|
NÜKLEER TESİSLERDE BAĞIMSIZ GÖZETİM FAALİYETLERİNE
İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer tesislere ilişkin bağımsız gözetim
faaliyetlerinin yürütülmesini sağlamak üzere, Kuruluşun ve bağımsız gözetim
hizmeti verecek şirketlerin görev ve sorumlulukları ile bu şirketlerin
yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik, nükleer tesislere ilişkin bağımsız gözetim faaliyetlerini
kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme
Kanununun 4 üncü maddesinin sekizinci fıkrası ve 7 nci maddesinin
dördüncü fıkrası ile 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bağımsız
gözetim şirketi (BGŞ): Nükleer tesislere ilişkin faaliyetlerin ve
faaliyetler kapsamındaki işlerin, Kuruluştan bağımsız üçüncü taraf
gözetimine yönelik olarak Kurumdan yetki belgesi almış şirketi,
b) Dereceli
yaklaşım: Güvenliğin sağlanmasına yönelik teknik ve idari kontrol
faaliyetleri ile iş ve işlemlerin; güvenliği tehdit edebilecek
olasılıkların ve bunların olası sonuçlarının büyüklüğüyle orantılı bir
şekilde oluşturulduğu ve uygulandığı yöntemi,
c) Düzenleyici
Belgeler Listesi (DBL): Nükleer tesise ilişkin faaliyetlerin
gerçekleştirilmesine yönelik radyasyondan korunma, güvenlik, emniyet ve
nükleer güvenceye ilişkin gerekleri içeren düzenleyici belgelerin
listesini,
ç) Ekipman:
Nükleer tesislerde bir sistemin parçası olarak ya da tek başına
kullanılması amaçlanan, belirlenmiş bir işlevi olan ve bileşenlerden
oluşan ögeyi,
d) Gözetim:
Nükleer tesislere ilişkin faaliyetlerin ve faaliyetler kapsamındaki işlerin
dereceli yaklaşımla denetlenmesini ve Kurum tarafından belirlenenler için
uygunluk değerlendirmesinin yapılmasını,
e) Güvenlik
açısından önemli: Nitelediği unsurun herhangi bir nedenle işlevini yerine
getirememesi veya uygun şekilde yürütülmemesi sonucunda çalışanların,
halkın, çevrenin veya gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun zararlı
etkilerine maruz kalmasına yol açabilecek önemi haiz olmasını,
f) ISO:
Uluslararası Standardizasyon Teşkilatını,
g) Kuruluş: Bir
nükleer tesis kurmak, işletmek veya işletmeden çıkarmak için Kuruma niyet
bildiriminde bulunan, onay almak veya yetkilendirilmek üzere başvuran ya da
yetkilendirilen ve düzenleyici kontrol kapsamında bulunan Türkiye
Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuş tüzel kişiyi,
ğ) Kurum: Nükleer
Düzenleme Kurumunu,
h) Tedarikçi: Bir
faaliyeti Kuruluş adına yürüten, organize eden ya da yaptıran veya Kuruluşa
bağımsız gözetim hizmeti dışında hizmet veya mal sağlayan kişiyi,
ı) Yetki belgesi:
Bu Yönetmelik kapsamında, bağımsız gözetim şirketlerinin 7381 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca Kurum
tarafından yetkilendirildiğini gösteren belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Gözetime ve Bağımsız
Gözetim Şirketlerine İlişkin Hususlar ile
Kuruluşun Sorumlulukları
Genel ilkeler
MADDE 5- (1)
Kuruluşun, faaliyetler sırasında radyasyondan korunma, güvenlik ve
emniyetin sağlanmasına ilişkin asıl sorumluluğu; yapı, sistem ve ekipmanın inşaat,
montaj, imalat ve işletmeye alma faaliyetlerinin idari ve fennî mesuliyeti
ile etüt ve proje müellifliğini de kapsar.
(2) Nükleer
tesislere ilişkin mevzuatta belirlenen faaliyetler, Kurum tarafından
yetkilendirilmiş uygun niteliklere sahip BGŞ’lerin gözetimi
altında yürütülür.
(3) BGŞ’ler tarafından
gerçekleştirilen gözetim faaliyetleri, Kurumun düzenleyici kontrolünün veya
Kuruluşun gerçekleştireceği kontrol faaliyetlerinin yerine geçmez.
(4) Kurum, BGŞ’leri;
a) Yetkinlikleri
çerçevesinde yapıların inşaatı, sistem montajı, ekipmanın imalatı
veya yapı, sistem ve ekipmanların işletmeye alınması alanlarının gözetimine
ilişkin olarak,
b) İnşaat
faaliyetlerinin gözetimi için güvenlik açısından önemine göre güvenlik
açısından önemli veya önemli olmayan olarak iki farklı kategoride, diğer alanların
gözetimi için güvenlik açısından önemli kategoride,
yetkilendirir.
(5) BGŞ’ler sadece
Kurumdan almış oldukları yetkinin kapsamına uygun kategori ve alanlarda ve
yetki koşulları çerçevesinde gözetim yapabilir. Güvenlik açısından önemli
yapıların inşaat faaliyetlerinin gözetimi için yetkilendirilen BGŞ’ler,
güvenlik açısından önemli olmayan yapıların inşaat faaliyetlerinin
gözetimini de gerçekleştirebilir.
