|
NÜKLEER TESİSLERİN VE
NÜKLEER MADDELERİN
EMNİYETİNE İLİŞKİN
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili düzenleyici
kontrole tabi faaliyetlerin yürütülmesi sırasında alınması gereken emniyet
önlemlerine ilişkin esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde barışçıl amaçlarla
kullanılan nükleer maddeleri ve bu maddeleri çıkarmak, üretmek, işlemek,
kullanmak, bulundurmak, yeniden işlemek veya depolamak üzere
yetkilendirmeye tabi tesisleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun
3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 5 inci maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Anahtar:
Mekanik, kartlı, biyometrik, lazer optik, elektronik ve benzeri kilit açma
mekanizmalarını,
b) Bilgi
güvenliği: Bilgilerin gizliliğinin, bütünlüğünün ve erişilebilirliğinin
sağlanmasını,
c) Bilmesi
gereken ilkesi: Bir konuyu veya işi sadece görev veya sorumlulukları gereği
öğrenmekle, incelemekle, gereğini yerine getirmekle ve korumakla yükümlü
bulunanların yetkileri düzeyinde bilgi sahibi olmasını ve nüfuz etmesini,
ç) Dereceli
yaklaşım: Bir faaliyetin emniyet açısından önemi ve sebep olabileceği
risklerle orantılı olarak yürütülmesini, yönetilmesini ve düzenleyici
kontrolünü,
d) Düzenleyici
kontrol: Bu Yönetmelik kapsamındaki nükleer tesislerle ve nükleer
maddelerle ilgili faaliyetlere ilişkin olarak Kurumun yürüttüğü düzenleme,
yetkilendirme, değerlendirme ve denetleme faaliyetleri ile yaptırımların
uygulanmasını,
e) Emniyet:
Nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj,
yetkisiz erişim ve diğer kötü niyetli girişimleri engellemek, tespit etmek
ve gerektiğinde müdahale etmek üzere fiziksel koruma önlemleri ile bilgi
güvenliğini ve siber güvenliği sağlamaya yönelik önlemlerin alınmasını ve
bu önlemlerin etkinliğinin sürdürülmesini,
f) Emniyet
kültürü: Emniyeti desteklemek, güçlendirmek ve sürdürmek amacıyla kişilerin
sahip olması gereken özellikler, tutumlar ve davranışlar bütününü,
g) Fiziksel
bariyer: Yetkisiz erişimi engellemek veya geciktirmek üzere tasarlanan ve
erişim kontrolünü tamamlayan duvarı, çiti ve benzeri düzenekleri,
ğ) Fiziksel
koruma sistemi: Nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan
hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer kötü niyetli girişimleri
engellemek, tespit etmek ve gerektiğinde müdahale etmek üzere oluşturulan,
etkinliği ve yeterliliği sürekli analiz edilen ve güncellenen idari, teknik
ve organizasyonel bütünleşik önlemleri içeren geniş kapsamlı koruma
sistemini,
h) Güvenilirlik
teyidi: Kişiye ilgili mevzuat uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv
araştırması yapılmasını ve yetkilendirilen kişi tarafından kişinin istihdam
edilmesinde sakınca bulunmamasını,
ı) Hayati alan:
Korunan alanın içerisinde bulunan ve sabotaja maruz kalması durumunda
doğrudan veya dolaylı olarak yüksek radyolojik sonuçlara sebebiyet
verebilecek yapı, sistem ve bileşenlerin veya nükleer maddelerin bulunduğu
alanı,
i) Hırsızlık:
Kendisine ya da başkasına yarar sağlamak maksadıyla nükleer maddelerin
yetkisiz veya kötü niyetli kişilerce bulunduğu yerden alınmasını,
j) İç alan:
Korunan alanın içerisinde bulunan ve Ek-1’de yer alan I. sınıf nükleer
maddelerin bulunduğu, kullanıldığı veya depolandığı alanı,
k) İç tehdit:
Nükleer tesislere ve nükleer maddelere veya bunlarla ilgili hassas
bilgilere erişim yetkisine sahip olan ve bunlara yönelik kötü niyetli eyleme
teşebbüs eden veya kötü niyetli eylemleri kolaylaştıran kişiyi,
l) İzinsiz giriş:
Hırsızlık, sabotaj veya diğer kötü niyetli bir amaçla nükleer tesislere
veya nükleer maddelerin bulunduğu yerlere erişim eylemini,
m) Kısıtlı erişim
alanı: Nükleer tesisler ile Ek-1’de yer alan III. sınıf nükleer maddelerin
bulunduğu, kullanıldığı veya depolandığı, erişimin sınırlandırıldığı alanı,
n) Korunan alan:
Kısıtlı erişim alanı içerisinde bulunan, sabotaja hedef olabilecek
unsurları içeren veya Ek-1’de yer alan II. sınıf nükleer maddelerin
bulunduğu, kullanıldığı veya depolandığı alanı,
o) Kurum: Nükleer
Düzenleme Kurumunu,
ö) Merkezi Alarm
İstasyonu (MAİ): Alarmların tam ve sürekli olarak izlendiği ve
