RADYOAKTİF ATIK TESİSLERİNE
İLİŞKİN YETKİLENDİRMELER
VE GÜVENLİK İLKELERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; radyoaktif atık tesislerine
ilişkin faaliyetlerin radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyet ilkeleri
çerçevesinde yürütüldüğünün tespit ve teyit edilmesi için faaliyetlerin
yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile bu tesislerde uyulması gereken
güvenlik ilkelerini belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; radyoaktif atık
tesislerini kapsar.
(2)
Bu Yönetmelik; nükleer tesislerde, radyasyon tesislerinde ve radyasyon
uygulamaları kapsamında yürütülen radyoaktif atık yönetimi faaliyetlerine
uygulanmaz.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli
ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun 4 üncü maddesinin sekizinci fıkrası
ve 6 ncı maddesinin birinci fıkrası ile 95
sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Atık kabul kriterleri: Radyoaktif atığın,
radyoaktif atık tesisine kabul edilmesi için radyoaktif atık paketine veya
radyoaktif atık formuna ilişkin olarak radyonüklitlerin tipi,
aktivite konsantrasyonu veya toplam aktivitesi, fiziksel ve kimyasal
özellikleri, toplam miktarı ve benzeri bilgilerden oluşan ve radyoaktif atık
tesisi için güvenlik analizleri ile uyumlu olarak veya bu analizler sonucunda
Kuruluş tarafından belirlenen kriterleri,
b)
Bariyer: Radyoaktif atıkların hareketini önleyen veya geciktiren, tasarımlanmış
veya doğal fiziksel engeli,
c)
Bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların geri alma niyeti olmaksızın nihai olarak
depolandığı radyoaktif atık tesisini,
ç)
DBL: Düzenleyici belgeler listesini,
d)
GAR: Güvenlik analizi raporunu,
e)
İşletmeden çıkarma: Bir daha işletilmeme kararı ile bertaraf tesisi dışındaki
tüm radyoaktif atık tesislerinin düzenleyici kontrolden çıkarılmasına yönelik
faaliyetler bütününü,
f)
Kapatma: İşletme faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından radyoaktif atıklara
bir daha ulaşılmayacak şekilde bertaraf tesisin kapatılmasını hedefleyen,
tesisi uzun vadede güvenli hale getirecek nihai mühendislik çalışmalarını veya
diğer çalışmaları da kapsayan etkinlikler bütününü,
g)
Kontrol dönemleri: Bertaraf tesislerinde; kapatma sonrası, radyoaktif atığın
içerdiği radyonüklitler ile tesisin sahası
ve tasarımı dikkate alınarak belirlenen, sahada ve çevresinde aktif ve pasif
güvenlik önlemlerinin ve ardından sadece pasif güvenlik önlemlerinin
uygulandığı süreleri,
ğ)
Kullanılmış yakıt: Reaktörden çıkarılmış ve mevcut hâliyle yeniden yakıt olarak
kullanılmayacak olan reaktörde ışınlanmış yakıtı,
h)
Kuruluş: Bir radyoaktif atık tesisi kurmak için Kuruma niyet bildiriminde
bulunan, onay almak veya yetkilendirilmek üzere başvuran ya da yetkilendirilen
ve düzenleyici kontrol kapsamında bulunan Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre
kurulmuş tüzel kişiyi,
ı)
Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
i)
Radyoaktif atık: Bir daha kullanılmamasına karar verilen ve Kurum tarafından
belirlenen serbestleştirme ve salım sınırlarının üzerinde radyoaktiviteye sahip
radyoaktif maddeleri ve radyoaktif madde bulaşmış ya da radyoaktif olmuş her
türlü malzemeyi,
j)
Radyoaktif atık tesisi: Radyoaktif atıkların işlendiği, depolandığı veya
bertaraf edildiği tesisi,
k)
Radyoaktif atık yönetimi: Radyoaktif atıkların toplanması, elleçlenmesi, işlenmesi, tesis içi taşınması, depolanması
veya bertarafı ile ilgili idari ve teknik
faaliyetleri,
l)
Saha: Radyoaktif atık tesisinin yer aldığı, etrafı fiziksel bariyerlerle
çevrili, giriş ve çıkışı kontrollü olan ve Kurum onayına tabi alanı,
m)
Yüklenici: Kuruluş ve çalıştırdığı kişiler dışında, radyoaktif atık tesisinde
iş yürüten gerçek ya da tüzel kişiyi veya onun işverenliğinde alt yüklenici
olarak iş yürüten gerçek veya tüzel kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sorumluluklar ve Genel İlkeler
Kuruluşun sorumlulukları
MADDE 5- (1) Radyoaktif atık tesislerinin saha çalışmalarının
yapılmasına, inşasına, işletmeye alınmasına, işletilmesine, işletmeden
çıkarılmasına veya kapatılmasına ve düzenleyici kontrolden çıkarılmasına
ilişkin süreçlerde güvenliğe ve emniyete ilişkin hedef ve ilkelere uyulmasında
ve çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan
korunmasında asıl sorumluluk Kuruluşa aittir. Kuruluş tüm süreçlerde, varsa
nükleer güvenceye ilişkin sorumluluklarını da yerine getirir.
(2)
Kuruluş, faaliyetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak, güvenlik ve emniyet
kültürüne sahip yeterli sayıda ve yetkin personel marifetiyle yürütülmesini;
faaliyetin güvenli ve emniyetli bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli
organizasyon yapısını, teçhizatı ve mali kaynağı sağlar.
(3)
Kurum tarafından yetkilendirilmiş olmak, verilen yetkinin koşullarına ve
mevzuata uymak veya düzenleyici kontrol altında olmak veya yükümlülüklerini
yerine getirmek üzere görevlendirme yapmak veya hizmet almak yetkilendirilen
Kuruluşun sorumluluğunu azaltmaz veya ortadan kaldırmaz.
(4)
Kuruluşun bu Yönetmelik kapsamındaki sorumlulukları, radyoaktif atık tesisinin
ve sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması ile sona erer. Kuruluşun işi
bırakması, yetkisinin kısıtlanması, askıya alınması ya da iptal edilmesi ve
benzeri durumlar sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu gibi durumlarda güvenlik,
emniyet ve nükleer güvence açısından zafiyet oluştuğunun Kurum tarafından
değerlendirilmesi hâlinde, hukuki ve mali sorumluluk Kuruluşa ait olmak
kaydıyla, güvenlik, emniyet ve nükleer güvencenin sağlanmasına yönelik her
türlü önlem Kurum tarafından aldırılabilir.
Yönetim sistemi
MADDE 6- (1) Kuruluş, radyoaktif atık tesisi ve saha düzenleyici
kontrolden çıkarılana kadar bütün faaliyetlerini, 27/4/2022 tarihli
ve 31822 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesisler, Radyasyon
Tesisleri ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliği uyarınca
oluşturduğu yönetim sistemi kapsamında yürütür.
(2)
Radyoaktif atık tesisine ilişkin tüm faaliyetler Kuruluş tarafından kalite
planlarına uygun olarak ve uygulama projeleri çerçevesinde yürütülür, bu plan
ve projeler sahada ve tesiste bulundurulur. Kuruluş, yetkilendirilmesini
takiben yetki kapsamında yürüteceği faaliyetlere ait kalite planlarını ilgili
mevzuat uyarınca hazırlar ve faaliyete başlamadan en az yirmi iş günü önce
Kuruma sunar. Bu plan ve projeler, radyoaktif atık tesisinin ve sahanın
düzenleyici kontrolden çıkarılmasına kadar muhafaza edilir.
(3)
Kuruluş, faaliyetleri sırasında mevzuatta ve kendi yönetim sisteminde tanımlı
kayıtları eksiksiz olarak tutar ve diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak
kaydıyla radyoaktif atık tesisinin ve sahanın düzenleyici kontrolden
çıkarılmasına kadar muhafaza eder. Bu kayıtlar Kurumun denetimine açık tutulur,
talep edilmesi durumunda Kuruma sunulur.
(4)
Yetkilendirmelerin tüm süreçlerinde çalışanlara radyasyondan korunma, güvenlik
ve emniyete yönelik olarak verilecek eğitimler ile eğitimlerin ölçme ve
değerlendirilme yöntemleri Kuruluş tarafından belirlenir. Kuruluş, Kurumun
radyoaktif atık tesisi çalışanlarının eğitim ve niteliklerine ilişkin
belirlediği esaslara uymakla yükümlüdür.