(6) Yapı ve ekipmandaki değişiklikler
için ilgili mevzuat uyarınca yürütülecek gözetim faaliyeti, ilgili alanda
yetkilendirilen BGŞ’ler tarafından gerçekleştirilir.
(7) Kuruluşun
faaliyetlerinde;
a) Kuruluşun veya
ortaklarından birinin pay sahibi olduğu,
b) Faaliyetlerin
gözetimi hariç faaliyete ilişkin tasarım, projelendirme, imalat veya inşaat
süreçlerinde görev alan,
şirketler BGŞ
olarak görev alamaz.
(8) Tesisle
ilgili bir faaliyetin tasarım, projelendirme, imalat, inşaat veya işletmeye
alma süreçlerinde görev alan kişiler ve Kuruluş çalışanları bu faaliyetin
gözetiminde BGŞ personeli olarak görev alamaz. Tesisle ilgili bir
faaliyetin gözetiminde görev almış BGŞ personeli de BGŞ’deki görevinden
ayrılmasından itibaren bir yıl süreyle söz konusu faaliyet kapsamında
Kuruluşta veya ilgili tedarikçilerde görev alamaz.
(9) Gözetim
faaliyetleri Kuruluş ve BGŞ’ler arasında yapılan sözleşmeler
uyarınca yürütülür. Gözetim faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin mevzuatla
düzenlenmemiş hususlar Kuruluş ve BGŞ arasında mutabık kalınarak bu
sözleşmeler çerçevesinde düzenlenebilir.
(10) Kuruluş ile
BGŞ arasında yapılması planlanan sözleşme taslağı veya akdedilen
sözleşmelere ilişkin değişiklik taslakları Kuruma sunulur ve Kurum,
kendisine sunulan taslaklar üzerinden;
a) BGŞ tarafından
tutulacak kayıt ve raporları,
b) BGŞ’ye tanınan
yetkileri,
c) BGŞ’nin bir
faaliyetin durdurulması ve devam etmesine ilişkin kararlarının uygulanma
usullerini,
BGŞ’nin gözetim
faaliyetlerine ilişkin görev ve sorumluluklarını yerine getirebilmesi ve
bağımsız karar alabilmesi açısından inceler. Kurumun gerek gördüğü
değişiklikler ilgili sözleşmelere yansıtılır.
(11) Kuruluş ve
tedarikçileri, BGŞ’lerin bu Yönetmelik kapsamındaki yetkilerini
kullanmasını, görev ve sorumluluklarını yerine getirmesini veya bağımsız
karar almasını geciktiren, zorlaştıran veya engelleyen tutum ve
davranışlarda bulunamaz.
(12) Kuruluşla
sözleşme yapmış BGŞ’nin yetkisinin herhangi bir nedenle sona
ermesi durumunda, BGŞ bu kapsamdaki gözetim faaliyetlerine devam edemez.
Kuruluşun
sorumlulukları
MADDE 6- (1)
Kuruluş;
a) Yapılacak işin
niteliğine göre BGŞ’leri, yetki kapsamını dikkate alarak seçer.
b) BGŞ’lere verdiği
görev, yetki ve sorumlulukları bu şirketlerle yapacağı sözleşmelere
yansıtır.
c) BGŞ’lerin işin
kapsamı için yeterli kaynağı sağlamasını sözleşme ile garanti altına alır.
ç) BGŞ’lerle yaptığı
sözleşmeleri ve sözleşmelerde yapılan değişiklikleri sözleşme veya
değişikliğin yapılmasından itibaren otuz iş günü içerisinde mali hükümleri
karartılmış kopya olarak Kuruma sunar.
(2)
Kuruluş, BGŞ’lerin gözetim faaliyetlerinin aksatılmadan
yürütülmesi için gerekli tedbirleri alır.
(3) Kuruluş;
a) Kalite
planlarını, uygulama projelerini ve işletmeye alma faaliyetleri
kapsamındaki test prosedürü ve programlarını işin başlamasından
önce ve varsa güncellemeleri, güncellemeye konu iş başlamadan önce ve BGŞ’nin değerlendirmesine
olanak sağlayacak zamanda,
b) BGŞ’nin gözetim
görevini yerine getirebilmesi için gereken diğer bilgi ve belgeleri uygun
ayrıntı ve zamanda,
c) BGŞ’nin görev
kapsamında yer alan faaliyetlere ilişkin tespit edilen uygun olmayan
hususları,
BGŞ’ye iletir
veya iletilmesini sağlar.
(4) BGŞ’nin herhangi
bir nedenle görevini yerine getirememesi durumunda Kuruluş, BGŞ’nin gözetimi
altındaki faaliyetin veya işin durdurularak uygun niteliklere sahip başka
bir BGŞ gözetiminde sürdürülmesini sağlayacak önlemleri alır.