değerlendirildiği, nükleer tesis yönetimi, özel güvenlik görevlileri,
emniyete ilişkin sorumluluğu bulunan diğer personel ile kolluk kuvvetleri
arasında haberleşmeyi sağlayan mekânı,
p) Özel güvenlik
görevlisi: 10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair
Kanun kapsamında görev yapan silahlı veya silahsız özel güvenlik
görevlisini,
r) Sabotaj:
Nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan, radyoaktif maddelerin
salımına sebep olmak veya radyasyona maruz bırakmak suretiyle doğrudan veya
dolaylı olarak çalışanların, halkın ve çevrenin sağlık ve güvenliğini
tehlikeye sokabilecek kasıtlı eylemi,
s) Saha: Nükleer
tesisin yer aldığı, etrafı fiziksel bariyerlerle çevrili, giriş ve çıkışı
kontrollü olan ve Kurum onayına tabi alanı,
ş) Siber
güvenlik: Fiziksel koruma sisteminde, nükleer madde sayım ve kontrol
sisteminde ve güvenliğe ilişkin sistemlerde yer alan bilgisayarların,
bilgisayar tabanlı sistemlerin, elektronik iletişim araçlarının, ağların ve
verilerin; siber saldırılara, çıkar amaçlı kullanıma ve benzeri kötü
niyetli girişimlere karşı korunmasını,
t) Siber olay:
Siber güvenliğin ihlal edilmesini veya ihlal edilmesine yönelik teşebbüste
bulunulmasını,
u) Tasarıma esas
tehdit (TET): Fiziksel koruma sisteminin tasarımına ve değerlendirilmesine
temel teşkil eden, nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan
hırsızlıkla, sabotajla, yetkisiz erişimle ve diğer kötü niyetli
girişimlerle sonuçlanabilecek tehdidi,
ü) TET Belgesi:
Tasarıma esas tehdidi içeren “Gizli” gizlilik derecesini haiz belgeyi,
v) TET Komisyonu:
Kurum, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, İçişleri Bakanlığı, Millî
Savunma Bakanlığı, Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığı, nükleer
santraller için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve ilgili diğer
bakanlık, kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan komisyonu,
y) Yetkilendirilen
kişi: Bu Yönetmelik kapsamındaki bir faaliyetin yürütülmesi için Kurum
tarafından kendisine lisans, izin veya yetki belgesi verilen gerçek veya
tüzel kişiyi,
z) Yüksek
radyolojik sonuç: Nükleer tesislerde gerçekleşebilecek bir sabotaj
sonucunda 16/6/2023 tarihli ve 32223 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Radyasyon Acil Durumlarının Yönetimi Hakkında Yönetmelikte belirtilen
Ulusal Radyasyon Acil Durum Planında yer alan ihtiyati koruyucu eylemlerin
uygulanmasını gerektiren doz seviyelerinin aşılmasına sebebiyet verebilecek
radyolojik sonucu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler ve Hükümler
Genel ilkeler
MADDE 5- (1)
Nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili faaliyetlerin yürütülmesi
sırasında emniyetin sağlanmasında asıl sorumluluk yetkilendirilen kişiye
aittir.
(2)
Yetkilendirilen kişi, emniyetin sağlanmasında bu Yönetmelik uyarınca
fiziksel koruma sistemi kurup etkin bir şekilde işleterek nükleer tesisleri
ve nükleer maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve
diğer kötü niyetli girişimlerin önlenmesini, olasılıklarının ve etkilerinin
en aza indirilmesini, nükleer maddenin çalınması veya kaybolması durumunda
ilgili mercilerin en kısa sürede bilgilendirilmesini sağlayarak halkın,
çevrenin ve gelecek nesillerin korunmasını sağlar.
(3) Nükleer
tesislerin ve nükleer maddelerin emniyetine ilişkin Kurum tarafından
yapılan düzenleyici kontrol faaliyetlerinde dereceli yaklaşım esas alınır.
(4) Nükleer
tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili faaliyetleri yürüten kişilerin
emniyet kültürüne sahip olmaları gerekir.
(5) Nükleer
tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili faaliyetleri yürüten kişiler,
emniyet, güvenlik ve nükleer güvence unsurlarını birlikte analiz eder ve
birbirlerinin etkinliklerini zayıflatmayacak şekilde fiziksel koruma
sistemini tasarlar ve işletir.
(6) Nükleer
tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili faaliyetleri yürüten kişiler, kötü
niyetli kişilerin amacını gerçekleştirmesini önlemek veya bu kişileri
caydırmak için çoklu engeller oluşturarak derinliğine savunmayı uygular.
