|
NÜKLEER
RİSKLERE İLİŞKİN SORUMLULUK SİGORTASINA
VE TEMİNATINA DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı,
işletenin nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararlara ilişkin hukuki
sorumlulukları nedeniyle, 29/7/1960 tarihli Nükleer Enerji
Sahasında Hukuki Mesuliyete Dair Sözleşme ve bu Sözleşmeyi değiştiren,
Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu protokoller ile 5/3/2022 tarihli ve
7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu uyarınca yaptırmaları gereken
sigortaya veya göstermeleri gereken teminata ilişkin usul ve esasları
belirlemektir.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu
Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme
Kanununun 14 üncü maddesinin (Değişik ibare:RG-7/11/2025-33070) dokuzuncu
fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) İşleten: Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından
veya ülkesindeki makamlar tarafından bir nükleer tesisi işletmek üzere
yetkilendirilmiş tüzel kişiyi, nükleer tesis işletmek için verilecek lisans
alınmadan önceki dönemde nükleer tesisi kuran tüzel kişiyi veya nükleer
tesisi işletmek için verilen lisans iptalinden sonra yeni bir işleten
belirlenene kadar olan dönemde lisansı iptal edilen tüzel kişiyi,
b) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
c) Nükleer hadise: Nükleer zarara neden olan,
aynı menşeli bir hadise ya da hadiseler dizisini,
ç) Nükleer madde: Nükleer yakıtlar (doğal veya
tüketilmiş uranyum hariç) ile nükleer yakıtın üretilmesi veya kullanılması
esnasında üretilmiş veya radyasyona maruz bırakılarak radyoaktif hale
getirilmiş radyoaktif ürünleri veya atığı,
d) Nükleer tesis: Nükleer maddeleri üreten veya
işleyen tesisleri, nükleer yakıtın izotoplarını ayıran tesisleri, araçlarda
güç kaynağı olarak kullanılanlar dışındaki reaktörleri, ışınlanmış nükleer
yakıtın yeniden işlendiği tesisleri, taşıma amacına özgü olarak
kullanılanlar hariç olmak üzere nükleer maddelerin saklandığı ve
depolandığı tesisleri, nükleer maddelerin bertarafı için kurulan
tesisleri, belirtilen tesislerden işletmeden çıkarma aşamasında
bulunanları, Paris Sözleşmesi çerçevesinde belirlenen nükleer madde
bulunduran diğer tesisleri,
e) Nükleer yakıt: Doğal uranyum dâhil uranyum
metal, alaşım veya kimyasal bileşimi veya plütonyum metal, alaşım veya
kimyasal bileşimi şeklindeki bölünebilir maddeler ile Paris Sözleşmesi
çerçevesinde belirlenen diğer bölünebilir maddeleri,
f) Paris Sözleşmesi: 29/7/1960 tarihli
Nükleer Enerji Sahasında Hukuki Mesuliyete Dair Sözleşme ve bu Sözleşmeyi
değiştiren, Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu protokolleri,
g) Sigorta: Nükleer hadiselerden kaynaklanan
nükleer zararları teminat altına alan sorumluluk sigortasını,
ğ) Teminat: Nükleer hadiselerden kaynaklanan
nükleer zararların sigorta dışında veya sigortaya ilave olarak başka bir
araç ile teminat altına alınmasına yönelik olarak gösterilecek mali
güvenceyi,
h) Yetkili mahkeme: Bir nükleer hadisenin
gerçekleşmesi hâlinde Paris Sözleşmesi uyarınca ulusal hukuku uygulanacak
olan ülkenin münhasır yargı yetkisini haiz mahkemesini,
ifade eder.
(2) Bu Yönetmelikte geçen ancak birinci fıkrada
yer almayan tanımlar için Paris Sözleşmesinde ve ilgili mevzuatta yer alan
tanımlar geçerlidir.
İKİNCİ BÖLÜM
Sigorta veya Teminat
Sigorta yaptırma veya teminat gösterme
zorunluluğu
MADDE 4- (1) İşleten;
a) Her bir nükleer tesise,
b) Her bir taşıma faaliyetine,
c) Nükleer maddelerin Türkiye Cumhuriyeti’nin
egemenlik alanında yapılacak ve Kurumun iznine tabi her bir transit
geçişine,
yönelik olarak ilgili faaliyet süresince
geçerli, 9 uncu maddede belirlenen tutarda ve bu Yönetmelikte belirlenen
zamanda ve şartlara uygun sigorta yaptırmak veya teminat göstermek ve
sigorta ya da teminata ilişkin belgeyi Kuruma sunmak zorundadır.
