|
ÇOCUK TESLİMİ VE ÇOCUKLA
KİŞİSEL İLİŞKİ KURULMASINA İLİŞKİN
İLAM VE TEDBİR
KARARLARININ YERİNE GETİRİLMESİNE
DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, aile mahkemeleri tarafından verilen çocuk teslimi ve
çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ve tedbir kararlarının
yerine getirilmesine dair görev, yetki ve sorumluluklar ile buna ilişkin
usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik, aile mahkemeleri tarafından verilen çocuk teslimi ve çocukla
kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ve tedbir kararlarının yerine
getirilmesi sürecinde görevli ve yetkili birimler ile buna dair görev ve
sorumluluklar, teslim mekânlarının oluşturulması, ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilme usulü, şikâyet ve itiraz, diğer kurumlar ile
iş birliği, eğitim ve denetim ile hizmetin izlenmesine dair usul ve
esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelik, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 41/İ
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık:
Adalet Bakanlığını,
b) Başkanlık:
Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığını,
c) Başsavcılık:
Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünün gözetimi ve denetimi altında
bulunduğu ilgili Cumhuriyet başsavcılığını,
ç) Çocuk: Daha
erken yaşta ergin olma durumu hariç on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi,
d) Çocuk teslimi:
Velayete ilişkin verilen ilam veya tedbir kararına istinaden süreklilik arz
etmeyen, çocuğun yükümlüden alınarak hak sahibine verilmesi sürecini,
e) Diğer
personel: Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri bünyesinde müdür,
müdür yardımcısı, psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı dışındaki
çalışanları,
f) Hak sahibi:
Çocuk teslimi işlemlerinde velayet kendisine verilen kişiyi, kişisel ilişki
kurulması işlemlerinde ise velayeti altında bulunmayan veya kendisine
bırakılmayan çocukla arasında kişisel ilişki kurulan kişiyi,
g) Kişisel
ilişki: İlam veya tedbir kararına istinaden velayeti altında bulunmayan
veya kendisine bırakılmayan anne ve babanın ya da diğer kişilerin çocukla
sınırlı bir süre görüşmesi veya birlikte kalması sürecini,
ğ) Kolluk:
Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı
teşkilatında, emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin korunmasını sağlamak
için kanunların ve kanunlara dayanarak yetkili makamların verdiği görevleri
yerine getiren personel ve görevlileri,
h) Müdür: Adli
destek ve mağdur hizmetleri müdürünü,
ı) Müdürlük: Adli
destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünü,
i) Müdür
yardımcısı: Adli destek ve mağdur hizmetleri müdür yardımcısını,
j) Öğretmen: Kamu
kurum ve kuruluşlarında çalışan öğretmenleri,
k) Teslim mekânı:
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam ve tedbir
kararlarının yerine getirildiği çocuk dostu olarak düzenlenen ortamları,
l) UYAP: Adalet
hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim
sistemini,
m) Uzman: Adli
destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri bünyesinde psikolog, pedagog ve
sosyal çalışmacı olarak çalışanlar ile müdürlüğün talebi üzerine valilikler
tarafından hazırlanan listede bulunan kamu kurum ve kuruluşlarında görevli
psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci ve rehber öğretmenleri,
n) Yükümlü: Çocuk
teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararı gereğince çocuğu teslim etmesi gereken kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel İlkeler
Temel ilkeler
MADDE 5- (1)
Çocuk, anne ve babası ile anne ve babası da çocukla düzenli şekilde görüşme
hakkına sahiptir.
(2) Olağanüstü
hâllerin bulunması durumunda çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde
mahkeme tarafından anne ve babası dışında bulunan kişiler ile çocuk
arasında kişisel ilişki kurulabilir.
(3) Kişisel ilişki,
sadece çocuğun üstün yararının gerektirmesi hâlinde mahkeme tarafından
kısıtlanabilir veya engellenebilir.
(4) Hak sahibi
ile kişisel ilişkinin doğrudan yürütülmesinin çocuğun üstün yararına aykırı
olması nedeniyle mahkeme tarafından bu hususta karar verilmiş olması
hâlinde üçüncü kişi veya uzman gözetimi altında çocukla kişisel ilişki
kurulabilir.
(5) Çocuk teslimi
ve çocukla kişisel ilişki öncelikle taraflar arasında gönüllülüğe dayalı
olarak yerine getirilir.
(6) Çocuk teslimi
ve çocukla kişisel ilişki kurulması sürecinde zorunlu hâller dışında iş ve
işlemler taraflar yüz yüze getirilmeden gerçekleştirilir.
(7) Bu Yönetmelik
kapsamında yer alan hizmetlerin yerine getirilmesinde görev alanlar;
a) Eşitlik, insan
onuruna saygı, dürüstlük, mahremiyet ilkelerine uygun davranır ve çocuğun
üstün yararını dikkate alır.
b) Çocuğun sağlık
ve esenliğini gözetir.
c) Çocuğun
örselenmesini engelleyecek tedbirleri alır.
ç) Çocuk, yükümlü
veya hak sahibine yönelik; cinsiyet, yaş, engellilik, ırk, toplumsal sınıf,
dil, din, siyasi görüş veya diğer sebeplerle ayrımcılık yapamaz, onur
kırıcı söylem ve davranışlarda bulunamaz.
d) Çocuğun yaş ve
gelişim düzeyine uygun davranır.
e) Yazılı veya
sözlü iletişimde teknik tabirlerden ziyade yalın ve açık bir dil kullanır.
f) Meslek etiğine
ve tarafsızlığa gölge düşürecek tutum ve davranışlarda bulunamaz.
g) İlam veya
tedbir kararlarının yerine getirilmesi sırasında elde edilen kişisel
veriler ve bilgilerin, düzenlenen tutanak ve raporların gizliliğini korur.
Bu veriler ve bilgileri ilgili mevzuatın zorunlu kıldığı hâller dışında
hiçbir kurum ve kişiyle paylaşamaz.
ğ) İş ve
işlemlerin, kamu kurum ve kuruluşları ile müdürlük arasında etkin iş
birliğiyle yürütülmesini sağlar.
Çocuğun üstün
yararı
MADDE 6- (1)
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ve tedbir
kararlarının yerine getirilmesinde çocuğun üstün yararı esas alınır.
(2) Bu iş ve
işlemlerde uzman veya öğretmen, çocuğun duygu durumunun gözetilmesi ve
olası çatışmalardan mümkün olduğunca uzak tutulması amacıyla mesleki
müdahalelerde bulunur.
(3) Çocuklar
yapılacak iş ve işlemler hakkında gelişim düzeylerine uygun şekilde
bilgilendirilir.
(4) Çocukların
örselenmesine neden olabilecek eylemlerin önlenmesi amacıyla gerekli
tedbirler alınır.
(5) Hak sahibi ve
yükümlü, çocuğun üstün yararı ilkesine uygun davranır.
(6) Çocuk ile hak
sahibi ya da yükümlünün menfaatlerinin çatışması hâlinde çocuğun üstün
yararına öncelik tanınır.
(7) Çocuğun yaşı
ve gelişim düzeyi göz önünde bulundurularak, çocuğun kendisini ilgilendiren
konularda görüş oluşturma ve bu görüşleri serbestçe ifade etme hakkı
gözetilir.
Tedbir
kararının varlığı hâlinde yapılacak işlemler
MADDE 7- (1)
Hak sahibi veya yükümlü hakkında 8/3/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin
Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca gizlilik
kararı ya da başka bir tedbire karar verilmesi hâlinde çocuk teslimi veya
çocukla kişisel ilişki kurulması işlemleri bu kararlar dikkate alınarak yerine
getirilir.
