ATIK ELEKTRİKLİ VE ELEKTRONİK
EŞYALARIN YÖNETİMİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, sürdürülebilir
şekilde çevrenin korunması için;
a)
Döngüsel ekonomi ve kaynak verimliliği ilkeleri esas alınarak atık elektrikli
ve elektronik eşyaların oluşumunun önlenmesine, önlenemediği durumlarda oluşan
atık elektrikli ve elektronik eşyaların ayrı toplanmasına ve bertaraf edilecek
atık elektrikli ve elektronik eşyaların miktarının azaltılması için yeniden
kullanıma hazırlama, geri dönüşüm, geri kazanım yöntem ve hedeflerinin
belirlenmesine,
b)
Atık elektrikli ve elektronik eşyaların sıfır atık yönetim sistemi dâhil
belirli bir yönetim sistemi içinde çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek
şekilde yönetilmesine,
c)
Elektrikli ve elektronik eşya üreticileri için genişletilmiş üretici
sorumluluğunun uygulanmasına dair çerçevenin belirlenmesine,
yönelik
strateji ve politikalar ile idari, hukuki ve teknik usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik;
a)
EK-1/A’da yer alan kategorilere dâhil olan elektrikli ve elektronik eşyaları
kapsar. EK-1/A’da yer alan kategorilere giren ürünlerin ayrıntılı listesi
EK-1/B’de verilmiştir.
b)
Aşağıda yer alan elektrikli ve elektronik eşyaları kapsamaz:
1)
Bu Yönetmeliğin kapsamında olmayan bir ürünün parçasını oluşturacak şekilde
özel olarak tasarlanmış ve monte edilmiş, işlevini ancak bu ekipmanın bir
parçası olduğu takdirde yerine getirebilen elektrikli ve elektronik eşyaları.
2)
Özel olarak askeri amaç taşımayan ürünler hariç, ülke güvenliğinin korunmasına
yönelik ekipman, silah, mühimmat ve savaş gereçlerinde bulunan elektrikli ve
elektronik eşyaları.
(2)
Bu Yönetmelik;
a)
EK-2/A’da yer alan kategorilerde sınıflandırılan piyasaya arz edilen tüm
elektrikli ve elektronik eşyaları kapsar. EK-2/A’da belirtilen kategorilere
ilişkin örneklere EK-2/B’de yer verilmiştir. Bu Yönetmeliğin kapsamına giren
ürünler, EK-2/B’de yer alan örneklerle sınırlı olmayıp, bu örneklerde yer
almayan ancak Ek-2/A’de yer alan kategorilere dâhil olan EEE’ler de bu
Yönetmeliğin kapsamındadır.
b)
Aşağıda yer alan elektrikli ve elektronik eşyaları kapsamaz:
1)
Bu Yönetmeliğin kapsamında olmayan bir ürünün parçasını oluşturacak şekilde
özel olarak tasarlanmış ve monte edilmiş, işlevini ancak bu eşyanın bir parçası
olduğu takdirde yerine getirebilen elektrikli ve elektronik eşyaları.
2)
Uzaya gönderilmek için tasarlanmış ürünleri.
3)
Büyük ölçekli sabit endüstriyel aletleri.
4)
Büyük ölçekli sabit kurulumları (Bu kurulumun bir parçası olacak şekilde özel
olarak tasarlanmamış ve kurulmamış ekipmanlar hariç).
5)
Tip onaylı olmayan elektrikli iki tekerlekli araçlar hariç yolcu ve eşya
taşımacılığında kullanılan araçları.
6)
Sadece profesyonel kullanıma sunulan karayolu dışında kullanılan hareketli
makineleri.
7)
Yalnızca araştırma ve geliştirme çalışmaları amacıyla özel olarak tasarlanmış
ve sadece işletmeler arasında kullanıma sunulan ürünleri.
8)
Flamanlı ampülleri.
9)
Vücuda yerleştirilebilir aktif tıbbi cihazları ve kullanım ömrü sona ermeden
önce enfeksiyon yapıcı olması beklenen; tıbbi cihazlar ve in vitro tanı
cihazlarını.
10)
Özellikle askeri amaçlara yönelik silahlar, mühimmat ve savaş malzemeleri dâhil
olmak üzere ülke güvenliğinin temel çıkarlarının korunması için gerekli
teçhizatı.
(3)
Birinci fıkranın (b) bendinin (2) numaralı alt bendi ile ikinci fıkranın (b)
bendinin (10) numaralı alt bendinde belirtilen malzemelerin nitelikleri Millî
Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir.
(4)
İkinci fıkranın (b) bendinin (9) numaralı alt bendinde belirtilen malzemelerin
nitelikleri, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenir.
(5)
Bu Yönetmelik, 23/6/2017 tarihli ve 30105 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması
Hakkında Yönetmelik ve ürün, güvenlik ve sağlığa yönelik ilgili mevzuat
gerekliliklerine aykırılık teşkil etmeyecek şekilde uygulanır.
(6)
Bu Yönetmelik, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun ile 5/3/2020 tarihli ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler
Kanunu ve 22/8/2020 tarihli ve 31221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla
uygulanır.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872
sayılı Çevre Kanununun 8 inci, 11 inci ve 12 nci maddeleri ile 24/12/2020
tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci ve 103 üncü maddelerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Ajans: Türkiye Çevre Ajansını (TÜÇA),
b)
Atık elektrikli ve elektronik eşya (AEEE/E-atık): 2/4/2015 tarihli ve 29314
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliğinde yer alan atık
tanımına uyan elektrikli ve elektronik eşyalar ile atık olduğu andaki bütün
bileşenlerini, unsurlarını ve ihtiva ettiği sarf malzemelerini,
c)
Atık elektrikli ve elektronik eşya işleme: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-2/A
ve EK-2/B’sinde yer alan arındırma, söküm, parçalama gibi ön işlemler de dâhil
olmak üzere geri kazanım ya da bertaraf işlemlerini,
ç)
Atık elektrikli ve elektronik eşya işleme tesisi: Atık elektrikli ve elektronik
eşya işleme faaliyeti gösteren tesisleri,
d)
Atık getirme merkezi: Ayrı biriktirilen atıkların geri kazanıma ve/veya
bertarafa gönderilmesi amacıyla bırakıldığı ve 12/7/2019 tarihli ve 30829
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sıfır Atık Yönetmeliğinde tanımlanan yerleri,
e)
Ayrı toplama: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(i) bendinde tanımlanan işlemi,
f)
Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,
g)
Bertaraf: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ö)
bendinde tanımlanan işlemi,
ğ)
Bileşen: Elektrikli ve elektronik eşyaların çalışması için bir araya
getirilmesi gereken, tüketici/son kullanıcı için kendi başına doğrudan işlevi
olmayan ve nihai ürün niteliği taşımayan her bir ayrı parçayı,
h)
Büyük ölçekli sabit endüstriyel aletler: Belirli yerde kalıcı olarak kurulumu
ve sökümü profesyonel kişiler tarafından yapılan, bir endüstriyel imalat
tesisinde veya araştırma geliştirme tesisinde profesyonel kişiler tarafından
kullanılan ve bakımı yapılan, spesifik bir uygulama için birlikte çalışan büyük
ölçekli makine, ekipman ve/veya bileşen grubunu,
ı)
Büyük ölçekli sabit kurulumlar: Montajı, kurulumu ve sökümü profesyonel kişiler
tarafından yapılan, önceden tanımlanmış ve belirlenmiş bir yerde bir binanın
veya yapının parçası olarak kalıcı şekilde kullanılması amaçlanan ve yalnızca
aynı özellikte tasarlanmış bir cihazla değiştirilebilen çeşitli tipteki
ekipmanları ve cihazları,
i)
Çevre izin ve lisans belgesi: 10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında düzenlenen geçici
faaliyet belgesi/çevre izin ve lisansı belgesini,
j)
Dağıtıcı/distribütör: Elektrikli ve elektronik eşyayı piyasada bulunduran
tedarik zincirindeki herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
k)
EEE bilgi sistemi: Bu Yönetmelik kapsamındaki elektrikli ve elektronik eşyalara
