|
TÜRK GIDA KODEKSİ BESLENME
BEYANLARI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, tüketiciyi en üst düzeyde korumak için son
tüketiciye arz edilen gıdalardaki beslenme beyanlarına ilişkin kuralları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik; son tüketiciye ve toplu tüketim yerlerine arz edilen gıda
hakkında bilgilendirme mevzuatı kapsamında etiketlenmesinde, sunumunda veya
reklamında kullanılan beslenme beyanlarına ilişkin kuralları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki
Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 21 inci, 22 nci, 23 üncü, 24 üncü, 27 nci,
28 inci ve 34 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve
kısaltmalar
MADDE 4- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Besin öğesi:
Protein, karbonhidrat, yağ, lif, sodyum ve Ek-2’de yer alan Vitaminler ve
Mineraller İçin Günlük Referans Alım Değerleri ile bu gruplara ait olan
veya bu gruplardan birine giren maddeleri,
b) Beslenme
beyanı: Bir gıdanın içerdiği enerji, besin öğeleri veya diğer öğeleri
nedeniyle beslenme yönünden aşağıda belirtilen yararlı özelliklere sahip
olduğunu belirten, ileri süren veya ima eden herhangi bir mesajı,
1) Enerji için
(“Sağlar”, “Azalan veya artan oranda sağlar”, “Sağlamaz”),
2) Besin öğeleri
ve/veya diğer öğeler için (“İçerir”, “Azalan veya artan oranlarda içerir”,
“İçermez”),
c) Beyan: Mevzuat
gereğince zorunlu olmayan, herhangi bir formdaki resimli, grafik veya
sembolik gösterimler de dâhil olmak üzere, bir gıdanın kendine özgü
özellikleri olduğunu belirten, ileri süren veya ima eden herhangi bir mesaj
veya gösterimi,
ç) Bilimsel
Komisyon: Bu Yönetmelik kapsamına giren konularda bilimsel değerlendirmeyi
yapan ve 24/12/2011 tarihli ve 28152 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Risk
Değerlendirme Komite ve Komisyonlarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik çerçevesinde Bakanlık tarafından oluşturulan bilimsel komisyonu,
d) Diğer öğe:
Besleyici veya fizyolojik etkiye sahip, besin öğesi dışındaki öğeleri,
e) Genel
Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,
f) Ortalama
tüketici: Sosyal, kültürel ve lisanla ilgili faktörler dikkate alındığında
makul bir seviyede bilgilendirilmiş ve makul seviyede dikkatli ve tedbirli
olan tüketiciyi,
g) TGK: Türk Gıda
Kodeksini,
ifade eder.
(2) Bu
Yönetmelikte geçen ve birinci fıkrada yer almayan tanımlar için, 5996
sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde ve 26/1/2017 tarihli ve 29960 mükerrer
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve
Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde yer alan
tanımlar geçerlidir.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Genel hükümler
MADDE 5- (1)
Beslenme beyanları, bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak piyasaya arz edilen
gıdaların etiketi, tanıtımı ve reklâmında kullanılabilir.
(2) Beslenme
beyanlarının kullanımı:
a) Belirsiz,
yanlış veya yanıltıcı olamaz.
b) Diğer
gıdaların beslenme yönünden yeterliliği veya güvenilirliği konusunda
şüpheye neden olacak şekilde olamaz.
c) Belirli bir
gıdanın aşırı tüketimini destekleyecek veya özendirecek şekilde olamaz.
ç) Çeşitli ve
dengeli beslenmenin, genelde besin öğelerini uygun miktarlarda
sağlayamayacağını belirtecek, ileri sürecek veya ima edecek şekilde olamaz.
Çeşitli ve dengeli beslenme ile yeterli miktarda sağlanamayan besin öğeleri
ile ilgili istisnalar, bu istisnaların başvurularına ilişkin koşullar da
dahil olmak üzere Bakanlık tarafından belirlenir.
d) Tüketicide
endişeye neden olabilecek biçimde; yazılı, resimli, grafik veya sembolik
gösterimler vasıtasıyla vücut fonksiyonlarındaki değişiklere atıfta
bulunacak şekilde olamaz.
