TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU BİLİM İNSANI
DESTEK PROGRAMLARI
BAŞKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN
PROGRAMLARA İLİŞKİN
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak,
Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)
tarafından bilim insanlarının, araştırmacıların yetiştirilmeleri ve
geliştirilmelerine, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla
kendini gösteren gençlerin izlenerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım
etmek ve girişimciliği desteklemek amacıyla yürütülecek programların; başvuru,
değerlendirme, kabul, izleme ve sonuçlandırma süreçlerine ilişkin usul ve
esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik, Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından
yürütülen programları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik, 17/7/1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 2 nci maddesi
ile 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Araştırmacı: Yeni bilgi, ürün,
süreç, yöntem ve sistemlerin tasarımı veya oluşturulması ve yönetilmesi
süreçlerinde yer alan ilgili bilim ve/veya teknoloji alanında gerekli uzmanlığa
sahip kişiyi,
b) AYEK: TÜBİTAK Araştırma ve
Yayın Etiği Kurulunu,
c) Başkanlık: TÜBİTAK
Başkanlığını,
ç) BİDEB: Bilim İnsanı Destek
Programları Başkanlığını,
d) Bilim insanı: Bilimsel
yöntemler kullanarak bilgiye ulaşmaya çalışan kişiyi,
e) Burs: Lise, ön lisans, lisans
ve/veya lisansüstü düzeyinde öğrenim gören ve özel kural ve ilkelere uyularak
belirlenmiş öğrenciler ile en az lisans derecesine sahip araştırmacılara, yurt
içinde ve/veya yurt dışında yaşam ve/veya öğrenim giderlerini karşılamak
amacıyla Yönetim Kurulunca belirlenen miktarda ve süreyle yapılan aylık ödemeyi,
f) Bursiyer: Yurt içinde ve/veya
yurt dışında TÜBİTAK’tan burs alan, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında
üstün başarısıyla kendini gösteren gençler, lisans veya lisansüstü öğrenciler, doktora
sonrası araştırma burslarından faydalanan araştırmacılar ile tatbikat amacıyla
projede yer alan öğrenci ve araştırmacıları,
g) Çağrı duyurusu: Çağrı konusu,
kapsamı, başvuru koşulları, süresi, destek miktarı ve çağrı takvimi ile çağrıya
özel hususları tanımlayan ilan metnini ve eklerini,
ğ) Destek: Bu Yönetmelik
kapsamında;
1) Öğrenim sırasında ve öğrenim
sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençlerin, lisans ve lisansüstü
öğrencilerin, girişimcilerin, lisansüstü öğrenimlerini tamamlamış bilim
insanlarının ve araştırmacıların yurt içinde ve/veya yurt dışında düzenlenen
etkinliklere/yarışmalara katılımlarını sağlamak amacıyla TÜBİTAK tarafından
verilen maddi desteği,
2) Lisans ve lisansüstü
öğrencileri ile en az lisans derecesine sahip bilim insanı ve araştırmacıların
araştırma projesi giderlerini karşılamak üzere verilen maddi desteği,
3) Yurt içinde ve/veya yurt
dışında etkinlikler/yarışmalar düzenlenip yürütülmesi amacıyla kişilere veya
kurum/kuruluşlara TÜBİTAK tarafından verilen maddi desteği,
4) Bilim insanı, araştırmacı ve
girişimci yetiştirilmesi amacıyla proje kapsamında kurum/kuruluşlara TÜBİTAK
tarafından verilen maddi desteği,
5) Lisans ve lisansüstü
öğrenciler ile en az lisans derecesine sahip bilim insanı ve araştırmacılara
bursiyerlikleri kapsamında barınma, beslenme, sağlık gibi yaşam gideri, yol ve
benzeri giderler için verilen maddi desteği,
6) TÜBİTAK tarafından veya
TÜBİTAK ile işbirliği içerisinde düzenlenen yarışma/etkinlikler ile ulusal ve
uluslararası bilim olimpiyatları ve proje yarışmalarında derece alanlara ve
rehber öğretmenlerine TÜBİTAK tarafından verilen para, madalya, başarı belgesi,
kitap, plaket ve benzeri ödülleri,
h) ENDEK: TÜBİTAK Endüstriyel
Etik Kurulunu,
ı) Etkinlik: İlgililere belirli
bir konuda bilgi, beceri ve davranış kazandırmak amacıyla düzenlenen bilimsel
kurs ve seminerler ile bilimsel araştırmaların sunulduğu; katılımcıların
karşılıklı olarak bilgi alışverişinde bulunduğu kongre, sempozyum, çalıştay,
kolokyum ve benzeri etkinlikleri,
i) Grup: BİDEB’in sorumlu olduğu
bilimsel ve teknolojik alanlardaki araştırma, geliştirme ve yenilik
faaliyetlerini teşvik edecek ve destekleyecek sistemleri geliştirmek ve
uygulamak üzere kurulan birimleri,
j) Grup yürütme kurulu (GYK):
Grup faaliyetleri ile ilgili konularda görüş, öneri ve karar veren bilim insanı
destek gruplarına ait yürütme kurullarını,
k) Kanun ve Kararname: 17/7/1963