ilişkin beyan ve bildirimlerin gerçekleştirileceği, genişletilmiş üretici
sorumluluğu uygulamaları kapsamındaki çalışmalara ait bilgi ve belgelerin
sunulacağı Bakanlıkça hazırlanan/hazırlatılan çevrimiçi programı,
l)
Elektrikli ve elektronik eşya (EEE): EK-1/A ve EK-2/A’da yer alan kategorilere
dâhil olan ve alternatif akımla 1000 Volt’u, doğru akımla da 1500 Volt’u
geçmeyecek şekildeki kullanımlar maksadıyla tasarlanmış olan, uygun bir biçimde
çalışması için elektrik akımına veya elektromanyetik alana bağımlı olan
eşyaları ve bu akım ve alanların üretimi, transferi ve ölçümüne yarayan
eşyaları,
m)
Evsel AEEE: Hanelerden kaynaklanan ve özellikleri ile miktarı açısından hane
kaynaklılarla benzerlik gösteren ticari, kurumsal, endüstriyel ve diğer
kaynaklardan gelen AEEE ile hem hane hem de hane dışındaki kullanıcılar
tarafından kullanılması muhtemel EEE’lerden kaynaklanan AEEE’yi,
n)
Finans anlaşması: Mülkiyet devrine imkân sağlayıp sağlamadığına bakılmaksızın,
herhangi bir ürünle ilgili olarak gerçekleştirilen tüm kredi, kira, kiralama ve
vadeli satış anlaşması veya düzenlemesini,
o)
Genişletilmiş üretici sorumluluğu: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (y) bendinde tanımlanan sorumluluğu,
ö)
Geri dönüşüm: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(z) bendinde tanımlanan işlemi,
p)
Geri kazanım: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(aa) bendinde tanımlanan işlemi,
r)
Gönüllü anlaşma: Bakanlık ve/veya TÜÇA ile ekonomik işletmeler, lisanslı
firmalar ve yetkili idareler arasında bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerin
yerine getirilmesine yönelik olarak Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar
kapsamında yapılan anlaşmayı,
s)
İl müdürlüğü: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünü,
ş)
İl Sıfır Atık Yönetim Planı: Sıfır Atık Yönetmeliğinde tanımlı planı,
t)
İthalat: Başka ülkeler, serbest bölgeler veya ilgili mevzuat uyarınca bu
bölgelere eşdeğer kabul edilen özel birimler menşeli ürün, eşya ve/veya
malzemenin Türkiye Gümrük Bölgesi içinde millileştirerek serbest dolaşıma
sokulmak sureti ile yurt içine alınmasını,
u)
Karayolu dışında kullanılan hareketli makineler: Çalışması sırasında sabit;
çalışma konumları arasında sürekli veya yarı sürekli hareket veya hareketlilik
gerektiren, yerleşik güç kaynağına sahip ve sadece profesyonel kullanıma
sunulan makineleri,
ü)
Kullanılmış EEE: Sahibi tarafından atılmadığı veya atma niyeti ya da
yükümlülüğü bulunmadığı ve daha sonra kullanıma vermeyi amaçladığı için atık
olarak kabul edilmeyen EEE’yi,
v)
Kütle-denge bildirimi: AEEE işleme tesisine kabul edilen ve işlenen atıklar ile
bakiye atıklara ve atık işleme faaliyeti neticesinde oluşan/üretilen ürünlere
ilişkin Bakanlığın çevrimiçi sistemi kullanılarak yapılan bildirimi,
y)
Mobil atık getirme merkezi: Belirli süreler içerisinde farklı noktalara hizmet
vermek amacıyla kullanılan gerektiğinde yeri değiştirilebilen taşınabilir
özellikte, farklı tür atıkları ayrı ayrı toplamak amacıyla birden fazla
biriktirme ekipmanının birlikte bulunduğu atık toplama noktasını ve/veya atık
getirme merkezine bağlı olarak kullanılan atık toplama taşıtlarını,
z)
Nihai ürün: Tüketici/son kullanıcı için piyasaya arz edilen ve kullanım
kılavuzunda üretici tarafından belirtilen kullanım amacını karşılayan, herhangi
bir kişi tarafından gerçekleştirilebilen basit ayarlardan başka bir ayarlama
veya bağlantı olmadan kullanılabilen ve doğrudan işlevi olan herhangi bir ürünü,
aa)
Önleme: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğğ)
bendinde tanımlanan işlemi,
bb)
Piyasada bulundurma: Elektrikli ve elektronik eşyanın ticari bir faaliyet
yoluyla bedelli veya bedelsiz olarak dağıtım, tüketim veya kullanım için yurt
içi piyasaya sağlanmasını,
cc)
Piyasaya arz: Elektrikli ve elektronik eşyanın ilk kez yurt içinde piyasada
bulundurulmasını,
çç)
Tehlikeli atık: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-3/A’sında yer alan tehlikeli
özelliklerden birini ya da birden fazlasını taşıyan ve aynı Yönetmeliğin
EK-4’ünde altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıkları,
dd)
Tıbbi cihaz/vücuda yerleştirilebilir aktif tıbbi cihazlar/in vitro tanı cihazı:
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun ilgili mevzuatında tanımlanan cihazları,
ee)
Toplama: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ll)
bendinde tanımlanan işlemi,
ff)
Transfer noktası: Üreticiler veya çevre izin ve lisans belgesine sahip AEEE
işleme tesisleri tarafından atık elektrikli ve elektronik eşyaların AEEE işleme
tesisine gönderilmeden önce, taşımanın çevresel etkilerinin en aza indirilmesi
ve ekonomik olması amacıyla gerekli tedbirlerin alınarak bekletilmesi için
kurulan alanları,
gg)
Tüketici/son kullanıcı: EEE’yi kullanan gerçek veya tüzel kişiyi,
ğğ)
Uzaklaştırma: Çevre açısından güvenli işlemenin sağlanması için AEEE’lerin
içerisindeki tehlikeli maddelerin, karışımların ve bileşenlerin elle, mekanik,
kimyasal veya metalürjik yöntemler yoluyla çıkartılmasını,
hh)
Üretici: 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mesafeli
Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamındaki mesafeli sözleşmeler ile yapılan satışlar
da dâhil olmak üzere, satış yöntemine bağlı olmaksızın;
1)
Türkiye’de yerleşik bulunan ve kendi adı veya ticari markası altında elektrikli
ve elektronik eşya imal eden veya elektrikli ve elektronik eşyayı tasarlatan
veya imal ettiren ve bunları yurt içinde kendi adı veya ticari markası ile
piyasaya arz eden,
2)
Türkiye’de yerleşik bulunan ve başka tedarikçiler tarafından üretilen elektrikli
ve elektronik eşyayı yurt içinde kendi adı veya ticari markası ile yeniden
satan,
3)
Türkiye’de yerleşik bulunan ve ticari amaçlarla elektrikli ve elektronik eşya
ithal eden,
4)
Başka bir ülkede yerleşik bulunan, EEE’yi doğrudan Türkiye’deki tüketici/son
kullanıcılara uzaktan iletişim yoluyla satan,
gerçek
veya tüzel kişileri,
ıı)
Üretici kayıt numarası: EEE bilgi sistemine kayıt yapıldığında alınan kayıt
numarasını,
ii)
Yeniden kullanım: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(öö) bendinde tanımlanan işlemi,
jj)
Yeniden kullanıma hazırlama: Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (pp) bendinde tanımlanan atık olan ürün veya ürün
bileşenlerinin başka ön işleme tabi olmasına gerek kalmadan temizleme, onarım
ya da kontrol işlemleri ile tasarlandığı şekle getirilmesini,
kk)
Yetkili idare: Büyükşehir belediye sınırları içerisinde büyükşehir ve ilçe
belediyelerini, büyükşehir haricindeki illerin il ve ilçe belediyeleri ile
mücavir alanları dışında il özel idarelerini, belediyelerin görev ve yetki
alanı dışında kalan alanlarda ilgili mevzuatı uyarınca atık yönetiminde yetkili
kılınan sorumlu idareleri,
ll)
Yetkili temsilci: 7223 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (t)
bendinde tanımlanan yetkili temsilciyi,
ifade
eder.
