TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE KATAR DEVLETİ HÜKÜMETİ
ARASINDA TİCARET VE EKONOMİK ORTAKLIK ANLAŞMASI
ÇERÇEVESİNDEKİ TİCARETTE EŞYANIN TERCİHLİ
MENŞEİNİN TESPİTİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye
Cumhuriyeti Hükümeti ile Katar Devleti Hükümeti arasında 26/11/2018 tarihinde imzalanan, 21/2/2024 tarihli ve
7498 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ve 13/5/2024 tarihli ve 8448
sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile
Katar Devleti Hükümeti Arasında Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşmasına ek
“Menşeli Ürünler” Kavramının Tanımı ve İdari İşbirliği Yöntemleri Hakkında
Protokolün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti
Hükümeti ile Katar Devleti Hükümeti arasında 26/11/2018 tarihinde
imzalanan, 21/2/2024 tarihli ve 7498 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan
ve 13/5/2024 tarihli ve 8448 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan Türkiye
Cumhuriyeti Hükümeti ile Katar Devleti Hükümeti Arasında Ticaret ve Ekonomik
Ortaklık Anlaşmasına ek “Menşeli Ürünler” Kavramının Tanımı ve İdari İşbirliği
Yöntemleri Hakkında Protokolün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 448 inci maddesi ile bu
Yönetmeliğin 1 inci maddesinde belirtilen Protokole dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a)
Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Katar Devleti Hükümeti arasında
imzalanan ve 2 nci maddede belirtilen
Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşmasını,
b)
Armonize Sistem: 10/11/1988 tarihli ve 3501
sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan Uyumu Sağlanmış (Armonize) Mal Tanımı
ve Kodlama Sistemi Hakkında Uluslararası Sözleşmede belirtilen şekilde ve
Sözleşmenin ekinde yer alan pozisyonları, alt pozisyonları ve bunlara ait
sayısal kodları, Bölüm, Fasıl ve Alt Pozisyon Notlarını ve Armonize Sistemin
yorumu ile ilgili Genel Kuralları kapsayan Nomanklatürü,
c)
Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
ç)
Elektronik sistem: Menşe ispat ve dolaşım belgelerinin düzenlenmesine yönelik
başvurunun yapılması, belgelerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, onaylanması ve
vize işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak üzere Bakanlık ya da Bakanlıkça
uygun görülen kişi ve kuruluşlarca elektronik ortamda verilen hizmet ve bu
hizmete dair altyapıyı,
d)
Eşya: Girdi ve ürünleri,
e)
EUR.1 Dolaşım Belgesi: Menşeli ürünlerin Anlaşma hükümlerinden
yararlanabilmesini sağlamak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kişi veya
kuruluşlarca usulüne uygun olarak düzenlenip gümrük idarelerince vize edilen,
örneği Ek-III’te yer alan menşe ispat belgesini,
f)
EUR.1 Dolaşım Belgesi başvuru formu: İhracatçı veya yetkili kanuni temsilcisi
tarafından EUR.1 Dolaşım Belgesi talep edilmek üzere doldurulması gereken,
örneği Ek-III’te yer alan formu,
g)
Fabrika çıkış fiyatı: Ürün için Taraf ülkelerden birinde nihai işçilik veya
işlemin gerçekleştirilmesini üstlenen imalatçıya fabrika çıkışı itibarıyla
ödenen, kullanılan bütün girdilerin kıymetlerinin dahil edilmiş
olduğu, elde edilmiş ürünün ihracatında geri ödenen veya ödenebilecek yurt içi
vergilerin tenziliyle bulunan fiyatı,
ğ)
Fasıllar, pozisyonlar ve alt pozisyonlar: Armonize Sistem veya “AS” olarak
belirtilen, Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemini oluşturan Nomanklatürde kullanılan fasıllar (iki haneli kodlar),
pozisyonlar (dört haneli kodlar) ve alt pozisyonları (altı haneli kodlar),
h)
Fatura beyanı: İhracatçı tarafından fatura, çeki listesi veya herhangi bir
ticari belge üzerinde belirtilen, ilgili ürünlerini teşhislerini mümkün kılmayı
yeterli ayrıntıda tanımlayan, metni Ek-IV’te yer
alan, usulüne uygun olarak yapılan beyanları,
ı)
Girdi: Ürünün imalatında kullanılan herhangi hammadde, parça veya aksam ve
benzerlerini,
i)
Girdilerin kıymeti: Kullanılan menşeli olmayan girdilerin ithalat esnasındaki
gümrük kıymetini ya da bunun bilinmemesi veya tespit edilememesi halinde ihracatçı
Taraf ülkede girdiler için ödendiği doğrulanabilir ilk fiyatı,
j)
Gümrük idareleri: Türkiye için Ticaret Bakanlığını, Katar için Maliye
Bakanlığını,
k)
Gümrük kıymeti: Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT)
VII nci Maddesinin Uygulanmasına Dair
Anlaşma (DTÖ Gümrük Kıymeti Anlaşması) uyarınca tespit edilen kıymeti,
l)
İmalat: Montaj veya özel işlemler de dahil olmak
üzere, her tür işçilik veya işlemi,
m)
Katma değer: Fabrika çıkış fiyatından, eşyaya dahil edilen
diğer Taraf ülke menşeli her bir girdinin gümrük kıymetinin ya da gümrük
kıymetinin bilinmemesi veya tespit edilememesi halinde ihracatçı Taraf ülkede
bu girdiler için ödendiği doğrulanabilir ilk fiyatın çıkarılmasıyla bulunan
değeri,
n)
Menşeli girdilerin kıymeti: (i) bendindeki tanıma uygun olarak, gerekli
değişiklikler yapılarak uygulanan, bu tür girdinin gümrük kıymetini,
o)
Menşe ispat belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesini veya fatura beyanını,
ö)
Menşeli olmayan girdi: Menşe statüsü belirlenemeyen girdiler dahil, bu Yönetmelik kapsamında menşeli olarak
nitelendirilmeyen girdileri,
p)
Sevkiyat: Bir ihracatçıdan bir alıcıya birlikte gönderilen ya da ihracatçıdan
alıcıya sevkinde tek bir sevk evrakı kapsamında yer alan veya böyle bir evrakın
olmaması halinde tek bir fatura kapsamına giren ürünleri,
r)
Sınıflandırma: Ürün veya girdilerin Armonize Sistemin belirli bir pozisyonu
veya alt pozisyonu altında sınıflandırılmasını,
s)
Taraf ülke: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Katar Devleti Hükümetini,
ş)
Ülkeler: Karasuları da dahil olmak üzere
ülkeleri,
t)
Ürün: Daha sonra başka bir imalat işleminde girdi olarak kullanılması söz
konusu olsa bile imal edilmiş ürünü,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Menşeli Ürünler Kavramının Tanımı ve Koşulları
Menşeli ürünler
MADDE 5- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, aşağıda belirtilen
ürünler Taraf ülkelerden biri menşeli kabul edilirler:
a)
7 nci maddede belirtildiği şekilde, tamamen
o Taraf ülkede elde edilen ürünler.
b)
8 inci maddede belirtildiği şekilde, o Taraf ülkede yeterli işçilik veya işleme
tâbi tutulmuş olmaları kaydıyla, tamamen söz konusu Taraf ülkede elde edilmemiş
girdiler ihtiva ederek o Taraf ülkede üretilen ürünler.
İkili menşe kümülasyonu
MADDE 6- (1) 5 inci madde hükümlerine halel
getirmeksizin, Anlaşma kapsamında tercihli rejimden yararlanmaya ehil bir nihai
ürünün içerisine dahil edilen diğer Taraf
ülke menşeli girdiler, nihai ürünün elde edildiği Taraf ülke menşeli kabul
edilir. Nihai ürünün elde edildiği ihracatçı Taraf ülkede gerçekleştirilen
işçilik veya işlemlerin 9 uncu maddede belirtilenlerin ötesine geçmiş olması
şartıyla, söz konusu girdilerin yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olmaları
gerekmez.
(2)
Bir Taraf ülkede yapılan bir imalat işleminde, sadece diğer Taraf ülke menşeli
girdiler kümülasyona tâbi tutulabilir. Söz konusu
işlemde, menşeli olmayan girdilerin de kullanılması halinde; bunların, Ek-II’de yer alan listede belirtilen şartlar uyarınca
yeterli derecede işçilik veya işlem görmesi gerekir.