tarihli ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile
İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ile 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum
ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesini,
l) Kurum hissesi: Destek verilen
kurum/kuruluşun imkânlarından faydalanılması karşılığı TÜBİTAK tarafından
belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda hesaplanarak destek bütçesine eklenen
tutarı,
m) Kurum/kuruluş: Üniversiteler,
araştırma kurumları ve fonları, kamu kurum ve kuruluşları ile sektör ve
büyüklüğüne bakılmaksızın firma düzeyinde katma değer yaratan bir veya birden
çok gerçek veya tüzel kişiye ait olan Türkiye’de yerleşik işletmeleri,
n) Program: Kanun ve Kararnamede
belirtilen görevleri yerine getirmek amacıyla usulüne uygun olarak düzenlenip
yürütülen bursları veya proje, etkinlik, yarışma desteklerini,
o) Proje: Bir ürün, süreç, hizmet
geliştirmek ya da sonuç elde etmek için üstlenilmiş, başarı ölçütleri ve
hedefleri tanımlanmış, belirli bir zaman aralığında ve belirli miktarda
kaynakla gerçekleştirilen faaliyetler bütününü,
ö) Proje teşvik ikramiyesi:
Desteklenen projelerde, proje süresiyle sınırlı olmak kaydıyla, proje
kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görev alan kamu kurum veya
kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında bulunanlara, kadro veya
pozisyonlarına bağlı olarak bir ayda ödenmekte olan tutarın % 75’ini geçmemek kaydıyla
ve Yönetim Kurulunca belirlenen esaslara göre proje sözleşmesinde belirlenerek
ödenen tutarları,
p) TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumunu,
r) Yarışma: Farklı eğitim ve
gelişim düzeylerindeki öğrenciler ile bilim insanları/araştırmacılar arasında
bilgi, beceri, proje veya ürün bazında düzenlenen bilimsel ve teknolojik
etkinlikleri ve bilim olimpiyatlarını,
s) Yönetim Kurulu: TÜBİTAK
Yönetim Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Burs ve Destek Süreçleri
Programların başlatılması
MADDE 5 – (1) BİDEB
bünyesinde verilecek burs ve destekler programlar aracılığıyla yürütülür.
Programlar, Yönetim Kurulu kararıyla başlatılır. Programların amacı ve kapsamı
ile yılı bütçe imkânları çerçevesinde verilecek burs ve destek türleri ile üst
limitleri Yönetim Kurulu kararında belirtilir.
Çağrı duyurusu ve başvuru
MADDE 6 – (1)
Programların başvuru dönemleri, koşulları, süresi ve değerlendirme yöntemi
çağrı duyurusunda belirtilir. Başvurular dönemsel veya herhangi bir zaman
kısıtlaması olmadan alınabilir. Başvurular çağrı duyurusunda belirtilen kural
ve usullere uygun olarak elektronik ortamda ve/veya basılı olarak alınır.
Değerlendirme ve destek
kararı
MADDE 7 – (1)
Başvurular, TÜBİTAK tarafından belirlenen kurallara uygun olarak çağrı
duyurusunda ilan edilen değerlendirme sürecinden geçirilir. TÜBİTAK gerekli
gördüğü hallerde başvuruların değerlendirilmesinde, konusunda uzman kişileri
görevlendirir; kurum veya kuruluşlardan yardım alır. Başvuruların
değerlendirilmesi, Yönetim Kurulunca düzenlenen çerçevede TÜBİTAK tarafından
belirlenen süreçlere uygun olarak yapılır. Değerlendirme süreçleri sonrasında
destek kararı GYK’nın önerisi üzerine Başkanlık onayı ile verilir.
Sözleşme ve taahhütnameler
MADDE 8 – (1) Bir
kurum/kuruluş bünyesinde yürütülecek olan burs veya desteklere ilişkin
sözleşmeler; TÜBİTAK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde
desteklenen kişi/kurum/kuruluş ile TÜBİTAK arasında imzalanır.
(2) Kurum/kuruluşlar ile
ilişkilendirilmeksizin gerçek kişilere verilen şahsi burs veya destekler için
kişilere, TÜBİTAK tarafından belirlenen yükümlülüklere uyacaklarını belirten
taahhütname imzalatılır.
İzleme
MADDE 9 – (1)
Verilen burs veya desteklerin program amaçlarına uygun olarak yürütülüp
yürütülmediği TÜBİTAK tarafından belirlenen kurallara göre ilgili grup
tarafından izlenir. Grup, gerek gördüğü takdirde, burs veya desteğin bilimsel,
teknik, idari ve mali açılardan incelenmesi amacıyla belirleyeceği
kişi/kişileri yerinde inceleme için görevlendirebilir.
Burs veya desteklerin
sonuçlandırılması
MADDE 10 – (1)
Yönetim Kurulunca belirlenen amaçlara ve kurallara uygun olarak yürütülüp
başarı ile tamamlandığı TÜBİTAK tarafından uygun bulunan burs veya desteklerin
sonuçlandırma işlemlerine ilişkin hususlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Durdurulan veya kapatılan
programlar
MADDE 11 – (1)
Programların durdurulması veya kapatılması Yönetim Kurulu kararıyla
gerçekleştirilir.
