|
BANKALARIN KREDİ İŞLEMLERİNE
İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, bankalarca verilen kredilere ilişkin usul ve
esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik
hükümleri;
a) Kredi açma
yetkisinin devri, bankanın dâhil olduğu risk grubu ve mensupları ile
ilişkileri, kredi komitesinin oluşumu ve çalışması,
b) Kredilerin
izlenmesi, hesap durumu belgesi alınması, bankalarca alınması zorunlu olan
ilave belgeler, kredi derecelendirme notu ile sektörel ve mali analiz
raporları,
c) Konut, taşıt
ve diğer tüketici kredilerine ilişkin sınırlamalar,
ç) Sorunlu
alacakların çözümlenmesi,
d) Katılım
bankalarının fon kullandırma yöntemleri,
ile ilgili usul
ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 43
üncü, 48 inci, 50 nci, 51 inci, 52 nci, 53 üncü ve 93 üncü maddelerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Banka: Kanunun
3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,
b) Finansal
kuruluş: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan finansal kuruluşu,
c) Kanun:
19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,
ç) Kredi: Kanunun
48 inci maddesi uyarınca kredi sayılan işlemleri,
d) Kredi teminat oranı:
Kredi tutarının teminat olarak alınan varlığın değerine oranını,
e) Kurul:
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,
f) Kurum:
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,
g) Merkezi yönetim:
23/10/2015 tarihli ve 29511 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların
Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin
Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan merkezi yönetimi,
ğ) Özkaynak:
5/9/2013 tarihli ve 28756 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların
Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde
hesaplanacak özkaynağı,
h) Risk grubu:
Kanunun 49 uncu maddesi uyarınca belirlenen risk grubunu,
ı) Risk Merkezi:
Kanunun ek 1 inci maddesinde belirtilen Risk Merkezini,
i) Satıcı: 16 ncı
maddenin birinci fıkrasında sayılan yöntemlere dayalı finansmana konu mal,
hak ve hizmeti satan, sağlayan, üreten, kiralayan ve/veya dağıtan gerçek ya
da tüzel kişiyi,
j) Sorunlu
alacaklar: 22/6/2016 tarihli ve 29750 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında yeniden yapılandırılmış
alacak ve donuk alacak olarak kabul edilen alacakları,
k) Üst yönetim: 11/7/2014
tarihli ve 29057 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların İç Sistemleri
ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmeliğin 3
üncü maddesinde tanımlanan üst yönetimi,
l) Yeniden
yapılandırma: Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak
Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinde
belirtilen yeniden yapılandırmayı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kredi Açma Yetkisinin
Devri, Bankanın Dâhil Olduğu Risk Grubu ve Mensupları ile İlişkiler ve Kredi
Komitesi
Kredi açma
yetkisinin devri ve bankanın dâhil olduğu risk grubu ve mensuplar ile
ilişkiler
MADDE 4- (1)
Bankalarda kredi açma yetkisi esas itibarıyla yönetim kuruluna aittir.
Yönetim kurulu; kredi açma, onay verme ve diğer idarî esaslara ilişkin
politikaları oluşturmak, bunların uygulanmasını ve izlenmesini sağlamak ve
gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Yönetim kurulu kredi açma yetkisini
teşkil edeceği kredi komitesine veya genel müdürlüğe devredebilir. Yönetim
kurulunca kredi açılmasında veya yetki devrinde genel müdürlüğün yazılı
önerisi aranır. Yönetim kurulu, kredi komitesi, genel müdür, genel müdür
yardımcısı, genel müdür veya genel müdür yardımcısının yer aldığı komiteler
yetkisinde açılacak krediler için yapılacak önerilerde, kredi talebinde
bulunanların mali tahlil ve istihbarat raporlarının ekli olması zorunludur.
(2) Bir gerçek
veya tüzel kişiye açılacak kredi sınırının tespitinde, yönetim kurulu, en
fazla, kredi komitesine özkaynakların yüzde onu, genel müdürlüğe yüzde biri
tutarındaki kredi açma yetkisini devredebilir. Genel müdürlük kendisine
devredilen kredi açma yetkisini diğer birimleri, bölge müdürlükleri veya
şubeler aracılığıyla da kullanabilir.