Genel ilkeler
MADDE 5- (1) EEE’lerin yaşam döngüsünde yer alan
ilgili taraflarca; döngüsel ekonomi, sürdürülebilir üretim ve tüketim ile sıfır
atık yaklaşımı doğrultusunda EEE tasarım ve üretiminin sağlanması, atık oluşumunu
önlemeye ve azaltmaya yönelik gerekli tedbirler alınarak AEEE oluşumunun
önlenmesi, atık oluşumunun kaçınılmaz olduğu durumlarda ise öncelikle
AEEE’lerin yeniden kullanıma hazırlanması, geri dönüştürülmesi, geri
kazanılması sağlanarak bertaraf edilecek atık miktarının azaltılması esastır.
(2)
Elektrikli ve elektronik eşyaların yönetimine yönelik ulusal ölçekli strateji
ve politikaların belirlenmesinde ve uygulanmasında, genişletilmiş üretici
sorumluluğu ilkesi ve kirleten öder ilkesinin uygulanması, genişletilmiş
üretici sorumluluğu kapsamında elektrikli ve elektronik eşya üreticileri ve
ilgili diğer paydaşlar için sorumluluk paylaşımı yapılması esastır.
(3)
EEE’lerin ve bileşenlerinin tasarım ve üretiminde; ürünlerin kullanım ömrü
uzatılarak atık haline gelmeden uzun süreli kullanılabilen, tamir ve onarım ile
yeniden kullanımına imkân sağlayan, atık olduktan sonra ise yeniden kullanıma
hazırlanmasını, geri dönüştürülmesini veya geri kazanımını kolaylaştıran eko
tasarım gerekliliklerinin uygulanması için gerekli önlemler alınır.
(4)
Doğal kaynak ve hammadde kullanımının azaltılması ve geri kazanımın artırılması
amacıyla özellikle yeni tasarım ürünlerde, teknik açıdan uygun olması durumunda
geri dönüştürülmüş malzeme kullanımına öncelik verilir. Bakanlık, EEE’lerde
geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanımına yönelik hususlar ile zorunlu
kullanıma ilişkin esasları belirlemeye yetkilidir.
(5)
Toplanan AEEE’lerin çevre izin ve lisans belgesine sahip tesislerde işlenmesi
sağlanarak 21 inci maddedeki yeniden kullanıma hazırlama, geri dönüşüm ve geri
kazanım oranları sağlanır.
(6)
Yeniden kullanıma hazırlama, geri dönüşüm ve geri kazanım imkânının teknik
olarak bulunmadığı AEEE’ler ve parçaları, çevre izin ve lisans belgesine sahip
tesislerde bertaraf edilir.
(7)
Elektrikli ve elektronik eşya ile atık elektrikli ve elektronik eşyaların
yönetiminden sorumlu kişi veya kişiler ile kurum/kuruluşlar, bu atıkların çevre
ve insan sağlığına zararlı olabilecek etkilerinin azaltılması için gerekli
tedbirleri almakla yükümlüdür. AEEE’lerin yönetiminden kaynaklanan her türlü
çevresel zararın giderilmesi amacıyla yapılan harcamalar, bu atıkların
yönetiminden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiler tarafından müteselsil
sorumluluk ilkesi çerçevesinde karşılanır.
(8)
Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (hh)
bendinin (2) numaralı alt bendinde tanımlanan üretici tarafından piyasaya arz
edilen ürünler üzerinde, aynı bendin (1) numaralı alt bendinde tanımlanan
üreticinin de markasının bulunması durumunda, ürünlerin üreticisi olarak aynı
bendin (1) numaralı alt bendinde yer alan gerçek veya tüzel kişiler sorumludur.
(9)
Herhangi bir finans anlaşması dâhilinde finans sağlayan gerçek veya tüzel
kişiler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (hh) bendinde belirtilen üretici
tanımı koşullarını sağlamadıkları sürece üretici olarak değerlendirilmezler.
(10)
AEEE’ler ile birlikte toplanan atık pil ve akümülatörler, AEEE’lerden
ayrıldıktan sonra 31/8/2004 tarihli ve 25569 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yönetilir.
(11)
TÜÇA, Bakanlığın genişletilmiş üretici sorumluluğu politika ve planları
kapsamında yapılan gönüllü anlaşmalara istinaden EEE üreticilerinin
sorumluluklarını ve yükümlülüklerini yerine getirmelerini sağlayabilir, destek
olabilir, bu sorumluluk ve yükümlülükleri devralabilir. TÜÇA’nın bu Yönetmelik
kapsamında yapacağı faaliyetlerinin usul ve esasları Bakanlık tarafından
belirlenir ve TÜÇA’nın internet sayfasından duyurulur.
(12)
Elektrikli ve elektronik eşya üreticileri tarafından depozito uygulaması
dâhilinde piyasaya arz edilen ürünlere yönelik işlemler Bakanlık tarafından
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Bakanlığın görev ve yetkileri
MADDE 6- (1) Bakanlık;
a)
Elektrikli ve elektronik eşyaların üretimi, tedariki, piyasaya arzı ile atık
elektrikli ve elektronik eşyaların biriktirilmesi, toplanması, taşınması, depolanması,
işlenmesi süreçlerini ve bu süreçlerin izlenmesi, kontrolü ve raporlanmasına
ilişkin strateji ve politikaları belirlemekle, kısıtlama ve yasaklama dâhil
idari, mali ve teknik tedbirleri almak ve düzenlemelerde bulunmakla,
b)
Elektrikli ve elektronik eşya üreticilerinin EEE bilgi sistemine yaptıkları
bildirim ve beyan yükümlülüklerinin takibini yapmakla,
c)
Atık elektrikli ve elektronik eşyaların yönetimi ile ilgili tarafların kayıt
altına alınmasını ve bunların sorumluluk ve yükümlülüklerinin belirlenerek
yerine getirilmesini sağlamakla, izlenmesini, kontrolünü ve denetimini
gerçekleştirmekle ve bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık tespit edilmesi
halinde gerekli idari işlemleri uygulamakla,
ç)
Bu Yönetmelik kapsamındaki ilgili taraflara yönelik bilgilendirici eğitim
faaliyetleri düzenlemekle/düzenletmekle,
d)
Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine göre atık elektrikli ve elektronik eşya
işleme tesislerine ve yeniden kullanıma hazırlama tesislerine çevre izin ve
lisans belgesi vermekle,
e)
Döngüsel ekonomi ve sıfır atık ilke ve yaklaşımları kapsamındaki çalışmalar ile
görev alanına giren konularda gerekli gördüğü ulusal ve uluslararası
çalışmaları izlemek, çalışmalara katılım sağlamak ve raporlama yapmakla,
görevli
ve yetkilidir.
(2)
Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda birinci fıkrada belirtilen görev ve
yetkilerini, sınırlarını belirlemek sureti ile il müdürlüklerine devredebilir.
(3)
Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin konularda ilave idari, mali ve
teknik düzenlemelerde bulunabilir, tanımlayıcı, açıklayıcı ve düzenleyici
hususlara yönelik usul ve esasları belirleyebilir, bu Yönetmelikle sorumluluk
verilmiş taraflarla iş birliği yapabilir.
İl müdürlüklerinin görev ve yetkileri
MADDE 7- (1) İl müdürlükleri;
a)
Atık elektrikli ve elektronik eşyaların yönetimi sürecinde yer alan taraflar
arasındaki koordinasyonu sağlamakla,
b)
Yetkili idarelerin, atık yönetim faaliyetleri ile İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi
Planları kapsamındaki atık elektrikli ve elektronik eşyaların yönetimine
ilişkin faaliyetlerini izlemekle, değerlendirmekle ve denetlemekle,
c)
EEE üreticileri veya çevre izin ve lisans belgesine sahip AEEE işleme tesisleri
tarafından kurulan transfer noktalarına çevre izin ve lisans belgesi vermekle,
ç)
İl sınırları içerisinde faaliyette bulunan çevre izin ve lisans belgesine sahip
transfer noktalarının, AEEE işleme tesislerinin ve yeniden kullanıma hazırlama
tesislerinin faaliyetlerini izlemek, denetlemek, bu Yönetmelik hükümlerine
aykırılık tespit edilmesi halinde gerekli idari işlemleri uygulamakla,
d)
İl sınırları içinde faaliyette bulunan üreticileri tespit ederek kayıt altına
alınmalarını sağlamakla, dağıtıcı/distribütör ve üreticilerin sorumluluklarının
ve yükümlülüklerinin izlenmesini, değerlendirilmesini ve denetimini yapmakla,
e)
Bakanlıkça belirlenen esaslara göre AEEE’lerin taşınması ile ilgili faaliyet
gösteren firmalara ve araçlara atık taşıma lisansı vermekle, bu lisansa esas
faaliyetlerini kontrol etmekle, gerekli hallerde iptal etmekle veya yenilemekle,
f)
6 ncı maddenin ikinci fıkrası kapsamında görev ve yetki devri yapılması halinde
bu görev ve yetkileri yerine getirmekle,
görevli
ve yetkilidir.