(2) 6284 sayılı
Kanun uyarınca bir gizlilik kararı bulunması hâlinde; ilgililerin dosya
inceleme talepleri dosyadaki adres, iletişim ve kimlik bilgileri ile gizli
tutulmasına karar verilen diğer bilgi ve belgelerin gizliliğinin
sağlanmasına yönelik gerekli tedbirler alınmak suretiyle karşılanır.
Başvuru ve iş
birliği
MADDE 8- (1)
Yükümlü tarafından ilam veya tedbir kararı rıza ile yerine getirilmediği
takdirde; hak sahibinin, bu Yönetmelikteki hizmet ve desteklerden
faydalanabilmesi için müdürlüğe başvurması ve iş birliği içerisinde hareket
etmesi gerekir.
Bildirimde
bulunulması
MADDE 9- (1)
Uzman veya öğretmen tarafından çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki
kurulmasına ilişkin iş ve işlemler yürütülürken koruyucu ve destekleyici
tedbir uygulanması gerektiği yönünde bir kanaate varılması hâlinde durum
aile ve sosyal hizmetler il müdürlüğüne bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Görevli Birim ve Yetkili
Müdürlük
Görevli birim
MADDE 10- (1)
Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair aile
mahkemelerince verilen ilam veya tedbir kararları, çocuğun üstün yararı
esas alınarak Bakanlıkça kurulan müdürlüklerce yerine getirilir.
(2) Müdürlük
bulunmayan yerlerde bu görevler, Bakanlıkça belirlenen hukuk mahkemeleri
yazı işleri müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
Yetkili
müdürlük
MADDE 11- (1)
Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam ve tedbir
kararları çocuğun yerleşim yeri müdürlüğünce yerine getirilir.
(2) Türkiye’de
yerleşim yeri bulunmayan çocuklar bakımından çocuğun Türkiye’de bulunduğu
yerdeki müdürlük yetkilidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Müdürlüklerin Görevleri
ile Çalışma Usul ve Esasları
Müdürlüklerde
görevli personel
MADDE 12- (1)
Bakanlıkça müdürlüklerde; müdür, yeteri kadar müdür yardımcısı, psikolog,
pedagog ve sosyal çalışmacı ile diğer personel görevlendirilir.
İlam ve tedbir
kararlarının yerine getirilmesi
MADDE 13- (1)
İlam ve tedbir kararları müdürlükçe görevlendirilen uzmanlar tarafından
yerine getirilir.
(2) Uzman
sayısının yeterli olmadığı yerlerde ise ilam ve tedbir kararları öğretmen
marifetiyle yerine getirilir.
(3) Müdür ve
müdür yardımcısının psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı olması
durumunda ilam ve tedbir kararları bu kişiler tarafından da yerine
getirilebilir.
Müdürün
görevleri
MADDE 14- (1)
Müdürün çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması işlemlerine
ilişkin görevleri şunlardır:
a) Bu iş ve
işlemlerde görev alan uzman ve öğretmenlere dosya tevzi etmek.
b) 42 nci madde
uyarınca uzman veya öğretmenler tarafından yapılan bildirim üzerine dosyayı
işlemden kaldırmak ve teslim emrinin hükümsüz hâle gelmesine karar vermek.
c) Çocuğun
yerleşim yerinin başka bir müdürlüğün yetki alanına girecek şekilde
değişmesi hâlinde dosyanın kapatılarak ilgili yer müdürlüğüne
gönderilmesini sağlamak.
ç) Tebligat
işlemlerinin gecikmeksizin yapılmasını sağlamak.
d) İş ve
işlemlerin aksatılmadan yürütülmesini temin etmek üzere müdür yardımcısı,
uzman, öğretmen ve diğer personelin iş birliği içerisinde etkili ve verimli
bir şekilde çalışmalarını sağlamak.
e) Valilikler
tarafından oluşturulan listede yer alan uzman ve öğretmenlerin görev
yapacakları yer ve tarihleri belirlemek.
f) Teslim
mekânlarının çocuğun üstün yararına uygun şekilde işleyişine ilişkin
gerekli tedbirlerin alınması hususunda ilgili kurum ve kuruluşlarla
koordinasyonu sağlamak.
g) Teslim
mekânlarıyla ilgili personel, donanım ve diğer ihtiyaçları belirleyerek
ilgili kurum ve kuruluşlara iletilmek üzere başsavcılığa sunmak.
ğ) Güvenlikle
ilgili gecikmeksizin kolluk birimleriyle irtibat kurarak önlem alınmasını
talep etmek, gerekmesi hâlinde durumu derhâl başsavcılığa bildirmek.
h) Yapılan
çalışmalar, karşılaşılan sorunlar ve tespit edilen ihtiyaçlar konusunda
Başkanlığı bilgilendirmek.
ı) Mevzuatla veya
Başkanlıkça verilen diğer görevleri yapmak.
Müdür
yardımcısının görevleri
MADDE 15- (1)
Müdür yardımcısının çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması
işlemlerine ilişkin görevleri şunlardır:
a) Müdüre ait
görevlerin yürütülmesinde müdüre yardımcı olmak.
b) Müdür
tarafından iş bölümünde belirtilmiş olması hâlinde çocuk teslimi ve çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesine ilişkin iş ve işlemleri izlemek, denetlemek ve sonuçlarını
değerlendirmek.
c) Çocuk teslimine
ilişkin iş ve işlemlerin yerine getirilmesine yönelik gerekli koordinasyonu
sağlamak.
ç) Mevzuatla veya
müdür tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
Hak sahibi ve
yükümlü ile iletişime ilişkin görevler
MADDE 16- (1)
Müdür tarafından hak sahibi ve yükümlü ile iletişime geçmek üzere
müdürlükte görevli uzmanlar arasından yeteri kadar psikolog, pedagog ve
sosyal çalışmacı görevlendirilir.
(2) Psikolog,
pedagog ve sosyal çalışmacılar tarafından aşağıdaki görevler yerine
getirilir:
a) Hak sahibinin,
ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi için müdürlüğe başvurması
hâlinde teslim sürecine ilişkin bilgilendirme yapmak.
b) Her türlü
iletişim vasıtası ile yükümlüyle irtibata geçerek çocukla kişisel ilişki
kurulmasına dair ilam veya tedbir kararında belirtilen gün ve saatte, çocuk
teslimlerinde ise müdürlük tarafından belirlenen gün ve saatte, teslim
mekânı olarak bildirilen yere çocuğun getirilmesini yükümlüye derhâl
bildirmek, çocuğu getirmediği takdirde karşılaşabileceği hususlar ve
yaptırımlar ile ilgili bilgi vererek tutanağa bağlamak.
c) Yükümlüyle
irtibat kurulamaması hâlinde iletişime geçilememe nedenini tutanağa
bağlamak.
ç) Yükümlüyle
irtibat kurulamaması veya yükümlünün çocuğu getirmeyeceğini beyan etmesi
yahut çocuğu belirlenen yere getirmemesi hâlinde derhâl yükümlüye çocuğun
teslimine veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair bir teslim emri
gönderilmesini sağlamak.
d) Yükümlü veya
hak sahibi tarafından çocuğun yerleşim yerinin başka bir müdürlüğün yetki
alanına girecek şekilde değiştiğinin bildirilmesi hâlinde dosyanın
kapatılarak ilgili yer müdürlüğüne gönderilmesi için müdüre bildirimde
bulunmak.
