|
DENİZLERDE FAALİYET
GÖSTEREN BALIK ÇİFTLİKLERİNİN
ÇEVRESEL YÖNETİMİ
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Dayanak
Amaç
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, balık çiftliklerinin kurulamayacağı hassas deniz alanlarının
belirlenmesi ve balık çiftliklerinin deniz çevresine olan etkilerinin
izlenerek çevresel yönetimine ilişkin usul ve esasların oluşturulmasıdır.
Kapsam
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, balık çiftliklerinin çevresel açıdan uymaları gereken
kriterleri, balık çiftliklerinin deniz çevresine olan etkilerinin
izlenmesini, getirilecek kısıtlamaları ve yapılması gereken raporlamaları
kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 9 uncu
maddesinin (a) ve (h) bendi ile 12 nci maddesine, 20 nci maddesinin (g),
(ı) bendi ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci ve 508 inci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM
Tanımlar
Tanımlar
MADDE 4 – (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Atık:
Üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından
çevreye atılan veya bırakılan ya da atılması zorunlu olan herhangi bir
madde veya materyali,
b) Bakanlık:
Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
c) Balık Çiftliği
İzleme Raporu: Balık çiftliklerinin deniz ortamına olan etkilerinin
belirlenmesi amacıyla her yıl yapılan ölçüm ve değerlendirmelerin yer
aldığı raporu,
ç) Çevresel
Yönetim Planı: Balık çiftliklerinin çevreyle uyumlu bir şekilde yönetimini sağlamak
üzere hazırlanan kısa ve uzun vadeli kirlilik önleme programlarını içeren
planı,
d) Ekolojik
Rapor: Balık çiftliklerinin etkileyebileceği bentik bölgede bulunan makro
flora ve fauna tür kompozisyonlarının tespit edilerek biyolojik çeşitlilik
indeksleri ile değerlendirildiği ve deniz çayırı gibi özel habitatların
etkilenme durumunun araştırıldığı deniz bilimleri/biyolojisi konusunda
uzman akademik kurum ya da kuruluşlar tarafından hazırlanan raporu,
e) İdare: 1.000
ton/yıl ve üzerinde üretim yapan balık çiftlikleri için Bakanlığı, 1.000
ton/yıl altında üretim yapan balık çiftlikleri için ise İl Müdürlüklerini,
f) İl Müdürlüğü:
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerini,
g) Triks İndeksi:
Denizlerde ötrofikasyon riskinin belirlenmesinde kullanılan indeksi,
ğ) Uygunluk
Belgesi: Uygun görülen Çevresel Yönetim Planına istinaden İdare tarafından
düzenlenen ve 5 yıl süreyle geçerli olan belgeyi,
ifade eder.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hassas Alanlar, Özümseme
Kapasitesi ve Kısıtlamalar
Balık çiftliklerinin
kurulamayacağı alanlar
MADDE 5 – (1)
Koy ve körfezlerde balık çiftliklerinin kurulamayacağı hassas alan
niteliğindeki alanlara ait parametre ve kriterler Ek-1’de belirtilen
hususlara göre belirlenir.
(2) Su değişim
potansiyelinin ve akıntının yüksek olduğu koy ve körfezlerde balık
çiftliklerinin kurulamayacağı hassas alan dışındaki alanlara ait parametre
ve kriterler Ek-2’de belirtilen hususlara göre belirlenir.
(3) Ek-1 ve
Ek-2’de belirtilen parametrelerin herhangi birinin sağlanamadığı deniz
alanlarında balık çiftliklerinin kurulması ve faaliyet göstermesi yasaktır.
Ötrofikasyon
riskinin belirlenmesi
MADDE 6 – (1)
Denizlerde faaliyet gösteren balık çiftliklerinden kaynaklanabilecek
ötrofikasyon riski Triks İndeksi ile belirlenir. Triks İndeksi Ek-3’te yer
alan parametre ve hesaplama yöntemi kullanılarak belirlenir.
(2) Balık
çiftliğinin faaliyet gösterdiği deniz ortamının ötrofikasyon riskinin
belirlenmesi amacıyla, analizi yapılan numunelerden Triks İndeksi
değerlerinin ortalaması değerlendirmede dikkate alınır.
(3) Balık
çiftliklerinin izlenmesi kapsamında Ek-6’da belirtilen, su kolonunda
ölçülen parametreler ile Triks İndeksi hesaplanarak her yıl izleme raporu
ile İl Müdürlüğüne sunulur.
(4) Ek-4’te
belirtilen Triks İndeksine göre ötrofikasyon riskinin olmadığı tespit
edilen deniz alanlarında balık çiftliği kurulabilir.