Radyasyondan korunma
MADDE 7- (1) Radyoaktif atık tesislerinde; saha sürecinden radyoaktif
atık tesisinin ve sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasına kadar
çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunması
için ilgili mevzuatta belirtilen radyasyondan korunma önlemleri Kuruluş
tarafından alınır.
Yükleniciler
MADDE 8- (1) Kuruluş, bu Yönetmelik kapsamında yetki aldığı
faaliyetleri, faaliyetlerden doğan tüm hukuki sorumluluk kendine ait olmak
üzere, yükleniciler eliyle de yürütebilir. Bu kapsamda yürütülecek faaliyetler
için Kuruluşun yüklenici ile sözleşme imzalaması esastır. Ayrıca, Kuruluşta
doğrudan veya dolaylı olarak ortaklığı bulunan gerçek veya tüzel kişiler de
Kuruluş adına bir faaliyeti yürütmeleri durumunda bu Yönetmelik hükümleri
kapsamında Kuruluşun yüklenicileridir.
(2)
Kuruluş, güvenlik ve emniyetle ilgili konularda sözleşme imzaladığı
yüklenicileri, yüklenicilerin sorumluluklarını ve yürütecekleri faaliyetleri
ilgili yetkilendirme başvurusunda Kuruma bildirir. Kuruluş, yetkilendirme
başvurusunda belirli olmayan yüklenicileri de sözleşmenin imzalanmasından
itibaren beş iş günü içerisinde Kuruma bildirir.
(3)
Kuruluş, yüklenicilerin sahip olmaları gereken vasıfları, tedarik edeceği mal
ve hizmetleri güvenlik ve emniyete ilişkin gerekleri karşılayacak şekilde
belirler.
Akreditasyon
MADDE 9- (1) Kuruluş, faaliyetlerine ilişkin ölçüm,
analiz, test, muayene, kalibrasyon ve
benzeri hizmetleri, alanında akredite edilmiş olması ve varsa Kurum tarafından
belirlenen ek şartlara uyması kaydıyla kendi birimlerinden veya diğer
kuruluşlardan temin eder veya temin edilmesini sağlar.
Geçici durdurma
MADDE 10- (1) Kuruluş, yetkilendirilmiş bir
faaliyetin herhangi bir aşamasında kısmen veya tamamen geçici bir süre için
faaliyeti durdurmaya karar verdiğinde, Kuruma bildirim yapar. Bildirim,
durdurma gerekçelerini ve sonrasına yönelik plan, program veya öngörüleri
içerir.
Üçüncü taraf gözetimine yönelik olarak hizmet alınması
MADDE 11- (1) Kuruluş, üçüncü taraf gözetimine
yönelik olarak ilgili mevzuat uyarınca Kurumdan yetki belgesi almış
şirketlerden hizmet alır.
Radyasyon acil durumları
MADDE 12- (1) Kuruluş, radyoaktif atık tesisinde
meydana gelebilecek radyasyon acil durumlarına ilişkin faaliyetleri ilgili
mevzuat uyarınca yürütür.
(2)
Radyasyon acil durumuna ilişkin müdahalenin sonlandırılmasından sonra hazırlanan
rapor Kuruma sunulur. Radyasyon acil durumu radyoaktif atık tesisinin
işletiminin durdurulmasını gerektiriyorsa Kuruluş bu durumu da hazırladığı
rapor kapsamında Kuruma bildirir. Kurum, raporu değerlendirerek radyoaktif atık
tesisinin yeniden işletilmesine dair olumlu veya olumsuz kararı verir.
(3)
Radyoaktif atık tesisinin yeniden işletilmeme kararının verildiği bir radyasyon
acil durumu sonrasında, yetki kapsamındaki faaliyete yeniden başlanabilmesi
veya gerekirse tesisin işletmeden çıkarılması için izlenecek süreç Kurum
tarafından belirlenir.
Dereceli yaklaşım
MADDE 13- (1) Kuruluş, radyoaktif atık
tesisinde radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyetin sağlanması kapsamında
yürüttüğü faaliyetlerde tesisin türüne ve niteliğine göre dereceli yaklaşım ilkesini
uygular.
(2)
Kurum, radyoaktif atık tesislerine ilişkin yetkilendirme başvurularının gözden
geçirilmesi ve değerlendirilmesi süreçlerinde tesisin türüne ve niteliğine göre
dereceli yaklaşım ilkesini uygular.
Derinliğine savunma
MADDE 14- (1) Radyoaktif atık tesislerinde,
Kuruluş tarafından derinliğine savunma stratejisi uygulanır. Bu strateji
gereğince; radyoaktif atıklar ile çalışanların, halkın ve çevrenin arasına
yerleştirilen bariyerlerin etkinliğini korumak, işletme sırasında meydana gelebilecek
olayların kazaya dönüşmesini önlemek ve oluşan kazaların etkilerini azaltmak
için hiyerarşik yapıda, birbirinden bağımsız, farklı ve iç içe geçmiş bir dizi
uygulamadan oluşan önlemler alınır.
Emniyet
MADDE 15- (1) Kuruluş, radyoaktif atık tesisinde
ilgili mevzuat uyarınca emniyete ilişkin gerekli önlemleri alır.
Radyoaktif atık tesislerinde yetkilendirmeler ve saha onayı
MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik kapsamında;
a)
Radyoaktif atıkların yalnızca işlendiği ve depolandığı,
b)
Radyoaktif atıkların yalnızca bertaraf edildiği,
c)
Radyoaktif atıkların işlendiği, depolandığı ve bertaraf edildiği,
radyoaktif atık tesisleri Kurumun
yetkilendirmesine tabidir.
(2)
Radyoaktif atık tesislerinin kurulacağı saha, Kurum tarafından verilecek olan
saha onayına tabidir.
(3)
Radyoaktif atık tesislerine ilişkin;
a)
Tesisin inşası,
b)
Tesisin işletmeye alınması,
c)
Tesisin işletilmesi,
ç)
Tesiste güvenlik ve emniyet açısından önemli değişiklik yapılması,
d)
Tesisin işletmeden çıkarılması veya kapatılması,
faaliyetleri Kurumun yetkilendirmesine
tabidir.
Yetkilendirme ilkeleri
MADDE 17- (1) Kuruluş, bir faaliyetin
yetkilendirilmesi veya yürütülmesi sırasında Kurum tarafından gerekli görülerek
talep edilen;
a)
Her türlü ek bilgi ve belgeyi öngörülen süre içerisinde Kuruma sağlar.
b)
Güvenlik ve emniyete ilişkin inceleme ve araştırmaları Kurum tarafından uygun
bulunan program çerçevesinde yaparak raporlar.
(2)
Kuruluş, yetkilendirme öncesinde başvuru dosyasında sunmuş olduğu bilgi ve
belgelerde değişiklik olması halinde, meydana gelen değişiklikleri Kuruma
bildirir ve güncellenmiş belgeleri yetkilendirmeden önce Kuruma sunar. Daha
önceki yetkilendirmeler için sunulmuş olup güncellenen plan, program, prosedür veya raporlar da güncellemenin ardından veya
ilgili yetkilendirme sürecine ait başvuru dosyası ile Kuruma sunulur.
(3)
Kuruluş, yetkilendirmeler için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet
bedellerini öder.
(4)
Kurumdan alınan bir yetki, Kurumdan alınan diğer yetkilerin koşullarını veya
Kuruluşun radyoaktif atık tesisine yönelik diğer mevzuatta tanımlı
yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
(5)
Aynı sahada ayrı bir radyoaktif atık tesisinin veya ayrı bir nükleer tesis ya
da radyasyon tesisinin inşa edilmesi, işletmeye alınması, işletilmesi veya
işletmeden çıkarılması için birden fazla tüzel kişiye yetki verilmez.
(6)
Kuruluşun işletmekte olduğu radyoaktif atık tesisinin sahasında yeni bir
radyoaktif atık tesisi kurmak üzere talepte bulunduğu durumda, yeni tesisin bu
Yönetmelik kapsamında tabi olacağı yetkilendirme süreçleri ile diğer hususlar
Kurum tarafından belirlenir.
