|
HUKUK MUHAKEMELERİNDE SES
VE GÖRÜNTÜ NAKLEDİLMESİ
YOLUYLA DURUŞMA İCRASI
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak,
Tanımlar, İlkeler ve Standartlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, hukuk yargılamalarında aynı anda ses ve görüntü
nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden, tarafın veya vekilinin duruşmaya
katılmalarına ve usul işlemleri yapabilmelerine; tanığın, bilirkişinin,
uzmanın ve diğer ilgililerin dinlenilmelerine ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
(2) Bu
Yönetmelik, hukuk yargılamalarında aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi
yoluyla duruşma ve usul işlemleri yapılmasına ilişkin hususları kapsar.
Dayanak
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanununun 149 uncu maddesinin beşinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık:
Adalet Bakanlığını,
b) e-Duruşma:
Hukuk yargılamalarında aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla
bulundukları yerden, tarafın veya vekilinin duruşmaya katılmalarını ve usul
işlemleri yapabilmelerini; tanığın, bilirkişinin, uzmanın ve diğer
ilgililerin dinlenilmelerini,
c) e-Duruşma
Sistemi: Aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma işlemlerini
yürütmek amacıyla Bakanlık tarafından Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine
entegre olarak kurulan ve güvenliği sağlanan sistemi,
ç) Kanun:
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununu,
d) Merkezi Kayıt
Sistemi: Mahkemece yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde e-Duruşmanın
kaydedilip belirli süre ile saklandığı sistemi,
e) UYAP: Ulusal
Yargı Ağı Bilişim Sistemini,
ifade eder.
İlkeler
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında hukuk yargılamasına hâkim olan tasarruf,
taraflarca getirilme, taleple bağlılık, aleniyet ve usul ekonomisi
ilkeleri, dürüst davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü, hukuki dinlenilme
hakkı, Türk Hukukunun resen uygulanması, hâkimin davayı aydınlatma ödevi
ile yargılamanın sevk ve idaresine ilişkin ilkelerin yanı sıra aşağıdaki
ilkeler göz önüne alınır:
a) Bilgi
güvenliğinin sağlanması.
b) Kişisel
verilerin korunması.
c) Hizmet
kalitesinin sağlanması.
ç) Ulusal ve
uluslararası standartların sağlanması.
e-Duruşma
Sisteminin standartları
MADDE 5 –
(1) e-Duruşmada görüntü ile ses aynı anda güvenli bir şekilde nakledilir.
(2) Görüntü,
ilgilinin yüz ifadelerini, vücut hareketlerini, tavır ve davranışlarını
gözlemlemeye; ses, ilgilinin duygularını anlamaya, söylediklerini anlaşılır
ve net şekilde dinlemeye imkân verecek nitelikte olur.
(3) e-Duruşma
sırasında, bilgi, belge ve deliller UYAP üzerinden anında iletilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
e-Duruşma, Talep ve
Değerlendirilmesi
e-Duruşma
MADDE 6 –
(1) Hukuk yargılamalarında aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla,
taraf veya vekili bu Yönetmelikte belirlenen yerden duruşmaya katılabilir
ve usul işlemleri yapabilir; tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililer
dinlenilebilir.
Talep üzerine
e-Duruşma
MADDE 7 –
(1) Taraflardan birinin talebi üzerine; mahkeme, talep eden tarafın veya
vekilinin, bu Yönetmelikte belirlenen yerden duruşmaya e-Duruşma Sistemi
yoluyla katılmalarına ve usul işlemleri yapabilmelerine karar verebilir.
(2) Taraflardan
birinin talebi üzerine; mahkeme tanığın, bilirkişinin veya uzmanın bu
Yönetmelikte belirlenen yerden e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmesine
karar verebilir.
e-Duruşma
talep ve usulü
MADDE 8 –
(1) Taraflardan biri veya vekili, duruşmaya e-Duruşma Sistemi yoluyla
katılmayı, usul işlemleri yapmayı ya da tanığın, bilirkişinin veya uzmanın
e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmesini gerekçesiyle birlikte mahkemeden
talep edebilir.
