|
TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR
ODALARI BİRLİĞİ JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ
ODASI MESLEK ETİĞİ
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve
Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, jeoloji mühendislerinin mesleki çalışmalarının
niteliğini ve güvenilirliğini arttırmak, jeoloji mühendisliği
uygulamalarında kabul edilmiş/edilebilir davranışları belirlemek ve
mükemmelliği teşvik etmek, mesleki hizmet uygulamalarının standartlarını
yükseltmek, mesleki etkinliklerinde topluma, doğaya, mesleğe,
meslektaşlarına, hizmet verdikleri gerçek ya da tüzel kişilere, Jeoloji
Mühendisleri Odasına ve birey olarak kendilerine karşı mesleki davranış ve
sorumlulukları için bir çerçeve oluşturmak amacıyla meslek mensuplarının
uymaları gereken asgari etik ilkeleri düzenlemektir.
(2) Bu
Yönetmelik, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektörde
serbest olarak çalışan ve jeoloji mühendisliği faaliyetinde bulunan bütün
jeoloji mühendislerini kapsamaktadır.
Dayanak
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, 27/01/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Kanununun 2 nci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Jeoetik:
Jeoloji Mühendisliğinin temel mesleki etik ilkeleri ile TMMOB Jeoloji
Mühendisleri Odası Meslek Etiği Yönetmeliğini,
b) Oda: TMMOB
Jeoloji Mühendisleri Odasını,
c) TMMOB: Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliğini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Jeoloji Mühendisliği Temel
Mesleki Etik İlkeleri – Jeoetik
Jeoloji
mühendisliği temel mesleki etik ilkeleri-jeoetik
MADDE 4 – (1)
Tüm meslek mensuplarının uyması gereken ve jeoloji mühendislerinin,
meslektaşları, toplumu ve gezegeni etkileyen rolleri bağlamında; insanın
her türlü faaliyeti ile dünya sistemiyle etkileşime girdiği her yerde,
uygun davranışları ve uygulamaları destekleyen değerler bütünü olan jeoetik
temel ilkeleri aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:
a) Mesleki
faaliyetlerinde halkın refah, sağlık ve güvenliğini en üst noktada tutmak,
bilim ve mühendisliğin gerektirdiği her türlü yaklaşımı her seviyede
kullanarak kamu yararının, doğal ortamın ve çevrenin korunmasını esas
almak.
b) Günümüzde ve
gelecekte doğal kaynak ve varlıkların çevresel değerleri de
gözetecek şekilde değerlendirilmesi yönünde çaba göstermek.
c) Jeopark,
jeosit ve diğer tabiat varlıkları niteliğindeki jeolojik miras alanları ile
yeraltı ve yer üstü su kaynaklarının, uluslararası sözleşmelere konu olmuş
sulak alanların korunması için çaba harcamak.
ç) Güvenilir
yaşam ortamının oluşturulması için jeoloji eğitimini teşvik etmek,
desteklemek.
d) Tüm mesleki
ürün ve faaliyetlerinde ulusal ve uluslararası standartların gereklerine
uygun olarak davranmak; meslek hayatı boyunca gerçekçi, objektif ve
güvenilir olmak; kullandığı bilgi ve verilerin kaynaklarını doğrulamak.
e) Bilgiyi her
seviyede değerli bir etkinlik olarak paylaşmak; bilimsel yöntemlerin
geliştirilmesine ve yaygınlaştırılmasına katkı sağlamak.
f) Bilimsel
yöntemlere bağlı kalarak sadece kendi yetkin oldukları alanlarda hizmet
vermek.
g) Bilimsel ve
teknik yayınların incelenmesi sürecinde tarafsız davranmak.
ğ) Mesleki
konularda iş yaptığı kişiler ve kurumlar için güvenilir vekil veya yedi
emin olarak davranmak, menfaat çatışmalarından kaçınmak.
h) Farklı meslek
disiplinlerinin çalışma alanlarına saygı duymak.