Tamamen elde edilmiş ürünler
MADDE 7- (1) Aşağıdakilerin tamamen Taraf ülkelerden
birinde elde edilmiş oldukları kabul edilir:
a)
Taraf ülkenin kendi topraklarından veya deniz yataklarından çıkartılan mineral
ürünler.
b)
Taraf ülkede yetişen veya hasat edilen sebze ve meyve ürünleri.
c)
Taraf ülkede doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar.
ç)
Fasıl 3’te sınıflandırılan ve Taraf ülkede doğan ve yetiştirilmiş olan
hayvanlar dahil, Taraf ülkede yetiştirilmiş canlı
hayvanlardan elde edilen ürünler.
d)
Taraf ülkede avcılık veya balıkçılıkla elde edilen ürünler.
e)
Taraf ülkenin kendi gemileriyle karasuları dışında denizden elde edilen
balıkçılık ürünleri ve diğer ürünler.
f)
Münhasıran (e) bendinde belirtilen ürünlerden kendi fabrika gemilerinin
bordasında elde edilen ürünler.
g)
Yalnızca hammaddelerin geri kazanılmasına elverişli olan ihracatçı Taraf ülkede
toplanan kullanılmış maddeler.
ğ)
Taraf ülkede yapılan imalat işlemleri sonucu ortaya çıkan atık ve hurdalar.
h)
Taraf ülkenin kendi karasuları dışında, münhasır işletme hakkına sahip olmaları
kaydıyla deniz toprağı veya deniz toprağı altından çıkarılan ürünler.
ı)
Münhasıran (a) ilâ (h) bentlerinde tanımlanan ürünlerden üretilen eşya.
(2)
Birinci fıkranın (e) ve (f) bentlerindeki “kendi gemileri” ve “kendi fabrika
gemileri” terimleri yalnızca;
a)
Taraf ülkelerden birinde kayıtlı veya tescilli olan,
b)
Taraf ülkelerden birinin bayrağı altında seyreden,
c) En az %50’si Taraf ülkelerden birinin vatandaşlarına ait olan veya yönetici/yöneticileri, yönetim kurulu başkanı veya denetim kurulu başkanı ve bu kurulların üyelerinin çoğunluğu Taraf ülke vatandaşları olan genel merkezi Taraf ülkelerden birinde bulunan şirketlere ait olan, ek olarak, ortaklık veya limited şirket hallerinde, sermayesinin en az %50’si Taraf ülkelerden birindeki kamu kurumlarına veya vatandaşlarına ait olan,
gemiler ve fabrika gemileri için kullanılır.
Yeterli işçilik veya işlem görmüş ürünler
MADDE 8- (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b)
bendine göre tamamen elde edilmemiş ürünler, Ek-II’de yer
alan listede belirtilen şartlar yerine getirildiği takdirde yeterli derecede
işçilik veya işlem görmüş olarak kabul edilirler. Ek-II’de yer
alan listede belirtilen şartlar, imalatta kullanılan menşeli olmayan girdiler
üzerinde yapılması gerekli işçilik ve işlemleri gösterir ve sadece bu
girdilerle ilgili olarak uygulanır. Bu nedenle, listedeki şartları yerine
getirerek menşe statüsü kazanmış bir ürün başka bir ürünün imalatında
kullanılırsa, onun bileşiminde yer aldığı ürüne tatbiki mümkün şartlar,
kendisine uygulanmaz ve bunların imalatında kullanılmış olabilecek menşeli
olmayan girdiler dikkate alınmaz.
(2)
Birinci fıkrada belirtilen duruma rağmen, listede belirtilen şartlar uyarınca
bir ürünün imalatında kullanılmaması gereken menşeli olmayan girdiler, ancak;
a)
Toplam kıymetlerinin, ürünün fabrika çıkış fiyatının %10’unu geçmemesi,
b)
Menşeli olmayan girdilerin azami kıymeti olarak Ek-II’deki listede
verilmiş olan oranların, bu fıkranın uygulanması suretiyle aşılmaması,
şartı ile kullanılabilir.
(3)
İkinci fıkra, Armonize Sistemin 50 ilâ 63 üncü fasıllarında sınıflandırılan
ürünlere uygulanmaz.
(4)
Bu madde hükümleri, imalat sırasında gerçekleştirilen işçilik veya işlemin 9
uncu madde hükümlerine göre yetersiz sayılmadığı hallerde uygulanır.
Yetersiz işçilik veya işlem
MADDE 9- (1) 8 inci maddede belirtilen koşulların
sağlanıp sağlanmadığına bakılmaksızın, bu maddenin ikinci fıkra hükümleri saklı
kalmak kaydıyla, aşağıdaki işlemler menşeli ürün statüsü verilmesi için
yetersiz işçilik veya işlem olarak kabul edilir:
a)
Nakliyat ve depolama süresince ürünlerin iyi şartlarda muhafazasını sağlamaya
yönelik koruyucu işlemler.
b)
Ambalaj ayırma ve birleştirme.
c)
Yıkama, temizleme, toz, oksit, yağ, boya veya diğer tabakalardan arındırma.
ç)
Tekstil ürünlerini ütüleme veya presleme.
d)
Basit boyama ve cilalama işlemleri.
e)
Tahıl ve pirinci kabuklarından ayırma, kısmi veya tam ağartma, parlatma ve
perdahlama.
f)
Şeker renklendirme veya şeker topaklarını biçimlendirme işlemleri.
g)
Meyvelerin, kuruyemişlerin ve sebzelerin kabuklarını soyma, zarlarını ayıklama,
çekirdeklerini çıkarma.
ğ)
Keskinleştirme, basit bileme veya basit kesme.
h)
Eleme, kalburdan geçirme, sıraya koyma, tasnifleme, kalibrasyon,
eşleştirme (girdilerden setler oluşturma dahil).
ı)
Basit şişeleme, tenekeye veya beherlere koyma, torbalama, sandıklama, kutulama,
karton veya tahta üzerine yerleştirme ve tüm diğer basit paketleme işlemleri.
i)
Ürün veya paketler üzerine marka, etiket, logo ve
diğer benzeri ayırt edici işaretleri yapıştırma veya basma işlemleri.
j)
Farklı türde olmalarına bakılmaksızın ürünlerin basit karıştırılma işlemleri.
k)
Tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların basit montajı veya
ürünlerin demonte edilmesi.
l)
(a) ilâ (k) bentlerinde belirtilen işlemlerden iki veya daha fazlasının bir
arada yapılması.
m)
Hayvan kesimi.
(2)
Belirli bir ürüne uygulanan işçilik veya işlemin birinci fıkra hükümleri
çerçevesinde yetersiz kabul edilip edilmeyeceğine karar verilirken, Taraf
ülkede gerçekleştirilen işlemlerin tümü bir arada mütalaa edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Nitelendirme Birimi, Aksesuarlar, Yedek Parçalar, Aksam,
Setler ve Nötr Elemanlar
Nitelendirme birimi
MADDE 10- (1) Bu Yönetmelik hükümlerinin
uygulanmasında nitelendirme birimi, Armonize Sistem Nomanklatürü kullanılmak
suretiyle sınıflandırma yapılırken temel birim olarak kabul edilen belirli bir
üründür. Buna göre;
a)
Muhtelif girdilerin montajı veya gruplandırılmasından oluşan bir ürün, Armonize
Sistemde tek bir pozisyonda sınıflandırıldığında, bu ürünün tümü nitelendirme
birimini oluşturur.
b)
Bir sevkiyat, Armonize Sistemde aynı pozisyon içinde sınıflandırılan belli
sayıda aynı üründen oluşuyorsa, her bir ürün bu Yönetmelik hükümlerinin
uygulanışı sırasında münferiden değerlendirilmelidir.
(2)
Armonize Sistemin 5 sayılı Genel Yorum Kuralı çerçevesinde ambalaj,
sınıflandırma açısından ürüne dahil ediliyorsa,
menşe tespiti açısından da dahil edilir.
Aksesuarlar, yedek parçalar ve aksam
MADDE 11- (1) Bir cihaz, makine, alet veya
aracın parçası beraberinde teslim edilen, normal olarak bir cihazın bölümü
durumundaki ve fiyata dahil edilmiş bulunan
veya ayrıca fatura edilmemiş olan aksesuarlar, yedek parçalar ve aksam; söz
konusu cihaz, makine, alet veya araç içinde mütalaa edilir.
