|
BİREYSEL
EMEKLİLİK ARACILARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, emeklilik şirketleri tarafından katılımcı ve
işverenlere sunulan emeklilik sözleşmelerinin kurulmasına aracılık edecek
kişilerde aranacak niteliklere, bu kişilerin faaliyetlerine, çalışma
esaslarına, satış yetkilerine, tabi tutulacakları sınav ve eğitim
programları ile bu kişiler için tutulacak sicile ve verilecek lisansa
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel
Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun 11 ve 20/A maddelerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık:
Hazine ve Maliye Bakanlığını,
b) Bireysel
emeklilik aracısı: Emeklilik sözleşmelerine aracılık eden gerçek kişiyi,
c) Emeklilik
gözetim merkezi: 4632 sayılı Kanuna göre Bakanlıkça emeklilik gözetim
merkezi olarak görevlendirilen tüzel kişiyi,
ç) Güvenli
elektronik iletişim aracı: Kısa mesaj, elektronik posta, internet, telefon,
faks gibi saklanabilir her türlü iletişim yöntemini,
d) İşveren: 31/5/2006 tarihli
ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
kapsamındaki işveren ve işveren vekillerini,
e) Katılımcı:
Emeklilik sözleşmesine göre ad ve hesabına emeklilik şirketi nezdinde
bireysel emeklilik hesabı açılan gerçek kişiyi,
f) Lisans:
Sınavlarda başarılı olunması hâlinde emeklilik gözetim merkezi tarafından
verilen ve mesleki yeterliliği gösteren belgeyi,
g) Sınav: Mesleki
yeterlilik ile bilgi ve becerilerin ölçülmesi amacıyla emeklilik gözetim
merkezi tarafından düzenlenen bireysel emeklilik aracıları sınavını,
ğ) Sicil:
Emeklilik gözetim merkezince tutulan Bireysel Emeklilik Aracıları Sicilini,
h) Şirket: 4632
sayılı Kanuna göre kurulmuş emeklilik şirketini,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bireysel
Emeklilik Aracılarında Aranan Nitelikler ve
Sınava
İlişkin Usul ve Esaslar
Bireysel
emeklilik aracılarında aranan nitelikler
MADDE 4 – (1)
Bireysel emeklilik aracısı olacak kişilerde aşağıdaki nitelikler aranır:
a) Medeni hakları
kullanma ehliyetine sahip olmak.
b) 4632 sayılı
Kanunun 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasının (g) bendinin (3) numaralı alt
bendinde belirtilen suçlardan mahkûm olmamak.
c) Müflis veya konkordato ilan
etmiş olmamak.
ç) Aşağıda
belirtilen şartlardan en az birine sahip olmak:
1) En az dört
yıllık yükseköğretim kurumu mezunu olmak.
2) İki yıllık
bankacılık, sigortacılık, borsa ve finans, finans, işletme, maliye, menkul
kıymetler ve sermaye piyasası, muhasebe, para ve sermaye yönetimi,
pazarlama ve satış yönetimi ön lisans programlarından veya Bakanlıkça uygun
görülen benzer eğitim içeriğine sahip programlardan mezun olmak.
3) Lise veya dengi
okul mezunu olmak ve şirketlerde, sigorta şirketlerinde, sigorta
acentelerinde, sigorta brokerlerinde, bankalarda, sermaye piyasası aracı
kurumlarında veya Bakanlıkça uygun görülen benzeri malî kuruluşlarda şirket
personeli olarak sınav başvuru tarihi itibarıyla son üç yıl içinde toplam
en az bir yıl süreyle çalışmış olmak ya da Bakanlıkça uygun görülen kamu
istihdam programları kapsamında bireysel emeklilik aracılığına ilişkin kurs
ve stajı başarıyla tamamlamış olmak.
d) Sınavda başarı
göstermiş olmak.
(2) Şirket
bünyesinde veya dışında, şirket adına katılımcı ve işverenlere sunulan
emeklilik sözleşmelerine ilişkin olarak pazarlama ve satış faaliyetlerini
çağrı merkezi, müşteri ilişkileri ve benzer isimler altında yapanların da
bireysel emeklilik aracısı olması gerekir.