(3) İkinci fıkra
kapsamındaki görevler müdürlüğün bulunmadığı yerlerde, Bakanlıkça
görevlendirilen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürü ya da görevlendireceği
diğer personel tarafından yerine getirilir.
Uzman ve
öğretmenlerin görevleri
MADDE 17- (1)
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması işlemlerinde görev alan
uzman ve öğretmenlerin görevleri şunlardır:
a) Yükümlünün
çocuğu teslim mekânına getirmesi hâlinde çocuğun hak sahibine teslim
edilmesine yönelik işlemleri gerçekleştirmek.
b) İşlem
öncesinde hak sahibi ve yükümlü ile ayrı ayrı görüşerek sürece ilişkin
bilgilendirme yapmak.
c) Çocuğu bu
sürece hazırlamak, kaygı düzeyini düşürmek amacıyla çocukla görüşme yapmak.
ç) Çocuğun
örselenmesine neden olabilecek durumların tespiti hâlinde ilgili mevzuat ve
mesleki sınırlar çerçevesinde gerekli önlemleri almak.
d) Yükümlünün
çocuk teslimine ilişkin ilam veya tedbir kararına dair emrin gereğini
yerine getirmediği durumlarda, çocuğun bulunduğu adrese gidilerek alınan
çocuğu hak sahibine teslim etmek.
e) Çocuk teslimi
veya kişisel ilişki sürecinde çocuğun yerleşim yerinin değişmesi nedeniyle
başka bir müdürlüğün yetki alanına girdiğinin öğrenilmesi hâlinde dosyanın
kapatılarak ilgili yer müdürlüğüne gönderilmesi için müdüre bildirimde
bulunmak.
f) Mevzuatla
verilen diğer görevleri yerine getirmek.
Diğer
personelin görevleri
MADDE 18- (1)
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması işlemlerinde görev alan
diğer personelin ilgisine göre görevleri şunlardır:
a) İlam veya
tedbir kararlarının yerine getirilmesi amacıyla müdürlüğe müracaat eden hak
sahibinin başvurusunu alarak dosya açmak ve tevzi edilmek üzere dosyayı
müdüre sunmak.
b) Başvuru
esnasında hak sahibinden; kendi adres ve iletişim bilgilerini, bilinmesi
hâlinde yükümlünün en son adres ve iletişim bilgilerini ve kişisel ilişki
sürecinin geçirileceği adres bilgilerini alarak tutanağa bağlamak.
c) Uzmanın veya
öğretmenin isteği üzerine 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu
uyarınca yükümlüye teslim emrinin tebliğine ilişkin tebligat işlemlerini
yapmak.
ç) Çocuğun
yerleşim yerinin değişmesi hâlinde dosyadaki teslim emri kapsamında
teslimin gerçekleştirileceği yeni yeri bildirmek amacıyla 7201 sayılı Kanun
uyarınca yükümlüye çıkarılacak tebligat işlemlerini yapmak.
d) Dosyanın
işlemden kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle gelmesine dair
verilen kararı hak sahibi ve yükümlüye bildirmek amacıyla çıkarılacak
tebligat işlemlerini yapmak.
e) Müdürün
yaptığı iş bölümüne uygun olarak ihtiyaç duyulması hâlinde teslim
işlemlerinin yapılacağı günlerde teslim için belirlenen mekânda bulunmak.
f) Mevzuatla ya
da müdür veya müdür yardımcısı tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
Uzman ve
öğretmen listesi oluşturulması
MADDE 19- (1)
Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilmesi için müdürlüğün başsavcılık aracılığıyla
talebi üzerine valilikler tarafından kamu kurum ve kuruluşlarında görevli
psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci ve rehber öğretmen
gibi uzmanların yer aldığı bir liste oluşturulur. Uzmanların yeterli sayıda
olmaması hâlinde öğretmenler de listeye dâhil edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Teslim Mekânları ile Diğer
İhtiyaçların Karşılanması
Teslim
mekânları
MADDE 20- (1)
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilmesine ilişkin işlemler müdürlükçe belirlenen
teslim mekânlarında gerçekleştirilir.
(2) Teslim
mekânlarının belirlenmesinde çocuğun üstün yararı uyarınca fiziksel ve
ruhsal gelişimine uygun yerlerin seçilmesine özen gösterilir.
(3) Çocuk teslimi
ve kişisel ilişki kurulmasına dair işlemlerin yerine getirilmesi sürecinde
teslim mekânları ile yakın çevresinde meydana gelebilecek olayların
önlenebilmesi için teslim mekânının güvenlik unsurunun bulunmaması veya
yeterli olmaması hâlinde kolluk görevlileri tarafından gerekli tedbirler
alınır.
Teslim
mekânlarının oluşturulması
MADDE 21- (1)
Müdürlüğün başsavcılık aracılığıyla talebi üzerine, il ve ilçelerde kamu
kurum ve kuruluşları ile belediyelerin çocuk teslimine elverişli
yerlerinden, ilgisine göre valilikler veya belediyeler tarafından yeterli
sayıda teslim mekânı belirlenir, yoksa oluşturulur.
Teslim
mekânlarının genel standartları
MADDE 22- (1)
Teslim mekânlarında, mümkün olduğu ölçüde aşağıdaki genel standartlar
sağlanır:
a) Çocuklar ile
hak sahibi ve yükümlülerin kolay ulaşımları ve güvenlikleri açısından o
yerleşim yerinin uygun bölgelerinde belirlenmesi veya oluşturulması.
b) Binanın kolay
ulaşılabilir bir bölümünde, engelli bireylerin erişimine ve kartlı geçişe
imkân tanıyacak şekilde ayrı bir kapıdan giriş imkânı sağlanması.
c) Her bir odanın
en az yirmi dört metre kare büyüklüğünde, aydınlık ve ferah olması.
ç) Çocuğun
kaliteli zaman geçirmesine yarayacak oyuncak, boyama kiti, kâğıt-kalem,
hikâye kitabı gibi materyallerin bulundurulması.
d) Teslim
sürecini kayda alacak şekilde teslim mekânının güvenlik kamera sistemi ile
izlenebilmesi için gerekli teknik donanımın sağlanması.
(2) Birinci
fıkrada belirtilen genel standartların yanı sıra Bakanlıkça belirlenen
diğer standartlara da uyulur.
Araç temini
MADDE 23- (1)
Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilmesinde kullanılmak üzere müdürlüğün başsavcılık
aracılığıyla talebi üzerine valilikler ve belediyeler tarafından araç
tahsis edilir.
(2) Tahsis edilen
araç, temin edildiği kurum ya da belediye tarafından kullanıma hazır şekilde
bulundurulur. Ayrıca yakıt ve bakım gibi masrafları karşılanarak şoför
görevlendirilir.
Kamu
kurumlarının destek sağlaması
MADDE 24- (1)
Teslim mekânlarının belirlenmesi, oluşturulması, tefrişi, güvenliği,
ısınması, temizliğinin sağlanması ve teslim hizmetlerinin sunumunda kamu
kurum ve kuruluşları ile belediyeler, müdürlüğe her türlü desteği
sağlamakla yükümlüdür.
(2) Birinci
fıkrada belirtilen ve ihtiyaç duyulan desteklerin sağlanması hususu
müdürlükçe başsavcılık aracılığıyla yazılı olarak ilgili kamu kurum ve
kuruluşu veya belediyeden talep edilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çocuk Teslimi
İlam veya
tedbir kararlarının yerine getirilme süreci
MADDE 25- (1)
Çocuk teslimine ilişkin ilam veya tedbir kararları yükümlüsü tarafından
rızasıyla yerine getirilmediği takdirde hak sahibi, ilam veya tedbir
kararının yerine getirilmesi için müdürlüğe başvurabilir. Başvuru esnasında
çocuk teslimine ilişkin ilam veya tedbir kararının müdürlüğe ibrazı
zorunludur.