(7)
Bir sahada birden fazla radyoaktif atık tesisi kurulması planlanıyorsa, saha
onayı ve sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması için tek bir başvuru;
tesisin inşaat izni, işletmeye alma izni, işletme lisansı, işletmeden
çıkarılması veya kapatılması izni ve düzenleyici kontrolden çıkarılması için
ise ayrı ayrı başvuru yapılır. Bu
tesislerde, ortak kullanıma hizmet eden güvenlikle ilgili yapı, sistem ve
bileşenler; sahaya ilk kurulan tesisin inşaat izni, işletmeye alma izni ve
işletme lisansı kapsamında ve sahadaki son işletmeden çıkarılan ya da kapatılan
tesisin işletmeden çıkarma veya kapatma izni kapsamında ele alınır.
(8)
Yetkilendirilmiş bir faaliyet sırasında güvenlik ve emniyeti olumsuz yönde
etkileyebilecek yeni bilgi veya bulgular elde edilmesi durumunda, Kuruluş
güvenlik ve emniyetin sürdürülmesine yönelik gerekli araştırma, inceleme ve
iyileştirmeleri de içeren tedbirleri planlar ve en geç üç ay içerisinde Kurumun
uygun görüşüne sunar. Kurumun uygun görüşünü takiben planın uygulanmasına
planda yer alan takvim uyarınca, en geç on iki ay içerisinde başlanır. Plan
uygulandıktan sonra sonuçlar Kuruma bir ay içerisinde raporlanır. Kuruluş
tarafından gerekçeli olarak talep edilmesi ve uygun görülmesi kaydıyla Kurum
tarafından ek süre verilebilir.
(9)
Bertaraf tesisleri dışındaki radyoaktif atık tesisleri için verilen; inşaat
izni işletmeye alma izni verilene kadar, işletmeye alma izni işletme lisansı
verilene kadar, işletme lisansı işletmeden çıkarma izni verilene kadar
geçerlidir. İşletmeden çıkarma izni radyoaktif atık tesisinin ve sahanın
düzenleyici kontrolden çıkarılmasına kadar geçerlidir.
(10)
Kuruluş, bertaraf tesislerinde inşaat, işletmeye alma, işletme ve kapatma
süreçlerini tesisin bölümleri özelinde ve eş zamanlı yürütebilir. Kuruluş bu
durumda, inşaat, işletmeye alma, işletme ve kapatma süreçlerinin birbirine olan
etkilerini güvenliği, emniyeti ve radyasyondan korunmayı sağlayacak şekilde
dikkate alır.
(11)
Kurum, yetkilendirme öncesinde Kuruluşun görüşlerini de dikkate alarak,
radyoaktif atık tesisinin türü ve niteliğine göre, üçüncü taraf gözetimine
yönelik olarak yetkilendirilmiş şirketlerden alınacak hizmetleri belirler.
Kurum, radyoaktif atık tesisinin yetkilendirme süreçlerinde, üçüncü taraf
gözetimine yönelik olarak Kuruluşun hizmet aldığı yetkilendirilmiş şirketlerden
bilgi ve belge talep edebilir.
(12)
Kurum, ticari sırların veya fikri mülkiyet haklarının korunması saklı kalmak
üzere, Kuruluş tarafından yürütülen faaliyete ilişkin belirlenen bilgi ve
belgelerin kamuoyu ile paylaşılmasını Kuruluştan talep edebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Niyet Bildirimi ve Düzenleyici Belgeler Listesi
Niyet bildirimi
MADDE 18- (1) Bir radyoaktif atık tesisi kurmak
isteyen tüzel kişi öncelikle Kuruma niyet bildirimi yapar. Niyet bildirimi
yapmış olmak radyoaktif atık tesisinin kurulmasına yönelik herhangi bir hak
teşkil etmez. Tüzel kişi niyet bildirimi ile birlikte;
a)
Unvan, adres ve iletişim bilgilerini,
b)
Yönetsel yapısı ile görev ve sorumlulukların dağılımını,
c)
Temsile yetkili kişilerin imza sirkülerini,
ç)
Sahip olduğu yönetim sistemi sertifikalarını,
d)
Teknik altyapısını ve deneyimlerini,
e)
Kurulması öngörülen radyoaktif atık tesisinin yeri, türü, niteliği, temel
özellikleri ve kapasitesini,
f)
Ana faaliyetlerine ilişkin öngörülen proje takvimini,
içeren bilgi ve belgeleri Kuruma sunar.
(2)
Kuruluş, niyet bildirimi için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet
bedellerini öder.
(3)
Kurum, niyet bildirimine konu radyoaktif atık tesisine ilişkin olarak muhatap
almak üzere Kuruluşu kayıt altına alır ve bu durumu Kuruluşa bildirir.
(4)
Kurum, niyet bildirimi kayıt altına alındıktan sonra, radyoaktif atık tesisinin
türüne bağlı olarak DBL'nin hazırlanması
çalışmalarını başlatır.
(5)
Kuruluş, niyet bildirimi kayıt altına alındıktan sonra;
a)
Niyet bildirimi ile birlikte sunduğu bilgilerde meydana gelen değişiklikleri en
geç bir ay içerisinde Kuruma bildirir.
b)
Saha üzerindeki mülkiyet veya kullanım hakkına sahip olduğunu gösteren
belgeleri Kuruma sunar.
c)
Saha çalışmalarına başlamadan önce yer raporunun içeriğini esas alarak saha
çalışmalarına ilişkin programı hazırlar ve Kuruma sunar.
ç)
Yönetim sistemini saha çalışmalarına başlamadan önce uygulamaya koyar.
d)
Saha sürecine ilişkin kalite temin dokümanını hazırlar ve Kurumun
değerlendirmesine sunar.
e)
Derin bertaraf tesislerine ilişkin saha çalışmaları sırasında, sahada veya
farklı bir bölgede, Kuruma bildirim yaparak yeraltı araştırma laboratuvarı kurabilir. Bu laboratuvarda yapılacak
testlerde radyoaktif maddelerin kullanımının onaylanmasına ilişkin hususlar
Kurum tarafından belirlenir.
f)
Niyet bildiriminde sunduğu proje takvimine ilişkin dört ayda bir hazırlayacağı
ilerleme raporlarını Kuruma sunar. Proje takviminin uygulanmasını herhangi bir
nedenle askıya alması veya projeden vazgeçmesi halinde durumu bir ay içerisinde
Kuruma bildirir.
Düzenleyici belgeler listesine ilişkin genel hususlar
MADDE 19- (1) Radyoaktif atık tesisine ilişkin
faaliyetlerin yetkilendirilmesi süreçlerinde; radyasyondan korunma, güvenlik,
emniyet ve nükleer güvenceye ilişkin gereklerin yerine getirildiğinin
gösterilmesinde ve bunun gözden geçirme ve değerlendirmelerinde esas alınacak olan
düzenleyici belgeler, niyet bildirimi kayda alındıktan sonra Kurum tarafından
DBL ile belirlenir.
(2)
DBL, asgari olarak radyasyondan korunma, güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye
ilişkin Türkiye Cumhuriyeti mevzuatını ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının
düzenleyici belgelerini içerir. DBL, Kuruluşun önermiş olduğu veya Kurum
tarafından uygun görülen diğer ülkelerin veya uluslararası kuruluşların
düzenleyici belgelerini de içerebilir.
(3)
Radyoaktif atık tesislerinde radyasyondan korunma, güvenlik, emniyet ve nükleer
güvenceye ilişkin Kurum tarafından yeni çıkarılan veya değişiklik yapılan
düzenlemeler DBL’ye dâhil edilmiş;
yürürlükten kaldırılan düzenlemeler DBL’den çıkarılmış
sayılır.
(4)
Kuruluş DBL’de yer alan kendisi tarafından
önerilmiş belgelerin orijinal dilinde elektronik kopyalarını ve İngilizce
tercümelerini ilgili yetkilendirme sürecinden önce Kuruma sunar.
(5) DBL’deki belgelerde yer alan hükümlerin Türkiye
Cumhuriyeti mevzuatı ile çelişmesi durumunda Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı esas
alınır.
(6)
DBL, düzenleyici belgelerde uyulması gerekliliği belirtilen standartlar ile
Kurumun uyulmasını gerekli gördüğü ulusal ve uluslararası standartları da
içerir. Kuruluş kullanılan standartların Türkçe veya İngilizce tercümelerini
işin yürütüldüğü alanda bulundurur.
Düzenleyici belgeler listesinin oluşturulması ve güncellenmesi
MADDE 20- (1) Kurum, niyet bildirimi yapılan
radyoaktif atık tesisine ilişkin yetkilendirme süreçlerinde esas alınması
öngörülen DBL’yi hazırlar ve Kuruluşa
bildirir.