Özümseme
kapasitesine ilişkin ilkeler
MADDE 7 – (1)
Su ürünleri yetiştiricilik bölgesinin veya koy/körfezlerin özümseme
kapasitesi, derinlik, akıntı hızı, su değişim potansiyeli, deniz suyu
kalitesi ve etki alanında bulunan diğer faaliyetler de dikkate alınarak
belirlenir.
(2) Su ürünleri
yetiştiricilik bölgesinin veya koy/körfezlerin özümseme kapasitesi bölgede
yapılacak bilimsel çalışmalar ile belirlenerek Çevresel Etki Değerlendirmesi
(ÇED) başvuru sürecinde Bakanlığa sunulur. Su ürünleri yetiştiricilik
bölgelerinde veya koy/körfezlerde yapılacak toplam üretim miktarı bu
alanlar için belirlenen özümseme kapasitesini aşamaz.
(3) Su ürünleri
yetiştiricilik bölgelerinde veya koy/körfezlerde yapılacak özümseme
kapasite çalışmaları deniz bilimleri/biyolojisi konusunda uzman akademik
kurumlar veya Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Araştırma Enstitüleri
tarafından yapılır veya yaptırılır.
Yasaklama ve
kısıtlamalar
MADDE 8 – (1)
Akıntı, derinlik ve su değişim kapasiteleri bakımından bu Yönetmeliğin 5
nci maddesinde belirtilen deniz alanları ile bu Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinde belirtilen indekse göre ötrofikasyon riskinin yüksek olduğu
alanlarda balık çiftliklerinin kurulması ve faaliyet göstermesi yasaktır.
(2) Bu Yönetmelik
kapsamında uygun alanlarda kurulan balık çiftliklerinin faaliyetleri, deniz
alanının hassas alana dönüşmesi halinde durdurulur.
(3) Bu Yönetmelik
hükümlerine aykırılıktan dolayı faaliyeti durdurulan balık çiftliğinin
faaliyet gösterdiği deniz alanına 1000 metreden daha yakın alanda çiftliğin
yeniden kurulmasına izin verilmez.
(4) Ek-4’te
belirtilen Triks İndeksine göre ötrofikasyon riskinin az olduğu tespit
edilen deniz alanlarında yeni balık çiftliklerinin kurulmasına izin
verilmez.
(5) Ek-4’te
belirtilen Triks İndeksine göre ötrofikasyon riskinin var olduğu tespit
edilen deniz alanları hassas alan niteliğine dönüşebilme riski taşıdığından
bu alanlarda yeni balık çiftliklerinin kurulmasına izin verilmez, mevcut
balık çiftliklerinin faaliyetlerinde ise kısıtlamaya gidilir. Bu kısıtlama,
balık çiftliklerinin mevcut üretim kapasitelerinin koy/körfezlerde en az %
20, diğer alanlarda en az % 10 oranında düşürülmesi veya rotasyon
alanlarına taşınması şeklinde uygulanır.
(6) Rotasyon
alanları Bakanlığın uygun görüşü alınarak belirlenir.
(7) Kısıtlamaya
gidilen alanda ötrofikasyon riskinin ortadan kalktığının tespit edilmesi
durumunda uygulanan kısıtlamalar kaldırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Başvuru, Onay, İzleme ve
Raporlama
Çevresel
yönetim planının hazırlanması, uygunluk belgesinin alınması
MADDE 9 – (1)
Balık çiftlikleri, faaliyetlerinin deniz çevresine olan etkilerinin
önlenmesi ve çiftliklerin çevreyle uyumlu bir şekilde yönetiminin
sağlanması amacıyla faaliyetlerine başlamadan önce Çevresel Yönetim Planını
hazırlayarak İdareye yazılı ve elektronik ortamda sunarlar.
(2) Çevresel
Yönetim Planı, 30/7/2019 tarihli ve 30847 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş çevre
danışmanlık firmaları tarafından hazırlanır.
(3) Çevresel
Yönetim Planı, Ek-5’te yer alan formata uygun olarak hazırlanır.
(4) Çevresel
Yönetim Planı, İdarece mevzuata uygunluk yönünden 30 iş günü içerisinde
değerlendirilir. Uygunsuzlukların tespiti halinde balık çiftliklerinden
gerekli düzeltmelerin yapılması veya ilave bilgi, belge ve araştırma
isteyebilir.
(5) Çevresel
Yönetim Planının mevzuata uygunluğunun belirlenmesi amacıyla İdarece balık
çiftliğinde gerekli incelemeler yapılabilir.
(6) İdare, uygun
bulunan Çevresel Yönetim Planlarını onaylayarak Uygunluk Belgesini
düzenler.
(7) Uygunluk
Belgesinin Bakanlıkça verilmesi durumunda İl Müdürlüğüne, Uygunluk
Belgesinin İl Müdürlüğünce verilmesi durumunda ise Bakanlığa bilgi verilir.