(2) Yaptırılan sigorta ya da gösterilen teminat
sadece bir nükleer hadise durumunda nükleer zararın tazmini için
kullanılabilir. Gerçekleşen bir nükleer hadise sonucunda işleten,
faaliyetine devam edebilmek için 9 uncu maddede belirlenen tutarda yeni bir
sigorta yaptırmak veya teminat göstermek zorundadır.
(3) 7381 sayılı Kanunun
12 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tek bir tesis olarak
kabul edilen nükleer tesisler için işletenin tek bir sigorta yaptırması
veya teminat göstermesi yeterlidir.
(4) Kurum, gerekli gördüğü takdirde, işletenden
veya ilgili sigorta şirketinden, nükleer sigorta havuzlarından ya da
teminat verenden, sigorta poliçesinin veya teminata ilişkin Kuruma sunulan
belgelerin geçerliliğinin teyit edilmesine yönelik olarak her türlü ilave
bilgi ve belgeyi talep edebilir. Kurumun bu talebi ilgililer tarafından
karşılanır.
(5) (Ek:RG-7/11/2025-33070) İşleten,
nükleer maddelerin taşınmasına ilişkin sigorta yaptırma veya teminat
gösterme yükümlülüğünü Kurumun onaylaması şartıyla taşıyıcıya devredebilir.
İşleten bu devir için asgari olarak;
a) Taşıyıcının bu yükümlülüğü devralmayı talep
ettiğine ve işletenin bu devre muvafakat ettiğine dair açık hükümlere yer
verilen yazılı sözleşmeyi,
b) Taşıyıcının nükleer maddelerin taşınmasına
ilişkin sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğünü yerine
getirdiğine dair belgeleri,
c) Taşıyıcının, taşımaya bağlı olarak meydana
gelen nükleer zararlardan dolayı işleten sıfatıyla sorumlu olacağını
bildiğine yönelik açık beyanını,
ç) Kurum tarafından talep edilen diğer
hususları,
içeren bilgi ve belgeleri Kuruma sunar.
Sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından onaylanmasıyla işletenin
nükleer maddelerin taşınmasına ilişkin sigorta yaptırma veya teminat
gösterme yükümlülüğü taşıyıcıya devrolur.
Sigortanın veya teminatın kapsamı
MADDE 5- (1) İşleten tarafından
yaptırılacak sigortanın veya gösterilecek teminatın, Paris Sözleşmesinin
2 nci maddesi çerçevesinde nükleer zarar gören kişilerin;
a) Can kaybı ya da yaralanmalarını,
b) Mal varlığının zarar görmesini ya da kaybını,
c) (a) ve (b) bentlerine dâhil edilmeyen ancak
yetkili mahkeme tarafından tespit edilen, bu bentlerde yer alan kayıp ya da
zarardan ötürü vuku bulan kayıp ya da zararla ilgili olarak tazminat talep
etme hakkına sahip olan bir kişi tarafından uğranan ekonomik zararı,
ç) (b) bendine dâhil edilmeyen ancak yetkili
mahkeme tarafından tespit edilen, zararın önemsiz olmaması ve gerekli
önlemlerin alınmış ya da alınacak olması kaydıyla, zarar görmüş olan
çevrenin eski haline dönüştürülmesi için alınan önlemlerin maliyetini,
d) (b) bendine dâhil edilmeyen ancak yetkili
mahkeme tarafından tespit edilen, çevrenin kullanılmasından elde edilen
doğrudan bir ekonomik çıkardan kaynaklanan, çevrenin önemli derecede zarar
görmesi sonucu uğranan gelir kaybını,
e) Önleyici tedbirlerin maliyetleri ve bu
tedbirlerden doğan diğer kayıp ve zararlarını,
karşılaması şarttır.