(2) Başvuru
esnasında hak sahibi müdürlük tarafından kendisi ile hangi iletişim
vasıtasıyla irtibat kurulabileceğini müdürlüğe bildirir, bu husus tutanak
altına alınır.
(3) İbraz edilen
ilam veya tedbir kararının müdürlükçe teyidi yapıldıktan sonra müdürlük
tarafından her türlü iletişim vasıtası ile yükümlüyle irtibata geçilir.
Müdürlük, belirlenen gün ve saatte hak sahibine teslim edilmek üzere
çocuğun belirlenen yere getirilmesini yükümlüye derhâl bildirir ve bu
bildirimin yapıldığı veya yükümlüyle irtibat kurulamadığı hususları tutanak
altına alınır.
(4) Teslim gün,
saat ve yerinin belirlenmesinde çocuğun üstün yararı gözetilir ve mümkün
olduğunca tarafların görüşü de dikkate alınır.
(5) Yükümlüyle
irtibat kurulamaz veya yükümlü çocuğu getirmeyeceğini beyan ederse yahut
yükümlü çocuğu belirlenen yere getirmezse müdürlükçe derhâl yükümlüye,
çocuğun teslimine dair teslim emri tebliğ edilir.
(6) Hak sahibi
veya yükümlünün ceza infaz kurumunda hükümlü veya tutuklu olarak bulunması
hâlinde işlemler ceza infaz kurumu aracılığı ile gerçekleştirilir.
(7) Hak sahibinin
ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi için çocuğun yerleşim yeri
dışındaki bir müdürlüğe başvurması hâlinde bu müdürlük tarafından başvuruya
esas olan ilam veya tedbir kararının ibrazı istenir. Hak sahibinin adres
ve iletişim bilgileri ile bilinmesi hâlinde yükümlünün en son adres ve
iletişim bilgilerinin bildirilmesi istenerek bu husus tutanak altına
alınır. İbraz edilen ilam veya tedbir kararı ile tutulan tutanak dosyaya
eklenir ve derhâl çocuğun yerleşim yeri müdürlüğüne gönderilir.
Teslim emrinde
yer alması gereken hususlar
MADDE 26- (1)
Yükümlüye gönderilen teslim emrinde yer alacak hususlar şunlardır:
a) Müdürlük
tarafından belirlenen gün ve saatte çocuğu emirde belirtilen yere getirmek
zorunda olduğu.
b) Çocuğu emirde
belirtilen yere getirmesine engel teşkil edecek derecede haklı bir mazereti
varsa teslim gününden önce müdürlüğe bildirimde bulunarak çocuğun
müdürlükçe alınmasını talep etmesi gerektiği.
c) Çocuğu
getirmez veya haklı mazereti nedeniyle müdürlükçe alınmasını talep etmezse,
çocuğun, uzman veya öğretmen marifetiyle gerekirse kolluktan yardım
alınarak ve zor kullanılmak suretiyle teslim alınacağı.
ç) Emrin
gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde disiplin hapsiyle cezalandırılacağı.
d) Müdürlükçe
yapılan iş ve işlemlere karşı, öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir
hafta içinde, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine
şikâyette bulunabileceği.
Çocuğun teslim
edilmesi
MADDE 27- (1)
Müdürlüğün belirlediği yere yükümlü tarafından getirilen çocuk hak sahibine
teslim edilir.
(2) Yükümlü,
emrin gereğini yerine getirmezse görevli uzman veya öğretmen tarafından
çocuğun bulunduğu adrese gidilerek alınan çocuk hak sahibine teslim edilir.
(3) Mahkemece
çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararı verildikten sonra hak
sahibinin hükümlü veya tutuklu olarak ceza infaz kurumuna girmiş olması
durumunda, talep üzerine mahkeme tarafından bu hususta yeni bir karar
verilmesi hâlinde çocuk hak sahibine teslim edilmek üzere kararda
belirtilen kişiye teslim edilir.
(4) Çocuğun örselenmesine
neden olabilecek durumların önlenmesi amacıyla gerekmesi hâlinde ilgili
uzman veya öğretmen tarafından, teslim işlemi öncesinde hak sahibi, yükümlü
ve çocukla görüşme yapılır.
(5) Müdürlükçe
çocuğun teslim edildiği, çocuğa ulaşılamadığı ve yükümlünün emrin gereğini
yerine getirmediği gibi hususlar tutanak altına alınır.
Haklı mazeret
nedeniyle çocuğun müdürlükçe alınması
MADDE 28- (1)
Yükümlü tarafından, haklı mazereti bulunduğu gerekçesiyle çocuğun
müdürlükçe alınmasının talep edilmesi hâlinde mazerete ilişkin varsa ilgili
bilgi ve belgeler müdürlüğe iletilir.
(2) Müdürlükçe
mazeretin haklı olduğunun anlaşılması hâlinde çocuğun üstün yararı
uyarınca, gerektiğinde hak sahibi de hazır bulundurulmak suretiyle çocuk,
yükümlüden alınarak hak sahibine teslim edilir.
Yükümlünün
haklı bir sebep olmaksızın çocuğu tekrar alması
MADDE 29- (1)
Çocuk hak sahibine teslim edildikten sonra, yükümlü haklı bir sebep olmadan
çocuğu tekrar alırsa ayrıca yeni bir hükme veya yükümlüyle irtibata geçmeye
ya da teslim emri tebliğine gerek olmaksızın çocuk nerede bulunursa
bulunsun müdürlük tarafından alınarak hak sahibine teslim edilir.
Teslim emri
olmaksızın ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi
MADDE 30- (1)
Çocuk teslimine ilişkin ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesi
sırasında, kaçırılma ihtimali gibi çocuğun üstün yararına aykırı durumların
ortaya çıkması hâlinde yükümlüyle irtibata geçmeye veya teslim emri
tebliğine gerek olmaksızın çocuk müdürlük tarafından alınarak hak sahibine
teslim edilir.
(2) Birinci fıkra
uyarınca işlem yapılan hâllerde bu işlemin gerekçesi ilgili uzman veya
öğretmen tarafından tutanak altına alınır.
Kolluk
birimlerinden yardım alınması
MADDE 31- (1)
Çocuk teslimine ilişkin ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine
ilişkin işlemlerde gerekmesi hâlinde kolluktan yardım istenebilir. Kolluk
birimleri, zor kullanma dâhil bu konudaki talepleri derhâl yerine getirir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çocukla Kişisel İlişki Kurulması
İlam veya
tedbir kararlarının yerine getirilme süreci
MADDE 32- (1)
Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararları,
yükümlüsü tarafından rızasıyla yerine getirilmediği takdirde hak sahibi,
ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi için müdürlüğe başvurabilir.
Başvuru esnasında kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam veya tedbir
kararının müdürlüğe ibrazı zorunludur.
(2) Başvuru
esnasında hak sahibi, müdürlük tarafından kendisi ile hangi iletişim
vasıtasıyla irtibat kurulabileceğini müdürlüğe bildirir, bu husus tutanak
altına alınır.
(3) İbraz edilen
ilam veya tedbir kararının müdürlükçe teyidi yapıldıktan sonra müdürlük
tarafından her türlü iletişim vasıtası ile yükümlüyle irtibata geçilerek
taraflar ve çocuk arasında düzenli şekilde kişisel ilişki kurularak
sürdürülmesinin önemi ile çocuğun sağlıklı gelişimi üzerindeki olumlu
etkisine ilişkin bilgilendirme yapılır.