Setler
MADDE 12- (1) Armonize Sistemin 3 sayılı Genel
Yorum Kuralında tanımlandığı şekilde setler, kendisini meydana getiren
ürünlerin tamamı menşeli olduğunda menşeli olarak kabul edilir. Ancak, bir set
menşeli ve menşeli olmayan ürünlerden oluştuğunda, menşeli olmayan ürünlerin
kıymeti, setin fabrika çıkış fiyatının % 15'ini aşmıyorsa, set bir bütün olarak
menşeli olarak kabul edilir.
Etkisiz unsurlar
MADDE 13- (1) Bir ürünün menşeli olup
olmadığının belirlenmesi amacıyla, imalatında kullanılabilecek;
a)
Enerji ve yakıt,
b)
Tesis ve teçhizat,
c) Makine
ve aletler,
ç)
Ürünün nihai bileşimine girmeyen ve girmesi amaçlanmayan diğer herhangi bir
eşyanın,
menşei dikkate alınmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ülkesel Gereklilikler
Ülkesellik ilkesi
MADDE 14- (1) 6 ncı madde
ve bu maddenin üçüncü fıkrası hükümleri hariç olmak üzere, ikinci ve üçüncü
bölümde yer alan menşe statüsü kazandırılmasına ilişkin koşullar, Taraf
ülkelerden birinde kesintisiz olarak yerine getirilir.
(2) 6 ncı madde hükümleri hariç olmak üzere, Taraf ülkelerden birinden başka bir ülkeye ihraç edilmiş olan menşeli eşyanın geri gelmesi halinde; geri gelen eşyanın ihraç edilen eşya ile aynı olduğu, söz konusu ülkede bulunma veya ihraç edilme süresi içerisinde iyi koşullarda muhafaza edilmeleri için gerekli olanların ötesinde herhangi bir işleme tâbi tutulmadığı hususları yetkili idareleri tatmin edecek şekilde ispat edilemediği takdirde söz konusu eşyanın menşeli olmadığı kabul edilir.
(3)
Aşağıda belirtilen koşulların sağlanması durumunda; ikinci ve üçüncü bölümde
belirtilen kurallar uyarınca kazanılan menşe statüsü, Taraf ülkelerden ihraç
edilen ve yeniden ithal edilen girdiler üzerinde Türkiye veya Katar dışında
gerçekleştirilen işçilik veya işlemden etkilenmez:
a)
Söz konusu girdilerin tamamen Türkiye veya Katar’da elde edilmiş olmaları veya
ihraç edilmelerinden önce 9 uncu maddede belirtilen işlemlerin ötesinde bir
işçilik veya işlemden geçmiş olmaları gerekir.
b)
(a) bendindeki durumun, geri gelen eşyanın ihraç edilen maddelerin işçilik veya
işlemden geçirilmesiyle elde edildiği ve bu madde hükümlerinin uygulanmasıyla
Türkiye veya Katar dışında yaratılan toplam katma değerin menşe statüsü
talebine konu nihai ürünün fabrika çıkış fiyatının %10’unu aşmadığı
hususlarının gümrük idarelerini tatmin edebilecek şekilde ispat edilmesi
gerekir.
(4)
Üçüncü fıkra hükümleri uyarınca, ikinci ve üçüncü bölümde belirtilen menşe
statüsü kazanma şartları, Türkiye veya Katar dışında gerçekleştirilen işçilik
ve işlemlere uygulanmaz. Bununla birlikte, Ek-II’de yer alan listede, kullanılan
menşeli olmayan tüm girdiler için maksimum değer belirleyen bir kural olması
durumunda, nihai ürünün menşe statüsünün belirlenmesi için bu kural uygulanır,
ilgili Taraf ülkenin topraklarında gerçekleştirilen üretimde kullanılan menşeli
olmayan tüm girdilerin toplam değeri, bu madde hükümlerinin uygulanmasıyla
Türkiye veya Katar dışında toplam yaratılan katma değerle birlikte ele alınır
ve belirtilen yüzde oranını geçemez.
(5)
Üçüncü ve dördüncü fıkralar hükümleri, Ek-II’de yer
alan listede belirtilen koşulları sağlamayan veya 8 inci maddenin ikinci
fıkrasında belirtilen genel tolerans oranının uygulanmasıyla yeterli işlem veya
işçilikten geçmiş olduğu kabul edilen ürünlere uygulanmaz.
(6)
Üçüncü ve dördüncü fıkralar hükümleri, Armonize Sistemin 50 ila 63 üncü
Fasıllarındaki ürünlere uygulanmaz.
(7)
Bu madde hükümleri kapsamında yer alan ve Türkiye veya Katar dışında
gerçekleştirilen her türlü işçilik veya işlem, hariçte işleme veya benzeri
düzenlemeler kapsamında gerçekleştirilir.
Doğrudan sevkiyat
MADDE 15- (1) Anlaşma hükümlerinde sağlanan
tercihli muamele sadece, bu Yönetmeliğin gerekliliklerini yerine getiren ve
Türkiye veya Katar’a ithal edileceği beyan edilen ürünlere, bu ürünlerin
ihracatçı Taraf ülkeden ihraç edilenlerle aynı olması kaydıyla uygulanır. Bu
ürünlerin, ithal edileceklerinin beyan edilmesinden önce değiştirilmemiş,
herhangi bir şekilde dönüştürülmemiş veya iyi koşullarda muhafaza edilmelerine
yönelik işlemler dışında bir işlemden geçmemiş olmaları gerekir. Ürünlerin
depolanması veya sevkiyatı ve sevkiyatın bölünmesi, bu işlemlerin ihracatçının
veya eşyanın sonraki hamilinin sorumluluğu altında gerçekleştirildiği yerde
yapılabilir. Bu ürünlerin transit ülkelerde kaldıkları süre boyunca gümrük
gözetimi altında olmaları gerekir.
(2)
Gümrük idarelerine aksini gösterecek bir sebep olmadığı sürece, birinci fıkra
hükümlerinin yerine getirilmiş olduğu kabul edilir. Bu
hallerde, gümrük idareleri beyan sahibinden, konşimento gibi sözleşmeye dayanan
taşımacılık belgeleri ya da ambalaj işaret veya numaralarına dayanan gerçek
veya somut kanıtlar ya da eşyanın kendisiyle ilgili her tür kanıt dâhil olmak
üzere, bu hükümlerin yerine getirildiğine dair herhangi bir usulde
verilebilecek ve bu hükme uyulduğunu gösteren tüm kanıtları temin etmesini
talep edebilir.
(3)
Bu maddenin uygulama amacı için menşeli ürünler, taraf olmayan ülkelerin
bölgelerinden boru hattıyla nakledilebilir.
Sergiler
MADDE 16- (1) Üçüncü bir ülkeye sergilenmek
üzere gönderilen ve sergiden sonra Türkiye’ye veya Katar’a ithal edilmek üzere
satılan menşeli ürünler, gümrük idarelerinin;
a)
Bir ihracatçının bu ürünleri Türkiye’den veya Katar’dan serginin düzenlendiği
ülkeye naklettiği ve orada sergilediği,
b)
Ürünlerin bu ihracatçı tarafından diğer Taraf ülkedeki bir kişiye satıldığı
veya o kişinin tasarrufuna verildiği,
c)
Ürünlerin sergi süresi içinde veya sergiden hemen sonra, sergilenmek üzere
gönderildikleri durumda sevk edildiği,
ç)
Ürünlerin sergilenmek üzere gönderildikleri andan itibaren, bu sergide teşhir
edilmek dışında başka bir amaçla kullanılmadığı,
hususlarında tatmin edilmesi kaydıyla,
ithalatta Anlaşma hükümlerinden yararlanırlar.
(2)
Beşinci bölüm hükümleri uyarınca, bir menşe ispat belgesi düzenlenmeli ve
normal usulde ithalatçı Taraf ülke gümrük idaresine ibraz edilmelidir. Serginin
adı ve adresi bu belgede gösterilmelidir. Gerektiğinde, ürünlerin
sergilendikleri koşullara dair ek kanıtlayıcı belgeler istenebilir.