Sigorta veya teminat dışı haller
MADDE 6- (1) Aşağıdaki haller
sigorta veya teminatın kapsamı dışındadır:
a) Nükleer tesisin kendisine ya da tesisin
bulunduğu sahadaki yapım aşamasındaki bir nükleer tesis de dâhil olmak
üzere, başka bir nükleer tesise gelen zararlar.
b) Aynı sahada bulunan bu tür herhangi bir tesis
ile bağlantılı olarak kullanılan ya da kullanılacak olan herhangi bir mala
gelen zararlar.
c) Doğrudan bir silahlı
çatışma, hasmane hareketler, iç savaş ya da ayaklanmadan dolayı
meydana gelen bir nükleer hadiseden kaynaklanan nükleer zararlar.
(2) Nükleer zararın tazmini için açılan
davalarda mahkeme tarafından tazminata bağlanan faiz ve masraflar, tazminat
olarak değerlendirilmez ve işleten tarafından ayrıca ödenir.
Sigortanın yaptırılma veya teminatın
gösterilme zamanı
MADDE 7- (1) İşleten, Kurum tarafından
faaliyetine ilişkin yetkilendirme yapılmadan önce nükleer tesis için
sigorta yaptırmak veya teminat göstermek zorundadır.
(2) İşleten, Kurum tarafından nükleer maddenin
taşınmasına ilişkin izin verilmeden önce nükleer maddenin taşınması
faaliyeti için sigorta yaptırmak veya teminat göstermek zorundadır.
(3) Nükleer maddenin transit geçişleri için,
transit geçişin gerçekleşmesinden otuz gün önce sigorta yaptırılması veya
teminat gösterilmesi zorunludur.
(4) İşleten, sigorta veya teminatın sona erme
tarihinden en geç otuz gün önce yeni bir sigorta yaptırır veya teminatını
yeniler ve Kuruma bildirir.
(5) İşleten, sigorta sözleşmeleri ya da teminata
ilişkin ibraz ettiği belgeler Kurum tarafından uygun bulunmadan sigorta
veya teminat gerektiren faaliyetlere başlayamaz.
(6) İşleten tarafından yaptırılan sigorta ya da
gösterilen teminat, Kuruma yazılı olarak ve elektronik iletişim yöntemleri
kullanarak en az iki ay önce sigorta şirketi, nükleer sigorta havuzunu
temsil ve idare ile görevlendirilmiş taraflar ya da teminat veren
tarafından bildirimde bulunulmadan askıya alınamaz veya iptal edilemez. Söz
konusu sigorta ya da teminatın nükleer maddelerin taşınmasına ilişkin
olması hâlinde sigorta ya da teminat taşıma sırasında askıya alınamaz veya
iptal edilemez.
(7) İşleten, sigortanın veya teminatın
sürekliliğini sağlamakla yükümlüdür. Nükleer tesis için sigorta yaptırma
veya teminat gösterme yükümlülüğünün sona erme zamanı; tesisin durumu,
tesiste nükleer maddenin varlığı ve nükleer hadise potansiyeli gibi
hususlar dikkate alınarak Kurum tarafından belirlenir.
(8) İşletenin; işi bırakması, yetkisinin
kısıtlanması, askıya alınması ya da iptal edilmesi ve benzeri durumlar
sigorta veya teminata ilişkin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Sigorta veya teminat olarak kabul edilecek
değerler
MADDE 8- (1) Aşağıdaki varlıklar
sigorta veya teminata konu olabilir:
a) 7381 sayılı Kanunun 15 inci maddesi gereğince
kurulan nükleer sigorta havuzunu temsile ve idareye yetkili taraflar veya
yabancı nükleer sigorta havuzları tarafından düzenlenmiş sigorta poliçesi.
b) İlgili branşta ruhsat sahibi yerli
veya yabancı sigorta şirketleri tarafından düzenlenmiş sigorta poliçesi.
c) Hazine ve Maliye Bakanlığını muhatap
düzenlenmiş ve herhangi bir kısıtlama içermeksizin, süresiz, şartsız, ilk
talepte derhal ödeme taahhüdünü içeren, 19/10/2005 tarihli ve
5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında Türkiye’de faaliyet gösteren bir
bankadan temin edilen banka teminat mektupları.