Mahalli idarelerin görev, yetki ve yükümlülükleri
MADDE 8- (1) Büyükşehir belediyeleri, AEEE’lerin il
genelinde etkin toplanması amacıyla belediyelerce yürütülen çalışmaları
koordine etmekle yükümlüdür.
(2)
İl özel idareleri, il belediyeleri, büyükşehir ilçe belediyeleri, ilçe
belediyeleri, belde belediyeleri ve mahalli idare birlikleri;
a)
AEEE’lerin yönetimine ilişkin faaliyetlerini, Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamında
il özelinde hazırlanan İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planı ile uyumlu olarak
yürütmekle,
b)
Sıfır Atık Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda atık getirme merkezlerini ve
mobil atık getirme merkezlerini kurarak ve gerekmesi halinde mobil atık getirme
merkezi olarak taşıtlarla toplama sistemini destekleyerek AEEE’lerin yönetimini
sağlamakla ve halkı bilgilendirmekle,
yükümlüdür.
Üreticilerin yükümlülükleri
MADDE 9- (1) Genişletilmiş üretici sorumluluğu
kapsamında EEE üreticileri;
a)
Eğitim faaliyetleri yapmak ve/veya bu faaliyetlere katkıda bulunmakla,
b)
Kaynakların verimli kullanılması amacıyla sürdürülebilir üretim ve tüketim
modelleri geliştirerek dayanıklı, uzun ömürlü, tamir edilebilir, yeniden
kullanılabilir ve iyileştirilebilir ürünleri tasarlamakla ve üretmekle,
c)
Çevrenin korunması ve/veya güvenlik gereklilikleri açısından zorunluluk
olmadığı sürece kullanılmış EEE’lerin yeniden kullanımını veya AEEE’lerin
yeniden kullanıma hazırlanmasını engelleyecek EEE tasarımlarından veya üretim
proseslerinden kaçınmakla,
ç)
Bu Yönetmelikte belirtilen yeniden kullanıma hazırlama/geri dönüşüm ve geri
kazanım oranlarının sağlanması ve atıkların azaltılması amacıyla EEE’lerin
tasarımı ve üretimi sırasında, ürünlerin atık olduktan sonra kolayca
parçalanmasını, ayrıştırılmasını, yeniden kullanıma hazırlanmasını, geri
dönüşümünü ve geri kazanımını kolaylaştıracak malzeme ve parçaları kullanmakla,
d)
Elektrikli ve elektronik eşyaların atık haline gelmesi durumunda çevreye
duyarlı geri kazanımı ve bertarafı da dâhil olmak üzere çevrenin ve insan
sağlığının korunması amacıyla elektrikli ve elektronik eşya imalatında bazı
zararlı maddelerin kullanımının sınırlandırılmasına ilişkin Bakanlıkça yapılan
düzenlemelere uymakla,
e)
Piyasaya arz edilen EEE’lerin; atık olduktan sonra ayrı toplanmasını ifade eden
TS-EN 50419 sayılı Türk Standardına uygun olarak EK-6’da yer alan sembolle
işaretleyerek eşyanın üzerinde görünür, okunaklı ve silinmeyecek şekilde yer
almasını sağlamakla, istisnai olarak ürünün boyutu veya işlevi nedeniyle
gerekli olduğu durumlarda sembolü ambalajın, kullanım talimatlarının veya EEE
garanti belgesinin üzerinde yer almasını sağlamakla,
f)
AEEE’lerin diğer evsel atıklardan ayrı olarak biriktirilmesi ve yeniden
kullanım, geri dönüşüm veya geri kazanım için uygun toplama noktalarına
götürülmesinin gerekliliği ile EK-6’da yer alan sembolün anlamı ve EEE’lerde
bulunan tehlikeli maddelerin çevre ve insan sağlığı üzerindeki olası etkilerine
yönelik bilgileri EEE’lerin kullanım talimatları, satış noktaları ve kamuoyu
bilinçlendirme kampanyaları yoluyla tüketicilere aktarmakla,
g)
Bakanlığın EEE bilgi sistemine kayıt olmakla, sistemden EEE üreticisi kayıt
numarasını almakla ve EEE üretici bilgilerinde herhangi bir değişiklik olması
durumunda 30 takvim günü içinde bilgilerini sistem üzerinden güncellemekle,
ğ)
EEE bilgi sistemi üzerinden talep edilen bilgi ve belgeleri her yıl Mart ayı
sonuna kadar bildirmekle,
h)
AEEE’lerin toplanması ve işlenmesi amacıyla bu Yönetmelik hükümlerine uygun
sistem kurmakla, kurulmasını sağlamakla ve/veya destek olmakla,
ı)
Kurdukları transfer noktaları için il müdürlüğünden çevre izin ve lisans
belgesi almakla,
i)
Evsel AEEE’lerin toplanması amacıyla yılda en az bir kez markasına, modeline,
üreticisine ve muhtevasına bakılmaksızın AEEE’leri münferiden ve/veya
dağıtıcı/distribütörlerle iş birliği içinde geri alma kampanyaları
düzenlemekle, kampanyaları sosyal medya da dâhil olmak üzere uygun iletişim
kanallarıyla kamuoyuna duyurmakla ve kampanya sonuçlarına ilişkin Bakanlığa
bilgi vermekle,
j)
20 nci maddede belirtilen toplama hedeflerinin gerçekleştirilmesi amacıyla bu
Yönetmelikte yükümlülük verilen ilgili taraflarla iş birliği yapmakla,
k)
Piyasaya arz ettiği elektrikli ve elektronik eşyalardan kaynaklanan AEEE’lerin
bileşenlerinin ve parçalarının yurt içinde işleme imkânının teknik olarak
bulunmaması durumunda bu AEEE’lerin yönetimine yönelik bir sistem kurmakla,
l)
EEE’lerin atık haline geldiğinde çevreyle uyumlu şekilde yönetilebilmesi için
ayrı toplanması ve çevre izin ve lisans belgesine sahip tesislere gönderilmesi
hususunda tüketicileri/kullanıcıları bilgilendirmekle,
m)
Özellikle yeni tasarım ürünlerde, teknik açıdan uygun olması durumunda geri
dönüştürülmüş malzeme kullanımına öncelik vermekle,
n)
31/12/2019 tarihli ve 30995 dördüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerini
yerine getirmekle,
yükümlüdür.
(2)
Türkiye’de yerleşik olmayan üreticiler tarafından uzaktan iletişim yoluyla
Türkiye’de piyasaya arz edilecek EEE’lerin üreticisi tarafından bu
Yönetmelikteki yükümlülüklerin sağlanması için yetkili temsilci atanması
zorunludur. Yetkili bir temsilcinin atanması, üretici tarafından yazılı
yetkilendirme ile yapılır.
(3)
EEE üreticileri, herhangi bir AEEE toplama organizasyonuna dâhil olduklarında
evsel ve evsel olmayan AEEE’lerin ayrı toplanması ve taşınması ile işlenmesinin
yanı sıra bu konudaki raporlama yükümlülüklerinin EK-4’te yer alan bilgiler
doğrultusunda EEE bilgi sistemi üzerinden yerine getirilmesinden sorumludur.
Bakanlık, EEE Bilgi Sistemi üzerinden ilave bilgi ve belge istemeye yetkilidir.
(4)
EEE üreticileri, AEEE’ler ve bunların bileşenlerinin yeniden kullanıma
hazırlanması için gerçekleştirilecek söküm, onarım, kontrol gibi işlemlerin
kolaylaştırılması amacıyla yeniden kullanıma hazırlama faaliyeti gerçekleştiren
atık işleme tesisleri ile iş birliği yapabilir.
EEE dağıtıcılarının/distribütörlerinin yükümlülükleri
MADDE 10- (1) Elektrikli ve elektronik eşya
dağıtıcıları/distribütörleri, üretici konumunda olmaları durumunda 9 uncu
maddede yer alan yükümlülükleri yerine getirirler.