(2)
Kuruluş, Kurumun hazırladığı DBL’ye ilaveten
varsa, radyoaktif atık tesisine ilişkin faaliyetlerde esas alınan veya alınması
öngörülen diğer ülkelerin veya uluslararası kuruluşların düzenleyici
belgelerini ve her bir belgenin kullanılma gerekçesini Kurumun bilgisine sunar.
(3)
Kurum, Kuruluş tarafından önerilen listeyi de dikkate alarak radyoaktif atık
tesisine özgü DBL’yi belirler ve Kuruluşa
bildirir.
(4)
DBL gerektiğinde Kurum tarafından gözden geçirilir ve Kuruluştan da görüş
alınarak güncellenir. Güncel liste Kuruluşa bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yetkilendirme Başvuruları ve Değerlendirme
Yetkilendirme başvuruları
MADDE 21- (1) Kuruluş, radyoaktif atık tesisi
için yetkilendirme başvurularını bir dilekçe ekinde beşinci bölümde düzenlenen
belgeleri içeren başvuru dosyası ile yapar. Dilekçede radyoaktif atık tesisinin
adı, yeri, talep edilen yetki ve başvuru dosyasında yer alan belgeler açık bir
şekilde belirtilir. Başvuru dosyasında yer alan rapor, plan ve programların
içeriği Kurum tarafından belirlenir.
(2)
Kuruluş sunduğu bilgi ve belgelerin doğru, eksiksiz, güncel, yeterli ve tutarlı
olmasından sorumludur.
(3)
Yetkilendirme başvurularında, başvuru dosyasının biri basılı diğeri elektronik
ortamda olmak üzere iki kopyasının sunulması esastır. Basılı kopyanın Kuruma
sunulmuş olan elektronik kopyadan üretilmiş olması ve elektronik kopya ile
aynılığı Kuruluşun sorumluluğundadır.
(4)
Kurum başvuru dosyasında yer alan bilgi ve belgeleri hizmete özel gizlilik
derecesinde işleme tabi tutar. Başvuru dosyasında Kuruluş tarafından gizli
olduğu değerlendirilen bilgiler bulunması durumunda, bu bilgiler gizlilik
derecesinin gerektirdiği usul uyarınca ayrıca ek belge olarak sunulur. Gizlilik
dereceli bilgi için başvuru dosyasında yer alan ilgili belgede bu ek belgeye atıf
yapılır.
(5)
Dilekçe ve başvuru dosyasında yer alan belgelerin Türkçe olması esastır. Ancak
başvuru dosyasında yer alan teknik belgelerden Kurum tarafından uygun
görülenler İngilizce sunulabilir.
(6)
Dilekçe ve başvuru dosyasında yer alan idari belgeler Kuruluşu temsile yetkili
yeterli sayıda kişi tarafından imzalı ve kaşelenmiş olarak sunulur.
(7)
Başvuru dosyasında yer alan teknik belgeler, ilk sayfası bir onay sayfası
olacak şekilde düzenlenir. Onay sayfasında belgenin adı, varsa belge kodu,
sürüm numarası ve ait olduğu radyoaktif atık tesisini belirten bilgiler
bulunur, sayfa yetkili ve yeterli sayıda kişi tarafından imzalanır. İmzalı onay
sayfası taranarak belgelerin elektronik kopyalarına eklenir.
(8)
Teknik belgelerde atıf yapılan diğer belgeler, orijinal dili Türkçe olanlar
Türkçe, diğerleri İngilizce olmak üzere elektronik kopya olarak sunulur.
Sunulan belgelerde varsa çevirinin aslına uygunluğu Kuruluşun sorumluluğundadır.
Yetkilendirme başvurularının uygunluk kontrolü
MADDE 22- (1) Yetkilendirme başvuruları öncelikle
dilekçenin ve başvuru dosyasında yer alan belgelerin eksiksiz sunulmuş olması
ve istenilen içeriğe uygunluğu açısından incelenir. Tespit edilen
uygunsuzluklar giderilmek üzere Kuruluşa bildirilir.
(2)
Uygunsuzlukların Kuruluş tarafından tamamlanmasını takiben başvurunun uygunluk
kontrolüne ilişkin sonucu Kuruluşa bildirilir.
(3)
Sunulan belgelerdeki uygunsuzlukların Kurum tarafından belirlenen süre
içerisinde giderilmemesi durumunda gözden geçirme ve değerlendirme aşamasına
geçilmez, eksiklik ve uygunsuzlukların verilen süre sonunda tamamlanmadığı veya
giderilmediği durumlarda yetkilendirme başvurusu iptal edilir ve durum Kuruluşa
bildirilir. Yetkilendirme için ödenen işlem ve hizmet bedeli iade edilmez.
Gözden geçirme, değerlendirme ve yetkinin verilmesi
MADDE 23- (1) Kurum, sunulan belgeleri gözden
geçirme ve değerlendirmeye tabi tutar. Kurum, varsa ilgili olduğu
değerlendirilen denetim raporlarını da dikkate alarak yetkilendirme kararını
verir. Kararın olumlu olması durumunda değerlendirme sonucunda belirlenen yetki
koşullarını da içeren izin veya lisans belgesi Kuruluşa iletilir. Kararın
olumsuz olması durumunda karar gerekçeleri ile birlikte Kuruluşa bildirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Güvenlik İlkeleri ve Yetkilendirmeler
Saha sürecine ilişkin ilkeler
MADDE 24- (1) Saha süreci, saha onayına yönelik
saha çalışmalarını ve inşaat sürecine kadar sahada yürütülecek faaliyetleri
içerir.
(2)
Saha çalışmalarında radyoaktif atık tesisinin genel tasarımı ve çevreye olan
etkileri ile olası doğal olaylar, insan kaynaklı olaylar ve bunların tesis
üzerindeki etkileri dikkate alınır.
(3)
Saha çalışmalarında, bertaraf tesislerinde kapatma sonrası kontrol dönemleri
tamamlanıncaya, diğer radyoaktif atık tesislerinde tesis ve saha düzenleyici
kontrolden çıkarılıncaya kadar tesisin tüm ömrü göz önünde bulundurulur.
(4)
Saha çalışmalarında; sahanın hidrolojik, hidrojeolojik, jeolojik ve
meteorolojik özellikleri, doğal ve insan kaynaklı dış olaylar ve radyoaktif
atık tesisinin radyolojik etkisi irdelenir ve ayrıca iklim değişikliğinin
etkileri dikkate alınır. Saha çalışmaları bu özelliklerin, olayların ve
etkilerin irdelenmesini sağlayacak genişlikteki yerde yapılır.
Saha onayına ilişkin esaslar
MADDE 25- (1) Kuruluş, saha çalışmalarına ilişkin
program doğrultusunda, sahanın öngörülen radyoaktif atık tesisinin kurulmasına
engel olacak bir özelliği olmadığının tespiti ve tesisin tasarımında dikkate
alınacak olan saha parametrelerinin değerlerinin belirlenmesi amacıyla
ayrıntılı saha çalışmalarını yaptıktan sonra yer raporunu da hazırlayarak saha
onayı başvurusu yapar.
(2)
Saha onayı on yıl süre ile geçerlidir. Bu süre zarfında radyoaktif atık
tesisinin kurulmasına yönelik olarak inşaat iznine başvurulmadığı takdirde saha
onayı kendiliğinden sona erer.
(3)
Saha onayı için başvuran Kuruluş, sahadaki faaliyetlere yönelik yol, su,
elektrik gibi altyapının geliştirilmesine ilişkin faaliyetler ile saha ve
inşaat süreçlerinde kullanılacak olan geçici yapıların yapımına ilişkin
faaliyetlere, Kuruma bildirim yaptıktan sonra başlayabilir. Bu faaliyetlerin
gerektirdiği durumlar dışında sahada hafriyat ve inşaat çalışması yapılamaz.
(4)
Bu Yönetmeliğin 17 ila 23 üncü maddeleri saha onayı için de uygulanır.
(5)
Kuruluş, saha onayı için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet
bedellerini öder.
(6)
Saha onayı alan Kuruluş, saha parametreleri izleme programını uygular ve bu
programa ait faaliyetlerin raporunu onayın verildiği tarihten başlamak üzere
her yıl Kuruma sunar.