(2) e-Duruşma,
UYAP mobil uygulamaları, avukat veya vatandaş portalı üzerinden duruşma
gününden en az iki iş günü önce mahkemesinden talep edilir.
e-Duruşma
talebinin değerlendirilmesi
MADDE 9 –
(1) e-Duruşma talebi hakkında hâkim, duruşma gününden en az bir iş günü
önce kabul veya ret hususunda karar verir. Bu karar kesindir.
(2) Aşağıdaki
sebeplerden birinin bulunması durumunda e-Duruşma talebi gerekçesi
gösterilmek suretiyle reddedilebilir:
a) Talebin
süresinde yapılmaması.
b) Talebin hakkın
kötüye kullanılması veya yargılamayı sürüncemede bırakma amacı taşıması.
c) e-Duruşma
yapılmasını zorlaştıran hukuki, fiilî veya teknik engellerin bulunması.
(3) Hastalığı,
yaşlılığı veya engelliliği sebebiyle mahkemeye bizzat gelmesi durumunda
zorluk yaşaması muhtemel olan taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer
ilgililerin talepleri hâlinde öncelikle e-Duruşma Sistemi yoluyla
dinlenilmelerine karar verilir.
(4) e-Duruşma
talebinin kabulüne veya reddine ilişkin karar, UYAP üzerinden veya diğer
usullerle talepte bulunana bildirilir.
Resen
e-Duruşma
MADDE 10 –
(1) Mahkeme; tanığın, bilirkişinin veya uzmanın e-Duruşma Sistemi yoluyla
dinlenilmesine resen karar verebilir.
(2) Mahkeme;
tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerde
ilgililerin, e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmesine resen karar
verebilir.
(3) İsticvap
olunacak veya yemin edecek taraf, mahkemenin bulunduğu il dışında oturuyor
ve mahkemeye bizzat gelemiyor ise öncelikle e-Duruşma Sistemi yoluyla
isticvap olunur veya yemin ettirilir.
(4) Mahkemece,
e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmesine karar verilen kişiye gönderilecek
meşruhatlı davetiyeye ayrıca e-Duruşmaya ne şekilde katılacağı da yazılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
e-Duruşmaya Katılma,
e-Duruşmanın İcrası, Düzeni ve Kayıt
e-Duruşmaya
katılımın sağlanabileceği yer
MADDE 11 –
(1) e-Duruşma talep eden taraf vekili, avukatlık bürosundan, baro
tarafından bu amaç için belirlenen bölümden, adliyede bu amaca tahsis
edilen yerden veya beşinci fıkradaki şartları taşıyan başkaca uygun bir
yerden duruşmaya katılabilir.
(2) e-Duruşma
talep eden veya e-Duruşma Sistemi yoluyla isticvap olunacak ya da yemin
edecek taraf ile mahkemece e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmesine karar
verilen tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililer bulundukları yerdeki
adliye veya ceza infaz kurumlarında bu amaca tahsis edilen yerden duruşmaya
katılabilir.
(3) İsticvap
olunacak veya yemin edecek olan hariç, taraf, vekili ile birlikte birinci
fıkrada belirtilen yerlerden duruşmaya katılabilir.
(4) Hastalığı,
yaşlılığı veya engelliliği sebebiyle; e-Duruşma Sistemi yoluyla duruşmaya
katılmasına ve usul işlemleri yapabilmesine karar verilen taraf ile
e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmesine karar verilen tanık, bilirkişi,
uzman veya diğer ilgililer bulundukları mesken ya da kurumdan duruşmaya
katılabilir.