(5) Kuruluş,
faaliyetlerin yürütülmesi sırasında tedarikçilerini, BGŞ’lerin görev,
yetki ve sorumlulukları ile uygulayabileceği tedbirler konusunda
bilgilendirir. Kuruluş ve tedarikçileri, faaliyetin durdurulması da dâhil
olmak üzere BGŞ’lerin kararlarını uygular ve BGŞ’ler tarafından
tespit edilen uygun olmayan hususları zamanında giderir.
(6)
Kuruluş, BGŞ’lerin gözetim faaliyetlerini ilgili hizmet
sözleşmesine uygun bir şekilde yürütmesini kontrol eder.
BGŞ’lerin nitelikleri
MADDE 7- (1)
BGŞ, ISO 9001 veya ISO 19443 standardına göre belgelendirilmiş kalite
yönetim sistemine sahip olmalıdır.
(2) BGŞ
başvurduğu yetki kapsamıyla uyumlu iş deneyimine sahip olmalıdır.
(3) BGŞ, yönetim
sistemi prosedürlerinde insan kaynakları yönetimi ve gözetim
süreçlerini ayrıntılı olarak tanımlar.
(4) BGŞ’nin insan
kaynakları yönetimine ilişkin yönetim sistemi belgeleri arasında;
a) Proje
yönetimine yönelik yeterli sayıda ve tam zamanlı personel istihdam
edilmesini,
b) Gözetim
faaliyetlerinden sorumlu, uygun yetkinliklere ve ilgili faaliyetlerde en az
beş yıl deneyime sahip teknik yönetici veya yöneticiler istihdam
edilmesini,
c) Gözetim
faaliyetlerine ilişkin olarak ilgili faaliyetlerde en az üç yıl deneyimli
ve uygun yetkinliklere sahip yeterli sayıda personel çalıştırılmasını,
ç) Gözetim
faaliyetlerinde görev alacak yeni işbaşı yapan personelin ilgili konuda
deneyimli personel gözetiminde kuramsal ve uygulamalı işbaşı eğitimi
yapmasını,
d) Gözetim
faaliyetlerinde yer alan personelin performans yeterliği açısından ilgili
teknik yönetici tarafından izlenmesini ve izleme sonuçlarına göre
personelin eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesini,
e) Gözetime tabi
faaliyetin gerektirdiği iş yükü artışlarına uyum sağlayabilecek insan
kaynakları sistemini,
f) Bağımsız karar
verme ilkesiyle uyumlu güvenilir personel istihdam edilmesini,
g) İlgili mevzuat
veya standart gereği sertifikalı personel tarafından yürütülmesi gereken
denetim faaliyetlerinde sertifikalı personel istihdamını,
düzenleyen prosedürler
bulunur.
(5) BGŞ’nin insan
kaynakları yönetimi dışındaki süreçlere ilişkin yönetim sistemi belgeleri
arasında;
a) Tedarik
edeceği hizmetin kalitesinin belirlenmesine,
b) Uygunluk
değerlendirmesinin yapılmasına,
c) Denetimlerin
planlanması ve gerçekleştirilmesine,
ç) Uygunsuzluk
yönetimine,
d) Güvenlik
açısından önemli kategoride yer alacak BGŞ’ler için dereceli
yaklaşımın uygulanmasına,
ilişkin prosedürler
ve bunlara ilişkin kayıt ve formlar bulunur.
(6) BGŞ,
faaliyetlerini üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralar kapsamında yer
alan prosedürlere uygun olarak yürütür.
(7) Kuruluş, bu
maddede belirtilen hususlarla çelişmemek koşuluyla BGŞ’nin sağlaması
gereken ilave nitelikler tanımlayabilir.
BGŞ’lerin sorumlulukları
MADDE 8- (1)
BGŞ, gözetim faaliyetleri kapsamındaki görev ve sorumlulukları ile karar
verme bağımsızlığını olumsuz etkileyebilecek taahhüt altına giremez ve
faaliyet, tutum ve davranışlarda bulunamaz. BGŞ, Kurum tarafından bu
Yönetmelik uyarınca kendisine verilen yetkileri paylaşamaz veya devredemez.
(2) BGŞ,
Kuruluşla sözleşme yapması durumunda işin gerektirdiği yetkinliklere sahip
yeterli sayıda personel istihdamını sağlar ve sürdürür. BGŞ’ler, görev
ve sorumlulukları ile orantılı olarak personelinin güvenlik kültürüne sahip
olmasından ve tesisin gerektirdiği emniyet önlemlerine uygun
davranmalarının sağlanmasından sorumludur.
(3) BGŞ’ler,
yetkilendirilmelerine temel teşkil eden yeterlik ve yetkinliklerinin
sürdürülmesinden ve gözetim faaliyetlerinin kalitesinden sorumludur.
(4) BGŞ,
Kuruluşla arasındaki sözleşme kapsamında gerçekleştireceği gözetim
faaliyetlerinde, gerekçelendirmesi ve Kurum tarafından uygun bulunması
hâlinde gerçek veya tüzel kişilerden hizmet alabilir. BGŞ hizmet alacağı
kişilerden beklediği nitelikleri ve bunlara vereceği görev ve
sorumlulukları bu Yönetmelikte kendisi için belirtilen hususlara uygun bir
şekilde belirler. Dışarıdan aldığı hizmetin yeterliğinden ve kalitesinden
BGŞ sorumludur.