(3)
Birinci fıkra, özel amaçla yabancı ürün satmak üzere kurulmuş işyeri veya
mağazalarda düzenlenmemiş olan ve süresi zarfında ürünlerin gümrük denetimi
altında kaldığı her türlü ticaret, sanayi, tarım ve el sanatları sergilerine,
fuarlarına veya benzeri umumi gösterilere uygulanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Eşyanın Menşeinin İspatı
Menşe ispat belgesi
MADDE 17- (1) Bir Taraf ülke menşeli
ürünler, diğer Taraf ülkeye ithal edilmeleri esnasında aşağıdaki belgelerden
birinin ibrazı üzerine Anlaşmadan yararlanırlar:
a)
Bir örneği Ek-III’te yer alan EUR.1 Dolaşım
Belgesi.
b)
31 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen durumlarda, ihracatçı tarafından
söz konusu ürünleri teşhislerini mümkün kılmaya yeterli ayrıntıda tanımlayan
fatura, teslimat notu veya başka herhangi bir ticari belge üzerinde belirtilen
ve bir örneği Ek-IV’te yer alan fatura beyanı.
(2)
Birinci fıkra hükümlerine rağmen, bu Yönetmelik çerçevesinde menşeli ürünler
26 ıncı maddede belirtilen durumlarda,
yukarıda bahsedilen belgelerden birinin ibrazına gerek olmaksızın Anlaşma
hükümlerinden yararlanırlar.
Fatura beyanı
MADDE 18- (1) 17 nci maddenin
birinci fıkrasının (b) bendinde geçen fatura beyanı;
a)
31 inci madde çerçevesinde bir onaylanmış ihracatçı tarafından,
b)
Toplam kıymeti 6.000 Avroyu geçmeyen menşeli ürünler ihtiva eden bir veya daha
fazla paketten oluşan bir sevkiyat için herhangi bir ihracatçı tarafından,
hazırlanabilir.
(2)
Fatura beyanı, söz konusu ürünlerin Türkiye veya Katar menşeli olduğunun kabulü
ve bu Yönetmeliğin diğer koşullarını yerine getirmesi durumunda düzenlenebilir.
(3)
Fatura beyanında bulunan ihracatçı, ihracatçı ülkenin gümrük idaresinin talebi
üzerine, söz konusu eşyanın menşe statüsü ile bu Yönetmeliğin diğer
koşullarının yerine getirilmiş olduğunu tevsik eden tüm ilgili vesaiki her an
ibraz etmeye hazırlıklı olur.
(4)
Fatura beyanı, ihracatçı tarafından, Ek-IV’te verilen
ve aynı ekteki dillerden birinde ihracatçı ülkenin iç mevzuat hükümleriyle
uyumlu olarak fatura, teslimat notu veya başka bir ticari belge üzerine daktilo
edilmesi, damgalanması veya basılmasıyla hazırlanır. Eğer beyan el yazısı ile
yapılırsa, matbaa harfleriyle ve mürekkeple yazılır.
(5)
Fatura beyanları, ihracatçının kendi el yazısı ile atacağı orijinal imzasını
ihtiva etmelidir. Ancak, 31 inci madde çerçevesinde onaylanmış ihracatçıdan,
kendi adıyla hazırlanmış herhangi bir fatura beyanının kendi el yazısıyla
imzalanmış addedilerek tüm sorumluluğunu üzerine aldığına dair yazılı bir
taahhütnameyi ihracatçı ülkenin gümrük idaresine vermiş olması koşuluyla, bu
beyanı imzalama şartı aranmaz.
(6)
Bir fatura beyanı, ihracatçı tarafından ait olduğu ürünlerin ihracatı sırasında
veya ait olduğu ürünlerin ithalatından itibaren iki yıl içinde ithalatçı ülkede
ibrazı koşuluyla, ihracattan sonra hazırlanabilir
EUR.1 Dolaşım Belgesinin düzenlenmesi ve vize işlemleri
MADDE 19- (1) EUR.1 Dolaşım Belgeleri, Ek-III’te belirlenen form ve niteliklere uygun olarak ve
seri numaraları verilerek Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlarca
bastırılır ve ihtiyaca göre dağıtılır.
(2)
EUR.1 Dolaşım Belgeleri, yalnızca ihracatçı veya ihracatçının gümrük beyannamesini
imzalamakla yetkili kanuni temsilcisi tarafından örneği Ek-III’te yer
alan EUR.1 Dolaşım Belgesi ile başvuru formunun bu Yönetmelik hükümlerine uygun
olarak belgenin arka sayfasında yazılı kurallar ve Anlaşma hükümleri
doğrultusunda doldurulması suretiyle yazılı başvurusu üzerine düzenlenir.
Yetkili olmayan kişiler tarafından yapılan başvurular, gümrük idaresi ya da
Bakanlıkça yetki verilen kuruluşlarca kabul edilmez.
(3)
Anlaşma ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak; EUR.1 Dolaşım Belgesi ve
başvuru formunun doldurulması, onaylanması ve vize edilmesi işlemlerinin
elektronik sistem üzerinden gerçekleştirilmesi esastır. Elektronik ortamdaki
veriler Katar, Bakanlık birimleri ve Bakanlıkça uygun görülen kişi ve
kuruluşlarla paylaşılabilir ve veri değişimine konu edilebilir.
(4)
EUR.1 Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulunan ihracatçı, belgeyi
düzenleyecek gümrük idaresinin ya da Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşun talep
edebileceği, söz konusu ürünün menşe statüsü ile bu Yönetmeliğin diğer
hükümlerinin yerine getirilmiş olduğunu tevsik eden ilgili bilgi ve belgeleri
vermekle yükümlüdür.
(5)
Türkiye’de düzenlenmesi talep edilen EUR.1 Dolaşım Belgelerine ilişkin başvuru
formu ve EUR.1 Dolaşım Belgesi İngilizce dilinde ve gümrük mevzuatına uygun
olarak hazırlanır.
(6)
EUR.1 Dolaşım Belgesi ve başvuru formunun doldurulmasında el yazısı
kullanılması halinde;
a)
Formlar, açık ve okunaklı şekilde matbaa harfleriyle ve mürekkeple doldurulur. Bu
durumda, form üzerinde silinti ve değişikliklere izin verilmez.
b)
Ürünlerin tanımı, bu amaçla ayrılmış kutu içine boş satır bırakılmaksızın
yapılmalıdır. Eğer kutunun tamamı dolmaz ise, tanımın son satırının altına bir
yatay çizgi çekilerek boş alan, çapraz bir çizgi ile kapatılmalıdır.
(7)
Belge kapsamına giren her bir maddeye sıra numarası verilir ve madde aralarında
boşluk bırakılmaz. Belgenin elle hazırlandığı durumlarda; son kaydın hemen
altına sonradan bir ilave yapılmasını önlemek üzere yatay bir çizgi çekilerek
kullanılmayan yerler çapraz bir çizgiyle iptal edilir.
(8)
Belgede kayıtlı eşya, tanınmalarına olanak verecek kesinlikte ve ticari
deyimleri ile hiçbir tereddüde yer vermeyecek açıklıkta cins, nevi, nitelik ve
miktar olarak ayrıntılı bir biçimde beyan edilir.
(9)
İhracatçılar veya yetkili kanuni temsilcileri, EUR.1 Dolaşım Belgesi başvuru
formlarının arka yüzünde yer alan İhracatçı Beyanını doldurarak yer ve tarih
belirtip imzalar.
(10) Elektronik sistem üzerinde EUR.1 Dolaşım Belgesi düzenlenmesi
için beyanda bulunulan eşyanın menşeinin tespitini teminen, eşyanın imalatında
kullanılan menşeli olmayan girdilere uygulanan işçilik veya işlemin Ek-II’de yer alan listede belirtilen
şartları sağladığını ispatlayan ve eşyanın imalatında kullanılan Türkiye veya
Katar menşeli girdiler ve bu girdiler üzerinde gerçekleştirilen işçilik veya
işlemleri gösteren tüm bilgi ve belgeler ile birlikte, ihracata ait diğer
belgeler gümrük idaresi tarafından ya da Bakanlıkça yetki verilen kuruluşlarca
kontrol edilmesi için elektronik sisteme yüklenir. İlgili
mevzuat uyarınca elektronik olarak düzenlenen ya da beyanda kullanılmak
amacıyla elektronik ortama aktarılmış bu belgelerin ve talep edilmesi halinde
asıllarının, Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşların doğrudan
erişimine hazır halde tutulması zorunludur. EUR.1 Dolaşım Belgesinin elle
doldurulduğu durumlarda da söz konusu belge ve bilgiler, gümrük idaresi ya da
Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşlara normal usulde ibraz edilir ve saklanır.