ı) Düzenli eğitim
ve ömür boyu öğrenme ile mesleğinde yetkin olmak.
i) Meslek
doğruluğunu, onurunu ve değerini yüceltmek ve geliştirmek için çalışmak.
j) Mesleğin
itibarını koruyarak diğer meslektaşlarıyla haksız rekabete girmemek.
k) Birlikte
çalıştığı mühendislerin mesleki gelişmeleri için olanak sağlamak.
l) Meslek
odasının koyduğu kural ve ilkelere bağlı kalmak.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Meslek Etiği Kuralları
Jeoloji
mühendislerinin topluma ve doğaya karşı sorumlulukları
MADDE 5 – (1)
Jeoloji mühendisleri, topluma ve doğaya karşı aşağıdaki sorumluluklar
bilinci içinde mesleki çalışmalarını yürütür:
a) Jeoloji
mühendisi toplum yararını en önde tutar ve mesleki bilgi, beceri ve
deneyimlerini toplumun güvenliğini, sağlığını ve refahını arttırmak için
kullanır.
b) Jeoloji
mühendisi, mesleki etkinliklerini sürdürürken, din, dil, ırk, inanç,
cinsiyet ve coğrafi ayrım yapmadan, farklı kültürlere saygıyla yaklaşarak
toplumdaki herkese adil, dürüst ve eşit davranır.
c) Jeoloji
mühendisi, doğaya ve gelecek kuşaklara olan sorumluluklarının bilincinde
olarak; doğal çevreyi korumayı ve mesleki faaliyetlerinin doğayla uyumlu
olmasını sağlamayı mesleki sorumluluklarının ayrılmaz parçası olarak görür.
Doğal kaynak ve varlıkların aranması, üretilmesi ve kullanıma sunulması
aşamalarında, halkın refahını, sağlığını ve güvenliğini tehdit etmeyen
bilimsel çalışmalar yapar, gerçekçi raporlar hazırlar ve imzalar.
ç) Jeoloji
mühendisi, doğal ortama müdahaleleri planlarken ve planları uygularken
jeo-çeşitliliğin ve jeolojik mirasın korunmasını sağlayarak, doğal
süreçlerle meydana gelmiş oluşum ve olguları korur.
d) Jeoloji
mühendisi, kendinden istenen işin toplum ve doğa için ciddi bir tehlike
yaratacağı sonucuna varırsa ve bu konudaki mesleki kaygı ve uyarıları
hizmet verdiği gerçek ve tüzel kişiler tarafından dikkate alınmıyorsa,
onların talimatlarına kayıtsız şartsız uymayı reddeder; gerekenin yapılması
için Jeoloji Mühendisleri Odası ve ilgili birimler ile işbirliği yapar.
e) Jeoloji
mühendisi, teknik konularla ilgili olarak kamuoyuna yaptığı sözlü ve yazılı
açıklamalarda, ticari ve kişisel kaygılardan arınmış olarak bilimsel
verilerle desteklenmiş gerçekçi ve güvenilir bilgileri paylaşır.
f) Jeoloji
mühendisi, iş yerlerinde işçi sağlığını korumak ve iş güvenliğini sağlamak
için gerekli önlemleri alır, iş yerlerinde çalışanları bu konularda
bilgilendirir.
Jeoloji
mühendislerinin mesleğe ve meslektaşlarına karşı yükümlülükleri
MADDE 6 – (1)
Jeoloji mühendisleri, mesleki etkinliklerinde ve meslektaşlarıyla
ilişkilerinde aşağıdaki esaslara uygun davranır:
a) Meslek onuru
ve meslek etiği kurallarına sıkı sıkıya bağlı kalarak; jeoloji mesleğinin
uygulama ayrıcalığını, önemini, değerini ve saygınlığını görevlerini
layıkıyla yerine getirerek arttırmaya çalışırlar. Bu değerleri çiğnemenin
yalnızca kendi itibarlarına değil, mesleklerine de zarar vereceği
bilinciyle hareket ederler.
b) Mesleklerinin
halkın gözünde yaratacağı izlenimden sorumlu oldukları bilinciyle, mesleğin
saygınlığına muhtemelen zarar verecek, mesleklerini topluma yanlış
yansıtacak ve halkı yanıltacak tutum ve davranış içinde olmazlar.
c) Mesleki
faaliyetlerini, toplumun ve tüm meslektaşlarının güvenini kazanacak biçimde
ve mesleğin saygınlığına azami özen göstererek sürdürürler.
ç) Tüm
meslektaşlarına saygıyla yaklaşırlar. Meslektaşlarını küçümseyerek ya da
kötüleyerek kendilerini ön plana çıkarmazlar. Meslektaşlarıyla haksız
rekabet içinde olmazlar. Meslek odasına, meslektaşlarına ve
meslektaşlarının mesleki ürünlerine ve faaliyetlerine doğrudan ya da
dolaylı olarak bilerek zarar verecek küçük düşürücü davranışlardan ve
haksız eleştiriden kaçınırlar.
d) Mesleki başarılarını
kendi çalışmaları üzerine kurarlar. Başkasına ait mesleki çalışmaları
kendilerine mâl etmezler, araştırmalarında kullandıkları alıntıları
referans gösterir ve meslektaşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali
haklarına (telif haklarına) saygılı davranırlar.
e) Meslektaşları
veya Odalarını güç duruma sokacak haksız davranış, açıklama, sav ve
küçültmelerden kaçınırlar.
f) Yalnızca özgün
eğitimini aldıkları veya yetkin oldukları alanlarda mesleki hizmet
verirler, disiplinler arası ortak çalışmayı özendirirler.
g) Mesleki görev,
yetki ve sorumluluklarını, sadece zorunlu durumlarda ve ehil olan
meslektaşlarına devrederler.
