ÖDEME HİZMETLERİNDE TR KAREKODUN ÜRETİLMESİ VE
KULLANILMASI HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve
Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, ödeme hizmetlerinde TR Karekodun üretilmesi ve
kullanılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, 20/6/2013
tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme
Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun çerçevesinde ödeme
hizmeti kapsamına giren ve karekod kullanılarak yapılan ödeme işlemlerini
kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, 6493 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin üçüncü ve altıncı
fıkraları ile 18 inci maddesinin altıncı fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Alıcı: Ödeme işlemine konu
fonun ulaşması istenen gerçek veya tüzel kişiyi,
b) Banka: Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası Anonim Şirketini,
c) BKM: Bankalararası Kart
Merkezi Anonim Şirketini,
ç) Dinamik karekod: Kullanılacak
ödeme işlemine özel olarak üretilen ve tek kullanımlık olan karekodu,
d) Gönderen: Kendi ödeme
hesabından veya ödeme hesabı bulunmaksızın ödeme emri veren gerçek veya tüzel
kişiyi,
e) İşyeri: Bir mal veya hizmet
bedeline ilişkin ödemenin Teknik Doküman kapsamında üretilmiş karekodlar
kullanılarak yapılmasını alıcı taraf olarak kabul eden gerçek veya tüzel kişiyi,
f) İşyeri tarafından sunulan
karekod: Müşterilerin, işyeri tarafından sunulan karekodu, kullandıkları
uygulama aracılığı ile okuması ve ödeme işlemini başlatması esasına dayanan
karekod modelini,
g) Karekod: Tarama usulü ile
ödeme işlemlerinde kullanılmak üzere oluşturulan; alfa numerik verileri,
karakterleri ve simgeleri depolayan, bakana göre sol alt köşede, sol üst köşede
ve sağ üst köşede üç kare desen işaretleyiciden oluşan ve kare siyah-beyaz
noktalar ya da pikseller şeklinde siyah ve beyaz modüllere sahip olan iki
boyutlu kodu,
ğ) Karekod Üretici Kodu: TR
Karekod üretebilmek için gerekli kodu,
h) Karekod Yönlendirme Sistemi:
Karekodların ve içeriğinde yer alan bilgilerin ödeme hizmeti sağlayıcıları
arasında transfer edilmesini sağlayan altyapıyı,
ı) Kullanıcı: Karekod kullanarak
ödeme yapan gerçek veya tüzel kişiyi,
i) Ödeme emri: Ödeme hizmeti
kullanıcısı tarafından ödeme işleminin gerçekleşmesi amacıyla ödeme hizmeti
sağlayıcısına verilen talimatı,
j) Ödeme hizmeti: 6493 sayılı
Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen hizmetleri,
k) Ödeme hizmeti sağlayıcısı:
6493 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde belirtilen kuruluşları,
l) Ödeme işlemi: Gönderen veya alıcının
talimatı üzerine gerçekleştirilen fon yatırma, aktarma veya çekme faaliyetini,
m) Ödeme kartı: 23/2/2006 tarihli
ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu kapsamında ihraç edilen
banka kartları ve kredi kartları ile 6493 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen
ödeme aracı niteliğindeki kartları,
n) Ödeme sistemi: Üç veya daha
fazla katılımcı arasındaki transfer emirlerinden kaynaklanan fon aktarımlarının
gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla yapılan takas ve mutabakat işlemleri
için gerekli altyapıyı sunan ve ortak kuralları olan yapıyı,
o) Ödeme sistemi işleticisi:
Ödeme sisteminin günlük işleyişinden sorumlu olan ve sistem işletimi için
gerekli olan faaliyet iznine sahip tüzel kişiyi,
ö) Statik karekod: İçeriği sabit
olan ve birden fazla ödeme işleminde kullanılabilen karekodu,
p) Teknik Doküman: 6493 sayılı
Kanun çerçevesinde ödeme hizmeti kapsamına giren ve karekod kullanılarak
yapılan her türlü işlem için karekod üretilirken uyulması gereken temel ilke ve
kuralları belirleyen bu Yönetmeliğe ekli “TR Karekod İlke ve Kuralları”
başlıklı dokümanı,
r) TR Karekod: Teknik Dokümanda
yer alan usul ve esaslara göre oluşturulan ve 6493 sayılı Kanun kapsamındaki
ödemelerde kullanılabilecek olan karekodu,
s) TR Karekod işlemi: Teknik
Dokümanda yer alan usul ve esaslara göre oluşturulan karekod kullanılarak
gerçekleştirilen ödeme işlemini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
TR Karekod ve Karekod
Yönlendirme Sistemi
TR Karekod ile yapılacak
ödemeler
MADDE 4 – (1)
6493 sayılı Kanun çerçevesinde ödeme hizmeti kapsamına giren ve karekod
kullanılarak yapılan her ödeme işleminde, TR Karekod kullanılır.
(2) Banka, TR Karekod
kullanılarak gerçekleştirilebilecek ödeme işlemlerine üst sınır getirebilir.