Sınava ilişkin
usul ve esaslar
MADDE 5 – (1)
Bireysel emeklilik aracısı olmak isteyenler, 4 üncü maddedeki nitelikleri
taşımak kaydıyla, mesleki yeterlilik ile bilgi ve becerilerinin ölçülmesi
amacıyla emeklilik gözetim merkezi tarafından düzenlenen sınava tabi
tutulur.
(2) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt
bentlerinde belirtilen programlarda öğrenimine devam edenler de sınava
girebilir. Bu kişiler için sınavın geçerlilik süresi, sınav sonuçlarının
açıklandığı tarihten itibaren bir yıldır. Bu süre içinde mezuniyet
belgesini emeklilik gözetim merkezine ulaştırmayan kişilerin sınav sonucu
geçersiz sayılır.
(3) Sınav ücreti,
sınav başvurusuna ait duyurunun yapıldığı tarihte geçerli olan aylık brüt
asgari ücretin yüzde yirmi beşini geçmemek kaydıyla, Bakanlığın uygun
görüşü alınarak emeklilik gözetim merkezi tarafından belirlenir.
(4) Başvuruların
incelenmesi, sınavın kapsam ve koşulları ile sınavın uygulanmasına ilişkin
usul ve esaslar Bakanlığın uygun görüşü alınarak emeklilik gözetim merkezi
tarafından hazırlanacak Sınav, Sicil ve Lisans İşlemleri Kılavuzunda
belirlenir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Lisans,
Satış Yetkisi ve Sicile İlişkin Esaslar
Lisans
MADDE 6 – (1)
4 üncü maddenin birinci fıkrasında sayılan nitelikleri haiz olanlara
emeklilik gözetim merkezince lisans belgesi düzenlenir. Lisans belgesinin
içeriği, Bakanlığın uygun görüşü alınarak emeklilik gözetim merkezi
tarafından belirlenir.
(2) 5 inci
maddenin ikinci fıkrası kapsamında sınava giren ve başarılı olan adayların,
sınav sonucunun açıklandığı tarihten itibaren bir yıl içinde emeklilik
gözetim merkezine başvurarak lisans alması gerekir.
Satış yetkisi
MADDE 7 – (1)
Sınavda başarılı olarak lisans alan kişiler, satış yetkisi almak suretiyle
faaliyete başlamak için sözleşmelerine aracılık edeceği şirket tarafından,
emeklilik ürünlerine ilişkin verilecek eğitimleri başarıyla tamamlamak
zorundadır.
(2) Satış yetkisi
almak için şirket tarafından, aracılık yapacak kişiye ilişkin olarak
aşağıdaki belgeler ile birlikte emeklilik gözetim merkezine başvurulur:
a) Başvuru tarihinden
en fazla altı ay önce alınmış arşiv kaydı içeren adlî sicil belgesi.
b) Adına bireysel
emeklilik aracılığı yapacağı şirketin emeklilik ürünlerine ilişkin
eğitimlerini tamamladığına dair belge.
c) Yabancı
uyruklular için çalışma izin belgesi.
(3) Bakanlıktan
faaliyet ruhsatı almış sigorta brokerleri nezdinde çalışan bireysel
emeklilik aracıları, temsil ettikleri katılımcı veya işverenler için teklif
alacakları şirketlerden ikinci fıkranın (b) bendinde yer alan belgeyi almak
kaydıyla, belge aldığı şirketlerden biri aracılığıyla satış yetkisi
başvurusu yapar.
Sicile kayıt ve
izleme
MADDE 8 – (1)
Lisans almaya hak kazanan kişiler, sicil numarası verilmek suretiyle
emeklilik gözetim merkezi nezdinde tutulan sicile kaydedilir.
(2) Emeklilik
gözetim merkezi, sicil kaydını elektronik ortamda tutar, günceller ve
bireysel emeklilik aracılarının faaliyetlerinin elektronik ortamda
izlenmesine ilişkin altyapıyı oluşturur ve işletir.