Bu türde belge ve bilgiler 27/10/1999 tarihli
ve 4458 sayılı Gümrük Kanununda öngörülen belge saklama sürelerine tâbidir.
(11)
Gümrük idareleri ve Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar, EUR.1 Dolaşım
Belgesinin kurallara uygun olarak doldurulup doldurulmadığını kontrol edip
belgede kayıtlı eşyanın bu Yönetmelik hükümleri gereğince Türkiye menşeli
olduğu veya sayıldığı hususunda, ihracata ait diğer evrakı da inceleyerek kesin
bir kanıya vardıktan sonra gerekli işlemleri tamamlarlar.
(12)
Gümrük idareleri, on birinci fıkrada belirtilen kontrolleri yaparken;
a)
EUR.1 Dolaşım Belgelerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygun olup olmadığını
incelemek,
b)
İhraç konusu eşyanın cins, tür, nitelik ve miktar itibarıyla EUR.1 Dolaşım
Belgesindeki kayıtlara uygun olup olmadığını tespit etmek,
c)
İhraç konusu eşyanın menşeli olup olmadığını belirlemek,
ç)
Eşyaya ait ihraç belgeleri yanında gümrük mevzuatı uyarınca nakliyeciler
tarafından verilen belgeleri incelemek,
d)
İhraç konusu eşyayı 7/10/2009 tarihli ve
27369 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğindeki
esaslara göre muayene etmek,
suretiyle işlem ifa eder.
(13)
İhraç belgeleri ve dolaşım belgelerinden üçüncü ülkelere gönderileceği
anlaşılan eşya için EUR.1 Dolaşım Belgesi onaylanamaz ve vize edilemez.
(14) On birinci ve on ikinci fıkralarda belirtilen değerlendirme
ve incelemelerin olumlu sonuç vermesinin ardından gümrük idarelerince vize
edilmesi uygun görülen EUR.1 Dolaşım Belgelerinin (11) numaralı “Customs Endorsement” (Gümrük Vizesi) alanına
gümrük beyannamesinin numarası, beyanı değerlendirerek belgeyi vize eden gümrük
idaresinin adı, gümrük mührü veya kaşesi ve vize tarihi tatbik edilir. Bu alanın
doğru, okunaklı ve noksansız doldurulması şarttır.
(15)
EUR.1 Dolaşım Belgesi, Anlaşma ile sağlanan tercihli ticarette yazılı delil
olarak ancak gümrük idaresinin vizesi ile hüküm ifade edeceğinden, belge
düzenleme işlemi vize ile tamamlanmış olur. Bu bakımdan belgenin vize tarihi,
düzenlenme tarihi anlamına gelir.
(16)
Düzenlenen EUR.1 Dolaşım Belgesi, fiili ihracatın gerçekleştiği veya
kesinleştiği anda ihracatçıya verilmek üzere hazır bulundurulur.
(17)
İhracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili
kanuni temsilcisince, EUR.1 Dolaşım Belgesinin (12) numaralı “Declaration by the Exporter” (İhracatçı
Beyanı) alanı doldurulur ve imzalanır. İmzalanan belgenin bir kopyası ihracatçı
tarafından mer’i mevzuatta öngörülen belge
saklama süreleri saklı kalmak kaydıyla en az üç yıl saklanır.
(18)
Elektronik sistem üzerinden düzenlenen EUR.1 Dolaşım Belgelerinde, (12)
numaralı alan haricindeki tüm kısımlardaki bilgiler elektronik ortamda
oluşturulur. Vize işleminin tamamlanmasından sonra,
ihracatçılar veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya
yetkili kanuni temsilcilerince, elektronik sistem üzerinde yer alan bilgilerin,
bu maddede belirtilen şekil şartlarını taşıyan ve bu maddede belirtilen şekilde
temin edilen yeşil meneviş zeminli matbu EUR.1 Dolaşım Belgesi üzerine yazıcı
vasıtasıyla dökümü alınır ve belgenin (12) numaralı alanı on yedinci fıkrada
belirtildiği şekilde doldurulur ve imzalanır. Elektronik sistemde
oluşturulduktan sonra dökümü alınan belge üzerinde herhangi bir ekleme,
düzeltme veya silinti yapılamaz.
EUR.1 Dolaşım Belgesinin elektronik sistem üzerinden düzenlenmesi
MADDE 20- (1) Bu bölümde belirlenen
koşullar karşılandığı takdirde, EUR.1 Dolaşım Belgeleri elektronik sistem
üzerinden düzenlenebilir.
(2)
Yedinci bölüm hükümlerine uygun olarak; Taraf ülkelerin gümrük idareleri, elektronik
sistemlerin teknik özellikleri ve sonradan kontrol yöntemlerini birbirlerine
iletirler.
(3)
Bu madde hükümlerine halel gelmeksizin, elektronik sistem üzerinden düzenlenen
EUR.1 Dolaşım Belgeleri;
a)
İhracatçı ülke tarafından önceden gönderilmiş olan örnekler üzerinden ithalatçı
ülke gümrük idarelerinin elektronik gümrük mühürlerinin gerçekliğini
doğrulayabileceği, orijinal mührün dijital imajı şeklinde ya da herhangi bir
şekilde olabilecek (11) numaralı alan üzerinde bulunan bir elektronik gümrük
mührü,
b)
Teşhis edilmelerini mümkün kılacak bir seri numarası veya bir kod,
içermelidir.
(4)
Bu madde hükümlerinin uygulanması, bir Taraf ülkede elle doldurulan ve vize
edilen, Ek-III’te yer alan örneğe uygun EUR.1
Dolaşım Belgelerinin Taraf ülkelerin gümrük idareleri tarafından reddedilmesine
yol açmaz.
EUR.1 Dolaşım Belgesinin sonradan verilmesi
MADDE 21- (1) Bir EUR.1 Dolaşım Belgesi, 19
uncu maddenin on altıncı fıkrasına rağmen, istisnai olarak;
a)
Hatalar, istenmeyerek yapılan ihmaller veya özel durumlar nedeniyle, ihracat
esnasında düzenlenmemiş ise,
b)
Gümrük idareleri veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşların bir EUR.1 Dolaşım
Belgesinin düzenlenmiş, ancak teknik nedenlerle ithalatta kabul edilmemiş
olduğuna kanaat getirmeleri sağlanırsa,
ait olduğu eşyanın ihracatından sonra düzenlenebilir.
(2)
Birinci fıkranın uygulanması açısından, bizzat ihracatçı veya onun sorumluluğu
altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi eşyanın
cinsi, nevi, niteliği ve miktarını, ambalaj şeklini, marka ve numaralarını,
işaretlerini, ihracat gümrük idaresinin adını, gümrük beyannamesinin tarih ve
sayısını belirterek yazılı talepte bulunur. Söz konusu eşya için ihracat
sırasında EUR.1 Dolaşım Belgesi verilmediğini veya Katar yetkili makamlarınca teknik
nedenlerle kabul edilmediğini sebepleri ile birlikte yazılı olarak beyan eder.
19 uncu madde hükümlerine uygun olarak hazırladığı EUR.1 Dolaşım Belgesini
talep yazısına ekler.
(3)
Bu maddede belirtilen şartları yerine getiren ihracatçının veya onun sorumluluğu
altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisinin talebi,
ilgili gümrük idareleri veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar tarafından
incelenir. Söz konusu ihraç eşyasına ait gümrük beyannamesi ve ekleri diğer
evrak ile varsa bu işleme dair dosyaların incelenmesi ve kontrolü sonucunda,
ihracatçının beyanına tamamen uygun olduğu anlaşıldığı takdirde EUR.1 Dolaşım
Belgesi onaylanır ve vize edilir.
(4)
Bu şekilde düzenlenen EUR.1 Dolaşım Belgesinin (7) numaralı “Remarks” (Gözlemler) alanına belgenin sonradan verildiğini
belirtmek üzere İngilizce “ISSUED RETROSPECTIVELY” meşruhatının düşülmesi
zorunludur.