(4) İlam veya
tedbir kararında belirlenen gün ve saatte veya belirtilmemişse müdürlük
tarafından belirlenen gün ve saatte hak sahibine teslim edilmek üzere
çocuğun müdürlükçe belirlenen yere getirilmesi yükümlüye derhâl bildirilir
ve bu bildirimin yapıldığı veya yükümlüyle irtibat kurulamadığı hususları
tutanak altına alınır.
(5) Yükümlüyle
irtibat kurulamaz veya yükümlü çocuğu getirmeyeceğini beyan ederse yahut
yükümlü çocuğu belirlenen yere getirmezse müdürlükçe derhâl yükümlüye,
çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair bir teslim emri tebliğ edilir.
(6) Hak sahibi
veya yükümlünün ceza infaz kurumunda hükümlü veya tutuklu olarak bulunması
hâlinde işlemler ceza infaz kurumu aracılığı ile gerçekleştirilir.
(7) Hak sahibinin
ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi için çocuğun yerleşim yeri
dışındaki bir müdürlüğe başvurması hâlinde bu müdürlük tarafından başvuruya
esas olan ilam veya tedbir kararının ibrazı istenir. Hak sahibinin adres
ve iletişim bilgileri ile bilinmesi hâlinde yükümlünün en son adres ve
iletişim bilgilerinin bildirilmesi istenerek bu husus tutanak altına
alınır. İbraz edilen ilam veya tedbir kararı ile tutulan tutanak dosyaya
eklenir ve çocuğun yerleşim yeri müdürlüğüne derhâl gönderilir.
Teslim emrinde
yer alması gereken hususlar
MADDE 33- (1)
Yükümlüye gönderilen teslim emrinde yer alacak hususlar şunlardır:
a) İlam veya
tedbir kararında belirtilen gün ve saatte, gün ve saatin belirtilmemesi
hâlinde müdürlük tarafından belirlenen gün ve saatte çocuğu emirde
belirtilen yere getirmek zorunda olduğu.
b) Çocuğu emirde
belirtilen yere getirmesine engel teşkil edecek derecede haklı bir mazereti
varsa teslim gününden önce müdürlüğe bildirimde bulunarak çocuğun
müdürlükçe alınmasını talep etmesi gerektiği.
c) İlam veya
tedbir kararı kapsamında emrin tebliğinden sonraki dönemde de (a) ve (b)
bentlerindeki yükümlülüğünün devam edeceği, bunun için yeniden emir
çıkarılmayacağı.
ç) Emrin
gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde disiplin hapsi ile
cezalandırılacağı.
d) Yerleşim yeri
veya iletişim bilgilerinin değişmesi hâlinde yeni adres veya iletişim
bilgilerinin müdürlüğe derhâl bildirilmesi gerektiği.
e) Müdürlükçe
yapılan iş ve işlemlere karşı, öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir
hafta içinde, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine
şikâyette bulunulabileceği.
Çocuğun teslim
edilmesi
MADDE 34- (1)
Müdürlüğün belirlediği yere getirilen çocuk, hak sahibine teslim edilir.
(2) Mahkemece
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararı verildikten sonra
hak sahibinin hükümlü veya tutuklu olarak ceza infaz kurumuna girmiş olması
durumunda, mahkeme tarafından bu hususta verilen karar üzerine kişisel
ilişkinin ceza infaz kurumunda gerçekleştirilebilmesi için çocuk mahkeme
kararında belirtilen kişiye teslim edilir.
(3) Hak sahibine,
ilam veya tedbir kararında belirtilen sürenin bitiminde çocuğu belirlenen
yere getirmek zorunda olduğu, çocuğu getirmez veya kendisinden
kaynaklanmayan makul sebepler hariç olmak üzere geç getirirse disiplin
hapsiyle cezalandırılacağı, hakkında suç duyurusunda bulunulacağı hususu
tutanağa bağlanarak tebliğ edilir.
(4) Çocuk, hak
sahibi tarafından, müdürlükçe belirlenen yere getirilmezse, hak sahibi
hakkında müdürlük tarafından suç duyurusunda bulunulur ve müteakip süreç
hakkında yükümlü bilgilendirilir.
Kişisel ilişki
sonrası çocuğun yükümlüye teslim edilememesi
MADDE 35- (1)
Hak sahibi tarafından kişisel ilişki kurulmasından sonra teslim yerine
getirilen çocuğun yükümlüye veya yükümlünün belirlediği kişiye teslimi
mümkün olmazsa çocuk hak sahibinde bırakılır.
(2) Çocuğun,
birinci fıkra uyarınca hak sahibinde bırakılması da mümkün olmazsa
müdürlüğün talebi üzerine aile ve sosyal hizmetler il müdürlüğünce çocuğun
geçici olarak barınmasına yönelik tedbirler alınır.
(3) Bu madde
kapsamında yapılacak tüm işlemler tutanak altına alınır.
Haklı mazeret
nedeniyle çocuğun müdürlükçe alınması
MADDE 36- (1)
Yükümlü tarafından, haklı mazereti bulunduğu gerekçesiyle çocuğun
müdürlükçe alınmasının talep edilmesi hâlinde mazerete ilişkin varsa ilgili
bilgi ve belgeler müdürlüğe iletilir.
(2) Müdürlükçe
mazeretin haklı olduğunun anlaşılması hâlinde çocuğun üstün yararı
uyarınca, gerektiğinde hak sahibi de hazır bulundurulmak suretiyle çocuk,
yükümlüden alınarak hak sahibine teslim edilir.
Hak sahibinin
bildirim yükümlülüğü
MADDE 37- (1)
Hak sahibi, emrin yükümlüye tebliğinden sonraki dönemde, teslim saatinden
en az kırk sekiz saat önce çocuğu teslim almaya geleceğini yazılı olarak,
elektronik ortamda veya başvuru aşamasında beyan ettiği iletişim kanalıyla
müdürlüğe bildirmek zorundadır.
(2) Hak sahibinin
bildirimde bulunmadığı veya gelemeyeceğini bildirdiği hâllerde bu husus ve
çocuğu emirde belirtilen yere getirme zorunluluğu bulunmadığı yükümlüye
bildirilir. Hak sahibinin yeniden müdürlükle iletişime geçmesi beklenir.
(3) Hak sahibinin
tekrar müdürlükle iletişime geçerek çocuğu teslim almaya geleceğini
bildirmesi hâlinde yükümlü ile yeniden irtibata geçilir. Yükümlüden çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararındaki görüşme
takvimine uygun şekilde çocuğu belirlenen teslim yerine getirmesi istenir.
(4) Tüm bu
işlemler tutanak altına alınır.
Üçüncü
kişilerin refakatinde kişisel ilişki kurulması
MADDE 38- (1)
Çocuğun üstün yararı gereğince bu hususta mahkemece karar verilmiş olması
hâlinde kişisel ilişki üçüncü kişi refakatinde gerçekleştirilir.
(2) Mahkemece,
kişisel ilişkinin uzman veya öğretmen refakatinde gerçekleştirilmesine
ilişkin karar verilmiş olması hâlinde kişisel ilişki müdürlükçe belirlenen
teslim mekânında bu kişiler refakatinde gerçekleştirilir.
(3) Teslim
mekânında gerçekleştirilen çocukla kişisel ilişki süreci esnasında uzman
veya öğretmen tarafından gerekmesi hâlinde mesleki müdahaleler yapılarak
gözlem ve tespitlerini içeren bir tutanak tanzim edilir.