Saha onayı başvurusu ve başvurunun değerlendirilmesi
MADDE 26- (1) Saha onayı başvurusu, Kuruluş
tarafından radyoaktif atık tesisinin kurulması ile ilgili faaliyetlere
başlamadan önce yapılır.
(2)
Saha onayı başvuru dosyasında;
a)
Yer raporu,
b)
Saha parametreleri izleme programı,
yer alır.
(3)
Başvuru ile sunulan belgeler, yeterlilikleri ve DBL’de yer
alan belgelerin gereklerine uygunlukları açısından Kurum tarafından
değerlendirilir.
Tasarım sürecine ilişkin ilkeler
MADDE 27- (1) Radyoaktif atık tesisleri, işletme
ve kaza koşullarında, çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin
radyasyondan korunmasının sağlanabilmesi amacıyla, güvenli bir şekilde
işletilecek, işletmeden çıkarılacak veya kapatılacak şekilde tasarımlanır.
(2)
Radyoaktif atık tesisleri; depolanacak, işlenecek ya da bertaraf edilecek
radyoaktif atıklara ilişkin toplam radyoaktif madde envanteri ve
potansiyel radyolojik ve radyolojik olmayan tehlikeler dikkate alınarak
tasarımlanır.
(3)
Radyoaktif atık tesislerini oluşturan yapı, sistem ve bileşenler, tesis ömrü ve
bertaraf tesislerinde ayrıca kontrol dönemleri dikkate alınarak, radyoaktif
atıkların muhafazasını ve güvenliği riske atabilecek malzeme ve çevre
etkileşimlerini önleyecek şekilde tasarımlanır.
(4)
Radyoaktif atık tesislerini oluşturan yapı, sistem ve bileşenler; bakım,
onarım, denetim ve testlerin yapılmasını kolaylaştıracak şekilde tasarımlanır.
(5)
Radyoaktif atık tesislerini oluşturan yapı, sistem ve bileşenler,
fonksiyonlarına ve güvenlik ve sismik açıdan önemlerine göre sınıflandırılarak
ilgili mevzuat ve standartlara uygun olarak tasarımlanır. İşletme koşulları
sırasında güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenlere bir zarar
gelmemesi tasarımda garanti altına alınır. Kazaların önlenmesi ve kaza
sonuçlarının hafifletilmesi için güvenlik sistemleri tasarımda yer alır.
(6)
Radyoaktif atık tesislerinin tasarımında havalandırma, izleme ve filtreleme
gibi sistemlere yer verilir. Tasarımda radyolojik, ısıl ve kimyasal etkiler
nedeniyle atığın veya bariyerlerin ve diğer yapı, sistem ve bileşenlerin
yapısının değişmesine ve bozulmasına karşı önlemler ile zırhlama ve sızdırmazlık gibi önlemler dikkate alınır.
Tesisi oluşturan yapı, sistem ve bileşenler, dış olaylar nedeniyle oluşabilecek
etkilerin, yangın ve patlama gibi tehlikelerin olasılığını ve etkilerini
azaltmak üzere tasarımlanır ve konumlandırılır.
(7)
Radyoaktif atık olarak kabul edilen kullanılmış yakıtların depolanacağı
radyoaktif atık tesislerinin tasarımı, işletme ve kaza durumlarında,
kullanılmış yakıtların izlenmesini ve kontrol altında tutulmasını
sağlayabilecek sistemleri içerir. Bu tür tesisler, soğutmayı mühendislik
tasarımları ve doğal konveksiyon gibi pasif soğutma sistemleri ile sağlayacak
şekilde ve soğutmanın yitirilmesi durumunda da depolanan kullanılmış yakıt
paketlerinin bütünlüğünü koruyacak şekilde tasarımlanır.
(8)
Kuruluş, radyoaktif atık tesisinin tasarımının güvenliğini analiz,
değerlendirme veya test yoluyla inşaat izni başvurusunda Kuruma gösterir.
Bertaraf tesislerinin tasarım sürecine ilişkin özel ilkeler
MADDE 28- (1) Bertaraf tesisleri, radyoaktif
atıkların olası radyolojik etkilerinin kapatma sonrası kontrol dönemleri
süresince ve ilgili mevzuatta belirlenen seviyelerde tutulmasını sağlayacak
şekilde tasarımlanır.
(2)
Derin bertaraf tesisleri radyonüklitlerin biyosferden
uzun dönemli yalıtımının sağlanması amacıyla, yüzeyden birkaç yüz metre veya
daha derinde bulunan duraylı jeolojik
oluşumların içinde kurulur. Orta derinlikte bertaraf tesisleri yer yüzeyinden
otuz ile birkaç yüz metre arasındaki derinliklerde kurulur. Yakın yüzey
bertaraf tesisleri yer yüzeyinden itibaren yaklaşık otuz metre derinliğe kadar
yerleştirilebilir. Bertaraf tesisinin yer yüzeyinden tam derinliği ve konumu
bertaraf edilecek radyoaktif atığın sınıfı, tesisin tasarımı, saha özellikleri
ve kapatma sonrası kontrol dönemleri boyunca tesise olabilecek istenmeyen
erişim dikkate alınarak belirlenir.
(3)
Bertaraf tesislerinin tasarımında, radyonüklitlerin hapsedilmesini
ve çevreden yalıtılmasını sağlayacak, işletme sırasında ve kapatma sonrasında etkin
kalması planlanan çoklu bariyerler yer alır. Bariyerler güvenlik fonksiyonları
vasıtasıyla, tesisin kapatma sonrası güvenliğini garanti edecek şekilde,
fiziksel ve kimyasal olarak farklı ve birbirlerini tamamlayıcı olarak seçilir
ve tasarımlanır. Orta derinlikte ve derin bertaraf tesislerinde yer alan
bariyerler bakım ve iyileştirme gerektirmeyecek şekilde seçilir ve
tasarımlanır. Bertaraf tesisinin inşasına başlanmadan önce, dolgu ve kapağın
tasarım gereklerini yerine getireceği garanti altına alınır.
(4)
Bertaraf tesisleri, kapatma sonrası dönemde kontrol, bakım ve izleme gibi aktif
güvenlik önlemlerine devam edilmesini mümkün olduğunca gerektirmeyecek ve
güvenliği sağlamada bariyerler, sahanın işaretlenmesi, saha kullanımının
kısıtlanması ve kayıt tutulmasını da içeren pasif güvenlik önlemlerinin yeterli
olacağı şekilde tasarımlanır.
(5)
Bertaraf tesisleri, saha özellikleri de dikkate alınarak, insan, bitki ve
hayvanlardan dolayı etkilenme olasılığının az olacağı şekilde, tesisin
bütünlüğünü bozabilecek olayların olması durumunda radyonüklitlerin jeosferde ve biyosferde dağılımının geciktirileceği ve
radyoaktif atığın yalıtımının sağlanacağı şekilde tasarımlanır.
İnşaat sürecine ilişkin ilkeler
MADDE 29- (1) Radyoaktif atık tesisinin, tasarıma
uygun bir şekilde inşa edilmesi sağlanır. Bertaraf tesisinin inşası, doğal
bariyerlerin güvenlik fonksiyonları korunacak şekilde yapılır.
(2)
Tasarımda yer alan yapı, sistem ve bileşenler; kanıtlanmış ve kabul görmüş
malzeme, teknik yöntem ve prosedürler kullanılarak
güvenlik ve sismik sınıflarına uygun kalitede imal ve inşa edilir.
(3)
Kuruluş, GAR’ı hazırlayanlardan veya
tasarımcılardan bağımsız ve Kurum tarafından uygun görülen gerçek veya tüzel
kişiye tasarımın güvenlik değerlendirmesini yaptırır.
İnşaat iznine ilişkin esaslar
MADDE 30- (1) Radyoaktif atık tesisinin inşaat
süreci; güvenlik açısından önemli tesis yapılarının tasarımını, inşasını ve
sistemlerin inşaat alanındaki montaj ve test aşamalarını içerir.
(2)
Kuruluş, bertaraf tesisinde radyoaktif atıkların bertaraf edileceği özel
bölümlerin sırayla inşa edilmesinin planlandığı durumlarda, her bölümün inşası
tamamlandığında ve bir sonraki bölümün inşasına geçildiğinde Kuruma bildirim
yapar.
(3)
Derin bertaraf tesisinin saha sürecinde kurulan ve tesisin bir parçası olması
planlanan yeraltı araştırma laboratuvarına dair
bilgiler inşaat izni kapsamında Kuruma sunulan GAR’da yer
alır.