Teknik nedenlerle EUR.1 Dolaşım Belgesinin reddi
MADDE 22- (1) EUR.1 Dolaşım Belgesi, bu
Yönetmelikte öngörülen şekilde düzenlenmemiş ise teknik nedenlerle
reddedilebilir. Aşağıda belirtilen;
a)
EUR.1 Dolaşım Belgesinin ebat veya renk olarak Ek-III’te yer
alan örnekten önemli derecede farklı olması, seri numarası veya referans
numarası bulunmaması, İngilizce dilinde basılmaması gibi öngörülen form dışında
bir form kullanılarak düzenlenmesi,
b)
EUR.1 Dolaşım Belgesinde (4) numaralı alan gibi doldurulması zorunlu olan
alanlardan birinin doldurulmaması,
c)
EUR.1 Dolaşım Belgesinin (11) numaralı alanında mühür ya da kaşe bulunmaması
veya belgenin yetkili olmayan bir makam tarafından vize edilmiş olması,
ç)
EUR.1 Dolaşım Belgesi vize edilirken kullanılan mühür ya da kaşenin 35 inci
madde hükümleri uyarınca örneği gönderilmemiş olan yeni bir mühür ya da kaşe
olması,
d)
İbraz edilen EUR.1 Dolaşım Belgesinin orijinal olmayıp fotokopi veya suret
olması,
e)
EUR.1 Dolaşım Belgesinin (2) ve (4) numaralı alanlarına Taraf ülkeler dışında
bir ülkenin yazılması,
gibi teknik nedenlerle kabul edilmeyen EUR.1 Dolaşım Belgeleri
sonradan düzenlenebilir.
(2)
Teknik nedenlerle reddedilen EUR.1 Dolaşım Belgesi üzerine İngilizce
“CERTIFICATE REJECTED BY THE CUSTOMS” meşruhatı düşülür ve hangi nedenlerle
kabul edilmediği de belirtilerek sonradan düzenlenen yeni bir EUR.1 Dolaşım
Belgesi alması için ithalatçıya iade edilir. Ancak, gümrük idareleri gümrük
işlemlerinin tamamlanmasından sonra kontrol amacıyla veya hile yapıldığından
şüphe edilmesi halinde reddedilen EUR.1 Dolaşım Belgesinin bir kopyasını
saklayabilir.
(3)
Türkiye’ye yönelik ithalatlarda ibraz edilen menşe ispat belgelerinin teknik
nedenlerle reddedilmesi durumunda, eşyaya Anlaşma kapsamında tercihli rejim
uygulanmaz ve kanuni vergi nispetleri üzerinden tahakkuk yapılarak vergiler
tahsil edilir. Bu durumda, 4458 sayılı Kanunun 234 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi uygulanmaz.
(4)
Hatalı veya noksan yapılan vize işlemi belgeyi geçersiz kılar ve sonradan
kontrol sebeplerinden birini teşkil eder.
EUR.1 Dolaşım Belgesinin ikinci nüshasının düzenlenmesi
MADDE 23- (1) Bir EUR.1 Dolaşım Belgesinin çalınması,
kaybolması veya hasar görmesi halinde ihracatçı veya onun sorumluluğu altında
gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi, ilk belgeyi
düzenleyen gümrük idaresine veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşa elindeki
ihracat belgelerine dayanarak ikinci bir nüsha tanzim edilmesi talebiyle
müracaat edebilir.
(2)
Gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar, ihraç işlemi
yapılmış olan eşyaya ait asıl EUR.1 Dolaşım Belgesine ilişkin bilgilerle
birinci fıkrada belirtilen beyanı karşılaştırıp ikinci nüsha belge düzenlenmesi
talebine ilişkin yapılan beyanın doğruluğunu saptadıktan sonra, başvuru
onaylanır ve gümrük idaresince vize işlemi gerçekleştirilir.
(3)
Düzenlenen ikinci nüsha EUR.1 Dolaşım Belgesinin (7) numaralı “Remarks” (Gözlemler) alanına İngilizce “DUPLICATE”
meşruhatı düşülür ve ilk belgenin seri numarası yazılır.
(4)
İkinci nüsha belge, ilk EUR.1 Dolaşım Belgesinin vize tarihinden itibaren hüküm
ifade eder. Gümrük idareleri, ikinci nüsha EUR.1 Dolaşım Belgelerini vize
ederken (11) numaralı alana ilk EUR.1 Dolaşım Belgesinin vize tarihini yazarlar.
Menşe ispat belgesinin geçerliliği
MADDE 24- (1) Bir menşe ispat belgesi,
ihracatçı Taraf ülkede düzenlenme tarihinden itibaren dört ay süreyle geçerli
olur ve bu süre zarfında ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idarelerine ibraz
edilmelidir.
(2)
Birinci fıkrada belirtilen son ibraz tarihinden sonra ithalatçı Taraf ülkenin
gümrük idarelerine ibraz edilen menşe ispat belgeleri, bu belgelerin belirlenen
son tarihe kadar ibraz edilememesinin istisnai durumlardan kaynaklanması
halinde, tercihli muamele uygulanmak üzere kabul edilebilir.
(3)
Diğer geç ibraz hallerinde; ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idareleri, ürünlerin
belirtilen son tarihten önce gümrüğe sunulmuş olması kaydıyla menşe ispat
belgelerini kabul edebilir.
(4)
Menşe ispat belgelerinin ibraz süresinden sonra tercihli muameleden
yararlanması için bu sürenin bitiminden önce eşyanın gümrüğe gelmiş ve yine bu
süreden önce ithalatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini
imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi tarafından yazılı olarak ilgili gümrük
idaresine başvurulmuş olması gerekmektedir.
Menşe ispat belgesinin ibrazı
MADDE 25- (1) Menşe ispat belgeleri, gümrük
mevzuatı ve ilgili mevzuat gereğince gümrük idarelerine ibraz edilir. İngilizce
dilinde hazırlanmış olan menşe ispat belgelerinin tercümesi talep edilmez;
yalnızca, belgeler üzerinde İngilizce haricindeki bir yabancı dilde yazılmış
ifadeler bulunması halinde, bunların tercümesi talep edilebilir. Ayrıca, ilgili
gümrük idaresi beyannameye ek olarak ithalatçıdan eşyanın Anlaşmanın
koşullarına uygunluğunu gösteren yazılı bilgi ve belgeleri talep edebilir.
(2)
Eşyanın tercihli rejimden yararlanmasını teminen ibrazı
gereken menşe ispat belgesinin, bu belgeyle ilgili eşyanın fiili ithalinden
evvel veya fiili ithali sırasında ibraz edilememesi ve ilgili ithalatçı
tarafından eşyanın bekletilmeden ithalinin istenmesi durumunda, tercihli rejim
uygulanmaz ve indirimsiz vergi nispetleri üzerinden tahakkuk yapılarak vergiler
kesin olarak tahsil edilir. Ancak bu kabil eşyanın fiili
ithalini müteakip süreleri içerisinde, usulüne uygun menşe ispat belgesi işlemi
yapan gümrük idaresine ibraz edildiği takdirde; ibraz edilen menşe ispat
belgesinin ithal edilen eşyaya ait olduğunun gümrük beyannamesi ve ekleri
belgelerle karşılaştırılarak anlaşılması ve belgenin geçerlilik süresinin
aşılmamış olduğunun tespiti kaydıyla, tercihli vergi oranına göre hesaplanan
vergi tutarları ile tercihsiz vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları arasındaki
fark mükelleflerine geri verilir.
Menşe ispat belgesinden muafiyet
MADDE 26- (1)
Gerçek kişilerden gerçek kişilere küçük paketler halinde gönderilen veya
seyahat eden yolcunun zati eşyasını oluşturan ürünler; ticari amaçlarla ithal
edilmemişlerse ve bu Yönetmeliğin gerekliliklerini yerine getirdiği beyan
edilmişse ve böyle bir beyanın doğruluğuna ilişkin bir şüphe doğmamışsa, bir
menşe ispat belgesi ibrazına gerek olmaksızın menşeli kabul edilirler. Posta
yoluyla gönderilen ürünler için bu beyan, CN 22/CN 23 gümrük beyannamesi
üzerinde veya bu belgeye eklenen bir kâğıt üzerinde yapılabilir.
(2)
Arızî olarak yapılan ve yalnızca alıcıların veya yolcuların veya bunların
ailesinin kişisel kullanımına yönelik ürünlerden oluşan ithalat, ürünlerin
cinsinden ve miktarından ticari amaç güdülmediği aşikârsa ticari amaçlı ithalat
olarak kabul edilmez.