Nükleer madde
sınıfları
MADDE 6- (1)
Yetkilendirilen kişi, yetkilendirildiği faaliyetle ilgili nükleer maddeleri
Ek-1’de yer alan tabloya göre sınıflandırır. Bu sınıflandırmaya göre, III.
sınıf nükleer maddeler kısıtlı erişim alanında, II. sınıf nükleer maddeler
korunan alanda, I. sınıf nükleer maddeler iç alanda bulundurulur,
kullanılır veya depolanır.
(2) Ek-1’de yer
alan tablodaki sınıflandırmaya dâhil olmayan miktarlardaki nükleer maddeler
ile doğal uranyum, tüketilmiş uranyum ve toryumun emniyetinin sağlanması
için alınması gereken emniyet önlemleri Kurum tarafından belirlenir.
Tasarıma esas
tehdit
MADDE 7- (1)
TET Komisyonu Kurum koordinasyonunda kurulur ve Komisyonun çalışma usul ve
esasları Kurum tarafından belirlenir.
(2) İlgili
mevzuat kapsamında Kurum tarafından yetkilendirmeye tabi tutulan ve Ek-1’de
yer alan tabloya göre sınıflandırılmış nükleer maddeleri içeren tesisler
için dereceli yaklaşım esas alınarak TET Komisyonu tarafından TET Belgesi
düzenlenir. TET Belgesi, yetkilendirilen kişiye Kurum tarafından
bildirilir.
(3) Nükleer
hammadde işleme tesisleri ve madenler için TET Belgesi düzenlenmez.
(4) TET Belgesi,
TET Komisyonunda yer alan bakanlık, kurum ve kuruluşlardan herhangi birinin
gerekli görmesi hâlinde veya en geç üç yılda bir TET Komisyonu tarafından
değerlendirilir ve gerekiyorsa güncellenir. Güncellenen TET Belgesi,
yetkilendirilen kişiye Kurum tarafından bildirilir.
(5)
Yetkilendirilen kişi TET’i esas alarak fiziksel koruma sistemini tasarlar
ve işletir.
(6) TET Belgesi,
TET Komisyonunda yer alan bakanlık, kurum, kuruluşlar ile yetkilendirilen
kişi tarafından gizlilik derecesine göre korunur ve bilmesi gereken
ilkesine uygun olarak paylaşılır ve kullanılır.
İş birliği
MADDE 8- (1)
Nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili faaliyetlerin yürütülmesi
sırasında emniyetin sağlanması amacıyla yetkilendirilen kişi, kolluk
kuvvetleri ve ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapar. Nükleer
santraller için iş birliği, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının
koordinasyonunda gerçekleştirilir.
(2) Nükleer
tesislerin Kurum tarafından belirlenen yetkilendirme süreçleri için,
yetkilendirilen kişi ve kolluk kuvvetleri arasında iş birliği protokolleri
imzalanır. Bu protokollerde;
a) Özel güvenlik
görevlileri ve kolluk kuvvetlerinin emniyetin sağlanmasıyla ilgili görev,
yetki ve sorumlulukları,
b)
Yetkilendirilen kişi tarafından kolluk kuvvetlerine sağlanacak nükleer
tesise özgü eğitimlere ve kolluk kuvvetleri ile ortaklaşa yürütülecek
tatbikatlara ilişkin hususlar,
c) Emniyetin
sağlanmasında iş birliğine yönelik kolluk kuvvetlerinin taleplerinin
karşılanmasına ilişkin hususlar,
ç) Kolluk
kuvvetlerinin kullanacağı yapı ve sistemlerin kurulması ile kolluk
kuvvetleri, özel güvenlik görevlileri ve MAİ personeli arasında kurulacak
haberleşme ve iletişim sistemlerine ilişkin hususlar,
d) Emniyetin
sağlanmasına yönelik iş birliği yapılması gereken diğer hususlar,
net bir şekilde
tanımlanır.
Tatbikat
MADDE 9- (1)
Yetkilendirilen kişi, fiziksel koruma sisteminin yeterliliğinin ve
etkinliğinin değerlendirilmesi ve iş birliğinin güçlendirilmesi amacıyla
kolluk kuvvetleriyle yılda en az bir defa tatbikat gerçekleştirir ve
tatbikatla ilgili sonuç raporlarını “Hizmete Özel” gizlilik derecesiyle en
geç on beş iş günü içinde Kuruma sunar. Sonuç raporunda yer alan tespitler
doğrultusunda, yetkilendirilen kişi tarafından emniyete yönelik gerekli
görülen düzeltici ve önleyici faaliyetler mümkün olan en kısa sürede yerine
getirilir. Bu doğrultuda Kuruma sunulan planlarda değişiklik olması
durumunda planlar güncellenerek Kuruma sunulur.
