DEMİRYOLU KAZALARINI VE OLAYLARINI ARAŞTIRMA
VE İNCELEME YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve
Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı; demiryolu kaza ve olaylarının araştırılması ve incelenmesi,
bunlara ilişkin bildirimlerin yapılmasına yönelik usul ve esaslar ile görev,
yetki ve sorumlulukları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik;
a) Ulusal demiryolu altyapı ağına
bağlı hatlarda meydana gelen kaza ve olayların,
b) Yabancı ülke demiryolu altyapı
ağında; Türk demiryolu tren işletmecilerine ait demiryolu araçları ile
tasarımı, imalatı, bakımı veya tescili Türkiye’de yapılan demiryolu araçlarının
dâhil olduğu kaza ve olayların,
araştırılmasını ve incelenmesini
kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1
sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
489/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Ulaştırma ve Altyapı
Bakanını,
b) Bakanlık: Ulaştırma ve Altyapı
Bakanlığını,
c) Bakımdan sorumlu birim: Yük
vagonları hariç her türlü demiryolu aracının bakımından sorumlu araç sahibi
tarafından belirlenmiş ve Bakanlıkça izin verilen kuruluşu,
ç) Bakımdan sorumlu kuruluş: Yük
vagonlarının bakımından sorumlu Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kuruluşu,
d) Başkan: Ulaşım Emniyeti
İnceleme Merkezi Başkanını,
e) Başkanlık: Ulaşım Emniyeti
İnceleme Merkezi Başkanlığını,
f) Ciddi kaza: En az bir kişinin
ölümü veya en az beş kişinin ağır yaralanması ile sonuçlanan ya da araçlarda,
yolda, diğer tesislerde veya çevrede meydana getirdiği zararların toplamı en az
iki milyon Euro karşılığı TL olan kazaları,
g) Değerlendirme heyeti: Ulaşım
emniyetini artırmak üzere incelemesi yapılan kaza veya olaylara ilişkin
raporları karara bağlayan heyeti,
ğ) Demiryolu altyapısı:
Demiryolunu oluşturan zemin, balast, travers ve ray ile elektrifikasyon,
sinyalizasyon ve haberleşme tesisleriyle bunların tamamlayıcısı her türlü sanat
yapısı, tesis, gar ve istasyonları, lojistik ve yük merkezleri ve bunların
eklentileri ile iltisak hatlarını,
h) Demiryolu altyapı işletmecisi:
Tasarrufundaki demiryolu altyapısını güvenli bir şekilde işletmek ve demiryolu
tren işletmecilerinin hizmetine sunmak hususunda yetkilendirilmiş kamu tüzel
kişilerini ve şirketleri,
ı) Demiryolu aracı: Hat yapım,
bakım, tamir ve kontrol araçları dâhil her türlü çeken ve çekilen araçlar ile
tren setlerini,
i) Demiryolu tren işletmecisi:
Ulusal demiryolu altyapı ağı üzerinde yük ve/veya yolcu taşımacılığı yapmak
üzere yetkilendirilmiş kamu tüzel kişilerini ve şirketleri,
j) Emniyet yönetim sistemi:
Demiryolu altyapı işletmecileri ve demiryolu tren işletmecilerinin emniyetli
çalışmasını sağlayacak, tehlikelerin ve kazaların azaltılmasına, risklerin
düşürülmesine yönelik önlemlerin sistematik olarak belirlenmesi ve buna göre
kuralların, talimatların, süreçlerin devamlı takip edilerek revize
edilebilmesini sağlayan organizasyonel yapıyı,
k) Grup: Her bir kaza veya olayın
araştırılması ve incelenmesi için görevlendirilen uzmanlardan oluşan grubu,
l) Grup başkanı: Her bir kaza
veya olayın araştırılması ve incelenmesi sırasında koordinasyon görev ve
yetkileriyle donatılan uzmanı,
m) İnceleme: Meydana gelen kaza
ve olayların tekrarının önlenmesi amacıyla bilgi toplanıp analiz edilmesi,
muhtemel nedenlerinin belirlenmesi ve gerekli emniyet tavsiyelerinde
bulunulması faaliyetlerini içeren süreci,
n) Karşılıklı işletilebilirlik:
Uluslararası trafikte demiryolu araçlarının kesintisiz ve emniyetli hareketinin
sağlanmasını,
o) Kaza: Maddi hasar, ölüm, yaralanma
gibi zararlı sonuçları olan, istenmeyen, beklenmedik, ani ve kasıtsız bir olay
veya olaylar zincirini,
