DIŞ TİCARETTE TEKNİK DÜZENLEMELER
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, dış ticarete konu ürünlerin
güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamak; bu çerçevede
ilgili teknik mevzuatın dış ticarete uyarlanması, uygulanması, ithalatta ve
ihracatta denetim yapılması veya yaptırılması, denetim yapacak kuruluşların
tespiti ile teknik düzenlemesine uygun veya güvenli olmayan ürünlerin ithalat
ve ihracatının önlenmesine ilişkin yapılacak işlemlere dair usul ve esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, dış ticarete konu ürünlerin tabi olacağı
teknik düzenlemeleri, ithalat ve ihracat denetimlerini, denetim yapacak
kuruluşların görev ve sorumluluklarını, ithalatçı ve ihracatçının
sorumluluklarını, alınacak önlemleri ve uygulanacak müeyyideleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2020 tarihli ve 7223 sayılı Ürün
Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile 14/9/2022 tarihli ve 6038 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararına
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
b)
Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS): Ürün güvenliği ve teknik
düzenlemeler mevzuatı uyarınca yürütülen denetim, uygunluk ve izin işlemlerinin
elektronik ortamda ve risk esaslı olarak yapılması amacıyla kurulan internet
tabanlı uygulamayı,
c)
Genel Müdürlük: Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünü,
ç)
Gönüllü önlem: Bir yetkili kuruluşun talebi olmadan firma tarafından
gerçekleştirilen düzeltici önlemi,
d)
Standart: Tanınmış bir standardizasyon kuruluşu tarafından tekrar eden veya
devamlı kullanım için kabul edilen, uyum zorunluluğu olmayan aşağıdaki teknik
gerekliliklerden birini;
1)
Uluslararası bir standardizasyon kuruluşu tarafından kabul edilen uluslararası
standartları,
2)
Bir Avrupa standardizasyon kuruluşu tarafından kabul edilen Avrupa
standartlarını,
3)
AB uyum mevzuatının uygulanabilmesi için Avrupa Komisyonunun talebi üzerine
kabul edilen Avrupa standartlarını,
4)
Ulusal standardizasyon kuruluşu tarafından kabul edilen ulusal standartları,
e)
Teknik düzenleme: İdari hükümler de dâhil olmak üzere, ürünün niteliğini,
işleme veya üretim yöntemlerini veya bunlarla ilgili terminoloji, sembol,
ambalajlama, işaretleme, etiketleme veya uygunluk değerlendirme işlemlerini tek
tek veya birkaçını ele alarak belirleyen uyulması zorunlu mevzuatı,
f)
Ticari kalite: Bir ürünün veya hizmetin belli bir ihtiyacı karşılayabilme
yeteneğini belirleyen standartları veya özellikleri zorunlu uygulamaya koyan
teknik düzenlemelerde öngörülen asgari vasıfların tümünü,
g)
Uygunluk değerlendirmesi: Ürün, süreç, hizmet, sistem, kişi veya kuruluşa
ilişkin belirli şartların yerine getirilip getirilmediğini gösteren süreci,
ğ)
Uygunsuzluk: Ürünün ilgili teknik düzenlemeye veya genel ürün güvenliği
mevzuatına uygun olmama halini,
h)
Yetkili kuruluş: Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeleri hazırlayan, yürüten veya
ürünleri denetleyen kamu kuruluşunu,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İhracata Konu Tarım ve Gıda Ürünleri
İhracata konu tarım ve gıda ürünleri
MADDE 5- (1) İhracata konu tarım ve gıda ürünlerinden gerekli
görülenlerin mevzuata uygunluk ve ticari kalite denetimleri Bakanlığın bölge
müdürlükleri ürün güvenliği denetimleri müdürlüklerinde görevli ticaret
denetmenleri tarafından Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara göre yürütülür.
(2)
İhracatçı veya temsilcisi, mevzuata uygunluk ve ticari kalite denetimine tabi
ürünlerin ihracatında, ilgili ürün güvenliği denetimleri müdürlükleri veya
servislerine başvurur.
(3)
Denetim, en geç yirmi dört saat içinde depo, antrepo veya işleme yerinden
denetlemeye en elverişli olanında, ihracatçı veya temsilcisi de hazır bulunmak
suretiyle ilgili mevzuatta belirtilen kriterlere göre yapılır.
(4)
Denetimle görevlendirilenler, denetleyecekleri ürünlerden dört takımı geçmemek
üzere ilgili mevzuatında belirtildiği kadar veya Bakanlıkça belirlenecek
miktarlarda numune alabilir.