Raporlar
MADDE
10- (1) Yetkilendirilen kişi, nükleer tesisleri ve nükleer
maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer kötü
niyetli girişimleri, gerekli önlemlerin alınmasını sağlayarak derhâl
Kuruma, ilgili valiliğe ve ilgili kolluk kuvvetlerine bildirir. Olayla
ilgili alınan ve alınması planlanan önlemleri de içeren ayrıntılı rapor en
geç üç iş günü içinde yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma, ilgili
valiliğe ve ilgili kolluk kuvvetlerine sunulur.
(2)
Yetkilendirilen kişi nükleer tesislere ve nükleer maddelere karşı kötü
niyetli bir girişimden şüphelendiğinde, gerekçeleriyle birlikte durumu
derhâl Kuruma ve ilgili kolluk kuvvetlerine bildirir ve bu durumu en geç üç
iş günü içinde Kuruma, ilgili valiliğe ve ilgili kolluk kuvvetlerine rapor
eder.
Bilgi
güvenliği ve siber güvenlik
MADDE
11- (1) Emniyete ilişkin bilgi güvenliğinin ve siber güvenliğin
sağlanmasından yetkilendirilen kişi sorumludur.
(2) Gizlilik
derecesine sahip bilgi ve belgeler ile bu bilgi ve belgelere erişim
yetkisine sahip olacak personel, yetkilendirilen kişi tarafından
belirlenir.
(3) Fiziksel
koruma sisteminde yer alan bilgisayar ve bilgisayar tabanlı sistemlere
internet bağlantısı yapılmaz. Bu bilgisayarlar ile bilgisayar tabanlı
sistemler, elektronik iletişim araçları ve ilgili cihazlar kötü niyetli
girişimlere karşı korunur.
(4) Kurum
tarafından belirlenen nükleer tesisler için, siber güvenliğe ilişkin plan
veya programlar yetkilendirilen kişi tarafından hazırlanır ve “Hizmete Özel”
gizlilik derecesiyle Kuruma sunulur. Planların biçim ve içeriği dereceli
yaklaşım esasına göre Kurum tarafından belirlenir.
(5)
Yetkilendirilen kişi siber olaylara müdahale yönetim sistemini kurmakla ve
bu kapsamda siber olayı en kısa sürede tespit etmekle ve siber olaylara
müdahale ekiplerine ve ilgili birim, kurum ve kuruluşlara bildirmekle;
etkin şekilde siber olaya müdahale etmekle; siber olayın etkilerini
hafifletmeye ve siber olaydan etkilenen sistemleri kurtarmaya yönelik
önlemleri almakla yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Emniyete İlişkin Planlar
Planlara
ilişkin genel hususlar
MADDE
12- (1) Ek-1’de yer alan tabloya göre sınıflandırılmış nükleer
maddeleri içeren yetkilendirmeye tabi tesisler için, emniyet önlemlerini
içeren inşaat emniyet planı ve nükleer emniyet planı yetkilendirilen kişi
tarafından hazırlanır ve “Gizli” gizlilik derecesiyle Kuruma sunulur.
Planların biçim ve içeriği dereceli yaklaşım esasına göre Kurum tarafından
belirlenir.
(2) İnşaat
emniyet planı ve nükleer emniyet planı, Kurum tarafından değerlendirilir.
Bu değerlendirme sürecinde nükleer santraller için İçişleri Bakanlığı,
Millî Savunma Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Millî
İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığı ve Kurumun uygun gördüğü ilgili diğer
bakanlık, kurum ve kuruluşların görüşleri alınır. Nükleer santrallerin
dışındaki nükleer tesisler için Kurumun gerekli görmesi durumunda ilgili
kurum ve kuruluşların görüşleri alınır. Değerlendirme sonucunda planlarda
değişiklik veya düzeltme yapılmasına karar verilmesi hâlinde, değerlendirme
sonuçları yetkilendirilen kişiye bildirilir ve gerekli değişiklik veya
düzeltmeleri yapması istenir. Yetkilendirilen kişi, değerlendirme
sonuçlarında belirtilen değişiklik veya düzeltmeleri dikkate alarak
planları hazırlar ve Kuruma yeniden sunar.
(3) Planlar,
Kurum tarafından uygun bulunması hâlinde uygulanır. Kurum tarafından
verilen uygunluk, emniyete ilişkin sınır ve koşullar içerebilir. Planlarda
yer alan emniyet önlemlerinin alınması, planların uygulanması,
uygulamaların düzenli olarak izlenmesi, gerektiğinde iyileştirme yapılması
ve değişikliklerin Kuruma bildirilmesi yetkilendirilen kişinin
sorumluluğundadır.
(4) TET’in
değişmesi veya planların uygulanmasını etkileyecek bir değişikliğin
oluşması hâlinde, planlar yetkilendirilen kişi tarafından Kurumun
belirlediği süre içerisinde güncellenir ve değerlendirilmek üzere Kuruma
sunulur.