ö) Kaza türleri: Çarpışma, deray,
hemzemin geçit kazası, hareket halindeki demiryolu aracının şahsa çarpması,
yangın ve diğer kazaları,
p) Olay: İstenmeyen, beklenmedik,
demiryolu sisteminin işleyişini ve/veya emniyetini etkileyen, kaza tanımı
dışında kalan durumları,
r) Ön rapor: İncelemeye devam
edilip edilmeyeceği hakkında karara esas olacak, kaza veya olay hakkındaki ilk
bulgulara göre hazırlanan kısa raporu,
s) Rapor: Kaza veya olayın
araştırılması ve incelenmesi neticesinde, ulaşım emniyetini artırmak amacıyla
düzenlenen raporu,
ş) Şirket: 13/1/2011 tarihli ve
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre tutulan ticaret siciline kayıtlı şirketi,
t) Ulusal demiryolu altyapı ağı:
Türkiye sınırları içerisinde bulunan il ve ilçe merkezleri ve diğer yerleşim
yerleri ile limanlar, hava meydanları, organize sanayi bölgeleri, lojistik ve
yük merkezlerini birbirine bağlayan, kamuya veya şirketlere ait bütünleşik
demiryolu altyapısı ağını,
u) Ulusal emniyet makamı:
Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğünü,
ü) Uzman: Ulaşım emniyeti
inceleme faaliyetini yerine getiren; Başkanlık personeli ile Bakanlık bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluşlarından görevlendirilen personeli,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kaza ve Olay İncelemesinin
Amacı, Kaza ve Olay Bildirimleri, İncelemeye
Karar Verilmesi, Delil ve
Kayıtların Gizliliği
Kaza ve olay incelemesinin
amacı
MADDE 5 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamındaki demiryolu kaza ve olay incelemesinin amacı; demiryolu
kaza ve olaylarının meydana gelmesine neden olan muhtemel sebeplere ulaşmak
suretiyle demiryollarında can, mal ve çevre emniyetine yönelik mevzuat ve
uygulamaların geliştirilmesine ve ileride olabilecek benzer kaza ve olayların
önlenmesine katkı sağlayacak tavsiyelerde bulunmaktır.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında
yürütülen demiryolu kaza ve olay incelemeleri adli veya idari soruşturma
niteliğinde olmadığı gibi amacı suçu ve suçluyu tespit etmek veya sorumluluk
paylaştırmak değildir.
Kaza ve olayların bildirim
yükümlülüğü
MADDE 6 – (1) Kaza
ve olay bildirimleri ekte yer alan kaza/olay bildirim formu doldurularak en
kısa sürede yapılır.
(2) Bildirimin elektronik posta
veya faks ile yapılması esastır. Aciliyete binaen SMS veya telefonla da
bildirim yapılabilir, ancak sonrasında yazılı kaza bildirimi düzenlenerek
elektronik posta veya faks yoluyla gönderilir.
(3) Ulusal demiryolu altyapı ağında
meydana gelen kaza ve olaylar demiryolu altyapı işletmecileri tarafından
bildirilir.
(4) Yabancı ülkelerdeki demiryolu
altyapı ağlarında; Türkiye’de lisans almış demiryolu tren işletmecileri
tarafından işletilen demiryolu araçlarının dâhil olduğu kaza ve olaylar ilgili
demiryolu tren işletmecileri tarafından bildirilir.
(5) Yabancı ülkelerdeki demiryolu
altyapı ağlarında; tasarımı, imalatı, bakımı veya tescili Türkiye’de yapılan
demiryolu araçlarının dâhil olduğu kaza ve olayların ilgili demiryolu tren
işletmecileri tarafından bildirilmesi ihtiyaridir.
İncelemeye karar verilmesi
MADDE 7 – (1)
İncelenmesi düşünülen kaza veya olayların emniyet düzenlemeleri ile emniyet
yönetimi bakımından belirgin bir etkiye sahip olup olmadığı değerlendirilirken
şu hususlar dikkate alınır:
a) Kaza veya olayın ciddiyeti.
b) Kazanın türü.
c) Bir bütün olarak sisteme
ilişkin kaza veya olaylar dizisinin parçası olup olmadığı.
ç) Demiryolu emniyetine etkisi ve
demiryolu altyapı işletmecilerinin, demiryolu tren işletmecilerinin, ulusal
emniyet makamının veya diğer devletlerin talepleri.
d) Daha önce benzer kazalara
ilişkin rapor yazılıp yazılmadığı.