(5) BGŞ;
gerektiğinde gerçekleştireceği test, muayene ve ölçüm faaliyetlerinin,
Kuruluşla ya da tedarikçileriyle bağlantısı olmayan, amaca uygun ve geçerli
akreditasyonlara sahip laboratuvarlar veya alanında sertifikalı
kişiler tarafından yürütülmesini sağlar.
(6) BGŞ, gözetim
faaliyetine ilişkin tuttuğu kayıtlar, raporlar ve diğer belgeler için
Kurumun erişim ve denetimine açık bir arşiv oluşturur. BGŞ, bunları asgari
olarak Kurumdan almış olduğu yetki belgesinin geçerlilik süresi boyunca
muhafaza eder. BGŞ’nin bu konudaki yükümlülükleri, yetkisinin
sonlanması, iptali veya verdiği gözetim hizmetinin sonlanması durumunda bu
arşivin elektronik bir kopyasının Kuruma ve Kuruluşa devredilmesiyle sona
erer. Kuruluş, tesis düzenleyici kontrolden çıkarılana kadar bu arşivi
muhafaza eder.
(7) BGŞ, herhangi
bir nedenle görevini yerine getirememesi hâlinde durumu ivedilikle Kuruluşa
ve Kuruma bildirir.
(8) BGŞ, gözetim
faaliyetleri sonlansa dahi gözetim faaliyetleri kapsamında elde ettiği
gizli bilgilerin korunması için gerekli düzenlemeleri yapar.
(9) BGŞ,
Kuruluşla yaptığı sözleşme kapsamında yürüttüğü faaliyetleri, bunların
sonuçlarını ve edinilen deneyimleri özetleyen raporu yılın her çeyreğini
takip eden on beş iş günü içerisinde Kuruma sunar. Bu rapor, takip eden üç
aylık dönemde planlanan denetimlere ilişkin programı da içerir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bağımsız Gözetim Faaliyetleri
Uygunluk
değerlendirmesi
MADDE 9- (1)
BGŞ, faaliyet veya faaliyet kapsamındaki işe ilişkin uygunluk
değerlendirmesini, Kuruluş tarafından sağlanan bilgiler çerçevesinde yapar.
Kuruluş, değerlendirmenin tamamlanması için BGŞ tarafından gerekli görülen
ilave bilgi veya belgeleri sağlar.
(2) Güvenlik
açısından önemli olmayan yapıların uygunluk değerlendirmesi kapsamında BGŞ;
a) Zemin ve temel
etütleri ile inşaat faaliyetlerine ait uygulama projelerinin, teknik
dokümanların ve bu yapıların yangın projelerinin DBL’de yer alan
belgelere, ilgili mevzuat ve standartlara ve teknik gereklere uygunluğunu,
b) İnşaat
faaliyetleri için tutulan kayıtların, kullanılan malzemelerin ve kalite
gereklerinin DBL’de yer alan belgelere, ilgili mevzuat ve
standartlara ve teknik gereklere uygunluğu açısından yeterliğini,
değerlendirir.
(3) Güvenlik
açısından önemli yapıların uygunluk değerlendirmesi kapsamında BGŞ;
a) Zemin ve temel
etütleri ile temel kazılarının, zemin iyileştirme çalışmalarının ve inşaat
faaliyetlerine ait uygulama projelerinin ve teknik dokümanların DBL’de yer
alan belgelere, ilgili standartlara ve teknik gereklere uygunluğunu,
b) İnşaat
sürecinde gerçekleştirilecek test ve muayenelerde görev alacak laboratuvarların akreditasyonlarının
uygunluğunu,
c) İnşaat
faaliyetlerine ilişkin bilgilerin güvenlik analiz raporu ile uyumunu,
ç) İnşaat
faaliyetleri için oluşturulan prosedürlerin, tutulan kayıtların,
kullanılan malzemelerin ve kalite gereklerinin DBL’de yer alan
belgelere, ilgili standartlara ve teknik gereklere uygunluğu açısından
yeterliğini,
değerlendirir.
(4) Ekipman
imalatına ilişkin uygunluk değerlendirmesi kapsamında BGŞ tarafından,
uygunluk değerlendirmesi yapılacak ekipmana uygulanabilirliği de
dikkate alınarak kendisine sunulacak olan;
a) Ekipmana
ilişkin gerekleri içeren teknik şartname ve benzeri belgeler ile tedarik
sözleşmelerinin ekipmanın yeterliğine ilişkin kısımları,
b) Parça ve
montaj çizimleri,
c) Tasarım ve
imalatta kullanılan mevzuat ve standartlar listesi,
ç) Ana malzeme ve
kaynak için muayene, test ve kalite kontrolüne ilişkin dokümanlar,
d) İmalat
sürecinde gerçekleştirilecek muayene, test ve kalite kontrol programları
ile prosedürleri,
e) Ekipman için
gerçekleştirilen sismik dayanım, güvenilirlik, doğrulama, sağlama ve
benzeri hesaplamalar ve analizler ile varsa test veya deney sonuçları,
f) Test, ölçüm ve
muayene yapacak, tasarım ve imalatla ilgili faaliyetleri gerçekleştirecek
kuruluş ve kişiler ile malzeme, yazılım ve diğer hususlar için gerekli
sertifika, akreditasyon ve benzeri yeterlik belgeleri,
DBL’de yer
alan belgelere, ilgili standartlara ve teknik gereklere uygunluk açısından
değerlendirilir.