ç) 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı
Sigortacılık Kanunu kapsamında Türkiye’de faaliyet gösteren sigorta
şirketleri tarafından kefalet sigortası kapsamında düzenlenen kefalet
senetleri.
d) Hazine ve Maliye Bakanlığını muhatap
düzenlenmiş ve herhangi bir kısıtlama içermeksizin, süresiz, şartsız, ilk
talepte derhal ödeme taahhüdünü içeren, ikinci fıkradaki koşulları sağlayan
yabancı bir bankadan temin edilen banka teminat mektupları.
(2) Birinci fıkrada sayılan sigorta veya
teminatın yabancı bir sigorta şirketi ya da banka tarafından düzenlenmesi
hâlinde, teminatı veren ya da sigorta poliçesini düzenleyen kuruluşun
yetkili bir kredi derecelendirme kuruluşu tarafından verilen kredi
derecelendirme notunun asgari olarak yatırım yapılabilir seviyede olması
esastır. Kurum gerekli gördüğü takdirde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının
görüşlerini alarak, sigorta veya teminatı düzenleyen kuruluşun
değerlendirilmesinde başkaca ölçütleri de esas alabilir.
(3) Kurum, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından,
işleten tarafından sunulan sigorta veya teminatın uygunluğuna dair görüş ve
değerlendirme talep edebilir.
Sigorta veya teminat tutarları
MADDE 9- (1) İşleten tarafından
sunulan sigorta bedeli veya teminat tutarı her bir nükleer hadise başına;
a) Termal gücü on megavatın üzerinde olan
nükleer reaktörler ile Kurum tarafından nükleer tesis işletmek için
verilecek lisans öncesi yapılacak değerlendirme ile belirlenecek diğer
nükleer tesisler için yedi yüz milyon avro,
b) (a) bendi kapsamına girmeyen nükleer tesisler
için yetmiş milyon avro,
c) Nükleer maddelerin taşınması için seksen
milyon avro,
ç) Nükleer maddelerin transit geçişlerinde
seksen milyon avro,
ile sınırlıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yaptırımlar
MADDE 10- (1) Bu Yönetmelikte
belirtilen sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğü yerine
getirilmeden nükleer faaliyetin yürütülmesi hâlinde aşağıda yer alan
yaptırımlar uygulanır:
a) Bu Yönetmelik kapsamında belirlenen sigorta
yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletene
7381 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca belirlenen sorumluluk
sınırının binde üçü kadar idari para cezası uygulanır.
b) 7381 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi
hükümlerine aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde ilgili
nükleer faaliyetin yürütülmesi için gerekli olan lisans ve izinler, sigorta
yaptırma veya teminat gösterme veya süresi dolan sigorta poliçesini veya
teminatı yenileme yükümlülüğü yerine getirilene kadar Kurum tarafından
askıya alınır. Askıya alınma tarihinden itibaren bir yıl, yetkilendirilen
kişi tarafından gerekçelendirilmesi ve gerekçenin Kurum tarafından uygun
bulunması hâlinde üç yıl içinde söz konusu yükümlülüğün yerine
getirilmemesi hâlinde lisans ve izinler iptal edilir. Bu kapsamda işletenin
7381 sayılı Kanunun beşinci bölümünde düzenlenen sorumluluğu devam eder.
(2) Yaptırımlara ilişkin diğer hususlarda ilgili
mevzuatta yer alan hükümler uygulanır.
Öngörülmeyen durumlar
MADDE 11- (1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasında öngörülmeyen durumların oluşması hâlinde, sigorta yaptırma
veya teminat gösterme yükümlülüğüne ilişkin hususlara Kurum tarafından
karar verilir.
Muafiyetler
MADDE 12- (Değişik:RG-7/11/2025-33070)
(1) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca merkezî yönetim kapsamındaki kamu
idaresi olan ya da sermayesinin tamamı kamuya ait olan 17/3/2023 tarihli ve
32135 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesislere İlişkin
Yetkilendirmeler Yönetmeliği kapsamındaki araştırma reaktörlerini
işletenler, sigorta yaptırma ve teminat gösterme yükümlülüğünden muaftır.
Bu araştırma reaktörlerinde meydana gelen nükleer zararın ne şekilde
taahhüt edileceği 7381 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin yedinci fıkrası
uyarınca belirlenir.
Yürürlük
MADDE 13- (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14- (1) Bu Yönetmelik
hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı ile Sigortacılık ve Özel
Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı müştereken yürütür.
|