(2) Ciddi kaza tanımına
girmemekle birlikte, demiryolu altyapısı veya karşılıklı işletilebilirlik
bileşenlerindeki teknik hatalar da dahil olmak üzere farklı koşullar altında
meydana gelmesi halinde ciddi kaza olarak sonuçlanabilecek kaza veya olaylar da
incelenebilir.
Delil ve kayıtların
gizliliği
MADDE 8 – (1) Kaza
incelemesi kapsamında elde edilen bütün bilgi ve belgeler ile yazılı ve
elektronik kayıtlar kaza incelemesi maksatları dışında açıklanamaz ve adli
makamlar hariç hiçbir kişi ve merci ile paylaşılamaz.
Diğer devletlerle iş
birliği
MADDE 9 – (1)
Ulusal demiryolu altyapı ağında; yabancı ülkelerin demiryolu tren
işletmecilerine ait demiryolu araçları ile tasarımı, imalatı, bakımı veya
tescili yabancı devlette yapılan demiryolu araçlarının dâhil olduğu kaza ve
olayların incelenmesinde ilgili yabancı devletlerin ulusal kaza inceleme
otoriteleri iş birliği için davet edilebilir.
(2) Yabancı ülke demiryolu
altyapı ağında; Türk demiryolu tren işletmecilerine ait demiryolu araçları ile
tasarımı, imalatı, bakımı veya tescili Türkiye’de yapılan demiryolu araçlarının
dâhil olduğu kaza ve olayların inceleme çalışmalarına katılım sağlanabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uzmanların Nitelikleri,
Çalışma Usul ve Esasları ile Yetki ve Sorumlulukları
Uzmanların nitelikleri
MADDE 10 – (1)
Uzmanların; mühendislik fakültelerinin raylı sistemler, inşaat, makine,
elektrik, elektronik, elektrik ve elektronik, haberleşme, bilgisayar, endüstri
bölümlerinden mezun olan personelden seçilmesi esastır.
Birlikte görevlendirilme
MADDE 11 – (1)
Ulaşım emniyeti araştırma veya incelemesinin niteliğine göre bir işte birden
çok uzman görevlendirilebilir.
(2) Bu durumda çalışmaları, grup
başkanı olarak tayin edilen uzman düzenler, çalışmaların zamanında
bitirilmesini sağlayacak önlemleri alır.
İşin devamlılığı ve devri
MADDE 12 – (1)
Uzmanlar başladıkları işleri ara vermeden bizzat yapıp bitirmekle
yükümlüdürler. Uzmanlar, işlerin geri bırakılması zorunluluğu doğarsa veya
işlerin sonuçlandırılması başka yerlerde de araştırma ve inceleme yapılmasını
gerektirirse, durumu Başkanlığa bildirerek alacakları talimata göre hareket
ederler.
Araştırma ve inceleme
süreci
MADDE 13 – (1)
Ulaşım emniyeti incelemesinde görevlendirilen uzmanlarca yürütülen araştırma ve
inceleme süreci şu adımlardan oluşur:
a) Kaza/olay ihbarının alınması.
b) Kaza/olayın ilgili birimlerden
teyit edilmesi.
c) Kaza/olay hakkında Başkanlığın
bilgilendirilmesi.
ç) Başkan tarafından araştırma
veya incelenmesine karar verilen kaza ve olayla ilgili sözlü veya yazılı görev
olurunun alınması.
d) Kaza/olay yerine ivedilikle
gidilip araştırma ve inceleme başlatılması.
e) Kaza/olay hakkındaki ilk
bulgulara göre ön raporun hazırlanması ve Başkana sunularak incelemenin devam
edilip edilmeyeceği hususunda Başkanlık tarafından karar verilmesi.
f) Gerekliyse ilave bilgi ve belgelerin
toplanması.
g) Kaza/olayla ilgili bulgu ve
belgelerin analiz edilmesi.
ğ) Kaza/olay inceleme taslak
raporunun yazımı.
h) Grup başkanının taslak raporu
incelemesi için Başkanlığa göndermesi.