ğ) İşlerini
kendilerine tanınmış mesleki görev, yetki ve sorumluluk çerçevesinde
yaparlar, yalnızca resmi olarak hak kazanmış oldukları sıfat ve unvanları
kullanırlar.
h) Mesleki
davranış ilkelerine aykırı davrananlara yardımcı olmazlar, onların
etkinliklerinin içinde yer almazlar, onları uyarır ve bu konuda Odalarıyla
işbirliği yaparlar.
ı) Kamu
hizmetinde çalışan jeoloji mühendisleri, özel kişi ve kuruluşlar adına
mesleki çalışma yapamazlar, onların sözcüsü durumunda olamazlar. Denetçi
veya sorumlu olarak kamu adına görev yaparken, kamu ihalelerine giremezler
ve buradan herhangi bir kazanç elde edemezler.
i) Kamu ihaleleri
sırasında herhangi bir şekilde siyasi yardım ve destek alamazlar veya
veremezler.
j) Akademik unvan
ve kariyere sahip jeoloji mühendisleri, konumlarını abartacak durum ve
davranışlardan kaçınırlar, kendi akademik ve mesleki saygınlıklarını yanlış
biçimde yansıtacak durumlara izin vermezler, hatalı sonuçlara sebep olacak
raporları imzalamazlar.
k) Sorumlulukları
altında bulunan mühendislerin mesleki gelişmelerini sağlamak için olanak
yaratırlar, gerekli bilgi ve deneyimi kazandıktan sonra bazı görevleri daha
alt düzeydeki meslektaşlarına devrederler.
l)
Meslektaşlarının mesleki ve özlük haklarını korurlar, kendilerinin ya da
başka bir jeoloji mühendisinin mesleki ve özlük haklarının ihlaline izin
vermezler, engel olamadıkları durumda derhal Odalarına bildirirler. Yanında
mühendis çalıştırdıkları zaman, mesleki konum ve yetkinliğine göre
tatminkâr bir ücreti verirler.
m) Yaptıkları
işlerin sonucunda, eğer bir hata yaparlarsa ve bu hataları ispatlanıp bu
hatanın ortadan kaldırılması zorunluluğu ortaya çıkmış ise bu hatalarını
gidermek ve kabul etmek zorundadırlar.
n) İlgili
kişilerin izni olmadıkça, yaptıkları herhangi bir özel iş için çalıştıkları
kurumun ekipmanını, laboratuvarlarını veya ofis araçlarını kullanmazlar.
Jeoloji
mühendislerinin hizmet verdikleri gerçek ya da tüzel kişilere karşı
sorumlulukları
MADDE 7 – (1)
Jeoloji mühendisleri iş yaptığı kişilerle olan ilişkilerinde aşağıdaki
esaslara uygun davranır:
a) Mesleki
konularda hizmet verdikleri kişi için güvenilir vekil olarak davranırlar,
haksız kazanç elde etme yoluna gitmezler.
b) Her türlü
mesleki hizmeti, yapılan sözlü ya da yazılı sözleşmede belirtilen tüm
yükümlülüklere uygun olarak karşılıklı güven duygusu içinde yerine
getirirler. Toplumun ve çevrenin güvenliğini, sağlığını tehlikeye atmayacak
şekilde mesleki beceri ve deneyimlerini kullanarak hizmet verirler.
c) İş
ilişkilerini etkileyecek şekilde doğrudan ya da dolaylı olarak herhangi bir
armağan, para, hizmet ya da iş teklifi kabul etmezler, başkalarına bu yönde
bir teklifte bulunmazlar. İş ilişkilerini geliştirmek amacıyla siyasal
amaçlı bağış yapmazlar.