(3) Banka, ödeme hizmeti
sağlayıcıları, TR Karekod işlemlerinin gerçekleştirildiği sistem işleticileri,
işyerleri, dış hizmet sağlayıcıları gibi faaliyetleri karekod ile ödeme
yapılmasıyla ilgili taraflardan gerekli bilgi ve belgeleri istemeye ve ihtiyaç
halinde yerinde inceleme yapmaya yetkilidir.
(4) Ödeme hizmeti sağlayıcısının,
işyerlerinin, gönderenin, alıcının ve ilgili diğer tarafların TR Karekod
aracılığıyla başlatılan ödeme işlemleri ile ilgili, gerçekleşen ödeme işleminin
mahiyetine bağlı olarak tabi olduğu diğer mevzuattan kaynaklanan sorumlulukları
saklıdır.
TR Karekod üretimi ve
Karekod Üretici Kodu
MADDE 5 – (1)
TR Karekod, Karekod Üretici Koduna sahip olan ödeme hizmeti sağlayıcısı ve
Banka tarafından uygun görülen ödeme sistemi işleticisi tarafından üretilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında
üretilecek TR Karekod, Teknik Dokümanda yer alan ilke ve kurallara uygun olarak
üretilir.
(3) Ödeme hizmeti sağlayıcısı, TR
Karekod üretimi konusunda dış hizmet alımı yapabilir.
(4) Karekod Üretici Kodu, ödeme
hizmeti sağlayıcısının ve Banka tarafından uygun görülen ödeme sistemi
işleticisinin talebi üzerine BKM tarafından belirlenir ve internet sitesinde
oluşturulacak listede duyurulur.
Teknik İlke ve Kurallar
Rehberi
MADDE 6 – (1)
TR Karekod kullanılarak belirli bir ödeme sistemi aracılığıyla gerçekleştirilecek
işlemlere ilişkin iş akışlarını da içeren Teknik İlke ve Kurallar Rehberi,
ilgili sistem işleticisinin başvurusu üzerine Banka tarafından belirlenir.
Banka, ödemeler alanının gelişimi için gerekli görmesi durumunda, belirli bir
ödeme hizmeti türü için de TR Karekod kullanılarak gerçekleştirilecek işlemlere
ilişkin iş akışlarını içeren Teknik İlke ve Kurallar Rehberini hazırlamaya
yetkilidir.
(2) Birinci fıkra uyarınca
hazırlanacak Teknik İlke ve Kurallar Rehberinin dağıtım ve paylaşım prosedürü
Banka tarafından belirlenir.
Karekod Yönlendirme Sistemi
MADDE 7 – (1)
TR Karekod ile gerçekleşecek ödeme hizmetlerine ilişkin süreçlerde gerekli
olması durumunda karekodun ve içeriğinde yer alan bilgilerin, ödeme hizmeti
sağlayıcıları arasında transferini sağlamak üzere BKM tarafından Karekod
Yönlendirme Sistemi kurulur ve işletilir.
(2) Karekod Yönlendirme
Sisteminin işletim kuralları, katılım şartları ve maliyet prensibine göre
ücretlendirme esasları dâhil olmak üzere bu maddenin uygulanmasına dair her
türlü usul ve esaslar Bankaca belirlenir ve internet sitesinde ilan edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tarafların Hak ve
Yükümlülükleri
TR Karekod işlemlerinde
ödeme hizmeti sağlayıcısının yetki ve sorumlulukları
MADDE 8 – (1)
Ödeme hizmeti sağlayıcısı, TR Karekod kullanarak gerçekleştirilmesini
sağlayacağı ödeme hizmetleri ile ilgili olarak, Teknik Dokümana uygun bir
şekilde karekod oluşturulmasını sağlamakla ve TR Karekodla yapılacak ödemelerin
güvenli ve sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemleri
almakla yükümlüdür.
(2) Ödeme hizmeti sağlayıcısı, 4
üncü maddenin ikinci fıkrası kapsamında belirlenen sınırları aşmamak kaydıyla,
TR Karekod kullanılarak yapılacak ödeme işlemleri için üst sınır belirleyebilir.
(3) Ödeme hizmeti sağlayıcısı, TR
Karekodun üretilmesi esnasında mümkün olduğu ölçüde karekod kalitesinin ve
okunabilirliğinin yüksek olmasına özen gösterir ve karekod bütünlüğünün
korunmasını sağlar.
(4) Ödeme hizmeti sağlayıcısı, TR
Karekod kullanılarak yapılacak ödeme işlemlerinin karekodda yer alan bilgiler
ile uyumlu şekilde gerçekleştirilmesinden ve ödeme işlemi gerçekleştirilirken
karekodda yer alan bilgilerin bütünlüğünün korunmasından sorumludur.
(5) Ödeme hizmeti sağlayıcısı,
statik karekod kullanılarak yapılacak ödeme işlemlerinde karekodun fiziksel
güvenliği ve okunabilirliğinin korunması amacıyla ihtiyaç duyulan tedbirlerin
alınması için gerekli özeni gösterir ve işyeri tarafından gerekli tedbirlerin
alınmasına ilişkin olarak çerçeve sözleşmede gerekli hükümlere yer verir.