(3) Yönetim
kurulunca yetkinin, kredinin tutarı, cinsi, alınacak teminat başta olmak
üzere kredi açılmasında mutaden tespiti gereken hususları içerecek şekilde
kapsam ve sınırlarının açık ve ayrıntılı olarak belirlenmiş ve yazılı
biçimde, kredi açılmadan önce devredilmiş olması gerekir.
(4) Kredi açma
yetkisini haiz olanlar, kendileri ile eş ve velâyeti altındaki çocuklarının
veya bunlarla risk grubu oluşturan diğer gerçek ve tüzel kişilerin taraf
olduğu kredi işlemlerine ilişkin değerlendirme ve karar verme aşamalarında
yer alamaz ve bu hususu yazılı olarak denetim komitesine bildirir. Banka
genel müdürü veya yönetim kurulu üyelerinden, yalnızca bu sıfatları
dolayısıyla Kanunun 49 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bankanın
dâhil olduğu risk grubu içinde yer alanlar hakkında, bankanın dâhil olduğu
risk grubuna kullandırılacak kredilere ilişkin olarak bu fıkra uygulanmaz.
(5) Bankanın
dâhil olduğu risk grubu ve Kanunun 50 nci maddesinin birinci fıkrasında
belirtilen kişiler ile yapılan;
a) Kredi
işlemleri ile hizmet sözleşmeleri, mal alım satım işlemleri ve benzeri
işlemler için değerlendirme, onay ve iş akış süreçleri yönetim kurulunca
yazılı olarak belirlenir.
b) Yönetim
kurulunca belirlenecek önemlilik eşiği üzerindeki hizmet sözleşmeleri, mal
alım-satım işlemleri, kredi işlemleri, kredilerin kayıttan düşülmesi ve
benzeri işlemler yönetim kurulunun ön onayına tabi olarak gerçekleştirilir.
Kurul söz konusu önemlilik eşiğine ilişkin olarak sınır koymaya yetkilidir.
c) Kredilendirme
ve diğer işlemlerde aranan koşulların bu işlemlere ilişkin tahsis, ödeme,
teminatlandırma dâhil tüm aşamalarda piyasa koşullarından farklılık arz
etmemesi gerekir.
(6) Beşinci
fıkrada belirtilen kişilere verilecek krediler ile bunlarla
gerçekleştirilecek diğer işlemlere ilişkin karar ve süreçlerde yer alan
kişilerin çıkar çatışmasını engelleyecek şekilde belirlenmesi gerekir.
(7) Üst yönetim,
kredi tahsis ve izleme birimlerinin bu maddede düzenlenen şartlara uyum
konusunda azami dikkati göstermesine yönelik tüm tedbirleri almakla
yükümlüdür.
(8) Bankanın bu
madde kapsamındaki işlemlerinin gerekli şekilde tesis edilip edilmediği ile
bu işlemlerin izlenmesi ve raporlanması iç denetim birimlerince gözden
geçirilir. Tespit edilen aksaklıklar, alınması tavsiye edilen tedbirler ile
birlikte üst yönetime bildirilir.
Kredi
komitesinin oluşumu
MADDE 5- (1)
Banka yönetim kurulunun, kredilerle ilgili olarak vereceği görevleri yapmak
üzere, Kanunun 25 inci maddesine göre süre hariç genel müdürde aranan
şartları taşıyan üyeleri arasından seçeceği en az iki üye ile banka genel
müdürü veya vekilinden oluşan bir kredi komitesi kurulabilir. Herhangi bir
toplantıya katılamayacak kredi komitesi üyesi yerine görev yapmak üzere
süre hariç genel müdürde aranan şartları taşıyan yönetim kurulu üyeleri
arasından iki yedek üye seçilir. Kredi komitesi üye ve yedeklerinin
seçiminde yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte üçünün olumlu oyu aranır.
(2) Türkiye’de
şube açmak suretiyle faaliyet gösteren yabancı bankalarda kredi komitesi
kurulması halinde, müdürler kurulu aynı zamanda kredi komitesi görevini
yürütür.
Kredi komitesinin
çalışma esasları
MADDE 6- (1)
Kredi komitesi tüm üyelerin katılımı ile toplanır.
(2) Kredi
komitesinin oy birliği ile verdiği kararlar doğrudan, oy çokluğu ile
verdiği kararlar yönetim kurulunun onayından sonra uygulanır.