(3)
Ayrıca, birinci ve ikinci fıkralarda atıfta bulunulan ürünlerin toplam
kıymetinin, küçük paketler için 500 Avroyu; yolcunun zati eşyasını oluşturan
ürünler için ise 1.200 Avroyu aşmaması gerekir.
Destekleyici belgeler
MADDE 27- (1) 18 inci ve 19 uncu maddelerde
belirtilen, bir EUR.1 Dolaşım Belgesi veya fatura beyanı kapsamındaki ürünlerin
Taraf ülke menşeli olduğunu ve bu Yönetmeliğin diğer koşullarını yerine getirdiğini
ispatlamak amacıyla kullanılacak belgeler, menşe ispat belgesine ilaveten;
a)
İhracatçı veya tedarikçi tarafından, söz konusu eşyanın elde edilmesi için
gerçekleştirilen işlemleri belgeleyici nitelikte, örneğin hesaplarında veya iç
muhasebesinde yer alan doğrudan deliller,
b)
Bir Taraf ülkede düzenlenmiş veya hazırlanmış, imalatta kullanılan girdilerin
menşe statüsünü tevsik eden belgeler,
c)
Bir Taraf ülkede düzenlenmiş veya hazırlanmış, bir Taraf ülkede girdiler
üzerinde yapılan işçilik veya işlemi tevsik eden belgeler,
ç)
Kullanılan maddelerin menşe statüsünü tevsik etmek üzere, Taraf ülkelerden
birinde bu Yönetmelik hükümleri uyarınca, bu Yönetmelikte yer alan kurallarla
aynı menşe kurallarına göre düzenlenmiş veya hazırlanmış EUR.1 Dolaşım Belgeleri
veya fatura beyanları,
d)
14 üncü maddenin uygulandığı hallerde, bu maddede belirtilen kuralların
karşılandığını ispat etmek üzere, Taraf ülke dışında gerçekleştirilen işlem ve
işçiliklerle ilgili uygun kanıtlar,
olabilir.
Menşe ispat belgeleri ile destekleyici belgelerin muhafaza edilmesi
MADDE 28- (1) Yürürlükteki kanunlarda
öngörülen süreler saklı kalmak üzere;
a)
EUR.1 Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulunan ihracatçı ve gümrük
idareleri veya Bakanlıkça yetkili kılınacak kuruluş, 19 uncu maddenin dördüncü
fıkrasında belirtilen belgeleri,
b)
Fatura beyanında bulunan ihracatçı, bu beyanın bir nüshasını ve 18 inci
maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen belgeleri,
c)
EUR.1 Dolaşım Belgesini düzenleyen ihracatçı ülkenin gümrük idaresi veya Bakanlıkça
yetkili kılınacak kuruluş, 19 uncu maddede belirtilen Başvuru Formunu ve
başvuru sırasında firma tarafından kendilerine sunulan diğer tüm vesaiki,
ç)
İthalatçı ülkenin gümrük idareleri, kendilerine ibraz edilen EUR.1 Dolaşım
Belgeleri ve fatura beyanlarını,
en az üç yıl muhafaza etmek mecburiyetindedirler.
Farklılıklar ve biçimsel hatalar
MADDE 29- (1) Menşe İspat Belgesi
üzerindeki ibareler ile ürünlerin ithalat işlemlerini yerine getirmek amacıyla gümrük
idarelerine ibraz edilen belgeler üzerindeki ibareler arasında önemsiz
farklılıklar bulunduğunun fark edilmesi, bu belgenin gümrüğe sunulan ürünlere
karşılık geldiğinin kesin olarak ortaya konması kaydıyla, menşe ispat belgesini
kendiliğinden hükümsüz kılmaz.
(2)
Menşe İspat Belgesi üzerindeki yazım hatası gibi bariz biçimsel hatalar, söz
konusu belge üzerindeki ibarelerin doğruluğu hususunda şüpheye yol açmadığı
müddetçe, bahse konu belgenin reddedilmesini gerektirmez.
Avro cinsinden ifade edilen tutarlar
MADDE 30- (1) 18 inci madde ile 26 ncı madde hükümlerinin uygulanması bakımından,
ürünlerin Avro dışında bir para birimi üzerinden faturalandırıldığı durumlarda,
Taraf ülkelerin ulusal para birimleri cinsinden ifade edilen ve Avro tutarına
eşit tutarlar, Taraf ülkelerin her biri tarafından yıllık olarak sabitlenir.
(2)
Bir sevkiyat, ilgili Taraf ülkede sabitlenen tutara göre, faturanın
düzenlendiği para birimine atıf yapılmak suretiyle, 18 inci madde ile 26 ncı madde hükümlerinden yararlanır.
ALTINCI BÖLÜM
Basitleştirilmiş İşlemler
Onaylanmış ihracatçı yetkisinin verilmesi
MADDE 31- (1) Taraf ülkeler arasındaki
ticarette aşağıdaki hükümler çerçevesinde basitleştirilmiş işlem uygulanması
mümkündür:
a)
Bakanlık;
1)
Sık sık menşe ispat belgesi düzenlenmesini
gerektiren sevkiyat yapan,
2)
Eşyanın menşe statüsünün ve bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirildiğinin
saptanması için gerekli her türlü teminatı gümrük idarelerine veren,
3)
Vergi ve gümrük mevzuatı ile ilgili ciddi ve mükerrer suç işlememiş olan,
4)
Gümrük makamlarının faaliyetlerini denetlemesine imkân verecek kayıtlara sahip
olan,
gerçek ve tüzel kişilere, eşyanın kıymetine
bakılmaksızın örneği EK-IV’te yer alan fatura
beyanını hazırlayabilmesi konusunda onaylanmış ihracatçı yetkisi verebilir.
(2)
Bakanlık, onaylanmış ihracatçıya, fatura beyanında beyan edilmek üzere bir
yetki numarası verir.
(3)
Bakanlık, basitleştirilmiş işlem uygulamasını teminen yetki
belgesi verilmesi ve yetkinin onaylanmış ihracatçı tarafından kullanımının
izlenmesine ilişkin usulleri belirler.
Onaylanmış ihracatçı yetkisinin iptali
MADDE 32- (1) Onaylanmış ihracatçıların bu
Yönetmelikteki hükümlere aykırı hareket etmeleri ya da verilen yetkide
öngörülen koşullara uymamaları veya bu koşulların ortadan kalkması halinde,
cezai hükümler saklı kalmak üzere verilen yetki Bakanlıkça geçici olarak geri
alınabilir veya iptal edilebilir.
Muhasebesel ayrım
MADDE 33- (1) Aynı ve birbirleri yerine
geçebilen menşeli ve menşeli olmayan girdi stoklarının ayrı tutulmasının önemli
maliyetler ve somut güçlükler doğurduğu hallerde, ilgililerin yazılı talebi
üzerine Bakanlık, bu stokların yönetiminde “muhasebesel ayrım” yönteminin
kullanılmasına izin verebilir.
(2)
Muhasebesel ayrım yöntemi, belirli bir referans dönemi için, elde edilen menşeli
kabul edilebilecek ürün sayısının, stokların fiziksel ayrıma tâbi tutulmuş
olması halinde elde edilmiş olacak ürün sayısı ile aynı olmasını
sağlayabilmelidir.
(3)
Bakanlık bu izni, gerekli göreceği koşullara bağlı olarak verebilir.
(4)
Muhasebesel ayrım yöntemi, ürünlerin imal edildiği ülkede uygulanan genel
muhasebe ilkelerine göre uygulanır ve kaydı tutulur.
(5)
Muhasebesel ayrım yönteminden yararlanan kişi, menşeli kabul edilebilecek ürün
miktarı için bir menşe ispat belgesi düzenlenmesi için başvurabilir. Bakanlığın
talebi üzerine, yararlanan kişi, stoklarının nasıl işletildiğine dair Bakanlığa
bir bildirimde bulunur.
(6)
Bakanlık, iznin kullanımını izler ve yararlanan kişinin izni uygunsuz
kullandığı veya bu Yönetmelikte belirlenen diğer herhangi bir koşulu yerine
getiremediği her durumda geri alabilir.