İnşaat emniyet
planı
MADDE
13- (1) İnşaat emniyet planı, saha hazırlanmasına ilişkin iznin
alınmasından sahaya nükleer madde getirilmesine kadar olan süreçte alınacak
emniyet önlemlerini içerir.
(2) Saha
hazırlanmasına ilişkin iznin alınmasından sahaya nükleer madde
getirilmesine kadar olan süreçte alınması gereken emniyet önlemlerinin
belirlenmesi amacıyla ilgili tehditler TET Komisyonu tarafından belirlenerek
Kurum tarafından yetkilendirilen kişiye iletilir. Yetkilendirilen kişi,
alınan emniyet önlemlerini ve diğer bilgileri içeren inşaat emniyet
planını, saha hazırlama izni başvurusu sırasında Kuruma sunar.
(3) Nükleer
hammadde işleme tesisleri ve madenler için inşaat emniyet planı
hazırlanmaz.
Nükleer
emniyet planı
MADDE
14- (1) Nükleer emniyet planı, sahaya nükleer madde
getirilmesinden sahanın düzenleyici kontrolden çıkartılmasına kadar olan
süreçte alınacak emniyet önlemlerini içerir.
(2) TET Belgesi
iletilen tesisler için nükleer emniyet planı, yetkilendirilen kişi
tarafından TET esas alınarak hazırlanır.
(3)
Yetkilendirilen kişi, inşaat izni başvurusu sırasında gerekli bilgileri
içeren nükleer emniyet planını Kuruma sunar.
(4) Nükleer
emniyet planının Kurum tarafından uygun görülmesini müteakip fiziksel
koruma sistemine ilişkin teknik bileşenlerin işletme testleri
gerçekleştirilir.
(5) Sahaya
getirilecek nükleer maddenin emniyetine ilişkin nükleer emniyet planında
yer alan önlemler uygulanmaya başlanmadan nükleer madde sahaya getirilemez.
(6) Reaktör
içeren nükleer tesisler için kısıtlı erişim alanının, korunan alanın, iç
alanın ve hayati alanın emniyetine ilişkin nükleer emniyet planında yer
alan önlemler uygulanmaya başlanmadan reaktöre yakıt yüklenemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yetkilendirilen Kişinin
Yükümlülükleri ve Önlemler
Yetkilendirilen
kişinin yükümlülükleri
MADDE
15- (1) Yetkilendirilen kişi, emniyetin sağlanmasına ilişkin
olarak;
a) Nükleer
tesislerin ve nükleer maddelerin hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve
diğer kötü niyetli girişimlere karşı emniyetini sağlamak üzere dereceli
yaklaşım esasına göre gerekli önlemleri almak, sahanın emniyetini sağlamak
ve fiziksel koruma sistemini kurmakla,
b) Bu Yönetmelik
kapsamındaki planları ve programları hazırlamak ve iş birliği
protokollerini yapmakla,
c) Nükleer
maddeleri sınıflarına göre belirlenen alanlarda bulundurmak, kullanmak ve
depolamakla,
ç) Bilgi
güvenliğini ve siber güvenliği sağlamakla,
d) Kısıtlı erişim
alanı, korunan alan, iç alan ve hayati alana ilişkin bu Yönetmelikte
belirtilen emniyet önlemlerini almakla,
e) Kısıtlı erişim
alanına, korunan alana, iç alana, hayati alana, nükleer maddenin bulunduğu
yerlere veya gizlilik derecesine sahip bilgi ve belgelere erişim yetkisine
sahip olacak personeli emniyet kültürüne sahip, güvenilirlik teyidi
sağlanmış kişilerden seçmekle, nükleer tesislerde kısıtlı erişim alanı için
üç yılda bir, korunan alan için iki yılda bir, iç alan ve hayati alan için
her yıl güvenilirlik teyidi için gerekli işlemleri gerçekleştirmekle,
f) Nükleer
tesislere ve nükleer maddelerin bulunduğu yerlere veya bilmesi gereken
ilkesine uygun olarak nükleer tesisler ve nükleer maddelerle ilgili
bilgilere erişim sağlayacak kişilerin sayısını sınırlandırmakla,
g) Tehdit
durumunda dahi fonksiyonlarını yerine getirebilecek özelliklere sahip ve bu
Yönetmelikte belirtilen şekilde MAİ kurmakla ve işletmekle,
ğ) MAİ’deki
işletme personeli, özel güvenlik görevlileri ve kolluk kuvvetleri arasında
iş birliğine ve sorumluluk paylaşımına ilişkin hususları iş birliği
protokolleriyle belirlemekle,
h) MAİ’yi,
izinsiz girişi tespit etmeye yönelik dedektörleri, alarm sistemlerini ve
iletişim hatlarını korumakla,
ı) Kolluk
kuvvetlerinin gerektiğinde olaya zamanında müdahale edebilmesini sağlayacak