(5)
Denetlenmiş ürünler gerekirse yeniden denetlenebilir.
Denetim sonucunda yapılacak işlemler
MADDE 6- (1) Ürün, fiziki muayene ve gerekli görülen durumlarda
laboratuvar analizleri sonucunda mevzuatına uygun bulunduğu takdirde, ticaret
denetmenlerince gerek görülmesi halinde, ambalajların üzerine denetlendiğini
gösteren işaret konulur ve ambalajların sonradan açılmasını önlemek için
gerekli tedbir alınır.
(2)
Denetim sonucunda mevzuatına uygun bulunan ürün için ihracatçısına veya
temsilcisine, gümrük idarelerine ibraz edilmek üzere, ürünün ilgili mevzuata
uygunluğunu belirten uygunluk belgesi verilir. Uygunluk belgesi elektronik
ortamda ya da kâğıt ortamında düzenlenebilir.
(3)
Uygunluk belgesi ile ürün arasındaki bağlantıyı sağlamak için, ambalajlar
üzerindeki parti numarası ve diğer resmî işaretler belgelere yazılır.
Numunelerin saklanması
MADDE 7- (1) Denetim sonunda ürün mevzuatına uygun bulunduğu
takdirde, alınan numuneler, ürünün çeşidine göre, Bakanlıkça tespit olunacak
sürece veya alıcı ile satıcı arasında anlaşmazlık çıktığında bunun
giderilmesine kadar saklanır. Bu sürenin sonundan itibaren on beş gün içinde,
ihracatçı veya temsilcisi numuneleri geri alabilir.
İzin ve istisnalar
MADDE 8- (1) Bakanlık, ihracatta yapılan ticari kalite denetimlerinde
ithalatçının talebinin tevsiki halinde, standardın bazı maddelerinin
uygulanmasına istisna getirebilir.
Komisyon kurulması
MADDE 9- (1) Bakanlık; ihracatta mevzuata uygunluk ve ticari kalite
denetimine tabi ürünlerden ihtiyaç duyulanların yetiştirildikleri bölge ve
çeşidin özelliklerine göre ulaşım durumu da göz önüne alınarak, vardığı yerdeki
pazar isteklerini karşılayacak olgunlukta ihraç edilebilmelerini sağlamak için
gerekli görülen yerlerde kesim, toplama ve ihraç tarihlerini belirlemek üzere
Bakanlıkça tespit edilecek ilgililerden oluşan bir komisyon kurmaya yetkilidir.
İhracatçı firmalar komisyon kararlarına uymakla yükümlüdür.
İhraç edilemeyecek ürünler
MADDE 10- (1) İhracatta mevzuata uygunluk ve
ticari kalite denetimine tabi ürünler, söz konusu ürünlerin mevzuatına
uygunluğunu gösteren belgelerin elektronik ortamda ya da kağıt ortamında
bulunmaması, ilgili belgelerin süresinin geçmiş olması, ambalajlarının üzerinde
gereken parti numarası ve diğer resmî işaretleme bilgilerinin bulunmaması ile 9
uncu maddede belirtilen komisyon kararlarına riayet edilmemesi durumlarında
ihraç edilemez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İhraç Edilen Ürünler
Avrupa Birliği üyesi ülkelere ihraç edilen ürünler
MADDE 11- (1) Avrupa Birliği üyesi ülkelere ihraç
edilen ürünler, 7223 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında
piyasaya arz edilmiş sayılır.
(2)
Birinci fıkrada belirtilen ürünlerin denetimi, re’sen veya ilgili yetkili
kuruluşun bilgilendirilmesi üzerine, iç piyasada piyasa gözetimi ve denetimi
yoluyla 7223 sayılı Kanun, 9/7/2021 tarihli ve 4269 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
ile yürürlüğe konulan Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve
Yönetmelik ve ilgili teknik düzenlemeler veya genel ürün güvenliği mevzuatında
belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.
(3)
Yetkili kuruluşlar, ikinci fıkrada belirtilen denetim sonuçları hakkında
Bakanlığı acilen bilgilendirir.