(3) Komite
gündemi genel müdür veya genel müdürün bulunmaması halinde vekili
tarafından tespit edilir ve diğer üyelere duyurulur. Kredi komitesince
kredi açılmasında genel müdürlüğün yazılı önerisi aranır.
(4) Yönetim
kurulu, kredi komitesinin faaliyetlerini denetlemekle yükümlüdür. Yönetim
kurulu üyelerinden her biri, kredi komitesinden, komitenin faaliyetleri
hakkında her türlü bilgiyi istemeye ve gerekli göreceği her türlü kontrolü
yapmaya yetkilidir.
(5) Kredi
komitesi kararları karar defterine kaydedilir. Kredi komitesi karar
defteri, yönetim kurulu karar defterinin tabi olduğu usul ve esasa göre
tutulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kredilerin İzlenmesi,
Hesap Durumu Belgesi, Bankalarca Alınması Zorunlu Olan İlave Belgeler,
Kredi Derecelendirme Notu ve Sektörel ve Mali Analiz Raporları
Kredilerin
izlenmesi
MADDE 7- (1)
Bankalar, kredileri nedeniyle maruz kalınacak riskleri ölçmek, karşı
tarafın malî gücünü düzenli olarak analiz etmek ve izlemek, gerekli bilgi
ve belgeleri temin etmek ve bunlara ilişkin esasları belirlemek zorundadır.
Bu kapsamda, asgari olarak 8 ilâ 10 uncu maddelerde belirtilen bilgi ve
belgelerin bankalarca temin edilmesi gerekir.
Hesap durumu
belgesi
MADDE 8- (1)
Bankalarca beş milyon Türk Lirası üzerinde verilecek nakdi ve gayri nakdi
krediler için müşterilerden hesap durumu belgesi alınması zorunludur.
(2) Aşağıdaki
belgeler hesap durumu belgesi olarak kabul edilir:
a) Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve
finansal raporlama standartlarına uygun şekilde hazırlanmış ve bağımsız
denetimden geçmiş finansal tablolar.
b) 4/1/1961
tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve ilgili düzenlemeleri uyarınca
düzenlenmiş ve 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununda yer alan usul ve esaslar
uyarınca denetlenmiş finansal tablolar.
c) Yurt dışında
yerleşik kişiler için, ilgili ülkelerin mevzuatına göre düzenlenmiş ve
denetimden geçmiş finansal tablolar.
(3) İkinci fıkra
kapsamında belirtilen belgeleri düzenlenmeyen müşteriler için, bunların
malî gücünün analizine imkan sağlayacak ve faaliyetlerinin niteliğine uygun
olarak düzenlenecek belgeler hesap durumu belgesi olarak alınır.
(4) Tüketici
kredileri hariç olmak üzere, verilen krediler birinci fıkrada belirtilen
eşik tutarın üzerinde kaldığı sürece bunlara ilişkin hesap durumu
belgelerinin her yıl hesap dönemini izleyen dokuz ay içerisinde alınmasına
devam edilir.
(5) Nakit, nakit
benzeri kıymet ve hesaplar ile kıymetli maden karşılığında yapılan, Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası ve merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri
ile yapılan, kanunla teşkilatlanmış para piyasalarında yapılan, merkezi
karşı taraf hizmeti sunulan piyasalarda yapılan, yurt içi bankaların kendi
aralarındaki vadesiz veya vadesi üç ayı aşmayan işlemler için hesap durumu
belgesi alınmayabilir.