önlemleri almakla,
i) İlgili
mevzuatla tanımlanan gereklilikleri sağlayan, emniyet konusunda yetkin,
deneyimli ve yeter sayıda özel güvenlik görevlisi ve ilgili diğer personeli
görevlendirmekle,
j) Nükleer tesis
çalışanlarını yılda en az bir defa, yaptıkları işlere ve bilmesi gereken
ilkesine uygun olarak, emniyet konusunda düzenli olarak eğitmekle,
k) Nükleer tesise
özgü emniyete ilişkin ve gerekli görülen diğer konularda görev ve
sorumluluklarına uygun olarak özel güvenlik görevlilerini yılda en az bir
defa eğitmekle ve emniyetin sağlanmasında iş birliğine yönelik kolluk
kuvvetlerine yılda en az bir defa eğitim olanağı sağlamakla,
l) Bu
Yönetmelikte belirtildiği şekilde tatbikat yapmakla,
m) İletişim ve
izinsiz girişi tespit etme ve değerlendirme sistemlerinin yanı sıra
fiziksel koruma sisteminin diğer bileşenlerinin kesintisiz çalıştığını
teyit etmek ve bu bileşenlerin performansını en fazla altı ayda bir test
etmek ve yetersizlik tespit edilmesi durumunda gerekli düzeltici faaliyetleri
en kısa sürede yerine getirmekle,
n) İç tehdide
karşı gerekli önlemleri almakla,
o) Sahanın
kısıtlı erişim alanının dışındaki alanları kapsaması durumunda ilgili
mevzuat uyarınca bu alanlar için gerekli emniyet önlemlerini almakla,
ö) Bu Yönetmelik
hükümleri kapsamındaki kayıtları tutmak, raporları düzenlemek ve ilgili
bildirimleri Kuruma yapmakla,
p) Emniyete
ilişkin, 27/4/2022 tarihli ve 31822 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve Radyoaktif Atık Tesislerinde
Yönetim Sistemi Yönetmeliği hükümleri uyarınca yönetim sistemini oluşturmak
ve uygulamakla,
yükümlüdür.
Merkezi Alarm
İstasyonu
MADDE
16- (1) Ek-1’de yer alan tabloya göre sınıflandırılmış nükleer
maddeleri içeren nükleer tesisler için yetkilendirilen kişi tarafından MAİ
kurulur ve işletilir.
(2) MAİ’nin
korunan alan içerisinde konuşlandırılması esastır. Yetkilendirilen kişi
tarafından işlevini etkin bir şekilde yerine getirebileceği farklı bir
yerin talep edilmesi ve Kurum tarafından uygun bulunması durumunda MAİ
korunan alan dışında da konuşlandırılabilir. Nükleer santrallerde MAİ
işlevini görecek nitelikte yedek bir alarm istasyonu da kurulur.
(3) MAİ’ye
erişim, yetkilendirilen kişinin görevlendirdiği, güvenilirlik teyidi
sağlanmış personelle sınırlandırılır. MAİ’de sürekli ve yeter sayıda
personel bulundurulur.
(4)
Yetkilendirilen kişi, kuracağı fiziksel koruma sistemiyle; 18/12/1981
tarihli ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu
ve ilgili diğer mevzuat uyarınca sınırlandırılmış, emniyeti sağlamakla
yükümlü olduğu alana ait ilgili verileri toplar. Bu kapsamda elde edilen
tüm veriler eş zamanlı olarak MAİ’ye iletilir.
(5) Alarmların
izlenmesi, değerlendirilmesi ve müdahaleyle ilgili tüm verilerin kayıtları
en az beş yıl süreyle MAİ’de yer alan arşivde muhafaza edilir.
(6) MAİ’ye
iletilen kamera kayıtlarından kısıtlı erişim alanına ilişkin kayıtlar en az
bir ay, korunan alanlara, hayati alanlara ve iç alanlara ilişkin kayıtlar
en az altı ay muhafaza edilir. Bu süreler, nükleer santraller dışındaki
tesisler için, talep edilmesi durumunda dereceli yaklaşım esasına göre
Kurum tarafından değiştirilebilir.
Kısıtlı erişim
alanında alınması gereken asgari emniyet önlemleri
MADDE
17- (1) Kısıtlı erişim alanında, yetkilendirilen kişi tarafından
asgari aşağıdaki emniyet önlemleri alınır:
a) Kısıtlı erişim
alanına erişim noktalarının mümkün olan en az sayıda olması sağlanır ve bu
alana sadece erişim yetkisi tanınan kişiler erişim sağlayabilir. Giriş ve çıkış
yapan kişilerin kimlikleri doğrulanır ve kayıt altına alınır. Bu kişilere
geçiş kartları verilir ve geçiş kartları kısıtlı erişim alanında
bulunulduğu sürece görünecek şekilde taşınır.
b) İzinsiz
girişin tespiti, görüntülenmesi ve kaydı için gerekli önlemler alınır.