(4) Üçüncü fıkra
uyarınca uzman veya öğretmen tarafından tanzim edilen tutanak çocuğun üstün
yararının gerektirmesi hâlinde kişisel ilişki kararını vermiş olan aile
mahkemesine sunulur.
Çocuğun
görüşmeyi reddetmesi hâlinde yapılacak işlemler
MADDE 39- (1)
Kişisel ilişki kurma sürecinde çocuğun hak sahibi ile görüşmeyi reddetmesi
hâlinde hak sahibi ile çocuğun görüşebilmesini temin etmek amacıyla uzman
veya öğretmen tarafından öncelikle çocukla ve taraflarla ayrı ayrı
görüşmeler gerçekleştirilir. Buna rağmen çocuğun görüşmeyi kabul etmemesi
hâlinde bu durum gerekçeleri ile birlikte ayrıntılı şekilde tutanak altına
alınır.
(2) Çocuğun
görüşmeyi kabul etmemesine neden olan sorunların tespiti ile bu sorunlara
ilişkin çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla uzman veya öğretmen
tarafından çocuk, hak sahibi ve yükümlü ile görüşmeler yapmak üzere bir
plan hazırlanır. Hazırlanan plan hak sahibi ve yükümlüye bildirilir.
(3) Hazırlanan
plan uyarınca en geç bir sonraki kişisel ilişki tarihine kadar uzman veya
öğretmen tarafından çocuk, hak sahibi ve yükümlü ile görüşmeler
gerçekleştirilir. Ancak bu süre on beş günü geçemez.
(4) Bu süreçte
taraflara çocuğun sağlıklı gelişimi açısından sorumlulukları
hatırlatılarak, çocuk ile tarafların iletişim becerilerinin
geliştirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilir. Çocuk ve hak sahibi
arasındaki kişisel ilişkinin sonraki dönemde uygun şekilde gerçekleşmesi
için uzman veya öğretmen tarafından gerekli mesleki müdahalelerde
bulunulur.
(5) Uzman veya
öğretmen tarafından yapılan gözlem ve tespitler neticesinde çocuğun üstün
yararı uyarınca çocuk, hak sahibi veya yükümlü hakkındaki önerilere hazırlanan
değerlendirme raporunda yer verilir.
(6) Tüm bu
işlemler tutanak altına alınır.
Danışmanlık
tedbirine karar verilmesi
MADDE 40- (1)
Çocukla kişisel ilişki kurulması işlemlerinin çocuğun üstün yararını
koruyacak şekilde yerine getirilebilmesi amacıyla çocuk, hak sahibi veya
yükümlü hakkında müdürlüğün önerisi üzerine aile mahkemesince danışmanlık
tedbiri uygulanmasına karar verilebilir.
(2) Çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilme sürecinde
çocuk, hak sahibi veya yükümlünün danışmanlık hizmetine ihtiyaç duyduğunun
tespiti hâlinde ilgili uzman veya öğretmen tarafından bu durum tutanağa
bağlanarak müdürlüğe bildirilir.
(3) Müdürlük,
yükümlünün teslim emrine ilk aykırı hareketinde aile mahkemesinden yükümlü
hakkında danışmanlık tedbiri uygulanmasını talep eder.
Yetkili
müdürlüğün değişmesi hâlinde yapılacak işlemler
MADDE 41- (1)
Çocuğun yerleşim yerinin başka müdürlüğün yetki alanında kalacak şekilde
değişmesi hâlinde dosya müdürlükçe resen ilgili yer müdürlüğüne gönderilir.
(2) Dosyanın
geldiği müdürlük işlemlere kaldığı yerden devam eder ve dosyadaki teslim
emri kapsamında sadece teslimin gerçekleştirileceği yeni yeri yükümlüye
tebliğ eder.
(3) Teslim yeri
değişikliği hak sahibine müdürlükçe her türlü iletişim vasıtasıyla bildirilerek
bu husus tutanak altına alınır.
Dosyanın
işlemden kaldırılması
MADDE 42- (1)
Teslim emrinin yükümlüye tebliğinden sonraki dönemde hak sahibi, teslim
saatinden en az kırk sekiz saat önce çocuğu teslim almaya geleceğini
müdürlüğe bildirdiği hâlde haklı bir mazeret olmaksızın art arda iki kez
veya bir yılda üç kez gelmezse ilgili uzman veya öğretmenin bildirimi
üzerine dosyanın işlemden kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle
gelmesine müdür tarafından karar verilir. Bu karar hak sahibi ve yükümlüye
tebliğ edilir.
(2) Teslim
emrinin tebliğinden sonraki dönemde yükümlü en az bir yıl boyunca emrin
gereğini usulüne uygun bir şekilde yerine getirir ve müteakip dönemde de
kişisel ilişki kurulmasına dair mahkeme kararına uygun olarak hareket
edeceğini taahhüt ederse, son teslim işlemini gerçekleştiren ilgili uzman
veya öğretmenin kanaati de alınmak suretiyle dosyanın işlemden
kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle gelmesine müdür tarafından
karar verilebilir. Bu karar hak sahibi ve yükümlüye tebliğ edilir. Yükümlü
bu taahhüdünü yerine getirmezse hak sahibinin talebi üzerine yükümlüye
doğrudan teslim emri tebliğ edilir.
(3) Dosya
açıldıktan sonraki herhangi bir dönemde hak sahibinin müdürlükten dosyanın
işlemden kaldırılmasını talep etmesi hâlinde, müdür tarafından dosyanın
işlemden kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle gelmesine karar
verilir. Bu karar hak sahibi ve yükümlüye tebliğ edilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Şikâyet ve İtiraz
Şikâyet
MADDE 43- (1)
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilmesine ilişkin müdürlükçe yapılan işlem ve
verilen kararlara karşı, öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta
içinde şikâyette bulunulabilir.
Şikâyette
görevli ve yetkili mahkeme
MADDE 44- (1)
Şikâyette görevli ve yetkili mahkeme çocuk teslimi ve çocukla kişisel
ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesine
ilişkin işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesidir.
Şikâyet
üzerine mahkemece yapılacak işlem
MADDE 45- (1)
Şikâyet üzerine mahkeme, yapılan işlemlerin yerine getirilmesini
durdurabilir ve dosya üzerinden veya gerektiğinde ilgilileri dinlemek
suretiyle ivedilikle karar verir.
İtiraz
MADDE 46- (1)
Şikâyet üzerine verilen karara karşı, tebliğden itibaren bir hafta içinde
şikâyete ilişkin kararı veren mahkemeye itiraz edilebilir.
İtirazı
inceleyecek merci
MADDE 47- (1)
Kararı veren mahkeme tarafından, itirazı incelemesi için dosya o yerde aile
mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak
kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde
aile mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde asliye hukuk mahkemesine,
aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkiminin aynı olması
hâlinde ise en yakın aile mahkemesine veya asliye hukuk mahkemesine
ivedilikle gönderilir.
İtirazın
değerlendirilmesi
MADDE 48- (1)
İtiraza bakmakla görevli merci kararını bir hafta içinde verir.
(2) Merci,
itirazı yerinde görürse işin esası hakkında karar verir.
(3) İtiraz üzerine
verilen karar kesindir.