Bankalarca
alınması zorunlu olan ilave belgeler
MADDE 9- (1)
Risk Merkezi nezdindeki en güncel bilgilere göre, bankacılık sektöründeki
toplam riski Kurulca belirlenecek tutarın üzerinde olan, ayrıca merkezi
yönetim kapsamındaki kamu idareleri ve bunlara bağlı kuruluşlar, mahalli
idareler ile bankalar ve finansal kuruluşlar dışında kalan ve kredileri
Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca canlı alacak olarak izlenen
müşterilerden, kredi tahsis aşamasında;
a) Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve
finansal raporlama standartları çerçevesinde konsolide finansal tablo
hazırlama şartlarını taşıyanlardan konsolide, konsolide finansal tablo
hazırlama şartlarını taşımayanlardan konsolide olmayan ve Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş
bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en güncel finansal tablolarının
ve bağımsız denetim raporlarının,
b) Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve
finansal raporlama standartlarında tanımlandığı şekilde başka bir
işletmenin bağlı ortaklığı olanlardan, söz konusu standartlardaki
tanımlamalara uyan ana ortaklıklarının Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim
kuruluşlarınca denetlenmiş en güncel konsolide finansal tablolarının ve
bağımsız denetim raporlarının,
c) Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve
finansal raporlama standartlarında tanımlandığı şekilde başka işletmelerin
tek başına kontrolünde olmayan ancak müşterek kontrol edilen bir işletme
olanlardan, müşterek kontrol eden işletmelerin her birinin Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve
finansal raporlama standartları çerçevesinde hazırlanmış ve Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş
bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en güncel haliyle varsa
konsolide, yoksa konsolide olmayan finansal tablolarının ve bağımsız
denetim raporlarının,
ç) (a) ilâ (c)
bentlerinde belirtilen finansal tablolarda yer verilen bilgilerden hareketle
hazırlanacak ve bağımsız denetim kuruluşunun güvence raporunu içeren
EK-1’de yer alan analiz tablosunun,
d) Sermaye
Piyasası Kurulu tarafından 3/1/2014 tarihli ve 28871 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Kurumsal Yönetim Tebliğine (II-17.1) tabi anonim ortaklıklardan,
anılan Tebliğde yer verilen kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporunun,
bankalarca
alınması zorunludur.
(2) Bu madde
hükümleri yurt dışında yerleşik kişiler bakımından aşağıdaki şekilde
uygulanır:
a) Bankalarca alınması
zorunlu tutulan finansal tablolar, uluslararası standartlara uygun olarak
düzenlenmiş ve bağımsız denetimden geçmiş finansal tabloları ifade eder.
b) Birinci
fıkranın (ç) bendinde belirtilen EK-1’de yer alan analiz tablosunun,
bağımsız denetim kuruluşunun güvence raporu alınmaksızın, bankalarca
düzenlenmesi mümkündür.
c) Birinci
fıkranın (d) bendinde belirtilen kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporu
alınmaz.
(3) Bu madde
kapsamındaki belgeleri kredi tahsis aşamasında ibraz edemediğini beyan eden
müşterilere, belgelerin teminine yönelik olarak, kredi tahsisi yapılan yılı
müteakip azami dokuz ay süre tanınmak suretiyle kredi tahsisi yapılabilir.
(4) Beşinci fıkra
hükümleri saklı kalmak ve kredi ilişkisi devam etmek kaydıyla bu maddedeki
ilave belgeler; ilk kez hangi hesap dönemi itibarıyla alındıysa bu hesap
dönemiyle birlikte toplam beş ardışık hesap dönemi için, ilgili müşteri ile
kredi ilişkisi bulunan tüm bankalarca alınmaya devam edilir. Müşteri ile
daha sonraki dönemde kredi ilişkisine giren bankalar ise müşteri ile kredi
ilişkisine girdikleri tarihten itibaren, bu fıkrada belirtilen beş hesap
dönemi tamamlanacak şekilde, ilgili belgeleri almakla yükümlüdür. Bu
belgelerin teminine yönelik olarak, müşterilere ilgili yılı müteakip azami
dokuz ay süre tanınabilir.
(5) Bu madde
kapsamına girdikten sonra kredileri Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar
İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
uyarınca donuk olarak sınıflandırılan müşterilerden ilave belge alınması
uygulamasına son verilir.
(6) Üçüncü ve
dördüncü fıkralar uyarınca müşteriye tanınan sürelerin sonunda bu madde
kapsamındaki belgelerin eksiksiz olarak temin edilmemesi halinde ilgili
banka durumu derhal Kuruma bildirmek zorundadır.
(7) Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.
Kredi
derecelendirme notu
MADDE
10- (1) Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak
Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca canlı
alacak olarak izlenen kredilerden Kurulca kapsamı belirlenecek olanlar için
17/4/2012 tarihli ve 28267 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Derecelendirme
Kuruluşlarının Yetkilendirilmesine ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar
Hakkında Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş bir kuruluşun verdiği kredi
derecelendirme notunun alınması zorunludur.