(5) Tesise özel
olarak imal ettirilmeyip hazır ürün olarak tedarik edilen güvenlik
açısından önemli ekipmanın uygunluk değerlendirmesi kapsamında
BGŞ, ekipmanın nükleer tesiste kullanılabilmesi için DBL’de yer
alan belgelere, ilgili standartlara ve teknik gereklere uygunluğunun
doğrulandığını kontrol eder.
(6) Uygunluk
değerlendirmesine tabi olan yapı ve ekipmandaki değişikliklerin
uygunluk değerlendirmesi kapsamında BGŞ, ilgili değişikliğin DBL’de yer
alan belgelere, ilgili standartlara ve teknik gereklere uygunluğunu
değerlendirir.
(7) Uygunluk
değerlendirme faaliyetleri kapsamında Kuruluş ve BGŞ’nin mutabık
kaldığı ilave hususlar da değerlendirilebilir.
(8) BGŞ, yapmış
olduğu değerlendirme sonuçlarını varsa uygun olmayan hususları da
belirterek bir uygunluk değerlendirme raporuyla Kuruluşa sunar. Uygun
olmayan hususların giderilmesine ilişkin BGŞ’nin olumlu görüşü
alınır.
BGŞ
denetimleri
MADDE
10- (1) BGŞ’nin yapacağı denetimler; varsa ilgili
uygunluk değerlendirmesi raporlarının ve işin kalite planı, uygulama
projeleri ile işletmeye alma faaliyetleri kapsamındaki test prosedürü ve
programlarının BGŞ tarafından incelenmesiyle başlar. BGŞ; kalite planı,
uygulama projeleri veya işletmeye alma faaliyetleri kapsamındaki test prosedürü ve
programları üzerinden işe özel denetim programını dereceli yaklaşımla
belirler, Kuruluşa ve varsa tedarikçiye bildirir. BGŞ; kalite planı,
uygulama projeleri veya işletmeye alma faaliyetleri kapsamındaki test prosedürü ve
programları üzerinden belirlediği denetim noktalarını ve bu noktalara
ilişkin değişiklikleri kayıt altına alır ve Kurumun erişimine açar.
(2) BGŞ,
denetimlerde faaliyete ilişkin bilgi ve belgeleri inceler; izleme, tetkik,
muayene ve ölçümleri yapar; gerekli kontrolleri gerçekleştirir ve sonuçları
izlenebilir olarak kayıt altına alır.
(3) BGŞ
tarafından faaliyetin gerektirdiği durumlarda faaliyetin yürütüldüğü yerde
denetçi hazır bulundurulur ve resmî tatil günleri de dâhil olmak üzere
yılın herhangi bir günü ve günün herhangi bir saatinde denetim yapılabilir.
(4) BGŞ, denetim
sonucunda tespit ettiği uygun olmayan hususları, giderilmek üzere Kuruluşa
raporlar ve Kurumun bilgisine sunar. BGŞ, gerek gördüğü takdirde uygun
olmayan hususlar giderilinceye kadar ilgili işin durdurulmasını Kuruluştan
talep eder. Durdurulmuş işe, ancak BGŞ’nin gerekçeleriyle
birlikte vereceği karar sonrasında devam edilebilir. BGŞ durdurma ve devam
etme kararlarını Kuruma ivedilikle bildirir.
(5) Güvenlik
açısından önemli yapı, sistem ve ekipmanın inşaat, montaj ve
imalat faaliyetlerinin ve faaliyetler kapsamındaki işlerin denetiminde BGŞ;
a) İşleri
gerçekleştiren çalışanların gerekli yeterliklere ve güvenlik kültürüne
sahip olduğunu,
b) İnşaat, montaj
ve imalat faaliyetleri öncesindeki hazırlıkların uygun ve yeterli bir
şekilde tamamlandığını,
c) Çalışma
ortamının ve çevresel şartların iş yapmaya uygunluğunu,
ç) Kullanılan
malzemenin ilgili gereklere uygunluğunu,
d) İnşaat, montaj
ve imalatın, onaylı kalite planlarına, uygulama projelerine ve ilgili prosedürlere uygun
olarak yapıldığını,
e) İnşaat, montaj
ve imalatın yürütüldüğü çalışma ortamlarında istenmeyen malzemelerin
kontrolünün uygun şekilde yapıldığını,
f) Tedarikçilerin
hizmetlerinin kalitesini garanti altına alan sistemin uygunluğunu,
g) İnşaat, montaj
ve imalat sırasında kullanılan ölçüm cihazlarının kalibrasyonunun güncel
olduğunu,
ğ) İnşaat, montaj
ve imalat sırasında kullanılan parçaların izlenebilirliğine ilişkin olarak
uygun işaretleme ve etiketlemenin yapıldığını,
h) Değişikliklerin
gerekli onaylar alınarak ve kayıtlar tutularak ilgili belgelere
yansıtıldığını,
ı) Denetime konu
iş kapsamında ilgili taraflarca tespit edilen uygun olmayan hususların
giderildiğini,
i) Eskime
yönetimine ilişkin faaliyetlerin ilgili plan, program veya prosedürlere uygun
olarak yürütüldüğünü,
j) İmal
edilmiş ekipman ile tedarik edilen mal ve malzemelerin
prosedürlere uygun olarak taşındığını, sahaya girişinin yapıldığını ve
teslim alındığını, depolandığını, korunduğunu ve bakımının yapıldığını,
k) İlgili mevzuat
veya standart gereği sertifikalı personel tarafından yürütülmesi gereken
işlerin uygun ve geçerli sertifikaya sahip personel tarafından yapıldığını,
l) Zeminin
uygunluğunun belirlenmesi ile yapı, sistem ve ekipmanın kabulü
amacıyla gerçekleştirilecek test, ölçüm ve kontrollerin yapıldığını ve
ilgili kayıtların tutulduğunu,
m) Kuruluşla
mutabık kaldığı ilave hususları,
kontrol eder.