Satış yetkisi
ve sicil numarasının kullanımı
MADDE 9 – (1)
Bireysel emeklilik aracısı, aracılık faaliyeti kapsamında yaptığı her türlü
iş ve işlemde ve Bakanlık tarafından gerekli görülen her türlü bilgi ve
belgede sicil numarasını kullanır.
(2) Bireysel
emeklilik aracısı, satış yetkisi ve lisansı olmaksızın emeklilik
sözleşmesine aracılık edemez ve satış gerçekleştiremez. Şirketler, bu
konuda gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
(3) Bireysel
emeklilik aracısı, şirket adına katılımcılarla yapacağı her türlü iş ve
işlemde, satış yetkisinin ve lisansının olduğunu tevsik edici bilgi ve
belgeleri ibraz etmek zorundadır.
(4) Sicile kayıtlı
bireysel emeklilik aracısının şirketle yaptığı hizmet veya aracılık
sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde, bu durum şirket
tarafından yedi iş günü içinde emeklilik gözetim merkezine iletilir. Bildirimin
emeklilik gözetim merkezine ulaşmasını müteakip iki iş günü içinde aracının
satış yetkisi emeklilik gözetim merkezi tarafından iptal edilir.
Sicile ilişkin
diğer hususlar
MADDE 10
– (1) Sicil kaydına ilişkin veri tabanında yer alan bireysel
emeklilik aracısı hakkındaki lisans iptali ve diğer yaptırımlara ilişkin
bilgiler, Bakanlığın uygun görüşü alınarak şirketlerle paylaşılabilir.
(2) Emeklilik
gözetim merkezi, kurumsal internet sitesinde, bireysel emeklilik
aracılarının lisans ve satış yetkisine ilişkin bilgilerin sorgulanabileceği
bir sicil sorgulama hizmeti sunar. Bu hizmete ilişkin usul ve esaslar,
Sınav, Sicil ve Lisans İşlemleri Kılavuzunda belirlenir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Çalışma
Esasları ve Yaptırımlar
Bireysel
emeklilik aracılığı faaliyetine ilişkin çalışma esasları
MADDE 11 – (1)
Bireysel emeklilik aracısı, yapacağı her türlü tanıtım, pazarlama, satış ve
benzeri faaliyetinde ilgili mevzuatta belirlenen esaslara uyar, yürüteceği
iş ve işlemlerde mesleğin icaplarına ve iyi niyet kurallarına uygun hareket
eder, katılımcı ve işverenin hak ve menfaatleri ile bireysel emeklilik
sisteminin işleyişini tehlikeye sokabilecek hâl ve davranışlardan kaçınır.
(2) Bireysel
emeklilik aracısı, katılımcının yaşı, gelir düzeyi ve beklentilerine göre,
sistemin uzun vadeli yapısını da dikkate alarak katılımcıya gerekli
bilgileri verir, uygun tavsiyelerde bulunur ve katılımcının istek ve
talepleri doğrultusunda ihtiyaç duyulan belgeleri düzenler.
(3) Bir şirketi
temsil eden bireysel emeklilik aracısı, sadece bu şirket adına bireysel
emeklilik aracılığı faaliyetinde bulunabilir.
(4) Bireysel
emeklilik aracısı, 4632 sayılı Kanuna göre denetim yapmaya yetkili olan
merci ve kişilere, görevleriyle ilgili istenecek her türlü bilgiyi vermek
ve bütün hesap, kayıt, defter ve belgeleri ibraz etmekle yükümlüdür.
(5) Bireysel
emeklilik aracısı, aracılık faaliyetini doğrudan şirketle veya çalıştığı
banka, sermaye piyasası aracı kurumu, sigorta acentesi veya brokerinin şirketle
tesis edeceği ilişki çerçevesinde yürütebilir. Bu kurum ve kuruluşlar,
bünyelerinde çalışan bireysel emeklilik aracılarının bu Yönetmelikte yer
alan esaslara uygun hareket etmesini sağlayacak tedbirleri almakla
yükümlüdür.