Giriş ve çıkışlar kontrol altında tutulur, yazılı ve görüntülü kayıt altına
alınır.
c) Giriş veya
çıkış yapan kişiler, araçlar ve paketler aranır. Yetkilendirilen kişi ile
kolluk kuvvetlerinin birlikte belirleyeceği yasak eşya, kısıtlı erişim
alanına sokulmaz.
ç) Kısıtlı erişim
alanının çevresi fiziksel bariyerlerle çevrilir. Nükleer santrallerde
kısıtlı erişim alanının çevresi çift fiziksel bariyerle çevrilir.
d) Özel güvenlik
görevlilerinin ve gerekli hâllerde kolluk kuvvetlerinin görevlerini yerine
getirebilmeleri için gerekli şartlar sağlanır.
e) Özel güvenlik
görevlileri tarafından devriye hizmetleri yürütülür.
f) Özel güvenlik
görevlilerince veya MAİ personelince kolluk kuvvetlerine iş birliği
protokolüne uygun olarak rapor verilir.
g) Nükleer
maddelerin bulundurulduğu alanlar için çoğaltılması zor olan anahtar
tipleri ve karmaşık şifre kombinasyonları kullanılır. Bu alanlara erişim
geçmişi ve anahtar kontrolü için gerekli düzenlemeler yapılır ve ilgili
kayıtlar tutulur. Şifreler belirli aralıklarla değiştirilir, şüphe
duyulması durumunda kilitler, anahtarlar ve şifreler derhâl değiştirilir.
ğ) Geçici hizmet
personeline ve diğer ziyaretçilere, bu alanlara erişim yetkisi olan
personel tarafından nezaret edilir.
h) Nükleer
maddenin nükleer tesis içinde yerinin değiştirilmesi durumunda; nükleer
maddenin sınıfına göre muhafaza edilmesi, sürekli gözetim altında tutulması
ve nükleer maddenin, konteynerlerin ve kullanıldıysa mühürlerin
bütünlüğünün korunduğunun doğrulanması için gerekli önlemler alınır.
ı) Nükleer
maddenin nükleer tesis içinde devir tesliminde, olağanüstü bir durumun veya
hırsızlığın olup olmadığının tespiti, raporlanması ve gerekli kayıtların
tutulmasına yönelik düzenlemeler yapılır.
Korunan
alanlarda alınması gereken asgari emniyet önlemleri
MADDE
18- (1) Kısıtlı erişim alanında alınan emniyet önlemleri,
yetkilendirilen kişi tarafından korunan alanlarda da alınır. Bu önlemlere
ek olarak;
a) Korunan
alanlara erişim noktalarının mümkün olan en az sayıda olması sağlanır ve bu
alanlara sadece erişim yetkisi tanınan kişiler erişim sağlayabilir.
b) Korunan alanın
çevresinde yeterince aydınlatılan boş ve açık alanların bulunması sağlanır,
çevresi fiziksel bariyerlerle çevrilir ve izinsiz girişi tespit etmeye
yönelik dedektörler ve kameralar yerleştirilir. Kurumun uygun görüşü
alınarak binanın duvarları da fiziksel bariyer olarak tanımlanabilir.
c) Dedektörler
veya kameralar tarafından tespit edilen olayları zamanında değerlendirmek
üzere alarm sistemi kurulur.
ç) Giriş veya
çıkış yapan kişiler, araçlar ve paketler aranır.
d) Korunan
alanlara hususi motorlu taşıt giremez. Bu alanlara erişim, nükleer tesise
özel araçlarla yapılır.
e) Acil durum
tatbikatı, bakım, onarım veya başka bir sebeple nükleer tesisin düzenli
işleyişinin dışına çıkıldığı durumlar için erişim kontrolüne yönelik
gerekli düzenlemeler yapılır. Bu durumlar sonrasında yetkisiz veya kötü
niyetli bir girişimin olup olmadığının tespitine yönelik inceleme ve
değerlendirmeler yapılır, gerekli önlemler alınır.
f) Hırsızlığa ve
sabotaja karşı ek önlemler uygulanır.
İç alanlarda
alınması gereken asgari emniyet önlemleri
MADDE
19- (1) Korunan alanlarda alınan emniyet önlemleri,
yetkilendirilen kişi tarafından iç alanlarda da alınır. Bu önlemlere ek
olarak;
a) İç alanlar,
çalışan trafiğinin fazla olduğu yerlerin yakınında kurulamaz.
b) İç alanlara
erişim noktalarının mümkün olan en az sayıda olması sağlanır ve bu alanlara
sadece erişim yetkisi tanınan kişiler erişim sağlayabilir. İç alanlarda
aynı anda en az iki kişi bulunur ve faaliyetlerini birbirlerinin gözetimi
altında yürütürler.
c) İç alanı
oluşturan yapı ya da yapıların tavanı, duvarları ve zemini izinsiz girişi
engelleyecek şekilde tasarlanır ve inşa edilir. Acil çıkış noktaları ve
giriş yapılabilecek diğer yerler izinsiz girişi tespit etme ve
değerlendirme sistemleriyle donatılır.