(4)
Avrupa Birliği piyasasına ihraç edilen bir ürünün, bir üye ülke yetkili
kuruluşu tarafından uygunsuz olduğunun tespit edilmesi halinde; ikinci fıkra
kapsamında yetkili kuruluş tarafından yürütülen piyasa gözetimi ve denetimi
sonuçları esas alınır. Ancak yetkili kuruluş tarafından herhangi bir sebeple bu
ürünlere ilişkin bir tespit yapılamaması halinde ilgili Avrupa Birliği üyesi
ülkenin yetkili kuruluşunun ürüne ilişkin tespiti esas alınır.
(5)
Bakanlık, yetkili kuruluşça 7223 sayılı Kanun çerçevesinde uygulanan idari para
cezaları ve alınan önleme ilave olarak, Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının 13
üncü maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde gerekli görülen müeyyideleri
uygular ve uygulanan müeyyidelere yönelik yetkili kuruluşu bilgilendirir.
(6)
Avrupa Birliği piyasasına ihraç edilen bir ürünün, bir üye ülke yetkili
kuruluşu tarafından ikinci fıkrada belirtilen mevzuat kapsamına girmeyen bir
uygunsuzluğunun tespiti halinde, Bakanlık, yapılacak inceleme neticesinde Teknik
Düzenlemeler Rejimi Kararının 13 üncü maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde
gerekli görülen müeyyideleri uygular.
Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışındaki ülkelere ihraç edilen
ürünler
MADDE 12- (1) Avrupa Birliği üyesi ülkeler
dışındaki ülkelere ihraç edilen ürünlerin güvenli olması, tağşişe konu olmaması
ve ürüne ilişkin işaretleme, etiketleme veya belgelendirmenin alıcıyı
yanıltmayacak şekilde yapılması zorunludur.
(2)
İhraç edilen ürünlerin birinci fıkraya aykırı olduğu yönünde Bakanlığa ulaşan
iddialar hakkında;
a)
Ürünün piyasa gözetimi ve denetiminden sorumlu yetkili kuruluş ile ürünün ihraç
edildiği ülkeden sorumlu ticaret müşavirliği/ataşeliği başta olmak üzere,
ilgili kurum ve kuruluşlardan bilgi, belge ve görüş talep edilir.
b)
İhracatçının yazılı savunması talep edilir.
c)
Mümkün olması ve gerek görülmesi halinde yetkili kuruluş tarafından numune
alınabilir. Numune alınması halinde, Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine
Dair Çerçeve Yönetmelikte ve ilgili teknik düzenlemede yer alan numune alımına
ilişkin hükümler uygulanır.
(3)
İkinci fıkradaki iddiaların ve edinilen bilgi, belge ve görüşlerin
değerlendirilmesi amacıyla komisyon kurulur.
Komisyon kurulması ve karar alınması
MADDE 13- (1) 12 nci maddenin üçüncü fıkrasında
belirtilen komisyon, Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürü veya
görevlendireceği genel müdür yardımcısının başkanlığında, Genel Müdürlük,
Bakanlık İhracat Genel Müdürlüğü ve Bakanlık Gümrükler Genel Müdürlüğünden
birer temsilci olmak üzere başkan dahil dört üyeden oluşur. Gerek görülmesi
halinde ilgili yetkili kuruluş temsilcileri de komisyona üye olarak davet
edilir.
(2)
Komisyon üyelerinin en az daire başkanı düzeyinde olması esastır. İhtiyaç
halinde komisyon toplantılarına konusunda uzman kişiler davet edilebilir.
(3)
Komisyon, birinci fıkrada yer alan üye tam sayısıyla toplanır. İlk toplantıda
üye tam sayısının sağlanamaması halinde toplantı ertelenir. İkinci toplantıda
salt çoğunluk aranır.
(4)
Komisyon, 12 nci maddenin ikinci fıkrasındaki iddiaları ve bu iddiaların araştırılmasına
yönelik edinilmiş olan bilgi, belge ve görüşleri değerlendirerek bir komisyon
raporu hazırlar. Raporda ihraç edilen ürünün 12 nci maddenin birinci fıkrasına
aykırı olup olmadığına ilişkin tespitler ile ilgili firmaya 7223 sayılı Kanunun
20 nci maddesinin dördüncü fıkrasında ve Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının
13 üncü maddesinde belirtilen müeyyidelerin uygulanıp uygulanmamasına ve
uygulanacak müeyyidenin ağırlığına yönelik 17 nci madde çerçevesinde alınacak
karara yer verilir. Karar oy çokluğuyla alınır.
(5)
Komisyon raporu doğrultusunda alınan müeyyide kararları bakan yardımcılığı
onayı ile uygulamaya konulur.