ı) Başkanlıkça gerekli görülmesi
halinde taslak raporun tamamının veya bir kısmının ilgili tarafların görüşüne
gönderilmesi.
i) İlgili tarafların süresi
içerisinde bildirdikleri görüşlerin uygun görülmesi halinde taslak rapora
işlenmesi.
j) Taslak raporun Değerlendirme
Heyetine sunulması.
k) Değerlendirme Heyetinin taslak
rapor hakkında tekrar düzenleme kararı vermesi halinde yazılı gerekçesi ile
birlikte grup başkanına iadesi, grup tarafından raporun tekrar ele alınarak (ğ)
bendinden itibaren sürece tekrar girmesi.
l) Değerlendirme Heyetinin taslak
rapor hakkında kabul kararı vermesi halinde raporun Başkanlık internet
sitesinde kısmen veya tamamen yayımlanarak Başkanlık arşivine eklenmesi.
m) Raporda yer verilen
tavsiyelerin takibinin yapılması.
Grup ve uzmanların görev
ve yetkileri
MADDE 14 – (1) Kaza
veya olay incelemesinde görevlendirilen grup ve uzmanlar 11/5/2019 tarihli ve
30771 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaşım
Emniyeti İnceleme Merkezi Başkanlığı Yönetmeliğinde belirtilen görev ve
yetkilerin yanı sıra;
a) Kaza veya olaya karışan
demiryolu araçlarına çıkabilir ve araç üzerinde incelemelerde bulunabilir.
b) Demiryolu aracındaki kayıt
cihazlarının örneğine, trafiğe ilişkin sesli iletişim cihazlarının kayıtlarına,
sinyal ve trafik kontrol sistemlerindeki trafiğe ilişkin bütün komut ve işlem
kayıtlarına erişebilir.
c) Kaza veya olayla ilgisi olan
kişiler ile tanıkların beyanlarını ses kayıt cihazıyla veya yazılı olarak
alabilir.
ç) Kaza veya olaylara münhasır
olmak üzere; ulusal emniyet makamı, demiryolu altyapı işletmecileri, demiryolu
tren işletmecileri, bakımdan sorumlu kuruluşlar, bakımdan sorumlu birimler ve
şirketlerde gerekli araştırma ve incelemelerde bulunabilir.
d) Tren personelinin ve kazaya
veya olaya karışan diğer demiryolu personelinin muayene sonuçlarına erişebilir.
e) Kaza sonucu zarar gören
şahısların bedeni muayene kayıtlarına erişebilir.
Uzmana yardım yükümlülüğü
MADDE 15 – (1)
İncelemeyi yapan görevli uzmanların kaza veya olay yerine erişimi ile
delillerin temini kısıtlanamaz.
(2) İlgililer, kaza veya olay
incelemesinde görevli uzmanların görevlerine ilişkin ve ilgili mevzuata uygun
talepleri geciktirmeden yerine getirmek ve kendilerine yöneltilen soruları
cevaplamakla yükümlüdür.
(3) Araştırma ve inceleme
konularıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, kaza
veya olay incelemesinde görevli uzmanların görevlerini gereği gibi
yürütebilmelerini teminen, kendilerine görevleri süresince ulaşım hizmeti ve
uygun bir çalışma ortamı sağlar ve bir irtibat personeli tahsis eder.
(4) Kaza veya olaya karışan
taraflar, talep edilmesi halinde ilgili personeli bilgisine başvurulmak üzere
Başkanlık Merkezine göndermekle yükümlüdür.
Uzmanların yapamayacakları
işler
MADDE 16 – (1) Kaza
veya olay incelemesinde görevlendirilen uzmanlar;
a) Araştırma ve incelemeyle
doğrudan ilgisi olmayan icrai mahiyette herhangi bir talimatta bulunamazlar.
b) Evrak, defter ve kayıtlar
üzerine şerh, ilave ve düzeltme yapamazlar.
c) Görevleri dolayısıyla
edindikleri gizli bilgi ve belgeleri açıklayamazlar.
ç) Bulundukları yerlerde görev ve
sıfatlarının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak nitelikte
davranışlarda bulunamazlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Raporlar
Raporlar
MADDE 17 – (1) Grup
başkanı çalışmaların neticelerini bir rapor halinde Başkanlığa sunmakla
yükümlüdür.
(2) Raporlarda yer alan
hususlarda grup üyeleri arasında görüş ayrılığı olması halinde, söz konusu
hususlar ayrıca gerekçelendirilip imzalandıktan sonra rapora ekli olarak
Başkanlığa sunulur.
(3) Raporlar, kaza ve olaylardan
edinilen tecrübelere dayanılarak ulaşım emniyetinin artırılmasına ve benzer
kaza ve olayların önlenmesine yönelik tavsiyeleri içerecek şekilde tanzim
olunur. İdari, hukuki ya da cezai sorumluluk tespiti, raporların konusunu
oluşturamaz.