(6) Ödeme hizmeti sağlayıcısının,
karekod üretimi için dış hizmet alması halinde gerçekleşen ödeme işleminin
mahiyetine göre ödeme hizmeti sağlayıcısının tabi olduğu mevzuatta dış hizmet
kullanımı ile ilgili yer alan hükümlere uyulur.
(7) TR Karekod işlemlerinde,
ödeme işleminin gerçekleşmesinin ardından alıcının ödeme hizmeti sağlayıcısı
alıcıya, gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısı gönderene işlemin gerçekleştiğine
dair telefon, kısa mesaj ya da uygulama gibi uygun yöntemlerle en kısa sürede
bilgi sağlamakla yükümlüdür.
TR Karekod işlemlerinde
işyerinin sorumlulukları
MADDE 9 – (1)
TR Karekod kullanılarak ödeme yapılmasına imkân sunacak işyeri, ödeme işleminin
karekod ile yapılabileceğine ilişkin ödeme hizmeti kullanıcılarını
bilgilendirmekle yükümlüdür. Bu fıkra kapsamında yapılacak bilgilendirme Banka
tarafından belirlenecek gösterim şekline uygun şekilde yapılır.
(2) TR Karekod kullanılarak ödeme
yapılmasına imkân sunacak işyeri, TR Karekod işlemlerinin karekodda yer alan
bilgiler ile uyumlu bir şekilde gerçekleştirilmesi ve ödeme işlemi yapılırken
karekodda yer alan bilgilerin bütünlüğünün korunması konusunda gerekli özeni
gösterir ve statik karekod kullanılarak yapılan ödeme işlemlerinde karekodun
fiziksel güvenliği ve okunabilirliğinin korunması amacıyla gerekli tedbirleri
alır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yabancılık unsuru içeren
işlemler
MADDE 10 – (1)
Yabancı ülke mevzuatına göre ihraç edilen ödeme araçları kullanılarak yurt
içinde yapılan, işlemin taraflarından birinin yurt dışında yerleşik olduğu ve
ödeme işlemi için yurt dışında yerleşik bir ödeme hizmeti sağlayıcısının
altyapısından yararlanılan karekodlu ödeme işlemleri için TR Karekod
kullanılması zorunlu değildir.
Uygulama esasları
MADDE 11 – (1)
Banka, bu Yönetmelik hükümlerini yorumlamaya, bu Yönetmelikte yer almayan ya da
açıklık bulunmayan konularda genel hükümleri de göz önünde bulundurarak karar
vermeye, uygulamayı düzenlemek ve yönlendirmek için tebliğ, genelge ve talimat
yayımlamaya yetkilidir.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1)
Karekodla ödeme imkânı sağlayan ödeme hizmeti sağlayıcıları, kullanılan
karekodları ve ilgili altyapılarını en geç 31/12/2021 tarihine kadar bu
Yönetmelik, Teknik Doküman ve sundukları ödeme hizmetinin bir ödeme sistemi
aracılığıyla işlem gerçekleştirilmesini gerektirmesi durumunda söz konusu ödeme
sistemiyle ilgili hazırlanacak Teknik İlke ve Kurallar Rehberi ile uyumlu hale
getirmek zorundadır. Banka, bu süreyi bir yılı geçmeyecek şekilde uzatmaya yetkilidir.
(2) İşyerlerine, ödeme kartları
ya da Banka tarafından işletilen ödeme sistemleri aracılığıyla ödeme kabul etme
imkânı sunan ödeme hizmeti sağlayıcıları, en geç 31/12/2021 tarihine kadar
anlaşmalı oldukları işyerlerinde, Teknik Dokümanda yer alan, işyeri tarafından
sunulan dinamik karekod yöntemi kullanılarak ödeme yapılmasına olanak sağlayan
altyapıyı oluşturmakla yükümlüdür. Banka, bu süreyi bir yılı geçmeyecek şekilde
uzatmaya yetkilidir.
(3) İşyerlerinin ödeme kartları
ya da Banka tarafından işletilen ödeme sistemleri aracılığıyla ödeme kabul etme
esnasında ödeme hizmeti sağlayıcılarının sundukları ödeme altyapısına ilave
olarak farklı cihaz ve uygulamalar kullanması durumunda, kullanılan ilave cihaz
ve uygulamaların sahipleri de işyerinde Teknik Dokümanda yer alan işyeri
tarafından sunulan karekod yöntemi kullanılarak ödeme yapılmasına olanak
sağlayan altyapının en geç 31/12/2021 tarihine kadar oluşturulması için gerekli
önlemleri alır. Banka, bu süreyi bir yılı geçmeyecek şekilde uzatmaya yetkilidir.
(4) Banka, ödeme hizmeti
sağlayıcısından, üçüncü fıkra kapsamında gerekli önlemleri alma konusunda makul
bir gerekçe sunmaksızın çaba göstermeyen işyerine sunduğu ödeme altyapısı
hizmetlerini durdurmasını istemeye yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 12 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 13 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.