(6) Bakanlıktan
faaliyet ruhsatı almış sigorta brokerleri nezdinde çalışan bireysel
emeklilik aracıları, temsil ettikleri katılımcı ve işverenler için birden
fazla şirketten teklif alabilir.
Tamamlayıcı
eğitim programı
MADDE 12
– (1) Bireysel emeklilik aracısının, mesleki yeterlilikleri ile
bilgi ve becerilerinin devamlılığını sağlamak amacıyla emeklilik gözetim
merkezi tarafından düzenlenen ve katılımın aracı bazında takip edildiği
tamamlayıcı eğitim programına, ilk olarak lisans alma tarihinden itibaren iki
yıl içinde, takip eden dönemlerde ise yılda bir kez katılması gerekir.
(2) Tamamlayıcı
eğitim programına katılım sağlamak, bireysel emeklilik aracısının
sorumluluğundadır. Bununla birlikte, şirketler, emeklilik sözleşmelerine
aracılık eden veya bunları şirket adına yapan bireysel emeklilik
aracılarının tamamlayıcı eğitim programına katılımının sağlanması konusunda
gerekli tedbirleri alır. Emeklilik gözetim merkezi, her ayın on beşinci
gününe kadar tamamlayıcı eğitim programının ilgili dönemine katılım için
son tarihi bir sonraki ay içinde olan bireysel emeklilik aracılarına
ilişkin listeyi, kurumsal internet sitesinde yayımlar.
(3) Tamamlayıcı
eğitim programına katılmayan bireysel emeklilik aracısının satış yetkisi
emeklilik gözetim merkezi tarafından iptal edilir.
(4) Bu şekilde
satış yetkisi iptal edilen bireysel emeklilik aracısının satış yetkisini
tekrar alabilmesi için güncel tamamlayıcı eğitim programına katılması ve
satış yetkisi başvurusunda bulunması gerekir.
(5) Tamamlayıcı
eğitim programının kapsamı, süresi, düzenlenme şekli ve benzeri hususlara
ilişkin usul ve esaslar Sınav, Sicil ve Lisans İşlemleri Kılavuzunda
belirlenir.
Bireysel
emeklilik aracısının yapamayacağı işler
MADDE 13 – (1)
Bireysel emeklilik aracısı, hiçbir surette giriş aidatı, katkı payı veya
benzeri adlar altında tahsilât yapamaz, emeklilik sözleşmesi çerçevesinde
katılımcı ve işveren ile hiçbir para alışverişinde bulunamaz, katılımcı
veya işveren adına aktarım işlemi yapamaz, katılımcı adına fon tercihi ve
fon dağılımı değişikliği yapamaz, katılımcıya belli bir getiri
sağlanacağına ilişkin yazılı veya sözlü hiçbir taahhütte bulunamaz, bu
konuda yazılı veya sözlü garanti veremez ve katılımcının sözleşmeden doğan
diğer haklarını katılımcı adına kullanamaz.
Lisans iptali
ve diğer yaptırımlar
MADDE 14 – (1)
Aşağıda yer alan hususların tespiti hâlinde bireysel emeklilik aracıları
hakkında bu madde kapsamında gerekli işlemler uygulanır:
a) Tamamlayıcı
eğitim programına aralıksız üç dönem katılmadığı tespit edilenlerin lisansı
başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilir. İptal kararı, emeklilik
gözetim merkezince bireysel emeklilik aracısına ve varsa şirkete yazılı
veya güvenli elektronik iletişim araçları ile bildirilir.
b) Satış yetkisi
olmadan işlem yaptığı tespit edilenler uyarılır. Aynı fiilin tekrarı
hâlinde bu kişilerin lisansı iptal edilir.
c) Satış yetkisini
başkasına kullandıranlar ile yetkisiz kişilerce yapılmış satışları kendisi
yapmış gibi gösterdiği tespit edilenlerin lisansı iptal edilir.