(4)
İnşaat sürecine ilişkin yetkilendirilen Kuruluş;
a)
Radyoaktif atık tesisinin inşaat sürecine ait kalite temin dokümanında yer alan
tüm faaliyetleri gerçekleştirebilir.
b)
Radyoaktif atık tesisinin yapılarının inşasını, sistem ve bileşenlerinin
montajını ve ilgili testlerini yapabilir.
c)
Yapı, sistem ve bileşenlerin kabulünü inşaat sürecine ait kalite temin dokümanında
yer alan prosedürler uyarınca yapar.
ç)
Saha ve çevresinde, radyoaktif atık tesisi işletmeye alınmadan en az iki yıl
öncesinden çevresel radyolojik izleme programını uygulamaya başlar. Çevresel
radyolojik izleme programı kapsamında yürüttüğü faaliyetlere ilişkin, içeriği
Kurum tarafından belirlenen çevresel radyolojik izleme raporunu her yıl
hazırlar ve Kuruma sunar.
İnşaat izni başvurusu ve başvurunun değerlendirilmesi
MADDE 31- (1) İnşaat izni başvuru dosyasında;
a)
GAR,
b)
İnşaat sürecine ait kalite temin dokümanı,
c)
Çevresel radyolojik izleme programı,
ç)
İnşaat sürecine ilişkin emniyet planı,
d)
29 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen bağımsız değerlendirme raporu,
e)
Nükleer madde bulunduran radyoaktif atık tesislerinde ayrıca nükleer madde
sayım ve kontrol sistemini de içeren Tasarım Bilgisi Sualnamesi,
yer alır.
(2)
Başvuru ile sunulan belgeler yeterlilikleri ve DBL’de yer
alan belgelerin gereklerine uygunlukları açısından Kurum tarafından
değerlendirilir.
İşletmeye alma sürecine ilişkin ilkeler
MADDE 32- (1) Kuruluş, radyoaktif atık tesisi
işletilmeye başlanmadan önce, işletmeye alma programı çerçevesinde, yapı,
sistem ve bileşenlerin fonksiyonlarının yerine getirildiğini testlerle
doğrulayarak, tasarım hedeflerine uygun inşa edildiğini, amacına uygun
çalıştığını ve yetersizliklerin belirlenip giderildiğini gösterir. İşletmeye
alma programı, tüm işletme prosedürlerinin test
edilmesini de içerir.
(2)
İşletmeye alma testleri yapı, sistem ve bileşenlerin tasarım ve işletme
hedeflerine uyumunu ve güvenliğini göstermek üzere yapılır.
(3)
Kuruluş işletmeye alma öncesinde bir işletme organizasyonu oluşturur.
Radyoaktif atık tesisinin işletme organizasyonunda tesis sorumlusu, radyoaktif
atık yönetimi sorumlusu, radyasyondan korunma sorumlusu ile radyasyon acil
durumları, bakım, test ve onarım, yönetim sistemi konularından sorumlu
personel, nükleer madde içeren radyoaktif atık tesislerinde ayrıca nükleer
madde sayım ve kontrol personeli bulunur.
(4)
Kuruluş, işletmeye alma sırasında, radyoaktif atık tesisinin işletme
organizasyonunda görev alacak çalışanların gerekli eğitimleri almalarını sağlar.
İşletmeye alma iznine ilişkin esaslar
MADDE 33- (1) Radyoaktif atık tesislerinde
işletmeye alma süreci güvenlikle ilgili yapı, sistem ve bileşenlere ilişkin
testleri içerir.
(2)
Bertaraf tesislerinde bölümlerin sırayla işletmeye alınması planlanıyorsa,
tesisin her bölümünün işletmeye alınması tamamlandıkça ve bir sonraki bölümün
işletmeye alınmasına geçildiğinde Kuruluş tarafından Kuruma bildirim yapılır.
(3)
Kuruluş işletmeye alma izni aldıktan sonra;
a)
Güvenlikle ilgili sistemlerin işletmeye alma testlerine başlayabilir.
b)
İşletmeye alma testlerinde, sadece testlerde kullanmak amacıyla radyoaktif
madde kullanabilir.
c)
İşletmeye alma süreçlerine radyoaktif atık tesisinin işletme organizasyonunda
görev alan ilgili personelin katılımını sağlar.
(4)
Radyoaktif atık tesislerinde emniyete ilişkin koruma sistemi ile nükleer madde
içeren radyoaktif atık tesislerinde ayrıca nükleer madde sayım ve kontrol
sistemi uygulanmaya başlanmadan önce, radyoaktif maddeler sahaya getirilemez.
İşletmeye alma izni başvurusu ve başvurunun değerlendirilmesi
MADDE 34- (1) İşletmeye alma izni başvuru
dosyasında;
a)
Güncel GAR,
b)
İşletmeye alma programı,
c)
İşletmeye alma sürecine ait kalite temin dokümanı,
ç)
İşletme organizasyonu ve personel eğitimi programı,
d)
Radyasyon acil durum planı,
e)
Emniyet planı,
f)
Yangından korunma programı,
g)
Radyasyondan korunma programı,
ğ)
Ekipman güvenlik programı,
yer alır.
(2)
Başvuru ile sunulan belgeler, yeterlilikleri ve DBL’de yer
alan belgelerin gereklerine uygunlukları açısından Kurum tarafından
değerlendirilir.
İşletme sürecine ilişkin ilkeler
MADDE 35- (1) Kuruluş, radyoaktif atık tesisini
işletme sınır ve koşulları içerisinde ve DBL’de yer
alan belgelere uygun olarak güvenli bir şekilde işletir.
(2)
Radyoaktif atık tesisinin güvenli işletiminin çerçevesini çizen ve atık
kabul kriterlerini de içeren işletme sınır
ve koşulları Kuruluş tarafından belirlenir ve Kurumun uygun görüşüne sunulur.
Radyoaktif atıklar ve atık paketleri atık kabul kriterlerine uygun
olarak tesise kabul edilir.
(3)
Radyoaktif atık tesisini oluşturan yapı, sistem ve bileşenlerin işletme
sırasında işletme sınır ve koşulları ile uyumluluğu izlenir ve tasarım
gereklerini yerine getirmeyi sürdürmeleri sağlanır. Bakım, test ve izleme
sıklığının belirlenmesinde benzer diğer radyoaktif atık tesislerinin işletme
tecrübelerinden faydalanılabilir.
(4)
Radyoaktif atık tesisinde olabilecek kazalar sırasında uygulanmak üzere ilgili
mevzuat uyarınca radyasyon acil durum planı bulundurulur ve bu planın
uygulanabilirliğinden emin olmak için düzenli aralıklarla tatbikat yapılır.
Plan, kazanılan deneyimler doğrultusunda gözden geçirilir ve güncellenir.
(5)
Kuruluş, bertaraf tesisini işletirken, kapatma sonrası dönemde tesisin
güvenliğini sağlayacak sistemlerin ve bariyerlerin güvenlik fonksiyonlarının
korunmasını sağlayacak önlemleri de ayrıca alır.
İşletme lisansına ilişkin esaslar
MADDE 36- (1) Radyoaktif atık tesislerinde
işletme süreci, tesiste radyoaktif atık yönetiminin başlamasından tesisin
işletmeden çıkarılması veya kapatılması için izin verilene kadar olan süreci
içerir.
(2)
Radyoaktif atık işleme ve depolama tesislerinin erken işletmeden çıkarılması
ihtimaline karşı, teminatın yeterliliğinin Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından
Kuruma bildirilmesi işletme lisansı verilmesi için ön koşuldur.
(3)
Kuruluş işletme lisansı aldıktan sonra;
a)
İşletme sınır ve koşulları uyarınca radyoaktif atık tesisini işletmeye ve
radyoaktif atıkları tesise kabul etmeye başlayabilir.
b)
Radyoaktif atık tesisini oluşturan yapı, sistem ve bileşenlerin periyodik
güvenlik değerlendirmesini yapar ve sonuçları Kurumun belirlediği içerikte
raporlar. Bu güvenlik değerlendirmesi, ayrıca ulusal veya uluslararası güvenlik
anlayışındaki değişiklikler nedeniyle Kurumun talebi üzerine de yapılır. Bu
kapsamda Kuruluş;
1)
İşletme lisansının verildiği tarihten başlamak üzere, en geç on yılda bir,
değerlendirmeye tabi olacak güvenlik konularını Kurumun uygun görüşü ile
belirler ve hazırladığı periyodik güvenlik değerlendirme raporunu Kuruma sunar.