(6)
Komisyonun sekretarya hizmetleri Genel Müdürlük tarafından yürütülür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İthalatta Ürün Güvenliği ve Ticari Kalite Denetimleri
İthalatta Bakanlık tarafından yürütülen ürün güvenliği denetimleri
MADDE 14- (1) İthalatta Bakanlık tarafından
yürütülen ürün güvenliği denetimleri, Bakanlığın bölge müdürlükleri ürün
güvenliği denetimleri müdürlüklerinde görevli ticaret denetmenleri tarafından
Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara göre yürütülür.
(2)
Bakanlık gerekli görmesi halinde, denetimleri kendi adına yapmak üzere ilgili
mevzuat hükümleri çerçevesinde bir başka kuruluşu görevlendirebilir.
Görevlendirmenin kapsamı ile bu kuruluşun denetimlerdeki görev, yetki ve
sorumlulukları Bakanlıkça belirlenir.
(3)
Bakanlık birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen denetimleri, kurduğu
elektronik sistem üzerinden yürütür ve takip eder.
(4)
İthalat denetimi işlemlerine; ithalatçı veya temsilcisinin Bakanlığa müracaat
etmesi üzerine başlanır.
(5)
Denetimlerde gerekli görülmesi halinde, test edilmek üzere, denetim birimi
tarafından numune alınabilir. Numune alımına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık
tarafından belirlenir.
(6)
Denetim neticesinde ithalatı uygun bulunan ürünler için ithalatçı veya
temsilcisine elektronik sistem üzerinden TAREKS referans numarası verilir.
(7)
Altıncı fıkrada belirtilen TAREKS referans numarasının bulunmaması halinde, söz
konusu ürünün ithalatına ilgili gümrük idaresince izin verilmez.
İthalatta diğer yetkili kuruluşlar tarafından yürütülen ürün
güvenliği denetimleri
MADDE 15- (1) İthalatta diğer yetkili kuruluşlar
tarafından yürütülen ürün güvenliği denetimlerine dair usul ve esaslar
Bakanlıkça belirlenir.
(2)
Yetkili kuruluşlar, birinci fıkrada belirtilen usul ve esasların uygulanması
için Bakanlığın görüşleri doğrultusunda düzenleme yapabilir.
(3)
Yetkili kuruluşlar birinci fıkrada belirtilen denetimlerin sonuçlarını
Bakanlıkça belirlenen süreye ve formata uygun olarak Bakanlığa bildirir.
İthalatta ticari kalite denetimleri
MADDE 16- (1) İthalata konu tarım ve gıda
ürünlerinden gerekli görülenlerin ticari kalite denetimleri Bakanlığın bölge
müdürlükleri ürün güvenliği denetimleri müdürlüklerinde görevli ticaret
denetmenleri tarafından Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara göre yapılır.
(2)
Birinci fıkra kapsamında yürütülen ticari kalite denetimleri sonucunda uygun
bulunmayan ürünlerin ithalatına izin verilmez.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Uygulanacak Müeyyideler
Uygulanacak müeyyideler
MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı
hareket edenler, sahte belge kullananlar ve belgelerde tahrifat yapanlar
hakkında, 7223 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile Teknik Düzenlemeler Rejimi
Kararının 13 üncü maddesinde belirtilen müeyyideler uygulanır.
(2)
7223 sayılı Kanunun 20 nci maddesindeki idari para cezalarının bu Yönetmeliğe
aykırı hareket edilmesi halinde uygulanmasında;
a)
Ürüne ilişkin yetkili kuruluş tarafından yapılacak risk değerlendirmesi sonucu
ve ihlalin ağırlığı,
b)
İhlalin mükerrerliği,
c)
Firmanın mali durumu,
ç)
Firmanın gönüllü önlem uygulayıp uygulamadığı,
d)
Ticari faaliyetin büyüklüğü,
hususları
göz önünde bulundurulur.
(3)
7223 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin dördüncü fıkrasındaki idari para
cezasının uygulanmasında; uygunsuzluğa konu ürünün gerçekleşen FOB bedelinin
Türk Lirası karşılığı hesaplanırken, ürünün ihracatının gerçekleştiği tarihteki
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır.
(4)
İdari para cezalarının etkili, orantılı ve caydırıcı olacak şekilde uygulanması
esastır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 18- (1) 31/12/2003 tarihli ve 25333 üçüncü
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve
Standardizasyon Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
(2)
Birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve
Standardizasyon Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Yürürlük
MADDE 19- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 20- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.