ç) 11 inci
maddenin birinci ve ikinci fıkralarına aykırı hareket ettiği tespit
edilenlerin lisansı, fiilin önemine ve sürekliliğine göre; üç aydan on iki
aya kadar askıya alınır ve satış yetkisi durdurulur. Lisansın askıya
alınmasını gerektiren fiilin üç yıl içinde tekrarı hâlinde bireysel
emeklilik aracısının lisansı iptal edilir.
d) 13 üncü maddeye
aykırı iş ve işlem yaptığı tespit edilenlerin lisansı iptal edilir.
e) Sicile kayıt
için bu Yönetmelikte aranan şartları haiz olmadığı veya sonradan kaybettiği
anlaşılanların lisansı iptal edilir.
f) Bireysel
emeklilik aracısı olarak çalışırken yapmış olduğu işlemlerden dolayı ilgili
Cumhuriyet başsavcılığına intikal ettirilen bir ihbar veya şikâyet
sonucunda, mahkûmiyetine karar verilen ve bu kararı kesinleşen bireysel
emeklilik aracısının lisansı iptal edilir.
(2) Birinci
fıkranın (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen işlemler
uygulanmadan önce ilgili kişilerin savunması, emeklilik gözetim merkezi
tarafından alınır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
sayılı bireysel emeklilik aracılığına engel suçlardan mahkûmiyete dair
kesinleşmiş mahkeme kararının varlığının tespiti hâlinde savunma alınması
şart değildir. Savunma istendiğine ilişkin yazının tebliğinden itibaren bir
ay içinde savunma gönderilmemesi hâlinde savunma hakkından feragat edildiği
kabul edilir. Savunmanın emeklilik gözetim merkezine ulaştığı tarihi veya
savunma hakkından feragat edildiği hâllerde süre bitimini müteakip bir ay
içinde tamamlanan değerlendirmenin sonucu, emeklilik gözetim merkezi
tarafından Bakanlığa bildirilir. Evrakların eksiksiz olarak ulaşmasının
ardından Bakanlık tarafından nihai karar verilir ve emeklilik gözetim
merkezine iletilir. Bakanlıkça verilen karar, emeklilik gözetim merkezince
bireysel emeklilik aracısına ve varsa ilgili şirkete yazılı veya güvenli
elektronik iletişim araçları ile bildirilir.
(3) Lisansı iptal
edilen bireysel emeklilik aracıları, lisans iptaline dair bildirimin
kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren üç yıl içinde açılacak sınavlara
giremez. Birinci fıkranın (a) bendine dayanarak gerçekleştirilen lisans
iptali işlemleri için bu hüküm uygulanmaz.
(4) Kendi isteği
ile meslekten ayrılan bireysel emeklilik aracılarının lisansı, aracının
veya bir şirketin adına aracılık yapan aracılar için ilgili şirketin
emeklilik gözetim merkezine yapacağı bildirime istinaden iptal edilir.
(5) Bu maddeye
göre yapılacak tebligatlar, güvenli elektronik iletişim araçları ile veya
yazılı olarak bireysel emeklilik aracısının emeklilik gözetim merkezine
bildirdiği en son posta adresine yapılır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Aracı Portalı
MADDE 15 – (1)
Emeklilik gözetim merkezi, bireysel emeklilik aracılarının sınava başvuru
aşamasında kaydolacakları, sınav, sicil ve tamamlayıcı eğitime ilişkin
olarak aracıların ve şirketlerin iş ve işlemlerini yürütecekleri, sonuçları
takip edecekleri, aracılar ve şirketler ile her türlü bilgi alışverişinin
sağlanacağı bir Aracı Portalı oluşturur.
(2) Bireysel
emeklilik aracıları, lisans belgelerini Aracı Portalı üzerinden
temin eder.
(3) Aracı Portalının oluşturulmasına
ve kullanımına dair usul ve esaslar Bakanlığın uygun görüşü alınarak,
emeklilik gözetim merkezi tarafından belirlenir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 16
– (1) 29/8/2009 tarihli ve 27334 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bireysel Emeklilik Aracıları Hakkında Yönetmelik yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 17 – (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 18 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.
|