Parçalar halinde ithalat
MADDE 34- (1) İthalatçının talebi üzerine ve Bakanlıkça belirlenen şartlara tâbi olarak, Armonize Sistemin 2(a) sayılı Genel Yorum Kuralı anlamındaki birleştirilmemiş veya monte edilmemiş halde olan ve Armonize Sistemin XVI ncı ve XVII nci Bölümlerinde veya 7308 ve 9406 tarife pozisyonlarında yer alan ürünlerin, parçalar halinde ithal edilmesi halinde, bu tür ürünler için tek bir menşe ispat belgesi, ilk parçanın ithalatı esnasında gümrük idaresine verilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Gümrük İdareleri Arasında Karşılıklı İdari İşbirliği
Mühür ve adreslerin iletilmesi
MADDE 35- (1) Taraf ülkelerin gümrük
idareleri, menşe ispat belgelerinin düzenlenmesi amacıyla gümrük idarelerinde
kullanılan mühürlerin örnek baskılarını, bu belgelerin sonradan kontrolünden
sorumlu gümrük idarelerinin isim ve adresleriyle beraber, birbirlerine
iletirler.
(2)
İsim, adres veya mühürlerdeki herhangi bir değişiklik aynı şekilde diğer Taraf
ülkeye derhal bildirilir.
Karşılıklı yardım
MADDE 36- (1) Bu Yönetmeliğin doğru bir
şekilde uygulanmasını teminen, Taraf ülkeler,
yetkili gümrük idareleri aracılığıyla, menşe ispat belgesinin gerçekliğinin ve
belgede yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrolü hususunda birbirlerine
yardımcı olurlar.
Sonradan kontrol talebi
MADDE 37- (1) İthalatçı ülke gümrük idareleri, menşe ispat belgesinin gerçekliği veya eşyanın gerçek menşeine ilişkin bilgilerin doğruluğu hakkında makul bir şüphenin doğduğu herhangi bir zamanda veya sondaj usulü ile yapacağı kontrol sonucunda menşe ispat belgesini veya bir kopyasını, gerektiğinde araştırmanın gerekçelerini de belirterek, sonradan kontrol talebi ile ihracatçı ülke gümrük idaresine geri gönderirler.
(2)
Birinci fıkra hükümlerini yerine getirmek amacıyla; ithalatçı ülke gümrük
idareleri, menşe ispat belgesinin ve eğer ibraz edilmişse faturayı yahut bu
belgelerin birer kopyasını, gerektiğinde sonradan kontrol talebinin
gerekçelerini de belirterek ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine geri gönderir.
Menşe ispat belgesinde yer alan bilgilerin doğru olmadığı kanaatini uyandıran
elde edilmiş tüm belge ve bilgiler sonradan kontrol talebini desteklemek üzere
gönderilir.
Sonradan kontrol işlemleri
MADDE 38- (1) Menşe ispat belgesinin
kontrol talebi, belgenin ihracatçı ülke yetkili makamlarına gönderilmesi
suretiyle yapılır.
(2)
Menşe ispat belgesinin kontrol talebi; menşe ispat belgesinde yer alan (13)
numaralı alanın, kontrol talebinde bulunan ithalatçı gümrük idaresinin adı ve
açık posta adresi, yazı makinesi veya mürekkepli kalemle ve matbaa harfleri ile
yazılarak doldurulması suretiyle yapılır.
(3)
Kontrol talebinde bulunulan yer ve tarih belirtilip imzalanır ve mühür ile
işlemi gerçekleştiren görevliye ait kaşe uygulanmak suretiyle onaylanır.
Sonradan kontrol talebinin incelenmesi
MADDE 39- (1) Kontrol işlemi, ihracatçı
Taraf ülkenin gümrük idareleri tarafından yerine getirilir. Bu amaçla,
ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idareleri, her türlü delili talep etme ve
ihracatçının hesaplarını denetleme veya gerekli gördükleri diğer kontrolleri
yapabilme yetkisine sahiptir.
(2)
İhracatçı ülke gümrük idareleri, menşe ispat belgesinin kontrol sonucunu (14)
numaralı alanı aşağıdaki şekilde doldurmak suretiyle belirtir:
a)
Birinci veya ikinci maddelerden uygun olanın önüne (x) işareti konur.
b)
Kontrolü yapan gümrük idaresinin adı ve kontrol tarihi yazılır.
c)
İmzalanır ve okunabilir mühür ile işlemi gerçekleştiren görevliye ait kaşe
uygulanmak suretiyle onaylanır.
Sonradan kontrol sonuçları
MADDE 40- (1) Sonradan kontrol talebinde
bulunan ithalatçı ülke gümrük idaresi, kontrol sonucundan en kısa zamanda
haberdar edilir.
(2)
Kontrol sonuçlarında, belgelerin gerçek olup olmadığı, söz konusu ürünlerin
Taraf ülkelerden biri menşeli olarak kabul edilip edilemeyeceği ve bu
Yönetmeliğin diğer hükümlerine uygun olup olmadığı hususları açıkça belirtilir.
(3) İhracatçı ülke gümrük idaresinden, kontrol talebinin sonucuna ilişkin olarak talebin gönderildiği tarihten itibaren on ay içerisinde bir yanıt alınamaz veya alınan yanıt, kontrolü talep edilen belgelerin gerçekliğinin veya ilgili ürünlerin gerçek menşeinin tespitine imkân verecek ölçüde yeterli bilgi içermezse; talepte bulunan gümrük idaresi, istisnai durumlar haricinde, tercihli muamele tanınmasını reddedebilir.
(4)
İthalatçı ülke gümrük idaresine ibraz edilen menşe ispat belgesinin sonradan
kontrol işlemine tâbi tutulması halinde, söz konusu belge kapsamı eşyanın
kanuni vergisi ile tercihli vergisi arasındaki fark kadar nakit veya teminat
mektubu alınarak, eşyanın gümrük işlemleri tamamlanır. İthalatçı ülke gümrük
idaresi eşyayı, ithalat yasağına veya kısıtlamasına tâbi tutulmaması ve bir
sahtecilik şüphesi bulunmaması kaydıyla, gerekli görülen her türlü idari
tedbire tâbi olmak üzere ithalatçıya teslim edebilir. Sonradan kontrol amacıyla
gönderilen menşe ispat belgelerinin, ihracatçı ülke yetkili makamınca
doğruluğunun teyidi yapılarak geri gönderilmesinden sonra teminata bağlanan
gümrük vergileri iade edilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Cezalar
MADDE 41- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı fiiller hakkında 4458 sayılı Kanun, 21/3/2007 tarihli
ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile yürürlükteki ilgili diğer
mevzuat hükümleri uygulanır.
Serbest bölgeler
MADDE 42- (1) Taraf ülke gümrük idareleri,
nakliyeleri esnasında kendi ülkesi içinde bulunan bir serbest bölgeyi kullanan
ve bir menşe ispat belgesi kapsamında ticarete konu olan eşyanın başka eşyayla
değiştirilmemesinin veya hasara uğramasını önleyici normal işlemler dışındaki
herhangi bir işleme tâbi tutulmamasının temini konusundaki her türlü tedbiri
alır.
(2) Birinci fıkra hükümlerine istisna olarak, Taraf ülkelerden biri menşeli herhangi bir ürün, bir menşe ispat belgesi kapsamında bir serbest bölgeye ithal edilir ve bir işçilik veya işlemden geçirildiği takdirde, tatbik edilmiş olan işçilik veya işlemin bu Yönetmelik hükümlerine uygun olması koşuluyla, ihracatçının talebi üzerine yeni bir EUR.1 Dolaşım Belgesi, ilgili gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar tarafından düzenlenir.
Diğer hususlar
MADDE 43- (1) Bu Yönetmelikte yer almayan
hususlar hakkında 4458 sayılı Kanun ile Gümrük Yönetmeliğinin ilgili hükümleri
uygulanır.
Sevkiyat halindeki veya antrepodaki eşyaya ilişkin geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olan ve Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte ihracatçı Taraf ülkeden ithalatçı Taraf ülkeye sevk halinde olan ya da ithalatçı Taraf ülkedeki antrepolarda veya serbest bölgelerde geçici depolanan eşyaya, ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine söz konusu tarihten itibaren dört ay içerisinde, eşyanın 15 inci madde hükümleri çerçevesinde doğrudan nakledilmiş olduğunu gösteren belgelerle beraber ihracatçı ülkenin gümrük idaresince sonradan verilmiş bir EUR.1 Dolaşım Belgesi sunulması kaydıyla, Anlaşma hükümleri tatbik edilebilir.
Yürürlük
MADDE 44- (1) Bu Yönetmelik 1/8/2025 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 45- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Ticaret Bakanı yürütür.