(4) Hazırlanan raporlar
yerindelik denetimine tabi tutulamaz.
(5) Demiryolu kaza veya olay
araştırma ve inceleme raporunda aşağıdaki bölümler bulunur. Kaza veya olayın
niteliğine göre ilave bölümler de eklenebilir.
a) Özet: Demiryolu kaza veya
olayına ilişkin temel bilgilerin ifade edildiği bölümdür. Kaza veya olayın
türü, zamanı, yeri ve nasıl gerçekleştiği, can kaybı veya yaralanma bilgileri,
demiryolu altyapısında, araçlarda, yükte, üçüncü taraflarda veya çevrede
meydana gelen zararlar ifade edilir.
b) Kaza süreci: Kaza öncesi, kaza
sırasında ve kaza sonrasında yaşanılan sürecin detaylı anlatıldığı bölümdür.
c) Kaza hakkında bilgi ve
bulgular: Kaza veya olaya ilişkin; emniyet yönetim sisteminin işleyişi,
personel organizasyonu, personelin vasıfları, kazaya karışan kişilerin
eylemleri ve beyanları, uygulanan kurallar ve mevzuatlar, demiryolu araçlarının
ve altyapı bileşenlerinin işleyişi ve bakım kayıtları, demiryolu işletmecilik
sisteminin dokümantasyonu, benzer özellikteki önceki olaylar ile kaza hakkında
diğer bilgilerin açıklandığı bölümdür.
ç) Değerlendirme ve sonuçlar:
Kaza hakkında bilgi ve bulgular bölümünde bahsedilen hususların
değerlendirildiği bölümdür. Bu bölümde muhtemel sebepler hakkında değerlendirme
yapılır.
d) Tavsiyeler: Ulaşım emniyetinin
iyileştirilmesine yönelik tavsiyelerin yer aldığı bölümdür.
(6) Kaza inceleme raporlarının
kaza tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde tamamlanarak yayımlanması esastır. 1
yıl içinde yayımlanamayan kaza raporları hakkında kaza yıldönümlerinde kaza
incelemesindeki ilerlemeleri açıklayan ara rapor yayımlanır.
Raporlar üzerine yapılacak
işlemler
MADDE 18 – (1)
Değerlendirme Heyeti, gündemine gelen raporların tümü üzerinden
değerlendirmesini yapar ve ulaştırma altyapıları ile taşımacılık
faaliyetlerinin iyileştirilmesi ve bütün ulaştırma türlerini kapsayan ulaşım
emniyetine ilişkin hususları karara bağlar.
(2) Raporlarda eksik görülen,
tekrar araştırılması veya ilave incelenmesi gereken hususların bulunduğuna
karar verilmesi halinde, araştırma ve incelemenin aynı grup tarafından veya
yeni görevlendirilecek grup tarafından yapılmasına yazılı gerekçesi ile birlikte
karar verilebilir.
(3) Değerlendirme Heyetince kabul
edilen raporlar Bakana ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kuruluna
sunulur.
(4) Raporlar Başkanlık internet
sitesinde kısmen veya tamamen yayımlanarak Başkanlık arşivine eklenir.
(5) Raporda yer verilen
tavsiyeler, raporu hazırlayan inceleme grubu tarafından takip edilir. Raporun
yayımından itibaren 90 gün sonra tavsiye yapılan kurum ve kuruluşlardan yazılı
bilgi istenir. Her tavsiyenin uygulanma durumuna ait bilgi ve güncellemeler
kayıt altına alınır.
İşletmecilerin kaza ve
olay raporları
MADDE 19 – (1)
Demiryolu altyapı işletmecileri ve demiryolu tren işletmecileri kendi
bünyelerinde hazırladıkları kaza ve olay raporlarının bir örneğini rapor
nihayete erdikten sonra beş işgünü içerisinde Başkanlığa gönderirler.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 20 – (1)
Demiryolu kaza ve olaylarının incelenmesine ilişkin bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hallerde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaşım Emniyeti İnceleme
Merkezi Başkanlığı Yönetmeliği ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan
mevzuat
MADDE 21 – (1)
16/7/2015 tarihli ve 29418 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Demiryolu
Kazalarını ve Olaylarını Araştırma ve İnceleme Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 22 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Ulaştırma ve Altyapı Bakanı yürütür.