(8) İdarece Uygunluk
Belgesi verilen faaliyetlerin Çevresel Yönetim Planında herhangi bir
değişikliğin ön görülmesi durumunda faaliyet sahibince İdareye başvuru
yapılarak gerekli Uygunluk Belgesi yeniden alınır.
(9) Balık
çiftlikleri Çevresel Yönetim Planını beş yılda bir güncelleyerek yeniden
Uygunluk Belgesi almakla yükümlüdürler.
Balık
çiftliklerinin izlenmesi
MADDE 10 – (1)
Balık çiftlikleri bu Yönetmelikte yer alan usul ve esaslar çerçevesinde
faaliyet öncesinde ve faaliyete geçtikten sonra izleme çalışmaları için
gerekli teknik altyapıyı kurmakla, ölçüm ve analizleri yaptırmakla, bu
analiz sonuçlarını raporlamakla ve gerekli kayıtları tutmakla
yükümlüdürler.
(2) Balık
çiftliklerinin deniz çevresine olan etkilerinin detaylı olarak belirlenmesi
ve zamana bağlı değişiminin izlenmesi amacıyla su kolonunda ve sedimentte
Ek-6’da belirtilen parametreler dâhilinde yıllık izleme çalışmaları
yapılarak ilgili İl Müdürlüğüne sunulur. İzleme sonuçlarının
değerlendirilmesi neticesinde yasaklama ve kısıtlama öngörülen hususlar
Bakanlığa bildirilir.
(3) Yeni
kurulacak balık çiftlikleri faaliyete başlamadan önce hazırlayacakları ilk
Balık Çiftliği İzleme Raporunu, Çevresel Yönetim Planına ilave ederek
İdareye sunmakla yükümlüdürler.
(4) Balık
çiftlikleri Ek-6’da belirtilen su kolonu izleme çalışmaları her yılın Mayıs
ayında, sediment izleme çalışmaları ise iki yılda bir Mayıs ayında yapılır.
Yeni kurulacak balık çiftlikleri faaliyete başlamadan önceki Mayıs ayında
Ek-6’da belirtilen tüm ölçüm ve çalışmaları yapmakla yükümlüdürler.
(5) İzleme
çalışması, su ürünleri yetiştiricilik bölgelerinde müşterek yapılacak bir
çalışma ile belirlenebilir. Bu durumda, su ürünleri yetiştiricilik
bölgelerinde tüm balık çiftlikleri müşterek bir izleme programı
hazırlayarak Bakanlığa sunarlar. Müşterek izleme programı Bakanlığın
onayından sonra uygulanır.
(6) Su kolonu,
sediment ve bentik tür izlemelerinde numune alım nokta sayısı, yeri, izleme
dönemi, derinliği ve analizi yapılacak parametrelerde; balık çiftliğinin
niteliği, geçmiş yıllardaki ölçüm sonuçları, deniz alanının yapısı, üretim
ve hasat dönemi ve çevresel hassasiyeti dikkate alınarak Bakanlıkça
değişiklik yapılabilir.
(7) Balık
çiftliklerince hazırlatılacak olan ekolojik raporda, numune alım
noktalarından alınacak sediment örneklerinde makro flora ve fauna tür
tespit ve sayımları yapılır. Elde edilen veriler ile biyotik indeksler
kullanılarak bentik ortamın ekolojik durumu ve fırsatçı türler tespit
edilir.
Numune
alınması
MADDE 11 – (1)
Numuneler balık çiftliklerinin dört kenarından 50 m, akıntı yönünde 100 m
ve 200 m, referans olarak akıntının tersi yönünde en az 500 m’de olmak
üzere toplam 7 ayrı noktadan alınır.
(2) Su kolonu
numuneleri yüzey ve dip olmak üzere iki farklı derinlikten alınır ve ayrı
olarak analizleri yapılır.
(3) Deniz
ortamından numune alma; numunenin alındığı tarih, saat, meteorolojik
şartlar (yağış, hava sıcaklığı, rüzgâr hızı ve yönü ile akıntı yönü) ve su
sıcaklığı belirtilerek yapılır. Numune alma noktalarının koordinatları,
noktanın derinliği, o noktadaki toplam su derinliği kaydedilir.
(4) Numune alma
ve analiz çalışmaları, Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarca,
yetkilendirilmiş laboratuvarların bulunmaması durumunda akredite
laboratuvarlarca yapılır.
(5) Numune alma,
saklama ve analiz yöntemleri ile ilgili olarak 10/10/2009 tarihli ve 27372
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Numune
Alma ve Analiz Metodları Tebliği hükümlerine uyulur.