2)
Kurum tarafından yapılan değerlendirme sonucunda güvenlik açısından iyileştirme
gerektiğinin belirlenmesi durumunda, Kurumun da uygun gördüğü tedbirleri
önerilen süre içerisinde alır.
3)
Sahada birden çok radyoaktif atık tesisinin bulunduğu durumda, ortak
sistemlerin periyodik güvenlik değerlendirmesine sahada ilk kurulan tesisin
periyodik güvenlik değerlendirme raporunda yer verir.
c)
İçeriği Kurum tarafından belirlenen işletme raporunu, radyoaktif atık yönetimi
raporunu, radyoaktif salım raporunu, çevresel radyolojik izleme raporunu ve
kişisel doz ve radyasyon ölçüm raporunu işletme lisansının verildiği tarihten
başlamak üzere her yıl hazırlar, Kurumun talebi üzerine Kuruma sunar.
(4)
Kuruluş, radyoaktif atık olarak tesise teslim edilen radyoaktif maddelerin,
radyoaktif atıkların azaltılması ilkesi çerçevesinde yeniden
kullanılabileceğini değerlendirmesi durumunda, söz konusu radyoaktif maddelerin
radyoaktif atık niteliğinden çıkarılmasına ve yeniden kullanılmasına ilişkin
bilgileri Kuruma bildirir. Bu radyoaktif maddeler yalnızca Kurumun uygun görüşü
ve ilgili mevzuat hükümleri kapsamında kullanılabilir.
İşletme lisansı başvurusu ve başvurunun değerlendirilmesi
MADDE 37- (1) İşletme lisansı başvuru
dosyasında;
a)
Radyoaktif atık tesisinin kurulduğu halini yansıtan GAR,
b)
İşletmeye alma testlerinin sonuçları,
c)
İşletmeye alma izni başvurusunda sunulmuş olup güncellenen diğer plan, program
ve raporlar,
yer alır. İşletmeye alma testleri sonucunda işletme sınır ve
koşullarında değişiklik yapıldıysa Kuruluş tarafından başvuruda belirtilir.
(2)
Başvuru ile sunulan belgeler yeterlilikleri ve DBL’de yer
alan belgelerin gereklerine uygunlukları açısından Kurum tarafından
değerlendirilir. İşletmeye alma testlerinin sonuçları değerlendirmede dikkate
alınır.
Radyoaktif atık tesisinde yapılacak değişiklikler
MADDE 38- (1) Radyoaktif atık tesislerinde,
radyoaktif atık işleme yöntemlerindeki değişiklikler, güvenlikle ilgili tesise
eklenecek yeni yapılar ve sistemler veya değişiklikler, kapasite arttırımı ve işletme sınır ve koşullarındaki
değişiklikler gibi güvenlik ve emniyeti etkileyebilecek değişiklikler Kurumun
iznine tabidir.
(2)
Değişiklik izni başvuru dosyasında, öngörülen değişikliğe ve değişikliğin
güvenlik ve emniyet açısından etkilerine ilişkin bir rapor Kuruma sunulur.
(3)
Sunulan rapor öngörülen değişikliklerin güvenlik ve emniyet üzerindeki etkileri
ve DBL’de yer alan belgelerin gereklerine
uygunluğu açısından Kurum tarafından değerlendirilir.
İşletmeden çıkarma veya kapatma sürecine ilişkin ilkeler
MADDE 39- (1) Radyoaktif atık tesislerinde
işletmeden çıkarma ve kapatma süreçleri, tesis tasarımlanırken dikkate alınır.
(2)
Radyoaktif atık işleme ve depolama tesisleri, sahanın yeniden kullanım
koşullarıyla uyumlu hale getirileceğinin gösterilmesi şartıyla işletmeden
çıkarılır. Radyoaktif atık işleme ve depolama tesisi işleten Kuruluş tesisi
işletmeden çıkarmakla yükümlüdür. Radyoaktif atık işleme ve depolama
tesislerinin işletmeden çıkarma sürecinde, işletmeden çıkarma faaliyetlerine
yönelik rapor, plan ve programlar oluşturulur ve uygulanır.
(3)
Bertaraf tesisleri kapatma sonrası kontrol dönemleri boyunca sahada ve çevresinde
aktif ve pasif güvenlik önlemlerinin uygulanması şartıyla kapatılır. Bertaraf
tesisini işleten Kuruluş tesisi kapatma ile yükümlüdür. Bertaraf tesisinin
kapatma sonrası uzun vadede güvenliği, pasif güvenlik önlemleri ile sağlanır.
Pasif güvenlik önlemlerinin ihlali durumunda bile ilgili mevzutta belirtilen radyolojik kriterler aşılmaz.
Kuruluş tarafından kapatma sonrasında alınacak aktif ve pasif güvenlik
önlemleri ile aktif ve pasif kontrol dönemlerine yer verilen rapor, plan ve
programlar oluşturulur, uygulanır ve gerektiğinde güncellenir.
İşletmeden çıkarma veya kapatma iznine ilişkin esaslar
MADDE 40- (1) Bertaraf tesisleri kapatma iznine,
radyoaktif atık işleme ve depolama tesisleri işletmeden çıkarma iznine tabidir.
Radyoaktif atık tesisleri, işletmeden çıkarma veya kapatma izninde yer alan
koşullar uyarınca ve DBL’de yer alan
belgelere uygun olarak işletmeden çıkarılır veya kapatılır.
(2)
Radyoaktif atık işleme ve depolama tesislerinin işletmeden çıkarılma süreci
radyoaktif maddelerin sahadan uzaklaştırılması, radyoaktif kirliliğin
giderilmesi, söküm ve sahanın çevreyle uyumlu hale getirilmesine yönelik tüm
faaliyetleri içerir. Bertaraf tesislerinin kapatma süreci; tesisin kapatılması,
işletme ile ilgili binaların sökümü, radyoaktif kirliliğin giderilmesi, dolgu
faaliyetleri, kapatma sonrası izleme gibi tesisi uzun vadede güvenli hale
getirecek tüm faaliyetleri içerir.
(3)
Kuruluş, radyoaktif atık tesisinin işletmeden çıkarılmasına veya kapatılmasına
ilişkin kararı alır ve Kuruma bildirir; işletmeden çıkarma veya kapatma
faaliyetlerine mümkün olan en kısa sürede başlanmasına ve bu faaliyetlerin
tamamlanmasına yönelik planlamaları yapar ve Kuruma işletmeden çıkarma veya
kapatma izni başvurusunda bulunur.
(4)
Kuruluş işletmeden çıkarma veya kapatma kararı verdiği radyoaktif atık
tesisinde radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyeti sürdürecek ve varsa
nükleer güvenceye ilişkin sorumluluklarını yerine getirecek önlemleri alır.
(5)
Aynı sahada birden fazla radyoaktif atık tesisinin bulunduğu durumda, işletmeden
çıkarma veya kapatma faaliyetlerinin işletilmeye devam eden diğer tesislere
etkisi ayrıca incelenir ve tesislerin ortak kullanılan yapılarına ilişkin
işletmeden çıkarma veya kapatma faaliyetleri son tesis için yapılan başvuru
kapsamında ele alınır.
(6)
İşletmeden çıkarma veya kapatma, inşaat izni aşamasında Kuruma sunulan GAR’ın bir bölümü olarak ele alınır. İşletmeden
çıkarmaya veya kapatmaya ilişkin, Kuruma sunulan bilgiler periyodik güvenlik
değerlendirmeleri kapsamında güncellenir.
(7)
İşletmeden çıkarma veya kapatma sürecine ilişkin yetkilendirilen Kuruluş;
a)
Radyoaktif atık tesisinin işletmeden çıkarma veya kapatma sürecine ait kalite
temin dokümanında yer alan tüm faaliyetleri gerçekleştirebilir.
b)
Bertaraf tesislerinde, tesisi kapattıktan sonra kontrol dönemleri boyunca
sahada ve çevresinde aktif ve pasif güvenlik önlemlerini uygular. Düzenleyici
kontrolden çıkarılana kadar, kapatma sonrası aktif kontrol dönemi boyunca,
radyolojik çevresel izleme faaliyetlerinin sonuçları ile bakım ve onarım faaliyetlerini,
kapatma izninin verildiği tarihten başlamak üzere her yıl Kuruma raporlar. Her
türlü olağandışı olayı Kuruma ivedilikle bildirir ve alınması planlanan
önlemleri raporlar.
c)
İçeriği Kurum tarafından belirlenen; radyoaktif atık yönetimi raporunu,
radyoaktif salım raporunu, çevresel radyolojik izleme raporunu ve kişisel doz
ve radyasyon ölçüm raporunu işletmeden çıkarma veya kapatma izninin verildiği
tarihten başlamak üzere her yıl Kuruma sunar.