(6) Güvenlik
açısından önemli olmayan yapıların inşaat faaliyetlerinin denetiminde BGŞ;
a) İnşaat ve
montaj faaliyetleri öncesindeki hazırlıkların uygun ve yeterli bir şekilde
tamamlandığını,
b) Çalışma
ortamının ve çevresel şartların iş yapmaya uygunluğunu,
c) Kullanılan
malzemenin ilgili gereklere uygunluğunu,
ç) İnşaat ve
montajın onaylı kalite planlarına, uygulama projelerine ve ilgili prosedürlere uygun
olarak yapıldığını,
d) Kullanılan
ölçüm cihazlarının kalibrasyonunun güncel olduğunu,
e) İlgili mevzuat
veya standart gereği sertifikalı personel tarafından yürütülmesi gereken
işlerin uygun ve geçerli sertifikaya sahip personel tarafından yapıldığını,
f) Zeminin
uygunluğunun belirlenmesi ve yapının kabulü amacıyla gerçekleştirilecek
test, ölçüm ve kontrollerin yapıldığını ve ilgili kayıtların tutulduğunu,
g) Denetim
kapsamındaki yapıya ilişkin ilgili taraflarca tespit edilen uygun olmayan
hususların giderildiğini,
ğ)
Değişikliklerin gerekli onaylar alınarak ve kayıtlar tutularak ilgili
belgelere yansıtıldığını,
h) Kuruluşla
mutabık kaldığı ilave hususları,
kontrol eder.
(7) İşletmeye
alma faaliyetlerinin denetiminde BGŞ;
a) İşletmeye alma
faaliyeti için gerekli hazırlıkların faaliyet öncesi uygun ve yeterli bir
şekilde tamamlandığını,
b) Çalışma
ortamının ve çevresel şartların iş yapmaya uygunluğunu,
c) İşleri
gerçekleştiren çalışanların gerekli yeterliklere ve güvenlik kültürüne
sahip olduğunu,
ç) İlgili mevzuat
veya standart gereği sertifikalı personel tarafından yürütülmesi gereken
işlerin uygun ve geçerli sertifikaya sahip personel tarafından yapıldığını,
d) Test prosedürlerinde olabilecek
değişikliklerin DBL’de yer alan belgelere, standartlara ve teknik
gereklere uygunluğunu,
e) Testler
sırasında kullanılan ölçüm cihazlarının kalibrasyonunun güncel
olduğunu,
f) Testlerin
ilgili prosedür ve programlara uygun olarak yapıldığını,
g) Değişikliklerin
gerekli onaylar alınarak ve kayıtlar tutularak ilgili belgelere
yansıtıldığını,
ğ) Denetim
kapsamındaki faaliyet veya işlere ilişkin ilgili taraflarca tespit edilen
uygun olmayan hususların giderildiğini,
h) Test
sonuçlarının kabul ölçütlerine uygunluğunu,
ı) Kuruluşla
mutabık kaldığı ilave hususları,
kontrol eder.
(8) Yapılan her
denetim sonrasında BGŞ, yönetim sisteminde denetime ilişkin tanımlı
kayıtları tutar. Bu kayıtları Kuruluşa, ilgili tedarikçilere ve talep
etmesi hâlinde Kuruma iletir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bağımsız Gözetim Şirketlerinin
Yetkilendirilmesi
Başvuru usulü
MADDE
11- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmek isteyen
şirketler, başvuru dilekçesini ve ekindeki belgeleri, faaliyete başlamayı
öngördüğü tarihi ve Kurumun değerlendirme sürelerini dikkate alarak
zamanında Kuruma sunar. Dilekçede, talep edilen yetki ve kapsamı açık bir
şekilde ifade edilir ve dilekçenin ekinde sunulan belgeler listelenir.
(2) Başvuru
sahipleri, başvurularında sundukları bilgi ve belgelerin içeriğini ve ayrıntı
seviyesini dereceli yaklaşımı esas alarak belirler.