(2)
EEE dağıtıcıları/distribütörleri;
a)
Mesafeli satışlar da dâhil olmak üzere yeni bir ürün sattıklarında, tüketici
tarafından talep edilmesi halinde eş tipte ve aynı işlevi gören AEEE’yi
markasına, modeline, üreticisine ve muhtevasına bakılmaksızın almakla, yeni
ürünün alıcının adresine teslim edildiği durumlarda, dağıtıcı/distribütör veya
onun adına teslimatı yapana iade edilen evsel AEEE’yi aynı yerden almakla ve
bunun için herhangi bir nakliye ücreti veya başka bir ilave ücret talep
etmemekle,
b)
AEEE teslimatının yeni EEE'nin satın alınmasıyla aynı anda
gerçekleştirilememesi durumunda, tüketiciler tarafından talep edilmesi halinde,
EEE’nin satış belgesinde belirtilen satış tarihinden itibaren 30 takvim günü
içerisinde olmak kaydıyla tüketiciye/son kullanıcıya bildirilen tarihte AEEE’yi
teslim almakla,
c)
Elektrikli ve elektronik eşyalar ile ilgili satış alanları en az 400 m2 olan
satış noktalarında, dış boyutu 25 cm’den küçük olan AEEE’lerin toplanması için
mor renkli, üzerinde okunaklı ve görünebilir boyutta “Atık Elektrikli ve
Elektronik Eşya” yazısı ve sıfır atık logosu bulunan Sıfır Atık Yönetmeliğine
uygun biriktirme ekipmanı bulundurmakla veya satış yerinin kapalı bir bölümünü
bu amaçla kullanmakla ve EEE satın alma şartı aranmaksızın tüketiciler
tarafından buraya bırakılan AEEE’ler için herhangi bir ücret talep etmemekle,
ç)
Satış noktalarında veya internet siteleri gibi uzaktan satış kanallarında
tüketicileri, AEEE toplama ve kabul sistemleri ile AEEE’nin ayrı olarak
biriktirilmesi, yeniden kullanımı, çevreyle uyumlu geri dönüşümü ve geri
kazanımına ilişkin sorumlulukları hakkında bilgilendirmekle,
d)
Mesafeli satışlar da dâhil olmak üzere tüm satışlarında bu Yönetmelik
kapsamında alınmış olan üretici kayıt numarasına sahip olmayan üreticilerin
ürünlerini satmamakla,
yükümlüdür.
(3)
Elektrikli ve elektronik eşya üreticileri tarafından depozito uygulaması
dâhilinde piyasaya arz edilen ürünlerin satışını yapan EEE
dağıtıcıları/distribütörleri, depozito uygulamaları kapsamında üreticilerle iş
birliği yapar.
(4)
EEE dağıtıcıları/distribütörleri tarafından ikinci fıkrada yer alan
yükümlülükleri kapsamında toplanan AEEE’ler çevre izin ve lisans belgesine
sahip tesislere ulaştırılıncaya kadar ilgili dağıtıcı/distribütöre ait satış
noktalarında veya ürün depo alanlarında uygun bir alanda muhafaza edilebilir.
Toplanan AEEE’lerin bekletileceği uygun alan bulunmaması durumunda EEE dağıtıcıları/distribütörleri
tarafından toplanan AEEE’ler atık getirme merkezlerine veya transfer
noktalarına götürülebilir veya çevre izin ve lisans belgesi bulunan AEEE işleme
tesislerine gönderilir.
(5)
EEE dağıtıcıları/distribütörleri tarafından bu maddede belirtilen yöntemler ile
toplanan AEEE’lerin bilgileri ve adet cinsinden kayıtları tutulur. Bu kayıtlar,
en az beş yıl süreyle saklanır ve istenmesi halinde Bakanlığa sunulur.
Tüketicilerin/son kullanıcıların yükümlülükleri
MADDE 11- (1) Elektrikli ve elektronik eşya
tüketicileri/son kullanıcıları;
a)
Sürdürülebilir tüketime katkı sağlamak amacıyla uzun ömürlü, enerji verimli
veya enerji tasarrufu sağlayan, tamir edilebilir EEE’leri tercih etmekle,
kullanılmış EEE’ler için yeniden kullanım seçeneklerini değerlendirmekle,
b)
AEEE’leri diğer evsel atıklardan ayrı olarak biriktirmekle,
c)
AEEE’lerini belediyelerin sıfır atık yönetim sistemi dâhilinde oluşturduğu
toplama sistemine/toplama noktalarına, atık getirme merkezlerine,
dağıtıcıların/distrübütörlerin, üreticilerin veya AEEE işleme tesislerinin
oluşturdukları toplama yerlerine/sistemlerine vermekle,
ç)
AEEE’lerini kayıt dışı toplama yapanlara vermemekle,
yükümlüdür.
(2)
Tüketiciler kullanılmış EEE’leri yeniden kullanıma yönlendirebilir veya atık
olarak nitelendirebilir. Kullanılmış EEE’lerini atık olarak nitelendirdikleri
durumda AEEE üreticisi olarak birinci fıkrada verilen yükümlülüklere uymakla
yükümlüdür.
AEEE işleme tesislerinin, yeniden kullanıma hazırlama tesislerinin
ve transfer noktalarının yükümlülükleri
MADDE 12- (1) AEEE işleme tesisleri;
a)
İnsan sağlığının ve çevrenin korunması kaydıyla AEEE’lerin bu Yönetmelikte
belirtilen oranlarda geri dönüşüm ve geri kazanımının sağlanması için uygun
yöntem ve mevcut en iyi teknikleri kullanmakla,
b)
Faaliyetleri için Bakanlıktan çevre izin ve lisans belgesi almakla,
c)
Geçici faaliyet belgesi aşamasından sonra çevre izin ve lisans belgesi
başvurusunda iş yeri açma ve çalışma ruhsatını sunmakla,
ç)
13 üncü maddede belirtilen şartları sağlamakla,
d)
Bakanlığın çevrimiçi programlarına kayıt olmak ve tesisine kabul ettiği,
işlediği, bakiye olarak oluşturduğu atıklar ile atık işleme faaliyeti
neticesinde oluşturduğu/ürettiği ürünlerin bilgisini içeren kütle-denge
bildirimlerini hazırlamakla, çevrimiçi programı kullanarak bildirim yapmakla ve
onaylamakla, bu bilgilerin yer aldığı belgeleri beş yıl süreyle muhafaza
etmekle,
e)
Ulusal sağlık ve güvenlik standartlarına uyarak, ihtiva ettiği kirleticilerden
dolayı çalışanlar için risk arz eden AEEE’leri tesise kabul etmemekle,
f)
İşleme tesislerinde gerçekleştirilen AEEE işleme verimini artırmak amacıyla
çalışan personelin tercihen en az teknik lise mezunu/meslek yüksekokullarının
atık yönetimi ile ilgili programını tamamlamış olmasını sağlamakla,
g)
Atıkların güvenli bir şekilde yönetilmesi için personelin eğitimini
sağlamakla/sağlatmakla veya ilgili alanda Meslekî Yeterlilik Kurumu tarafından
onaylanmış mesleki yeterlilik belgesi bulunan personel çalıştırmakla,
ğ)
Tesisin gerek işletilmesi sırasında gerekse işletme sonrasında oluşması
muhtemel çevresel kirliliğin önlenmesi ve/veya oluşan kirliliğin giderilmesi ve
tesiste bulunan atıkların yönetilmesi amacıyla usul ve esasları ile miktarı
Bakanlıkça belirlenen teminatı geçici faaliyet belgesi başvurusunda Bakanlığa vermekle,
h)
Tesisin ömrünü tamamlaması, tesisin kapatılmasına karar verilmesi veya tesisin
çevre izin ve lisans belgesinin yenilenmemesi durumunda tesise atık kabul
etmemekle, çevrimiçi kütle-denge bildirimlerini tamamlamakla ve 9/10/2021
tarihli ve 31623 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Ön İşlem ve Geri
Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile belirlenen
kapatmaya ilişkin esaslar doğrultusunda ve aynı Yönetmeliğin EK-3’ünde yer alan
formata uygun olarak kapatma planı hazırlayarak tesisin bulunduğu ilin il
müdürlüğüne onaylanmak üzere sunmakla,
yükümlüdür.