ç)
İşleme ve depolama tesislerinde işletmeden çıkarma faaliyetleri sona erdiğinde
veya bertaraf tesislerinde kapatma sonrası aktif kontrol döneminin ardından
radyoaktif atık tesisinin ve sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasına
ilişkin 42 nci maddede belirtilen
çalışmaları yapar.
İşletmeden çıkarma veya kapatma izni başvurusu ve başvurunun
değerlendirilmesi
MADDE 41- (1) İşletmeden çıkarma veya kapatma
izni başvuru dosyasında;
a)
İşletmeden çıkarma veya kapatma için hazırlanan GAR,
b)
İşletmeden çıkarma veya kapatma sürecine ait kalite temin dokümanı,
c)
Radyasyon acil durum planı,
ç)
İşletmeden çıkarma veya kapatma sürecine ilişkin emniyet planı,
d)
Çevresel radyolojik izleme programı,
e)
Radyasyondan korunma programı,
f)
Nükleer madde bulunduran radyoaktif atık tesislerinde ayrıca nükleer madde
sayım ve kontrol sistemini de içeren Tasarım Bilgisi Sualnamesi,
yer alır.
(2)
Başvuru ile sunulan belgeler, yeterlilikleri ve DBL’de yer
alan belgelerin gereklerine uygunlukları açısından Kurum tarafından
değerlendirilir.
Düzenleyici kontrolden çıkarılmaya ilişkin ilkeler ve esaslar
MADDE 42- (1) Radyoaktif atık tesislerinin
düzenleyici kontrolden çıkarılmasından Kuruluş sorumludur.
(2)
Bertaraf tesisleri, kapatma sonrası aktif kontrol döneminin ardından ve sahanın
yalnızca kısıtlı kullanımı koşuluyla düzenleyici kontrolden çıkarılır. Kapatma
sonrası aktif kontrol döneminde bariyerlerin bütünlüğünü izlemek amacıyla
izleme ve kontrol çalışmaları yapılır. Düzenleyici kontrolden çıkarılan
bertaraf tesislerinin sahaları pasif kontrol dönemi boyunca Kuruluş tarafından
işaretlenir ve kısıtlı kullanım koşulları sağlanır, bu koşulların yerine
getirildiğini gösteren yıllık raporlar Kuruma sunulur. Kuruluş, ayrıca
düzenleyici kontrolden çıkarıldıktan sonra içeriği Kurum, Kuruluş ve ilgili
diğer kurum ve kuruluşlarca belirlenecek olan tesisin tarihsel raporunu
hazırlar, ilgili kurum ve kuruluşlara iletir.
(3)
Radyoaktif atık işleme ve depolama tesisleri, sahanın yeniden kullanım
koşullarıyla uyumlu olacağı şekilde düzenleyici kontrolden çıkarılır.
(4)
Radyoaktif atık tesisinin düzenleyici kontrolden çıkarılmasıyla saha da
düzenleyici kontrolden çıkarılmış sayılır.
(5)
Aynı sahada birden fazla radyoaktif atık tesisinin bulunduğu durumda sahanın
düzenleyici kontrolden çıkarılması, sahadaki son işletmeden çıkarılan veya
kapatılan tesis düzenleyici kontrolden çıkarıldıktan sonra gerçekleşir.
Düzenleyici kontrolden çıkarılma başvurusu ve başvurunun değerlendirilmesi
MADDE 43- (1) Kuruluş radyoaktif atık tesisinin
düzenleyici kontrolden çıkarılması için gerekli şartların sağlandığını ortaya
koyan bir rapor ile Kuruma başvuru yapar.
(2)
Başvuru ile sunulan rapor yeterliliği ve DBL’de yer
alan belgelerin gereklerine uygunluğu açısından Kurum tarafından
değerlendirilir. Kurum sahada denetimler ve ölçümler yaparak gerekli şartların
sağlandığını kontrol eder. Raporun ve denetim sonuçlarının uygun bulunması
durumunda radyoaktif atık tesisi ve saha düzenleyici kontrolden çıkarılır.
ALTINCI BÖLÜM
Diğer Hükümler
Yetkilendirilmiş bir faaliyet için başka bir tüzel kişinin
yetkilendirilmesi
MADDE 44- (1) Radyoaktif atık işleme ve
depolama tesislerinde başka bir tüzel kişinin yetkilendirilmesinin talep
edilmesi durumunda;
a)
Bir faaliyet için yetkilendirilmiş olan Kuruluş, konuya ilişkin talebini
gerekçeleri içeren bir rapor ile Kuruma sunar. Kurumun
söz konusu talebi uygun bulması durumunda faaliyete devam edecek olan tüzel
kişi, 18 inci maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasının (b) bendinde
sunulması gereken bilgi ve belgeler ile radyoaktif atık tesisine ilişkin
sorumlulukların üstlenilmesi sürecinde güvenlik ve emniyetin sürdürülmesine ve
varsa nükleer güvenceye ilişkin sorumlulukların yerine getirilmesine ilişkin önlemleri
de içeren bir program ile Kuruma başvurur.
b)
Kurum, sunulan bilgileri ve programı değerlendirerek yeni yetkilendirme
sürecinin başlayacağı aşamayı ve yetkilendirme başvurusu için sunulması gereken
belgeleri belirler.
c)
Kurum yeni yetkilendirme için sunulan belgeleri değerlendirir ve gerek gördüğü
takdirde ek bilgi ve belge talep edebilir. Kurum, bilgi ve belgeleri uygun
bulması durumunda, başvuran tüzel kişiyi ilgili maddeler uyarınca yetkilendirir.
ç)
Faaliyete devam edecek Kuruluşun yetkilendirilmesi ile birlikte eski Kuruluşun
radyoaktif atık tesisine ilişkin güvenlik, emniyet ve varsa nükleer güvence
kapsamındaki yetki ve sorumlulukları faaliyete devam edecek Kuruluş tarafından
üstlenilir.
Denetim ve yaptırım
MADDE 45- (1) Kuruluşun bu Yönetmelik
kapsamındaki faaliyetleri Kurumun denetimine tabidir. Denetime ilişkin
hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
(2)
İlgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına
aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır.
İdari yaptırımlara ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.
Öngörülmeyen durumlar
MADDE 46- (1) Radyoaktif atık tesislerinin
yetkilendirilme süreçlerine ilişkin, bu Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen
durumların oluşması halinde, sürecin nasıl ve hangi koşullarla devam
edebileceğine, Kurum tarafından karar verilir ve Kuruluşa bildirilir.
(2)
Radyoaktif atık tesisinin bu Yönetmelikte belirlenen tesis türlerinden farklı
olması veya radyoaktif atık tesisinin türüne ilişkin tereddüt oluşması
durumunda tesisin tabi olacağı yetkilendirmelere Kurum tarafından karar verilir
ve Kuruluşa bildirilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Atıflar
MADDE 47- (1) Mevzuatta, 7/7/2022 tarihli
ve 31889 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyoaktif Atık Yönetimi
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile yürürlükten
kaldırılan maddelere yapılan atıflar, bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Mevcut yetkilendirmeler
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce radyoaktif atık yönetimine ilişkin yapılmış
olan yetkilendirmeler, süresi sona erene kadar geçerlidir.
(2)
Mevcut yetkilendirme ile radyoaktif atık yönetimi faaliyetini yürüten tüzel
kişiler; en geç yetkilendirme süresinin bitiminden önceki altı ay içerisinde,
bu Yönetmelik kapsamında Kuruma başvurur, bu kapsamda yetkilendirme yapılana
kadar radyoaktif atık yönetimi faaliyetlerine devam eder. Kurum, bu süre
zarfında radyoaktif atıkların güvenli yönetimi için ilave yükümlülükler
getirebilir.
Yürürlük
MADDE 48- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 49- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.