Sektörel ve
mali analiz raporları
MADDE
11- (1) 23/2/2016 tarihli ve 29633 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Sistemik Önemli Bankalar Hakkında Yönetmelik uyarınca belirlenen
sistemik önemli bankalar;
a) Maruz kaldıkları
kredi riskinin en yoğun olduğu sektörlerden, bireysel krediler hariç ilk
beş sektörü belirlemek suretiyle yıllık bazda hazırlayacakları analiz
raporlarını,
b) Yıl sonları
itibarıyla en büyük elli risk grubu için yıllık bazda hazırlayacakları
konsolide mali tahlil ve istihbarat raporlarını,
denetime hazır
halde bünyelerinde saklamak zorundadır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Konut, Taşıt ve Diğer
Tüketici Kredilerine İlişkin Sınırlamalar
Konut, taşıt
ve diğer tüketici kredilerine ilişkin sınırlamalar
MADDE
12- (1) Tüketicilere, konut edinmeleri amacıyla kullandırılacak
kredilerde ve taşıt kredileri hariç konut teminatlı kredilerde, kredi
teminat oranının azami sınırı, dördüncü fıkra uyarınca belirlenir.
Sınırlamaya konu krediler için teminat olarak alınan gayrimenkullerin
değerlemesinin Kurul veya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından
yetkilendirilmiş değerleme şirketlerine yaptırılması ve sınırlamada bu
değerlerin kullanılması zorunludur.
(2) Tüketicilere,
binek araç edinimi amacıyla kullandırılacak taşıt kredilerinde ve taşıt
teminatlı kredilerde veya yapılacak finansal kiralama işlemlerinde, kredi
teminat oranının azami sınırı, dördüncü fıkra uyarınca belirlenir. İkinci
el binek araçlarda taşıtın değerinin tespitinde kasko değeri esas alınır.
(3) Konut
edinmeleri ve konut tadilatı kapsamında konutun 22/11/2001 tarihli ve 4721
sayılı Türk Medeni Kanununun 684 üncü maddesinde düzenlenen bütünleyici
parçası niteliğini haiz olacak şekilde mal veya hizmet alımı amacıyla
tüketicilere kullandırılan krediler, konutların finansal kiralama yoluyla
tüketicilere kiralanması, diğer gayrimenkul alımı amaçlı krediler, eğitim
ve öğrenim ücretinin finansmanı amacıyla kullandırılacak krediler ve kamu
kurum ve kuruluşlarına olan borçların finansmanı amacıyla doğrudan ilgili
kurum veya kuruluşun hesabına ödeme yapılmak şartıyla kullandırılan
krediler ile bu kredilerin yeniden yapılandırılması amacıyla kullandırılan
krediler hariç olmak üzere, tüketici kredilerinde ve tüketici kredilerinin
yeniden yapılandırılmasında uygulanacak azami vade dördüncü fıkra uyarınca
belirlenir.
(4) Kurul,
Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü
alınarak, bu maddede yer alan sınırlamaları belirlemeye veya ilave
sınırlamalar getirmeye yetkilidir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Sorunlu Alacakların
Çözümlenmesi
Sorunlu
alacakların çözümlenmesi
MADDE
13- (1) Sorunlu alacakların çözümlenmesi, bankaların sorunlu
alacaklarının yönetim ve azaltım faaliyetlerini kapsar.
(2) Brüt donuk
alacak tutarının sektörün toplam brüt donuk alacak tutarına oranı binde beş
veya üzerinde olan bankalarca, sorunlu alacakların yönetimi ve makul bir
süre içinde azaltılması amacıyla sorunlu alacak stratejisi ve çözümleme
birimleri oluşturulur. Söz konusu oranın hesaplanmasında bir önceki yıl
sonu verisi kullanılır.
(3) Brüt donuk alacak
tutarının sektörün toplam brüt donuk alacak tutarına oranı binde beşin
altında olsa dahi, belirli bir coğrafi bölgede, belirli bir sektöre ya da
ilişkili müşterilere kullandırılan kredilerden oluşan bir portföyün
bankaların donuk alacakları içinde önemli bir payının olması durumunda,
Kurum bu bankalardan sorunlu alacak stratejisi oluşturmasını ve çözümleme
birimlerinin kurulmasını isteyebilir.
(4) Yapılacak
denetimler ve değerlendirmeler neticesinde bankaların sorunlu alacaklarında
ya da alacaklardan dolayı edinilen varlıklarında yüksek ya da artan düzeyde
artış, hızlı kredi büyümesi veya düşük karşılık ayırma oranları gibi kredi
riskinde artışa işaret eden durumların tespit edilmesi halinde, Kurum bu
bankalardan da sorunlu alacak stratejisi oluşturmasını ve çözümleme
birimleri kurulmasını isteyebilir.