(2)
Yeniden kullanıma hazırlama tesisleri;
a)
AEEE işleme faaliyeti konusunda çevre izin ve lisans belgesine sahip olmakla,
b)
Birinci fıkrada belirtilen yükümlülüklere ilave olarak 14 üncü maddede
belirtilen şartları sağlamakla,
yükümlüdür.
(3)
Transfer noktaları;
a)
15 inci maddede yer alan şartlara uygun olarak tesislerini teşkil etmekle,
b)
İl müdürlüğünden çevre izin ve lisans belgesi almakla,
c)
Bakanlığın çevrimiçi programlarına kayıt olmak ve kabul ettiği atıkların
bilgisini içeren kütle-denge bildirimini hazırlamak, çevrimiçi programı
kullanarak bildirim yapmak ve onaylamakla,
yükümlüdür.
(4)
AEEE işleme tesisleri ile yeniden kullanıma hazırlama tesislerinin kurulum,
işletim ve bakım süreçleriyle kullanılacak prosese yönelik teknoloji seçiminde
mevcut en iyi teknikler esas alınır, tesislerde uygulanacak mevcut en iyi
tekniklere ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
AEEE İşleme Tesisleri, Yeniden Kullanıma Hazırlama Tesisleri ve
Transfer Noktaları
AEEE işleme tesislerinin sağlaması gereken şartlar
MADDE 13- (1) AEEE işleme tesislerinde Atık
Yönetimi Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin birinci fıkrası hükümlerine uyulması
ve İşyerleri-Atık elektrikli ve elektronik ekipman işleme tesisleri için
kurallar başlıklı TS 13615 Standardında verilen şartların sağlanması zorunludur.
(2)
AEEE işleme tesislerinde, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumundan
teknik uygunluğuna ilişkin kalibrasyon sertifikası almış radyasyon ölçüm
cihazları kullanılır. Bu cihazlar için radyasyon ölçümüne yönelik ilgili kurum
veya kuruluşlardan eğitim sertifikası almış personel bulundurulur.
(3)
AEEE’lerin işlenmesinde tehlikeli madde ve sıvıların uzaklaştırılması işlemleri
ile seçici işleme yöntemleri asgari olarak EK-3’e uygun şekilde
gerçekleştirilir.
(4)
AEEE işleme tesislerinde, 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile getirilen yükümlülüklere
uyulması zorunludur.
(5)
Tesislerin faaliyetlerine ve/veya prosesine yönelik ulusal standartların
bulunması/yayımlanması ve bu standartlara da uyulmasının Bakanlıkça istenmesi
durumunda çevre izin ve lisans sürecinde bu standartlara uyum sağlanır.
(6)
Bu Yönetmelikte belirtilen işleme tesislerinin sağlaması gereken şartlara ilave
şartlar Bakanlıkça ayrıca belirlenebilir.
Yeniden kullanıma hazırlama tesislerinin sağlaması gereken şartlar
MADDE 14- (1) AEEE’lerin temizleme, onarım
veya kontrol işlemleri ile tasarlandığı hale getirildiği yeniden kullanıma
hazırlama faaliyeti, çevre lisanslı AEEE işleme tesislerinde gerçekleştirilir.
Yeniden kullanıma hazırlama faaliyeti için çevre izin ve lisans belgesi, AEEE
işleme tesisinin çevre izin ve lisans belgesi geçerlilik süresini aşmayacak
şekilde ve AEEE işleme tesisinin çevre izin ve lisans belgesi kapsamında yer
alan EEE kategorilerinden verilir.
(2)
Yeniden kullanıma hazırlama tesislerinde Atık elektrikli ve elektronik
donanımların yeniden kullanıma hazırlanması ile ilgili gereklilikler başlıklı
TS EN 50614 Standardında verilen şartların sağlanması zorunludur. Bu standartta
belirtilen şartları sağlamayan ve çevre ve insan sağlığı ile güvenlik riskleri
doğrultusunda yeniden kullanılması uygun olmadığı belirtilen AEEE’ler için
yeniden kullanıma hazırlama faaliyeti gerçekleştirilemez.
(3)
Yeniden kullanıma hazırlık, arızalı bir EEE’nin onarımında kullanılması veya
yeniden kullanımı amaçlanan EEE bileşenlerinin veya parçalarının AEEE’den
çıkarılmasını içerebilir.
(4)
Bu maddede belirtilen şartlar yeniden kullanıma hazırlama amacıyla faaliyet
gösteren AEEE işleme tesisleri için geçerli olup; atık haline gelmeyen
kullanılmış veya ikinci el eşyayla ilgili faaliyetleri kapsamaz.
(5)
Tamirhaneler, servisler gibi EEE’lere yönelik bakım onarım hizmeti veren gerçek
veya tüzel kişiler yeniden kullanıma hazırlama kapsamı dışındadır.
Transfer noktalarının sağlaması gereken şartlar
MADDE 15- (1) Transfer noktaları,
AEEE’lerin toplanması amacıyla üreticiler veya çevre izin ve lisans belgesine
sahip AEEE işleme tesisleri tarafından kurulur ve işletilir. Transfer
noktalarında AEEE’lerin bekletildiği alanların; kapalı olması, tabanının
sızdırmazlığı sağlayacak şekilde geçirimsiz ve tutuşmaz malzemeden teşkil
edilmesi şartı aranır. Transfer noktalarında;
a)
Kantar ve kayıt sistemi,
b)
Radyasyon ölçüm cihazı,
c)
Sızıntı sularının toplanması için yeterli ve uygun toplama kanalları,
ç)
Yağ tutucu ve emici malzeme,
d)
Yangın söndürme ve paratoner sistemi,
bulundurulması
zorunludur.
(2)
AEEE işleme tesisleri tarafından kurulan transfer noktası için çevre izin ve
lisans belgesi, AEEE işleme tesisinin çevre izin ve lisans belgesi geçerlilik
süresini aşmayacak şekilde ve AEEE işleme tesisinin çevre izin ve lisans
belgesi kapsamında yer alan EEE kategorilerinden verilir.
AEEE işleme tesisleri ile yeniden kullanıma hazırlama tesislerinin
bilgilendirilmesi
MADDE 16- (1) Üreticiler tarafından,
AEEE’lerin toplama, yeniden kullanıma hazırlama, geri dönüşüm ve geri kazanım
dâhil olmak üzere teknik kriterlere uygun olarak işlenmesinin sağlanması,
çalışanların sağlığı ile çevrenin korunması ve atıkların uygun şekilde
yönetilmesinin sağlanması amacıyla piyasaya arz edilen her EEE için bu ürünün
bileşenleri, kullanılan malzemeler ve ürünün ihtiva ettiği tehlikeli madde ve
karışımların yeri ile ilgili bilgilerden oluşan el kitabı veya elektronik bilgi
kaynağı işleme tesislerinin kullanımına sunulur.
(2)
Yeni bir EEE tipini piyasaya ilk defa arz eden üreticiler, piyasaya arz
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde bu ürünlerin uygun şekilde onarılması ve
yeniden kullanımı ile ürünlerinden kaynaklanan AEEE’lerin ve parçalarının
yeniden kullanıma hazırlanması ve uygun yöntemlerle işlenmesi hakkında gerekli
bilgilerin hazırlanmasını sağlar ve söz konusu bu bilgileri internet
sayfalarından veya diğer açık iletişim kaynaklarını kullanarak bu faaliyetlerde
bulunan işletmelerin kullanımına sunarlar.
(3)
Üreticiler, AEEE’lerin uygun teknolojiler kullanılarak işlenmesine katkıda
bulunmak amacıyla işleme tesislerinde çalışan personelin eğitilmesi konusunda
birinci fıkrada belirtilen hususlarla ilgili eğitim programları düzenler
ve/veya Bakanlıkça düzenlenen eğitimlere katkı sağlarlar.
Çevre izin ve lisansı
MADDE 17- (1) AEEE işleme tesislerinin,
yeniden kullanıma hazırlama tesislerinin ve transfer noktalarının, Çevre İzin
ve Lisans Yönetmeliği kapsamında çevre izin ve lisans belgesi alması zorunludur.
(2)
AEEE işleme tesisleri, yeniden kullanıma hazırlama tesisleri ve transfer
noktaları 1/1/2024 tarihinden itibaren çevre izin ve lisans belgesini EK-2/A’da
yer alan EEE kategorileri özelinde alır.