(5) e-Duruşmaya
katılımın sağlanacağı yerin, her türlü etki ve yönlendirmeden uzak,
ilgilinin yüz ifadelerini, vücut hareketlerini, tavır ve davranışlarını
gözlemlemeye, duygularını anlamaya ve söylediklerini net bir şekilde
dinlemeye imkân sağlayacak nitelikte olması gerekir.
e-Duruşmaya
katılacakların kimlik tespiti
MADDE 12 –
(1) e-Duruşmaya katılan taraf vekilinin kimlik tespiti; güvenli elektronik
imza veya mobil imza ile UYAP kayıtları ve benzeri yöntemler kullanılarak
mahkemece yapılır.
(2) Mahkemece
e-Duruşmaya katılmasına karar verilen taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve
diğer ilgililerin kimlik tespiti; bulundukları yerdeki adliye veya ceza
infaz kurumunda e-Duruşma için tahsis edilen yerde görevlendirilecek yazı
işleri müdürü, zabıt kâtibi veya ceza infaz kurumu görevlisi tarafından
yapılır ve bu hususta bir tutanak düzenlenir.
(3) Vekili ile
birlikte 11 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yerlerden
e-Duruşmaya katılan tarafın kimlik tespiti, UYAP kayıtları incelenerek veya
benzeri yöntemler kullanılarak mahkemece yapılır.
(4) Hastalığı,
yaşlılığı veya engelliliği sebebiyle bulunduğu mesken veya kurumdan
e-Duruşmaya katılan taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililerin
kimlik tespiti, güvenli elektronik imza veya mobil imza kullanılarak
yapılır.
e-Duruşma
icrası
MADDE 13 –
(1) e-Duruşma, mahkeme huzurunda yapılan duruşma ile aynı hukuki sonuçları
doğurur.
(2) Birden fazla
vekil ile takip edilen dosyalarda e-Duruşmaya, ancak talepte bulunan ve
talebi kabul edilen vekiller katılabilir.
(3) e-Duruşma
Sistemi yoluyla beyanda bulunan tarafın, vekilin ve diğer ilgililerin sözlü
açıklamaları, Kanunun 154 üncü maddesinde belirtilen usul ve esaslara göre
zabıt kâtibi aracılığıyla tutanağa yazdırılır.
(4) e-Duruşma
Sistemi yoluyla duruşmaya katılan taraf veya vekilince davaya son veren
feragat, kabul ve sulhe ilişkin beyanda bulunulması hâlinde, mahkemece yeni
bir duruşma günü tayin edilir ve tayin edilen günde feragat, kabul ve sulhe
ilişkin bu işlem mahkeme huzurunda yenilenerek, duruşma tutanağı beyanda
bulunan tarafından imza edilirse geçerli hâle gelir.
(5) e-Duruşma
Sistemi yoluyla beyanda bulunan tarafın, vekilin veya ilgililerin imzasının
alınması gereken diğer durumlarda, mahkemece düzenlenen ve güvenli
elektronik imza ile imzalanan duruşma tutanağı, e-Duruşmanın yapıldığı
adliyeye elektronik ortamda gönderilir. e-Duruşmaya tahsis edilen yerde
görevlendirilen yazı işleri müdürü veya zabıt kâtibi elektronik ortamda
gelen duruşma tutanağının ilgili kısmına beyanda bulunanın imzasını alır ve
evrakı tarayarak sistem üzerinden mahkemesine geri gönderir. Ayrıca el
yazısıyla imzalanmış tutanak aslı da dosyasına, masrafı talep edenin
yatırmış olduğu avanstan karşılanarak posta yoluyla gönderilir.
(6) e-Duruşma
Sistemi yoluyla beyanda bulunan tarafın, vekilin veya ilgililerin imzası,
UYAP’a entegre olmuş güvenli elektronik imza ile alınabilir.
(7) e-Duruşmaya
katılan taraf veya vekili ile dinlenilen bilirkişi, uzman ve diğer ilgililer,
UYAP üzerinden belge iletebilir.