(5) Yönetim
kurulu; sorunlu alacakların çözümlenmesine ilişkin politikaları oluşturmak,
bunların uygulanmasını ve izlenmesini sağlamak ve gerekli tedbirleri
almakla yükümlüdür.
Sorunlu alacak
stratejisi ve operasyonel plan
MADDE
14- (1) 13 üncü madde kapsamına giren bankalarca hazırlanacak
sorunlu alacak stratejisinin üç yıllık bir zaman dilimini öngörmesi ve
asgari olarak, sorunlu alacakların çözümlenmesine ve alacaklardan dolayı
edinilen varlıkların yönetilmesine ilişkin takvime bağlı niceliksel
hedefleri içermesi ve buna yönelik bir operasyonel plan ile desteklenmesi
gerekir.
(2) Bankalarca
sorunlu alacak stratejisinde yer alan hedeflere ulaşmaya yönelik her yıl
bir öz değerlendirme yapılarak sonuçları yönetim kuruluna bildirilir.
(3) Bankaların
sorunlu alacak stratejileri ile operasyonel planları yönetim kurullarınca
onaylanarak, her yıl mart ayının sonuna kadar Kuruma gönderilir.
(4) Bankalarca
ayrıca, sorunlu alacak stratejileri ve operasyonel planlar kapsamındaki
gerçekleşmeler, hedefler ve tespit edilen sapmalar ile bunlar için
uygulanacak iyileştirici aksiyonlar da sorunlu alacak stratejileri ve
operasyonel planlar ile birlikte her yıl mart ayının sonuna kadar Kuruma
gönderilir.
(5) İhtiyaç
duyulması halinde, Kurum üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilen gönderim
tarihini değiştirebilir.
Çözümleme
birimleri
MADDE
15- (1) 13 üncü madde kapsamına giren bankalarca, olası bir çıkar
çatışmasının önüne geçilmesini teminen kredi tahsis birimlerinden bağımsız
bir fonksiyon olarak ayrı çözümleme birimleri oluşturulur.
(2) Sorunlu
alacak stratejisi kapsamında sorunlu alacakların çözümlenmesine ilişkin
faaliyetler çözümleme birimleri tarafından gerçekleştirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Katılım Bankalarının Fon
Kullandırma Yöntemleri
Katılım
bankalarının fon kullandırma yöntemleri
MADDE
16- (1) Katılım bankalarının fon kullandırma yöntemleri aşağıda
belirtilmiştir:
a) Satım
yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla müşterinin ihtiyaç duyduğu her türlü
maddi ve gayri maddi mallar ile hakların, bedeli satıcıya ödenerek tedarik
edilmesi işlemidir. Satım yöntemleri; kâr beyanı ile satım (murabaha),
kârsız satım (tevliye), pazarlık usulüyle satım (müsaveme), peşin ödemeli
satım (selem), açık hesaplı satım (isticrar), kâr beyanı ile emtia satımı
(teverruk) ve eser sözleşmesi (istisna) türlerinden oluşur.
b) Kiralama
yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla, tüketilmeden kullanılabilen bir
varlığın menfaatinin devri veya bir hizmetin sunulması işlemidir. Kiralama
yöntemleri; adi kiralama, finansal kiralama, faaliyet kiralaması, ürün
kiralaması, işgücü kiralaması ve hizmet kiralaması türlerinden oluşur.
c) Ortaklık
yöntemleri: Gerçek veya tüzel kişilerin tüm faaliyetlerinden, belirli bir
faaliyetinden veya belirli bir malın mülkiyetinin edinilmesinden doğacak
kâr ve zarara katılmak üzere finansman sağlama amacıyla müşterilerle
ortaklık kurulması işlemidir. Ortaklık yöntemleri; emek-sermaye ortaklığı
(mudarebe), kâr-zarar ortaklığı (müşareke), yatırım ortaklığı (girişim
sermayesi), mülkiyet ortaklığı, zirai ortaklıklar türlerinden oluşur.