(3)
Bakanlık tarafından, AEEE işleme tesislerinin çevre izin ve lisans aşamasında
tesise kabul edilecek atık elektrikli ve elektronik eşyaların işleme yöntemi
göz önünde bulundurularak ilave ulusal ve/veya uluslararası standartlara
uygunluk istenebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
AEEE’lerin Biriktirilmesi, Toplanması ve Taşınması
AEEE’lerin biriktirilmesi ve toplanması
MADDE 18- (1) Atık elektrikli ve elektronik
eşyalar, bu Yönetmelikte tanımlanan toplama sistemleri doğrultusunda çevre
lisanslı tesisler ile dağıtıcılar/distribütörler, üreticiler ve yetkili
idareler tarafından toplanır.
(2)
AEEE üreticileri; AEEE’lerin biriktirilmesine, toplama noktalarına teslim
edilmesine, taşınmasına ve geri kazanımının sağlanmasına yönelik olarak bu
Yönetmelik hükümleri ile Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Sıfır Atık Yönetmeliği
hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
(3)
AEEE’ler, Sıfır Atık Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda sıfır atık yönetim
sistemi uygulamalarına ve İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planlarına uygun olarak
biriktirilir ve toplanır.
(4)
Yetkili idareler, AEEE’lerin belirli bir sistem dâhilinde toplanarak geri
kazanımlarının sağlanması için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
AEEE’lerin taşınmasına ilişkin hükümler
MADDE 19- (1) AEEE’lerin atık getirme
merkezlerinden ve transfer noktalarından işleme tesislerine taşınması
Bakanlıkça belirlenen taşımaya ilişkin hususlar çerçevesinde lisanslı araçlar
ile gerçekleştirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Toplama, Yeniden Kullanıma Hazırlama, Geri Dönüşüm ve Geri Kazanım
Hedefleri
Toplama hedefleri
MADDE 20- (1) Bakanlıkça, ilgili taraflarla
birlikte gerekli tedbirler alınarak 30 uncu madde ile yürürlükten kaldırılan
Yönetmelikte 2018 yılı toplama hedefi olarak belirlenen 4 kg/kişi-yıl hedefinin
altında kalmayacak şekilde 2018-2024 (dâhil) yılları arasında evsel AEEE
toplama hedeflerinin devam ettirilmesi sağlanır.
(2)
Bakanlık, AEEE’lerin yönetimi konusunda bu Yönetmelikte yükümlülüğü bulunan tüm
taraflar ile birlikte gerekli tedbirleri alarak aşağıda yer alan AEEE toplama
hedeflerine ulaşılmasını sağlar:
a)
2025 yılı için %40.
b)
2025 yılından itibaren toplama hedefi her yıl %5 oranında artırılarak 2030 yılı
da dâhil olmak üzere %65.
c)
2030 yılı sonrasında yeni toplama hedeflerinin Bakanlıkça belirlenmemesi
durumunda %65.
(3)
Toplama oranlarının ilgili yıl için hesaplanmasında, AEEE işleme tesisleri ile
yeniden kullanıma hazırlama tesislerine giren AEEE ağırlığının önceki üç yıl
yurt içinde piyasaya arz edilen EEE ağırlığının ortalamasına oranı esas alınır.
(4)
Bu maddede yer alan toplama oranlarının hesaplanmasında, üreticilerin ve çevre
izin ve lisans belgesine sahip tesislerin Bakanlığın çevrimiçi uygulamaları
üzerinden yapmış olduğu beyanlar esas alınır.
Yeniden kullanıma hazırlama, geri dönüşüm ve geri kazanım hedefleri
MADDE 21- (1) Bakanlıkça, ilgili taraflarla
birlikte gerekli tedbirler alınarak 30 uncu madde ile yürürlükten kaldırılan
Yönetmelikte 2018 yılı için belirlenen aşağıdaki geri dönüşüm ve geri kazanım
hedeflerinin 2018-2024 (dâhil) yılları arasında devam ettirilmesi sağlanır:
a)
EK-1/A’nın 1 inci ve 10 uncu kategorisinde yer alan AEEE’lerin %80'i geri
kazanılır, %75'i geri dönüştürülür.
b)
EK-1/A’nın 3 üncü ve 4 üncü kategorisinde yer alan AEEE’lerin %75'i geri
kazanılır, %65'i geri dönüştürülür.
c)
EK-1/A’nın 2 nci, 5 inci, 6 ncı, 7 nci ve 9 uncu kategorisinde yer alan AEEE’lerin
%70'i geri kazanılır, %50'si geri dönüştürülür.
ç)
Gaz deşarj lambalarının %80’i geri dönüştürülür.
(2)
Birinci fıkrada yer alan oranlar hesaplanırken işlemeye gönderilen AEEE’nin
ortalama ağırlığı esas alınır.
(3)
AEEE’lerin yönetimi konusunda bu Yönetmelikte yükümlülüğü bulunan tüm taraflar
ile birlikte gerekli tedbirler alınarak tarafların 2025 yılından itibaren
aşağıda verilen hedeflere ulaşması sağlanır:
a)
EK-2/A’nın 1 inci ve 4 üncü kategorisinde yer alan AEEE’lerin % 85'i geri
kazanılır, %80'i yeniden kullanıma hazırlanır/geri dönüştürülür.
b)
EK-2/A’nın 2 nci kategorisinde yer alan AEEE’lerin %80'i geri kazanılır, %70'i
yeniden kullanıma hazırlanır/geri dönüştürülür.
c)
EK-2/A’nın 5 inci ve 6 ncı kategorisinde yer alan AEEE’lerin %75'i geri
kazanılır, %55'i yeniden kullanıma hazırlanır/geri dönüştürülür.
ç)
EK-2/A’nın 3 üncü kategorisinde yer alan AEEE’lerin %80'i geri dönüştürülür.
(4)
Üçüncü fıkrada yer alan oranlar hesaplanırken, geri kazanım veya geri
dönüşüm/yeniden kullanıma hazırlama tesislerine girerek uygun geri dönüşüm/geri
kazanım işlemlerine tabi tutulan AEEE’lerin ağırlığının toplanan AEEE’lerin
ağırlığına oranı esas alınır. Geri kazanımdan önce gerçekleştirilen ayırma ve
depolama dâhil olmak üzere ön işlem faaliyetleri bu hedeflere ulaşılması
bakımından hesaplamaya katılmaz.
(5)
Atık olmayan kullanılmış EEE’lerin bir bütün olarak yeniden kullanılması
durumunda, bu eşyalar geri dönüşüm ve geri kazanım hesaplamalarına dâhil
edilmez.
(6)
Bu maddede yer alan yeniden kullanıma hazırlama/geri dönüşüm/geri kazanım
hedeflerinin hesaplanmasında, çevre izin ve lisans belgesine sahip tesislerin
Bakanlığın çevrimiçi uygulamaları üzerinden yapmış olduğu beyanlar esas alınır.
(7)
Toplama, yeniden kullanıma hazırlama, geri dönüşüm ve geri kazanım hedefleri
doğrultusunda EEE’nin veya AEEE’nin ağırlığının hesaplanmasında, EEE’lerin
kullanımı veya performansı için gerekli olmayan ambalaj, talimat, kılavuz veya
benzeri aksesuarlar ile Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği
kapsamında yönetimi sağlanan pil ve akümülatörlerin ağırlığı hariç olmak üzere
EEE’nin veya AEEE’nin kg olarak ağırlığı esas alınır. Pillerin veya
akümülatörlerin elle çıkarılamaması durumunda ise pil dâhil ağırlık olduğu
açıkça belirtilir.
ALTINCI BÖLÜM
AEEE Toplama ve Geri Kazanım Faaliyetlerinin Finansmanı
Evsel AEEE yönetiminin finansmanı
MADDE 22- (1) 22/5/2012 tarihinden sonra
piyasaya arz edilen ürünler için üreticiler, bu Yönetmelikte tanımlanan şekilde
evsel AEEE’lerin toplanması ve işlenmesi için gerekli finansmanı sağlamakla
yükümlüdür.
