Obezite Cerrahi Uygulamaları Hakkında Yönetmelik hükümlerine
uygun olarak tamamlanır.
Tescil edilen
merkezlerin durumu
GEÇİCİ MADDE
2- (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Bakanlıkça tescil
edilen obezite merkezleri obezite ünitesi olarak, obezite cerrahisi
uygulama merkezleri ise obezite cerrahisi uygulama ünitesi olarak
hizmet verir.
Yürürlük
MADDE
16- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
17- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız
|