(6) Takip eden
yıllarda yapılacak olan numune alımları aynı koordinatlardan yapılır.
(7) Faaliyet
sahibi tarafından, numune alma tarihleri, İl Müdürlüğüne en az 10 gün
öncesinden bildirilir.
(8) İdare gerekli
gördüğü durumlarda, balık çiftliğinin bulunduğu alandan kontrol amaçlı
numuneler aldırabilir, analizleri yaptırabilir ve akademik kurum
kuruluşlara rapor hazırlatabilir.
Raporlama ve
değerlendirme
MADDE 12 – (1)
Balık çiftliklerince yapılan ölçüm, analiz ve tespitlere ilişkin sonuçları
içeren Balık Çiftliği İzleme Raporu izleme çalışmasının yapıldığı tarihten
itibaren 1 ay içerisinde hazırlanarak İl Müdürlüğüne yazılı ve elektronik
ortamda sunulur.
(2) Balık
çiftliklerince izleme çalışmaları kapsamında hazırlanacak Balık Çiftliği
İzleme Raporu Ek-7’de yer alan formata uygun olarak hazırlanır.
(3) Balık Çiftliği
İzleme Raporu, Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında
yetkilendirilmiş çevre danışmanlık firmaları tarafından hazırlanır.
(4) İzleme
çalışmalarında geçmiş yıllarda elde edilen sonuçlar, yıllar içerisindeki
kalite değişimlerinin gözlenmesi amacıyla parametre bazında karşılaştırmalı
olarak Balık Çiftliği İzleme Raporunda yer alır.
(5) Balık
çiftliklerinin bulunduğu deniz alanının bentik ve yüzeysel ortam
görüntüleri ile numune görselleri İdareye sunulacak olan Çevresel Yönetim
Planında yer alır.
(6) İdare
tarafından geçmiş yıllardaki veriler de dikkate alınarak deniz çevresinde
meydana gelebilecek değişimler ile biyolojik çeşitlilik tahribatının olup
olmadığının tespit edilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması amacıyla balık
çiftliğinden, akademik kurum ve kuruluşlara rapor hazırlatılması
istenebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Eğitim, Denetim ve Diğer
Hususlar
Eğitim
MADDE 13 – (1)
Bakanlıkça veya Bakanlık tarafından yetkilendirilen eğitim kurumlarınca
verilecek balık çiftliklerinin çevresel yönetimi konulu eğitimlere balık
çiftliklerinin temsilcilerinin katılımı zorunludur.
(2) Çevresel
Yönetim Planı ve Balık Çiftliği İzleme Raporlarını hazırlayacak çevre
danışmanlık firmalarının denizlerde faaliyet gösteren balık çiftliklerinin
çevresel yönetimi konusunda Bakanlıkça düzenlenen eğitimi almış personel
bulundurması zorunludur.
Denetim ve
yaptırım
MADDE 14 – (1)
Balık çiftlikleri Bakanlığın görev alanına giren hususlar bakımından 2872
sayılı Çevre Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre İdare ve yetki
devri yapılan kurumlarca denetlenir. Yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere
Çevre Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre yaptırım uygulanır.
(2) 2872 sayılı
Çevre Kanunu ve diğer ilgili mevzuat uyarınca İdarece yapılacak denetimle
ilgili olarak balık çiftlikleri, ölçüm ve analiz giderlerini karşılamakla
yükümlüdürler.
İstisnai
hükümler
MADDE 15 – (1)
Bu Yönetmelik kapsamında balık çiftliklerinin faaliyetine izin verilmeyen
deniz alanlarında, sabit olmayan kafes kullanılarak ve belirli bir program
dâhilinde aşılama ve boylama işlemlerinin yapılmasına izin verilebilir. Bu
işlemler sırasında ötrofikasyona neden olunmaması için yemleme yapılması
yasaktır.
(2) Aşılama ve
boylama işlemlerinde kullanılacak deniz alanları, bölgede bulunan balık çiftliklerinin
kapasiteleri dikkate alınarak, müştereken kullanılmak üzere, ilgili kurum
ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Düzenleme
yetkisi
MADDE 16 – (1)
Bakanlık bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere alt düzenleyici işlem
yapabilir.
Geçiş hükmü
GEÇİCİ MADDE 1
– (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan balık
çiftlikleri 2 yıl içerisinde Çevresel Yönetim Planını İdareye sunarak
Uygunluk Belgesi almakla yükümlüdürler.
(2) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyet gösteren balık
çiftlikleri bu Yönetmeliğin 7 nci maddesi ile Ek-1 ve Ek-2’de belirtilen
parametre ve kriterlerden muaftır.
Yürürlük
MADDE 17 – (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 18 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.
Ekleri
için tıklayınız
|