İstisnalar
MADDE 6- (1)
Bu Yönetmelik;
a) 17/2/2005
tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı
Sular Hakkında Yönetmelik,
b) 1/12/2004
tarihli ve 25657 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Doğal Mineralli Sular
Hakkında Yönetmelik,
c) Belirli bir
gıda veya gıda grubuna yönelik olarak yayımlanmış olan yatay ve dikey gıda
mevzuatı,
hükümleri saklı
kalacak şekilde uygulanır.
(2) Bir gıdanın
etiketlenmesinde, sunumunda veya reklamında yer alan ve bir beslenme beyanı
olarak yorumlanabilecek ticari marka veya özel isim, bu Yönetmelikte yer
alan ilgili beslenme beyanı koşullarının karşılanması ve ilgili beyanın da
yapılması şartıyla kullanılabilir.
(3) Bir gıdanın
etiketlenmesinde, sunumunda veya reklamında yer alan beslenme beyanı
ifadelerinin yerine anlamını değiştirmeyecek ve güçlendirmeyecek şekilde
eşdeğer ifadelerin kullanılması Bakanlıkça belirlenir.
Genel koşullar
MADDE 7- (1)
Beslenme beyanının yapılabilmesi için aşağıda belirlenen koşulların
sağlanması gerekir:
a) Hakkında beyan
yapılan bir besin öğesinin veya diğer öğenin bir gıdada veya gıda grubunda
bulunması, bulunmaması veya miktarının azaltılmasının, genel kabul görmüş
bilimsel kanıtlarla ortaya konulan, yararlı bir besleyici veya fizyolojik
etkisinin olduğunun gösterilmesi.
b) Hakkında beyan
yapılan besin öğesi veya diğer öğenin son üründe;
1) İlgili
mevzuatta tanımlanan belirgin miktarı veya belirgin miktarın mevzuatla
belirlenmediği durumlarda, genel kabul görmüş bilimsel kanıtlarla ortaya
konulan, besleyici veya fizyolojik etkiyi sağlayacağı iddia edilen miktarda
bulunması,
2) Bulunmaması
veya genel kabul görmüş bilimsel kanıtlarla ortaya konulan, besleyici veya fizyolojik
etkiyi sağlayacak kadar azaltılmış miktarda olması,
c) Uygulanabilir
olduğu durumlarda, hakkında beyan yapılan besin öğesi veya diğer öğenin
vücut tarafından kullanılabilecek formda olması,
ç) Makul olarak
tüketilmesi beklenen gıda miktarının, beyan ile ilgili besin öğesi veya
diğer öğeyi (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde bahsedilen miktarlarda
sağlaması,
d) Beslenme
beyanları için üçüncü bölümde belirlenen özel koşulların sağlanması.
(2) Beslenme beyanlarının
kullanımına sadece, ortalama tüketicinin beyanda belirtilen yararlı
etkileri anlayabilmesi koşuluyla izin verilir.
(3) Beslenme
beyanları, kullanım talimatına göre tüketime hazır hale getirilen gıdayı
esas alacak şekilde yapılır.
(4) Beyan koşulu
porsiyona göre verilen beslenme beyanları ile ilgili değerlendirmelerde,
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme
Yönetmeliğinin Ek-12’sinde yer alan Gıdaların Porsiyon Büyüklükleri esas
alınır. Ürünün tüketim biriminin porsiyon büyüklüğünden daha az olması
durumunda, bir porsiyon için belirlenen beyan koşulu ürünün tüketim
biriminde sağlanır.
(5) Gıdanın
günlük tüketim miktarı üzerinden beslenme beyanı yapılan gıda, beyan edilen
etkiyi günlük normal olarak tüketilmesi beklenen miktarlarda göstermelidir.
Gerektiğinde bu miktarlar Bakanlıkça belirlenir.
Beyanlar için
bilimsel doğrulama
MADDE 8- (1)
Beslenme beyanları genel kabul görmüş bilimsel kanıtlara dayanır ve
bunlarla doğrulanır.
(2) Beslenme
beyanı yapan gıda işletmecisi, yaptığı beyanın bu Yönetmeliğe uygunluğunu
kanıtlamak zorundadır.