(2)
EEE üreticileri tarafından 1/1/2020 tarihinden itibaren piyasaya arz edilen
EEE’ler için Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmelik hükümleri
doğrultusunda geri kazanım katılım payı ödenmesi veya Bakanlıkça belirlenecek
esaslar doğrultusunda depozito uygulanması, evsel AEEE’lerin yönetiminde
finansal garanti olarak kabul edilir.
(3)
22/5/2012 tarihinden önce piyasaya arz edilen EEE’lerden kaynaklanan AEEE’lerin
yönetimi bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak AEEE’lerin yönetiminden sorumlu
taraflarca gerçekleştirilir.
Evsel olmayan AEEE yönetiminin finansmanı
MADDE 23- (1) 22/5/2012 tarihinden sonra
piyasaya arz edilen EEE’lerden kaynaklanan evsel olmayan AEEE’lerin toplanması,
nakliyesi, işlenmesi ve bertaraf maliyetleri EEE’nin üreticisi tarafından
üstlenilir.
(2)
22/5/2012 tarihinden önce piyasaya arz edilen EEE’lerden kaynaklanan evsel
olmayan AEEE’lerin yönetim maliyeti, eşdeğer veya aynı işlevi gören yeni
ürünlerle değişim yapılması durumunda yapılan anlaşmalar çerçevesinde yeni
ürünleri temin eden üreticiler tarafından veya tüketiciler tarafından, diğer
durumlarda ise tüketiciler tarafından karşılanır.
(3)
Üreticiler ve tüketiciler tarafından evsel olmayan AEEE’lerin yönetiminde bu
Yönetmeliğe aykırılık olmayacak şekilde birinci ve ikinci fıkralarda
belirtilenler dışında başka finansman anlaşmaları da yapılabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Kayıt, Bildirim ve Beyanlar
Kayıt, bildirim ve beyan
MADDE 24- (1) Üreticiler veya yetkili
temsilciler, yurt içinde elektrikli ve elektronik eşya piyasaya arz etmeden
önce EEE bilgi sistemine kayıt olmak zorundadır.
(2)
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (hh) bendinin (4) numaralı alt bendinde
tanımlanan üreticilerin EEE bilgi sistemine kayıtları yetkili temsilcisi
yoluyla gerçekleştirilir.
(3)
Üreticilerin veya yetkili temsilcilerin EK-4’te yer alan kayıt ve raporlamaya
ilişkin bilgileri sağlaması zorunludur.
Bildirim ve beyanların doğruluğu ve kayıtları
MADDE 25- (1) Bakanlık tarafından gerekli
görülmesi halinde bu Yönetmelik kapsamında yükümlülüğü bulunan taraflar,
bildirim ve belgelerini yeminli mali müşavire ve/veya bağımsız denetim
kuruluşlarına inceletir ve inceleme raporunu Bakanlığa sunar.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
İthalat
Kullanılmış veya yenileştirilmiş EEE’lerin ithalatı
MADDE 26- (1) Kullanılmış veya
yenileştirilmiş elektrikli ve elektronik eşyanın ithalatına ilişkin hususlarda
eşyanın atık olmadığının kanıtlanması amacıyla EK-5’te yer alan şartların
sağlanması gerekir.
(2)
Birinci fıkra doğrultusunda AEEE olmadığı kanıtlanan kullanılmış veya
yenileştirilmiş EEE’lerin ithalatı, Ticaret Bakanlığının ithalat izinlerine
ilişkin düzenlemeleri doğrultusunda gerçekleştirilir.
(3)
Kullanılmış veya yenileştirilmiş EEE’lerin AEEE olmasının tereddüt edildiği
durumlarda; depolarda muhafaza masrafları dâhil olmak üzere ilgili analiz ve
kontrol gibi gerek duyulan işlemlere yönelik her türlü masraf üreticiler, onlar
namına hareket eden üçüncü kişiler veya AEEE olmalarından kuşkulanılan
kullanılmış EEE’lerin sevkiyatını düzenleyen diğer kişiler tarafından
karşılanır.
AEEE’lerin ithalatı
MADDE 27- (1) AEEE’lerin ithalatına ilişkin
iş ve işlemlerde, Atık Yönetimi Yönetmeliğinde belirlenen atık ithalatına
yönelik hususlar çerçevesinde hareket edilir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
MADDE 28- (1) Bu Yönetmelik, Atık
Elektrikli ve Elektronik Eşya Hakkında 2012/19/AB sayılı ve 4/7/2012 tarihli
Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi dikkate alınarak Avrupa Birliği
mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
İdari yaptırım
MADDE 29- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı hareket edenler hakkında, 2872 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat
hükümlerinde öngörülen idari yaptırımlar uygulanır. İdari yaptırımlar ilgili
mevzuatında öngörülen idarelerce tesis edilir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 30- (1) 22/5/2012 tarihli ve 28300
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların
Kontrolü Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş hükmü
GEÇİCİ MADDE 1- (1) 2 nci maddenin birinci
fıkrası, 22/5/2012 tarihinden 1/1/2024 tarihine kadar uygulanır. Aynı maddenin
ikinci fıkrası ise 1/1/2024 tarihinden itibaren uygulanır.
Mevcut atık elektrikli ve elektronik eşyaların yönetim planlarının
sürekliliği
GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe
girdiği tarihten önce mahalli idarelerce hazırlanıp uygun bulunan atık
elektrikli ve elektronik eşyaların yönetim planları, bu Yönetmelik hükümlerine
uygun olarak ve Sıfır Atık Yönetmeliği ile getirilen düzenlemeler uyarınca
yürütülür. Atık elektrikli ve elektronik eşyaların yönetim planları, mahalli
idarelerin Sıfır Atık Yönetmeliğinde öngörülen geçiş takvimi uyarınca sıfır
atık yönetim sistemine geçişleri ile birlikte son bulur.
Mevcut çevre izin ve lisanslı tesisler ile çevre izin ve lisans
süreci devam eden tesisler
GEÇİCİ MADDE 3- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe
girdiği tarihten önce çevre izin ve lisansı alan AEEE işleme tesisleri ile
yeniden kullanıma hazırlama tesisleri mevcut lisans süreleri sona erene kadar
faaliyetlerine devam edebilirler.
(2)
Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce Çevre İzin ve Lisans
Yönetmeliği uyarınca AEEE işleme konusunda faaliyet göstermek üzere işlemlerini
başlatmış olan tesislerin işlemleri, 30 uncu madde ile yürürlükten kaldırılan Atık
Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen işleme
tesislerinin fiziksel ve teknik özellikleri esas alınarak değerlendirilir.
Mevcut aktarma merkezleri
GEÇİCİ MADDE 4- (1) 30 uncu madde ile yürürlükten
kaldırılan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği
kapsamında kurulan aktarma merkezleri, 1/1/2024 tarihi itibarıyla il
müdürlüğünden transfer noktası olarak çevre izin ve lisans belgesi almakla
yükümlüdür. Bu Yönetmelik ile belirlenen koşullara, bu maddede verilen süre
içerisinde uyum sağlayamayan mevcut aktarma merkezleri faaliyetlerine devam
edemezler.
Mevcut yetkilendirilmiş kuruluşlar
GEÇİCİ MADDE 5- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe
girdiği tarihten önce üreticilerin atık elektrikli ve elektronik eşyaların yönetimi
konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmek amacı ile Bakanlıktan yetki
belgesi alan kuruluşlar faaliyetlerini yetki süreleri dâhilinde bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olarak yürütürler.
(2)
Yetki yenileme talebinde bulunmayarak yetki süresi biten/yetkisi iptal edilen
kuruluşlar, yetki bitim süresinden/yetki iptal yazısının tebellüğünden itibaren
6 ay içerisinde, temsiliyet payı şartlarını sağlayamama koşulu dâhil yetki
iptal talebinde bulunan yetki belgesi sahibi kuruluşlar ise, talep yazısı ile birlikte
faaliyetleri kapsamındaki gelir ve giderlerine ilişkin mali tabloları içeren
bilgi, belge ve raporları Bakanlığa sunmak zorundadırlar.
Teminat
GEÇİCİ MADDE 6- (1) 12 inci maddenin birinci
fıkrasının (ğ) bendi, teminata ilişkin usul ve esaslar ile teminatın miktarı
Bakanlıkça belirlenip, Bakanlığın internet sayfasından ilan edilene kadar
uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 31- (1) Bu Yönetmelik 1/2/2023
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 32- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.