Kişisel
ilişkinin rıza ile yerine getirildiği iddiası ile şikâyet
MADDE 49- (1)
Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararını rızasıyla
yerine getirdiğini iddia eden yükümlü, 32 nci maddenin üçüncü ve dördüncü
fıkraları uyarınca yapılan bilgilendirme ve bildirim ile aynı maddenin
beşinci fıkrası uyarınca gönderilen teslim emrinin haksız olduğunu süresi
içinde şikâyet yoluyla ileri sürebilir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Yaptırımlar
İlam veya
tedbir kararlarının yerine getirilmesine muhalefet
MADDE 50- (1)
Çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine
ilişkin teslim emrine aykırı hareket edenler ile emrin gereğinin yerine
getirilmesini engelleyenler, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine, fiil
suç teşkil etse dahi, üç aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır.
(2) Çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesine ilişkin teslim emrine aykırı hareket edenlerle emrin
gereğinin yerine getirilmesini engelleyenler, bir ay içinde yapılacak
şikâyet üzerine, üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır.
(3) Kişisel
ilişki kurulması için kendisine çocuk teslim edilen hak sahibi, ilam veya
tedbir kararında belirtilen sürenin bitiminde çocuğu belirlenen yere
getirmezse, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine, fiil suç teşkil etse
dahi, üç aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır.
(4) Yukarıdaki
fıkralar kapsamında şikâyete bakacak görevli ve yetkili mahkeme, işlemi
yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesidir.
(5) Şikâyet
olunana, şikâyet dilekçesiyle birlikte duruşma gün ve saatini bildiren
davetiye gönderilir. Davetiyede savunma ve delillerini duruşma gününe kadar
bildirmesi gerektiği, duruşmaya gelmediği takdirde yargılamaya yokluğunda
devam olunarak karar verileceği ihtar olunur.
(6) Mahkeme,
duruşmaya gelen şikâyet olunanın, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanununun 147 nci maddesinde belirtilen haklarını hatırlatarak
savunmasını alır; gerekli araştırmayı yapar; dosyadaki delilleri
değerlendirir; şikâyet olunanın teslim emrine aykırı hareket ettiğini veya
emrin gereğinin yerine getirilmesini engellediğini yahut sürenin bitiminde
çocuğu belirlenen yere getirmediğini tespit ederse disiplin hapsiyle
cezalandırılmasına, aksi takdirde şikâyetin reddine karar verir.
Disiplin hapsi
kararının infazı
MADDE 51- (1)
Disiplin hapsiyle cezalandırmaya ilişkin kararlar, kesinleşmesini müteakip
Cumhuriyet başsavcılığı tarafından infaz edilir. Bu kararlar kesinleştiği
tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilemez.
(2) Şikâyetten
vazgeçilmesi hâlinde veya 50 nci maddenin birinci ve üçüncü fıkraları
bakımından çocuğun velayet hakkı sahibine teslim edilmesi durumunda dava ve
bütün sonuçlarıyla beraber ceza düşer.
Disiplin hapsi
kararına itiraz
MADDE 52- (1)
50 nci madde uyarınca aile mahkemesince verilen kararlara karşı, 46 ncı
madde uyarınca itiraz edilebilir.
İçeriğin
çıkarılması veya erişimin engellenmesi
MADDE 53- (1)
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması kapsamında çocuğun uzman
veya öğretmen tarafından yükümlüden ya da hak sahibinden teslim alındığı
veya diğerine teslim edildiği sırada kayda alınan ses veya görüntülerin
internet ortamında yayınlanması nedeniyle kişilik haklarının ihlal
edildiğini iddia eden ilgililer, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet
Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen
Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca
içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesini isteyebilir.
ONUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Bölge adliye
mahkemelerince verilen ilam veya tedbir kararları
MADDE 54- (1)
Bölge adliye mahkemelerince verilen çocuk teslimi veya çocukla kişisel
ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararları da bu Yönetmelik
hükümleri uyarınca yerine getirilir.
Çocuğun
iadesine veya kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi
MADDE 55- (1)
22/11/2007 tarihli ve 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön
ve Kapsamına Dair Kanunun 18 inci maddesi uyarınca on altı yaşını
tamamlamamış çocuklar hakkındaki çocuğun iadesine veya kişisel ilişki
kurulmasına dair ilamlar bu Yönetmelik hükümlerine göre yükümlüyle irtibata
geçilmeksizin ve teslim emri tebliğ edilmeksizin yerine getirilir.
İş bölümü
MADDE 56- (1)
Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilmesinde görevlendirilen müdür yardımcısı, uzman,
öğretmen ve diğer personelle ilgili iş bölümü müdür tarafından yapılır.
Tevzi
MADDE 57- (1)
Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilmesine ilişkin dosyalar elektronik ortamda müdür
tarafından UYAP tevzi kriterlerine göre uzman ve öğretmenlere otomatik
olarak dağıtılır. İstisnai hâllerde ise tevzi işlemi gerekçesi belirtilmek
suretiyle adil bir iş dağılımını sağlamak amacıyla müdür tarafından
yapılabilir.
Geçici dosya
MADDE 58- (1)
Herhangi bir sebeple teslim dosyası bir başka mercie gönderildiğinde bu
dosya yerine geçmek üzere geçici bir dosya düzenlenir.
(2) Geçici
dosyaya asıl teslim dosyasındaki tüm evrakın okunaklı ve müdür tarafından
onaylı bir örneği konulur.
UYAP’ın
kullanılması
MADDE 59- (1)
Bakanlık Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünce, müdürlük tarafından bu Yönetmelik
kapsamında sunulan hizmetlerin, istatistiki veri alımına imkân sağlayacak
şekilde kayıt edilerek iş akışının elektronik ortamda sağlanması amacıyla
UYAP ekranları oluşturulur.
(2) Müdürlükte
çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilmesine dair her türlü veri, bilgi ve belge akışı
ile dokümantasyon işlemleri ve bunlara ilişkin her türlü kayıt, dosyalama,
saklama ve arşivleme işlemlerinde güvenli elektronik imza kullanılmak
suretiyle UYAP’ın sağladığı imkânlardan yararlanılır. Güvenli elektronik
imza ile oluşturulan belgeler ayrıca fiziki olarak gönderilmez.
(3) 25 inci
maddenin birinci fıkrası ile 32 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca ibraz
edilen ilam veya tedbir kararının teyidi amacıyla gerekmesi hâlinde
müdürlükçe UYAP üzerinden ilgili mahkeme ekranına bir inceleme talebi
gönderilir. Mahkeme tarafından inceleme onayı verilmesi üzerine müdürlükçe
UYAP’ta ilgili ilam veya tedbir kararının teyidi yapılır.
(4) UYAP
kullanıcıları, iş listelerini günlük olarak kontrol etmek, işlemlerin
gereğini yerine getirmek, ihtiyaç duyulan alanlarda veri ve bilgilerin
derlenmesi, değerlendirilmesi ile gerekli adli istatistiklerin üretilmesine
esas bilgileri güvenilirlik, tutarlılık ve güncellik ilkelerine uygun
olarak UYAP ortamına doğru, eksiksiz ve zamanında girmekle yükümlüdür.
(5) Diğer kişi,
kurum veya kuruluşlara verilmek üzere elektronik ortamdan fiziki örnek
çıkartılması gereken hâllerde, tutanak veya belge, aslının aynı olduğu
belirtilerek ad, soyad, unvan ve sicil numarası yazılmak suretiyle görevli
personel tarafından imzalanır ve gerekirse mühürlenir.
(6) Müdürlüğe
elektronik ortam dışında gelen evrak, taranıp elektronik ortama aktarılarak
UYAP’a kaydedilir. Kurum ve kuruluşlardan elektronik ortam dışında gelen
evrak ile fiziken muhafazası gereken diğer belgeler ayrıca mahsus
kartonlarında muhafaza edilir.