(3) Başvurularda,
belgelerin biri basılı diğeri elektronik ortamda olmak üzere iki kopyasının
sunulması esastır. Basılı kopyanın Kuruma sunulmuş olan elektronik kopyadan
üretilmiş olması ve aynılığı başvuru sahibinin sorumluluğundadır. Başvuru
sahipleri, kopyaların farklı olmasından kaynaklı sonuçlardan dolayı
Kurumdan herhangi bir talepte bulunamaz.
(4) Başvuru
dilekçesinin ve ekinde yer alan belgelerin Türkçe olması esastır. Ancak
Kuruma sunulacak olan belgelerden Kurum tarafından uygun görülenler
İngilizce sunulabilir.
(5) Başvuru
dilekçesi, temsile yetkili kişiler tarafından imzalı ve kaşelenmiş olarak
sunulur.
(6) Başvuru
sahipleri, Kurumun eksik veya yetersiz olduğunu değerlendirdiği hususlar için
yetkilendirme yapılmadan önce veya yapıldıktan sonra talep ettiği ek bilgi
ve belgeleri Kuruma sunar.
(7) Başvuru
sahipleri, sundukları bilgi ve belgelerin doğruluğundan, kalitesinden,
yeterliğinden, tutarlılığından ve varsa çevirilerin aslına uygunluğundan
sorumludur. Sunulan bilgi ve belgelerde yer alan olası bir tutarsızlığın
yol açabileceği sonuçlardan dolayı Kurumdan herhangi bir talepte
bulunulamaz.
(8) Başvuru
sahipleri, başvuru yaptıkları yetkilendirmeye ilişkin Kurum tarafından
belirlenen işlem ve hizmet bedellerini öder.
Başvuru
belgeleri
MADDE
12- (1) Nükleer tesisler için gözetim hizmeti vermek isteyen
şirketler, dilekçe ekinde şirketin;
a) Aktif ve
kayıtlı ticari faaliyet yürüttüğünü gösterir resmî belgeleri,
b) Temsile
yetkili kişilerini gösteren belgeleri ve bu kişilerin yetkili makamlarca
onaylı imza beyannamesini veya sirkülerini,
c) Organizasyon
yapısına, birimlerinin görev, yetki ve sorumluluklarına, teknik
kapasitesine ve talep ettiği yetkiye yönelik benzer deneyimlerine ilişkin
bilgileri,
ç) Sahip olduğu
yönetim sistemi sertifikaları ile ISO 9001 standardına göre alınmış yönetim
sistemi sertifikasının Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen
belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı
Tanınma Antlaşmasında yer alan akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş
belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmiş olduğunu gösterir Türk
Akreditasyon Kurumundan alınan yazıyı,
d) İnsan
kaynakları yönetimine, uygunluk değerlendirmesine, denetimlere ve uygunsuzluk
yönetimine ilişkin düzenleme ve/veya prosedürlerini,
sunarak Kuruma
başvurur.
(2) Güvenlik
açısından önemli kategoride gözetim hizmeti vermek isteyen şirketler,
birinci fıkraya ilave olarak güvenlik kültürünün oluşturulması ve
sürdürülmesi ile bu kapsamda yürütülecek eğitimlerin verilmesi ve dereceli
yaklaşımın uygulanması gibi güvenlikle ilgili hususlara ilişkin düzenleme,
uygulama ve/veya prosedürlerine ilişkin bilgi ve belgeleri de
başvurusuna ekler.
(3) Kurum gerekli
gördüğü takdirde ek bilgi ve belge talep edebilir.
Başvurunun
değerlendirilmesi
MADDE
13- (1) Kurum başvuruyu, başvuru sahibinin talep ettiği yetki
kapsamındaki işleri gerçekleştirebilme yeterliğinin ve bu Yönetmelikte
tanımlı nitelikleri taşıdığının belirlenmesi açısından değerlendirir.
Kurum, başvurunun değerlendirilmesi aşamasında gerekli görmesi hâlinde
yerinde inceleme yapabilir. Değerlendirmeyle tespit edilen eksiklik veya
yetersizliklerin Kurum tarafından uygun görülen süre içerisinde giderilmesi
istenir. Başvuru sahibinin talebi ve Kurumun uygun bulması hâlinde bu süre
altı aya kadar uzatılabilir. Eksikliklerin tamamlandığının tespitine
yönelik tekrar yerinde inceleme yapılmasının gerekmesi durumunda tekrar
yerinde inceleme için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedeli
ödenir. Süresi içerisinde eksiklik veya yetersizliklerin giderilememesi
veya işlem ve hizmet bedelinin ödenmemesi hâlinde başvuru olumsuz
sonuçlandırılır.
Yetki belgesi
ve yetki koşulları
MADDE
14- (1) Kurum tarafından yapılan değerlendirme sonucunda,
başvurunun uygun bulunması hâlinde, başvuru sahibine yetki koşullarını da
içeren yetki belgesi verilir.
(2) BGŞ’lerin yetki
kapsamları verilen yetki belgesinde yer alır.
(3) BGŞ’ler,
yetki belgesinin geçerlilik süresi boyunca Kurum tarafından belirlenen
yetki koşullarına uyar. Kurum güvenlik açısından gerekli görmesi hâlinde
yetki koşullarında değişiklik yapabilir.