(8) e-Duruşma
esnasında ses ve görüntü naklinin aynı anda sağlanamaması veya yaşanan
kesintinin beyanların anlaşılmasını güçleştirmesi durumunda e-Duruşma
yeniden açılır. Söz konusu aksaklığın devam etmesi hâlinde gerekçesi
belirtilerek e-Duruşma sonlandırılır ve bu husus tutanağa geçirilir.
(9) Taraf veya
vekilin kusuru olmaksızın teknik sebeplerden dolayı e-Duruşmanın
yapılamaması hâlinde, ilgili taraf veya vekil yönünden Kanunun 150 nci
maddesinin birinci fıkrası uygulanmaz.
(10) e-Duruşma
öncesinde veya e-Duruşma sırasında ortaya çıkan teknik sorunlar ve bu
sorunların kaynağı, istem hâlinde Bakanlık tarafından mahkemeye bildirilir.
e-Duruşma
düzeni
MADDE 14 –
(1) e-Duruşma düzeni, mahkeme huzurunda yapılan duruşma düzeniyle aynı usul
ve esaslara tabidir.
(2) e-Duruşma
sırasında fotoğraf çekilemez ve hiçbir şekilde ses ve görüntü kaydı
yapılamaz. Ancak, yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde, mahkemece kayıt
yapılabilir. Kayıt ve yayın yasağına aykırı davranan kişi hakkında
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 286 ncı maddesi
hükümleri uygulanır.
Kayıt alınması
ve saklanması
MADDE 15 –
(1) Mahkeme, yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde, gerekçesini belirterek
e-Duruşmanın kayıt altına alınmasına karar verebilir.
(2) e-Duruşma
Sistemi ile elde edilen kayıtlar, mahkemece e-Duruşmanın yönetildiği
bilgisayarda veya veri depolayabilen aygıta aktarılarak dosyasında
saklanmak üzere Merkezi Kayıt Sisteminde iki hafta süre ile muhafaza
edilir. Süre sonunda Merkezi Kayıt Sistemindeki bu veriler geri
döndürülemeyecek şekilde silinir.
(3) Bu şekilde
alınan kayıtlar mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça hiçbir
yerde yayımlanamaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
e-Duruşma
Sisteminin kurulması ve idamesi
MADDE 16 – (1)
Bakanlık, e-Duruşma Sistemini kurar, geliştirir, sistemin güvenliğini,
bakım ve idamesini sağlar.
(2) e-Duruşma
Sisteminin etkin, verimli ve güvenli bir şekilde yürütülmesi için
kullanılacak sistemler ve cihazlar hakkındaki teknik kriterlere ilişkin
usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.
(3) Bakanlık,
önceden bildirim yapmak koşuluyla, e-Duruşma Sisteminin idamesi,
güncellenmesi ve bakımına ilişkin işlemleri yerine getirmek için süreli
veya süresiz kesinti yapabilir.
(4) Bakanlık,
e-Duruşma Sisteminin kurulması, idamesi ve geliştirilmesinde kamu veya özel
kurum ya da kuruluşlarla iş birliği yapabilir.
e-Duruşmaya
katılanın yükümlülükleri
MADDE 17 –
(1) e-Duruşmaya katılanın yükümlülükleri şunlardır:
a) Bakanlık
tarafından belirlenen teknik kriterleri sağlamak.
b) Bulunduğu
yerin e-Duruşma Sistemi ile dinlenilmeye elverişli ve güvenli olmasını
sağlamak.
c) Mahkemece
belirlenen gün ve saatte, e-Duruşmaya katılacağı yer ve e-Duruşma
Sisteminde hazır bulunmak.
Geçiş hükmü
GEÇİCİ MADDE 1
– (1) Bu Yönetmelikte düzenlenen ve elektronik ortamda yapılması
gerekmekle birlikte henüz UYAP’ta bulunmayan işlemlere ilişkin hükümler,
gerekli yazılım çalışması tamamlandıktan sonra uygulanır.
Yürürlük
MADDE 18 –
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.
|