(3) Bakanlık,
ürünü piyasaya arz eden gıda işletmecisinden bu Yönetmeliğe uygunluğu
gösteren ilgili tüm bilgi ve belgeleri sunmasını talep edebilir.
Beslenme
bildirimi
MADDE 9- (1)
Markaya özgü olmayan gıdaya ilişkin genel reklam veya tanıtımlar hariç
olmak üzere, beslenme beyanı yapılan ürünlerde beslenme bildirimi
zorunludur. Verilen bilgiler, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve
Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinin 35 inci maddesinin birinci
fıkrasında belirtilen bilgileri içerir. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme
ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinin 35 inci maddesinin birinci ve
ikinci fıkrasında belirtilen bir besin öğesine ilişkin beslenme beyanında
bulunulduğunda besin öğesinin miktarı Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve
Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinin 36 ncı, 37 nci, 38 inci, 40 ıncı
ve 41 inci maddelerine uygun olarak belirtilir.
(2) Beslenme
bildiriminde yer almayan ancak bir beslenme beyanı ile ilişkili maddenin
miktarı, beslenme bildirimi ile aynı görüş alanı içinde yer alacak şekilde
ve Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme
Yönetmeliğinin 36 ncı, 37 nci ve 38 inci maddelerine göre belirtilir. Söz
konusu maddenin miktarı belirtilirken uygun ölçü birimleri kullanılır.
(3) Takviye edici
gıdalar için beslenme bildirimi, ilgili gıda kodeksi hükümlerine uygun
olarak yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Beslenme Beyanları
Özel koşullar
MADDE 10- (1)
Gıdaların etiketi, tanıtımı veya reklâmında, sadece Ek-1’de yer alan
Beslenme Beyanları, koşullarına uygun olmak kaydı ile yer alabilir.
(2) Ek-1’de
yapılacak değişiklikler için, ihtiyaç duyulması halinde Bilimsel Komisyonun
görüşüne başvurulabilir.
(3) Bir gıda,
beslenme beyanı yapabilme koşullarını doğal bileşiminde bulunan bir besin
öğesi veya diğer öğe ile karşılıyorsa, beslenme beyanının önüne “doğal
olarak/doğal” ibaresi eklenebilir.
Karşılaştırmalı
beslenme beyanları
MADDE 11- (1)
7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
hükümleri saklı kalmak kaydıyla karşılaştırmalı beslenme beyanı, ürün
çeşitliliği de dikkate alınarak sadece aynı kategorideki aynı ürün adına
sahip gıdalar arasında yapılabilir. Gıdada bulunan bir besin öğesinin
miktarındaki ve/veya gıdanın enerji değerindeki fark belirtilir ve
karşılaştırmalı beyan aynı miktardaki gıda için yapılır. Ek-1’de yer alan
Beslenme Beyanları ve Beyan Koşullarında sadece artırılmış veya azaltılmış
olanlar için karşılaştırmalı beslenme beyanı yapılabilir.
(2)
Karşılaştırmalı beslenme beyanları, söz konusu gıdanın bileşimini, diğer
markalara ait gıdalar da dâhil olmak üzere, beslenme beyanı
bulundurmalarına izin verilmeyen aynı kategorideki gıdalarla
karşılaştırılacak şekilde yapılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari yaptırım
MADDE 12- (1)
Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili
maddelerine göre yaptırımlar uygulanır.
Uygulamaya
ilişkin düzenlemeler
MADDE 13- (1)
Gerek görüldüğünde bu Yönetmelik hükümlerinin uygulamasına yönelik hazırlanacak
talimat veya kılavuzlar, Bakanlık internet sitesinde yayımlanır.
Avrupa Birliği
mevzuatına uyum
MADDE 14- (1)
Bu Yönetmelik, Gıdalarda Yapılan Beslenme ve Sağlık Beyanları Hakkında
20/12/2006 tarihli ve (AT) 1924/2006 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey
Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde
hazırlanmıştır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 15- (1)
26/1/2017 tarihli ve 29960 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda
Kodeksi Beslenme ve Sağlık Beyanları Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 16- (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17- (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.
Ekleri
için tıklayınız.
|