(4) BGŞ’ler,
yetki kapsamına ilişkin değişiklik taleplerini ve yetkilendirilmelerine
temel teşkil eden yeterliklerine ve yetkinliklerine ilişkin değişiklikler
ile kurumsal bilgilerine ilişkin değişiklikleri Kuruma bildirir ve Kurumun
gerekli görmesi hâlinde yetki belgesi yenileme başvurusu yapar.
(5) Yetki belgesi
beş yıl süreyle geçerlidir ve devredilemez. Yetki koşullarında yapılacak
değişiklikler yetki belgesinin süresini uzatmaz.
Yetki
belgesinin yenilenmesi
MADDE
15- (1) Herhangi bir nedenle yetki belgesinin yenilenmesi
gerektiğinde BGŞ, talebini ve gerekçesini içeren bir dilekçeyle Kuruma başvurur.
BGŞ, yetki başvurusuyla sunduğu belgelerde değişiklik olması hâlinde bu
belgelerin güncel hâllerini de dilekçesine ekler.
(2) Yapılan
başvuru, 13 üncü madde hükümleri uyarınca değerlendirilir. Başvurusu uygun
bulunan BGŞ’nin yetki belgesi yenilenir. Yetki belgesinin süre
uzatımı dışındaki nedenlerle yenilenmesine ilişkin uygun bulunan
başvurularda yetki belgesi, mevcut belgenin kalan geçerlilik süresi için
yenilenir.
(3) Süre uzatımı
için yetki belgesi yenileme başvurusu, yetki belgesi geçerlilik süresinin
bitiminden önceki altı ay içerisinde yapılır. Başvurusu uygun bulunan BGŞ’nin yetki
belgesi, beş yıl süreyle yenilenir. Süre uzatımı için zamanında başvuru
yapan BGŞ’lerin yetkilerinin geçerlilik süresi Kurumun
değerlendirmesi tamamlanana kadar devam eder.
(4) Süre uzatmak
için zamanında yetki belgesi yenileme başvurusu yapmayan BGŞ’ler,
yetki belgesi yenileme hakkını kaybeder. Ancak, bu Yönetmelik hükümleri
uyarınca yeniden yetki belgesi almak için başvurabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yapı ruhsatı
ve yapı kullanma izni
MADDE
16- (1) Kuruluş, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca yapı ruhsatı ve yapı kullanma izniyle
ilgili form ve belgelerin ilgili bölümlerini imzalar.
(2) Nükleer
tesisler için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni formlarının biçim ve
içerikleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından
Kurumun görüşü alınarak belirlenir.
Denetim ve
yaptırım
MADDE
17- (1) Kuruluşun ve BGŞ’lerin bu Yönetmelik kapsamındaki
faaliyetleri Kurumun denetimine tabidir. Denetime ilişkin hususlarda ilgili
yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
(2)
Yetkilendirilen BGŞ’ler, BGŞ’lere gerçekleştirilen
denetimlere ilişkin Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedellerini
öder.
(3) İlgili
mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı
hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari
yaptırımlara ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.
Öngörülemeyen
durumlar
MADDE
18- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen durumların
oluşması hâlinde, sürecin nasıl ve hangi koşullarla devam edebileceğine
Kurum tarafından karar verilir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE
19- (1) 31/3/2017 tarihli ve 30024 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Nükleer Santrallerin Yapı Denetimi Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta,
birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan Nükleer Santrallerin Yapı Denetimi
Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ MADDE
1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili
mevzuata göre alınmış geçerli yetki belgesine sahip nükleer yapı denetimi
kuruluşları, faaliyetlerine yetki belgelerinin geçerli olduğu süre ve
kapsam içerisinde devam eder. Bu kişilerin yetki belgelerinin yenilenmesine
ilişkin hususlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(2) 17/3/2023 tarihinden
önce nükleer tesisler için Kurum tarafından verilen yetkiler kapsamında
yürütülmekte olan nükleer yapı denetimi faaliyetleri için 19 uncu madde ile
yürürlükten kaldırılan Nükleer Santrallerin Yapı Denetimi Yönetmeliği
hükümleri uygulamaya devam olunur.
(3) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce karara bağlanmamış olan mevcut
yetkilendirme başvuruları, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerine
göre sonuçlandırılır.
(4) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte nükleer güvenlik açısından önemli
yapı, sistem ve bileşenlerin denetimi için yetki belgesine sahip nükleer
yapı denetimi kuruluşlarının nükleer tesislerin işletmeye alma sürecindeki
faaliyetlerin denetiminde yer almak istemeleri ve işletmeye alma sürecine
ilişkin deneyimini gösteren bilgi ve belgeler ile işletmeye alma
denetimlerinde kullanılacak prosedür ve formlarını sunarak
yeterliklerini göstermeleri durumunda; bahse konu nükleer yapı denetim
kuruluşlarının yetki koşullarına, yetki belgelerinin geçerlilik süresiyle
sınırlı olmak üzere işletmeye alma denetimleri dâhil edilir.
Yürürlük
MADDE
20- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
21- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı
yürütür.
|