ç) Vekâlet
yöntemleri: Müşteri ile imzalanan vekâlet sözleşmesi kapsamında kârın
tamamı veya önceden belirlenmiş belirli bir kısmı ile zararı bankaya ait
olmak üzere, gelir getirici bir faaliyeti için finansman sağlama amacıyla
müşterinin vekil olarak yetkilendirilmesi işlemidir. Vekâlet yöntemleri,
adi vekâlet ve yatırım vekâleti türlerinden oluşur.
d) Diğer
yöntemler: Karşılıksız ödünç (karz-ı hasen), kefalet, garanti, vaat, ödül
vaadi (cuâle) türleri ile Kurulca belirlenecek diğer yöntemlerden oluşur.
(2) Birinci
fıkrada sayılan yöntemlere ve bu yöntemlere ilişkin belirlenecek
standartlara dayalı hukuki ilişkiler münhasıran finansman sağlama amacıyla
kurulur.
(3) Katılım
bankaları, gelir elde etme amaçlı olarak müşterilerine nakit finansman
sağlayamazlar.
(4) Satım
yöntemlerine dayalı işlemlerde satıcı tarafından müşteri adına düzenlenen
belgeler sebebiyle yapılacak ödemelerin finansman sağlayan banka
vasıtasıyla yapılması, bankanın kayıtlarında gösterilmesi ve alım satıma
ilişkin belgenin bir suretinin bankada muhafazası zorunludur. Usul ve
esasları Kurul tarafından belirlenen hallerde bedelin satıcıya ödenmesi
şartı aranmaz.
(5) Birinci
fıkranın (c) bendinde sayılan ortaklık yöntemlerinden mülkiyet ortaklığı
dışındaki yöntemlere dayalı finansman işlemlerinde banka ile müşteri
arasında finansman ortaklığı kurulur. Finansman ortaklığı, müşterinin
belirli bir faaliyetinden veya tüm faaliyetlerinden doğacak kâr ve zarara
katılmak üzere Kanunun 48 inci maddesi hükümleri kapsamında münhasıran
finansman sağlama amaçlı olarak kurulur ve bu madde hükümlerine uygun
düştüğü ölçüde ortaklıkları düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerine tabidir.
(6) Finansman
ortaklığı, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda
düzenlenen sermaye şirketi şeklinde veya taraflar arasında imzalanan süreli
ortaklık sözleşmesi ile kurulur. Tarafların kâr ve zarara katılma oranları
sözleşmede belirtilir.
(7) Finansman
ortaklığı sözleşmelerinde, sermayesine iştirak edilen ortaklığın yönetimi
başta olmak üzere tarafların hak ve yükümlülüklerine yer verilmesi
zorunludur. Finansman ortaklığı paylarının en fazla yedi yıl içinde elden
çıkarılması şarttır. Kurul, ihtiyaç duyulması halinde bankaca konuya
ilişkin tevsik edici belgelerle Kuruma başvurulması halinde yedi yıllık
süreyi uzatabilir.
(8) Birinci
fıkrada sayılan yöntemlere dayalı finansmanlar için müşteriler ile
imzalanacak sözleşmelerin yeknesak bir şekilde uygulanmasını ve katılım
bankacılığı meslek ilke ve standartlarına uyumunu teminen, Kurulun uygun
görüşü alınmak suretiyle Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından tip
sözleşmeler hazırlanır.
(9) Birinci
fıkrada belirtilen her bir finansman yöntemine ilişkin standartlar, Kurulun
uygun görüşü alınmak suretiyle Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından
belirlenir.
(10) Kalkınma ve
yatırım bankaları, bu madde hükümleri ile bu madde hükümlerine dayalı
olarak yapılacak düzenlemelere uygun olmak ve münhasıran faizsiz
yöntemlerle sağlamış oldukları kaynaklarla sınırlı olmak üzere,
müşterilerine birinci fıkrada sayılan yöntemlere dayalı olarak finansman
sağlayabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Rehberler
MADDE
17- (1) Kurul, bu Yönetmeliğin uygulamasına ilişkin rehberler çıkarmaya
yetkilidir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE
18- (1) 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik yürürlükten
kaldırılmıştır.
(2) Birinci fıkra
ile yürürlükten kaldırılan Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğe
yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Yürürlük
MADDE
19- (1) Bu Yönetmeliğin;
a) 9 uncu
maddesinin dördüncü fıkrası 1/7/2024 tarihinde,
b) Diğer
hükümleri 1/1/2024 tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
20- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.
Ekleri
için tıklayınız
|