ç) İç alanlarda
nükleer maddelerin bulundurulduğu yerler kilitli tutulur ve bu yerlerde
çalışanların olmadığı zamanlarda alarm sistemleri aktif hâle getirilir.
Kilitlerin anahtarları sınırlı sayıda bulundurulur ve sadece korunan alan
içinde muhafaza edilir.
d) İç alanlar
sürekli gözetim altında tutulur.
Hayati
alanlarda alınması gereken asgari emniyet önlemleri
MADDE
20- (1) Korunan alanlarda alınan emniyet önlemleri, yetkilendirilen
kişi tarafından hayati alanlarda da alınır. Bu önlemlere ek olarak;
a) Hayati
alanlara erişim noktalarının mümkün olan en az sayıda olması sağlanır ve bu
alanlara sadece erişim yetkisi tanınan kişiler erişim sağlayabilir.
b) Hayati alanı
oluşturan yapı ya da yapıların tavanı, duvarları ve zemini izinsiz girişi
engelleyecek şekilde tasarlanır ve inşa edilir. Acil çıkış noktaları ve
giriş yapılabilecek diğer yerler izinsiz girişi tespit etme ve
değerlendirme sistemleriyle donatılır.
c) Hayati alanlarda
çalışanların olduğu zamanlarda yetkisiz faaliyetlerin zamanında tespit
edilmesine yönelik önlemler alınır. Bu alanlarda çalışanların olmadığı
zamanlarda, bu alanlara yetkisiz erişimi engelleyecek önlemler alınır ve
alarm sistemleri aktif hâle getirilir.
ç) Tek başlarına
veya birlikte sabotaja maruz kaldıklarında doğrudan veya dolaylı olarak
yüksek radyolojik sonuçlara sebebiyet verebilecek nükleer maddelerin ve
güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenlerin analizleri yapılarak
sabotaj riskini azaltmaya veya sabotaj olması durumunda sabotajın sebep
olacağı radyolojik sonuçları hafifletmeye yönelik önlemler alınır.
İç denetim
MADDE
21- (1) Yetkilendirilen kişi, plan ve prosedürlerin uygulanmasını
ve fiziksel koruma sisteminin etkinliğini tespit ve teyit etmek amacıyla
her altı ayda bir iç denetim yapar. Gerçekleştirilen iç denetim; biçim ve
içeriği Kurum tarafından belirlenen iç denetim raporlarıyla kayıt altına
alınır.
(2)
Yetkilendirilen kişi, iç denetim sırasında tespit edilen hususlarla ilgili
mümkün olan en kısa sürede düzeltici ve önleyici faaliyetleri yerine
getirir; varsa tespit edilen hususlara ilişkin düzeltici ve önleyici
faaliyetler de dâhil olmak üzere, hazırlanan iç denetim raporlarını iç
denetimi takip eden on beş iş günü içerisinde “Hizmete Özel” gizlilik
derecesiyle Kuruma sunar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim ve
yaptırım
MADDE
22- (1) Yetkilendirilen kişinin emniyetle ilgili yükümlülükleri
Kurumun denetimine tabidir. Denetime ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte
yer alan hükümler uygulanır.
(2) İlgili
mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı
hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari
yaptırımlara ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.
Öngörülemeyen
durumlar
MADDE
23- (1) Bir nükleer tesisin veya nükleer maddenin bu Yönetmelik
kapsamı dışında olduğuna, nükleer tesisin veya nükleer maddenin özellikleri
ile emniyet açısından riskleri kapsamında dereceli yaklaşımla yapılacak
değerlendirmeler sonucunda Kurum tarafından karar verilir.
(2) Bu
Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen durumların oluşması hâlinde,
sürecin nasıl ve hangi koşullarla devam edebileceğine Kurum tarafından
karar verilir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE
24- (1) 8/8/2020 tarihli ve 31207 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Nükleer Tesislerin ve Nükleer Maddelerin Emniyetine İlişkin
Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, iş
birliği protokollerinde ve planlarda birinci fıkra ile yürürlükten
kaldırılan Nükleer Tesislerin ve Nükleer Maddelerin Emniyetine İlişkin
Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Geçiş hükmü
GEÇİCİ MADDE
1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kuruma
sunulan planlar geçerliliğini sürdürür. Kurum tarafından güncellenmesine
karar verilen planlar belirlenen süre içerisinde Kuruma sunulur.
Yürürlük
MADDE
25- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
26- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı
yürütür.
Eki
için tıklayınız.
|