ç) Yaptıkları
işin kendi deneyimlerini zenginleştirmesi için çaba gösterirken, toplum ve
doğa için kesin bir tehlike oluşturmadığı sürece, hizmet verilen gerçek ve
tüzel kişilerin ticari ve teknolojik sırlarını izin almadan başkalarına
açıklamazlar, kişisel çıkarları için kullanmazlar. Etik kodların veya
kanunların gerekli gördüğü durumlar hariç olmak üzere, elde ettikleri özel
mesleki bilgileri ve verileri başkaları ile paylaşmazlar.
d) Üstlendikleri
işle ilgili olarak hizmet verdikleri kişilerin ticari bakımdan gelecekte
uğrayacakları potansiyel zararları veya olası maliyet artışları konusunda
bütün bildiklerini açıklarlar, projenin beklenen düzeyde başarılı
olmayacağına kanaat getirdiklerinde bunu işverenlerine bildirirler.
e) Mesleğinin
uygulamasında hizmet verdikleri kişiler için risk yaratacak veya maddi
manevi zarara neden olabilecek her türlü ihmalden kaçınırlar.
f) Hizmet
verdikleri kişilerin lehine olacak ya da kamuoyunu yanıltabilecek şekilde
gerçekleri veya kabul görmüş teknik ya da bilimsel verileri değiştirmezler
ya da inkâr etmezler.
g) Gerçek ve
nesnel bir olasılıkla desteklenemeyen tavsiyeleri vermezler, yayınlamazlar
ve hizmet verdikleri kişilerin diğer meslektaşlarına gitmesini engellemek
amacı ile sahip olmadıkları mesleki bilgileri varmış gibi göstermezler.
ğ) Vermiş
oldukları hizmetin niteliğini artıracak veya hizmet verdikleri kişilere
daha iyi sonuç getirecek olması halinde diğer meslektaşlarının yardımına
başvurur veya başvurulması tavsiyesinde bulunurlar.
Meslek odasına
karşı yükümlülükler
MADDE 8 – (1)
Jeoloji Mühendisleri, Jeoloji Mühendisleri Odasına aşağıda belirtildiği
şekilde davranmakla yükümlüdürler:
a) Jeoloji
mühendisleri, Jeoloji Mühendisleri Odasını destekler ve güçlendirmeye
çalışır.
b) Jeoloji
mühendisleri, yürürlükte bulunan meslek alanlarıyla ilgili bütün yasa,
tüzük ve yönetmeliklere; mesleğin uygulanması konusundaki Oda kararlarına
uyarak, örgütsel ve yönetsel sorumlulukların yerine getirilmesinde en üst
düzeyde duyarlılık gösterirler.
c) Jeoloji
mühendisleri, sorumluluğunu üstlendiği mesleki görevi yürütürken işvereni
tarafından kamu yararına aykırı olarak yönlendirilmesi halinde, bu konuda
karşılaştıkları istek ve zorlamaları Odalarına bildirirler.
ç) Jeoloji
mühendisleri, yapmış oldukları etüt, proje, harita, rapor gibi her türlü
mesleki ürününün konu, yer ve genel kapsamını; telif haklarını korumak ve
kendi sicillerine işlenmesi amacıyla belirlenen bir formatta Odalarına
bildirirler.
d) Oda
etkinliklerine aktif olarak katılmaya çaba göstererek bilginin
paylaşılmasına ve mesleğin gelişmesine katkıda bulunurlar.
e) Hatalı bir
hizmet üretimi halinde şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkesi temelinde
Odalarına karşı sorumlu olduklarını kabul ederler.
Jeoloji
mühendislerinin birey olarak kendilerine karşı sorumlulukları
MADDE 9 – (1)
Jeoloji Mühendisleri birey olarak kendilerine karşı aşağıdaki
sorumluluklarını yerine getirirler.
a) Mesleğin ve
meslektaşın toplumdaki itibarını yüceltecek mesleki davranış ilkelerini
yaşama geçirmeyi görev bilirler.
b) Bilgi ve
yeteneklerini sürekli geliştirme, ömür boyu öğrenme ilkesiyle; mesleki
gelişimlerini sürekli kılarlar.
c) Meslek alanı
içerisindeki en iyi uygulama hizmetini vermeyi esas alırlar.
ç) Mesleki,
sosyal, kültürel, ekonomik gelişmeleri için örgütlü mücadeleyi ön planda
tutarlar.
d) Mesleki
etkinliklerinde meslektaşlarının dürüst ve nesnel eleştirilerini dikkate
alırlar, gerektiğinde kendileri de eleştirmekten kaçınmazlar.
e) Birlikte
çalıştıkları insanları anlamaya, çok disiplinli çalışma ortamlarına uyum
sağlamaya çalışırlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yaptırımlar
MADDE 10 – (1)
Bu Yönetmelikle belirlenen kurallara aykırı fiillerin disiplin suçu
niteliğinde olması halinde 10/7/2002 tarihli ve 24811 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin
Yönetmeliği kapsamında işlem yapılır.
Yürürlük
MADDE 11 – (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 12 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji
Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu yürütür.
|