(7) Teknik
nedenlerle fiziki olarak düzenlenen belge veya raporlar, engelin ortadan
kalkmasından sonra derhâl elektronik ortama aktarılır, yetkili kişilerce
güvenli elektronik imza ile imzalanarak UYAP'a kaydedilir ve gerektiğinde
UYAP vasıtasıyla ilgili birimlere iletilir. Bu şekilde elektronik ortama
aktarılarak ilgili birimlere iletilen belge ve kararların asılları
mahallinde saklanır, ayrıca fiziki olarak gönderilmez. Ancak belge veya
karar aslının incelenmesinin zorunlu olduğu hâller saklıdır. Elektronik
ortama aktarılması imkânsız olan belgeler ise fiziki ortamda saklanır ve gerektiğinde
fiziki olarak gönderilir.
(8) Kişisel
verilerin kaydedilmesinde ve paylaşılmasında bu verilerin yetkisiz
kişilerce elde edilmesini veya hukuka aykırı kullanılmasını önlemek için
gerekli olan her türlü tedbir alınır.
Eğitim
MADDE 60- (1)
Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin tüm iş ve
işlemleri yerine getirmekle görevlendirilen müdür, müdür yardımcısı, yazı
işleri müdürü, uzman, öğretmen ve diğer personele yönelik olarak Başkanlık,
Bakanlık Eğitim Dairesi Başkanlığı ve ilgili diğer kurumların iş birliğiyle
eğitimler düzenlenir.
(2) 19 uncu madde
uyarınca oluşturulan listelerde yer alan uzman ve öğretmenlere yönelik
olarak Başkanlık, Bakanlık Eğitim Dairesi Başkanlığı ve ilgili kurumların
iş birliğiyle eğitimler düzenlenebilir.
(3) Eğitim
faaliyetlerinde Başkanlıkça oluşturulmuş olan materyallerden de
faydalanılır. Bu eğitim materyalleri hazırlanırken personelin ihtiyaç ve
görüşleri de dikkate alınır.
İş birliği
MADDE 61- (1)
Başkanlık; belediyeler, diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla çocuk teslimi
veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam veya tedbir
kararlarının etkin şekilde yerine getirilebilmesine yönelik ortak
programlar geliştirebilir.
(2) Başkanlık ve
üniversiteler arasında çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına
dair farkındalık oluşturulmasına katkı sunulmak üzere ortak program ve
projeler geliştirilmesine, sertifika ve yüksek lisans gibi eğitim
programları düzenlenmesine yönelik iş birliği yapılabilir. Üniversitelerin,
çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması konularında yapacağı
bilimsel araştırmalar ilgili mevzuat hükümleri kapsamında Başkanlıkça
desteklenir.
(3) Çocuk teslimi
ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin farkındalığın artırılması
amacıyla Başkanlık ile Türkiye Barolar Birliği ve barolar arasında iş
birliği yapılabilir.
Denetim ve
gözetim
MADDE 62- (1)
Müdürlük, çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin tüm
iş ve işlemlerini başsavcılık gözetim ve denetiminde yürütür. Bu iş ve
işlemler ayrıca adalet müfettişlerinin denetimine tabidir.
Giderlerin
karşılanması
MADDE 63- (1)
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının yerine getirilmesine ilişkin yapılacak işlemler, 2/7/1964
tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu ile diğer kanunlar uyarınca alınması
gereken tüm harçlardan istisnadır. Ayrıca bu iş ve işlemlerin yürütülmesi
için yapılacak tüm masraflar, avukatlık ücreti hariç Adalet Bakanlığı
bütçesinden karşılanır.
(2) Çocuk teslimi
ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının
yerine getirilmesine ilişkin işlemleri hafta sonu ve resmî tatil günlerinde
yerine getirmek üzere görevlendirilen uzman ve öğretmenlere bu kapsamda
fiilen görev yaptıkları her teslim işlemi için, görevlendirilen diğer
kişilere ise bu kapsamda görev yaptıkları her gün için (500) gösterge
rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak
tutarda ödeme yapılır. Bu kapsamda uzman ve öğretmenlere bir ayda yapılacak
ödeme tutarı (10000) gösterge rakamının, görevlendirilen diğer kişilere ise
(5000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayıyla çarpımı
sonucu bulunacak tutarı geçemez. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi
bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu fıkra uyarınca yapılacak ödemelerden
kadrolu veya sözleşmeli olup olmadığına bakılmaksızın görevlendirilen tüm
personel yararlanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
Bakanlıkça belirlenir.
Hizmetin
izlenmesi ve değerlendirilmesi
MADDE 64- (1)
Sunulan hizmetten faydalanan kişilerin veya ailelerinin geri bildirimlerini
almak amacıyla müdürlüklerde ve teslim mekânlarında istek-şikâyet kutuları
ile yeterli sayıda geri bildirim formu bulundurulur.
(2) Hizmet
sunulan kişilere veya ailelerine geri bildirim formlarıyla ilgili bilgi
verilir ve bu formları doldurmaları teşvik edilir. Geri bildirimin sözlü
yapılması, ilgililerin okuma-yazma bilmemesi ya da başkaca bir engelin
bulunması hâlinde, çalışan bu durumu belirterek formu kendisi de
doldurabilir.
(3) Müdürlük,
çalışan personelin görüşlerini ve geri bildirim formlarındaki
değerlendirmeleri de dikkate alarak hizmetin sunumunda yaşanan sorunlar ve
çözüm önerileri ile iyi uygulama örneklerini toplar ve Başkanlığa gönderir.
İstatistik ve
raporlama
MADDE 65- (1)
Müdürlükler tarafından, çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına
dair tüm iş ve işlemlere ilişkin istatistikler özenle tutulur. Bu
hizmetlerden faydalanan kişilerin yanı sıra bu süreçte görev alan kişiler
ile diğer kurumlardan alınan geri bildirimler toplanır.
(2) Çocuk teslimi
ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair hizmetlerin daha etkin ve
bütüncül sunulabilmesi amacıyla Başkanlıkça yapılan istatistiki veri
talepleri bu alanda hizmet sunan diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca
karşılanır.
(3) İstatistiki
veriler ve toplanan geri bildirimler müdürlük tarafından raporlaştırılarak
her yıl Ocak ayı içerisinde Başkanlığa sunulur.
Uygulama
rehberi
MADDE 66- (1)
Bu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak teslim emri, tutanak ve diğer
belgelere ilişkin örnek formlar, Başkanlık tarafından çıkarılacak uygulama
rehberinde gösterilir.
Çeşitli
hükümler
GEÇİCİ MADDE
1- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına, Bakanlıkça belirlenen il veya
ilçelerde başlanır. Bu Yönetmeliğin hangi il veya ilçede ne zaman
uygulanacağı Bakanlığın resmî internet sitesinde duyurulur.
(2) Bakanlığın
resmî internet sitesinden duyurduğu il ve ilçeler dışında çocuk teslimine
ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının
icrasına ilişkin işlemlerin 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas
Kanununun, mülga 25 inci, 25/a ve 25/b maddeleri uyarınca icra daireleri
tarafından yerine getirilmesine devam olunur.
(3) 24/11/2021
tarihli ve 7343 sayılı İcra ve İflas Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren çocuk
teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararlarının icrası için icra daireleri nezdinde yapılacak takip işlemleri,
492 sayılı Kanun ile diğer kanunlar uyarınca alınması gereken tüm
harçlardan istisnadır. Bu iş ve işlemler için yapılacak tüm masraflar,
avukatlık ücreti hariç, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
(4) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yılın sonunda
ülke genelinde uygulamaya geçilir.
Yürürlük
MADDE 67- (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 68- (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.
|