(2) Durdurulan veya kapatılan bir
program kapsamında desteklenen veya desteklenmeye hak kazananların işlemleri,
burs veya desteğe hak kazanılan tarihte yürürlükte bulunan program mevzuatına
göre yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Durdurma, Yürürlükten
Kaldırma ve İptal
Durdurma, yürürlükten
kaldırma ve iptal
MADDE 12 – (1)
Proje desteklerinde durdurma, yürürlükten kaldırma ve iptale ilişkin esaslar
şunlardır:
a) Sözleşmede belirtilen
tarihlerde, kabul edilebilir mazeret bildirmeksizin gelişme raporları
gönderilmeyen projeler, inceleme sonucunda öngörülen amaç ve çalışma programına
uygun biçimde yürütülmediği anlaşılan projeler, mücbir sebeplerle yürütülmeleri
geçici olarak olanaksız hale gelen projeler, desteklenen kişi/kurum/kuruluşun
başvurusu üzerine veya grubun gerek görmesi halinde GYK kararı ile durdurulur.
b) Mücbir sebeplerle
yürütülmelerinin olanaksız hale geldiği değerlendirilen projeler GYK önerisi ve
Başkanlık kararı ile yürürlükten kaldırılır.
c) Proje taraflarının kusurları
veya ihmalleri nedeniyle olumsuzluk saptanan ve yürütülemeyeceği anlaşılan
projeler ile etik ve/veya gizliliğe aykırı davranışların gerçekleştiği tespit
edilen projeler GYK önerisi ve Yönetim Kurulu kararı ile iptal edilir.
(2) Proje desteği dışındaki diğer
destek ve burs programlarında durdurma, yürürlükten kaldırma ve iptale ilişkin
hususlar şunlardır:
a) Proje desteği dışındaki diğer
destek ve burs programlarında, sözleşme ve/veya taahhütname hükümlerine aykırı
davranılması ve/veya desteğin öngörülen amaç ve hedeflere uygun biçimde
yürütülmediğinin tespiti durumunda burs veya destek GYK kararı ile durdurulur,
GYK önerisi ve Başkanlık kararı ile yürürlükten kaldırılır veya iptal edilir.
Burslarda yürürlükten kaldırma, bursun kesilmesi şeklinde uygulanır.
(3) Durdurma, yürürlükten
kaldırma veya iptal durumunda verilen burs veya desteklerin iade süreçlerine
ilişkin hususlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mali Hükümler
Mali hükümler
MADDE 13 – (1)
Burs ve destek bütçeleri Yönetim Kurulu tarafından onaylanan üst limitleri
aşmamak kaydıyla GYK tarafından belirlenir. Bütçelerde, Yönetim Kurulu
tarafından belirlenen hususlar çerçevesinde değişiklik yapılabilir.
(2) Burs veya destek programları
kapsamında, genel olarak aşağıdaki harcama ve gider kalemleri desteklenebilir:
a) Personel giderleri,
b) Malzeme ve sarf giderleri,
c) Seyahat giderleri,
ç) Hizmet alımları,
d) Burslar ve harçlıklar,
e) Alet, teçhizat, yazılım ve
yayın alım giderleri,
f) Proje teşvik ikramiyesi,
g) Kurum hissesi.
(3) Yukarıda belirtilenlere ek
olarak, burs veya destek programına özgü farklı harcama ve giderlerin
desteklendiği durumlarda, bunlara ilişkin hususlar Yönetim Kurulu tarafından
belirlenir.
(4) Programlar kapsamında
belirlenen üst limitler dâhilinde ödemeler peşin veya geriye dönük olarak
farklı dönemlerde gerçekleştirilebilir. Yapılacak ödeme miktarlarına ilişkin
hususlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(5) Bu Yönetmelik kapsamında
Başkanlığın uygun göreceği desteklere ilişkin tutarlar TÜBİTAK bütçesine gider
kaydedilmek suretiyle, desteğin yürütüleceği kurum ve kuruluşların bütçesine
gelir kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplara aktarılarak izlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Diğer kurumlarla işbirliği
MADDE 14 – (1)
BİDEB, yürütülen programlar kapsamında, Başkanlığın yazılı onayı ile diğer
ulusal/uluslararası kurum/kuruluşlarla işbirliği yapabilir.
Fikrî ve sınaî mülkiyet
hakları
MADDE 15 – (1)
Bu Yönetmelik kapsamında verilen burs ve desteklerin yürütülmesi aşamasında
veya gerçekleştirilmesi sonucunda, ortaya çıkan/çıkması muhtemel fikrî ve sınaî
mülkiyete konu olabilecek buluş (patent, faydalı model ve benzeri), tasarım,
eser, entegre devre topoğrafyaları ve teknik bilgi gibi fikrî ve sınaî ürünler
üzerindeki haklar aksi sözleşme/taahhütnamede belirtilmedikçe burs ve/veya
destek verilen kişi/kurum/kuruluşa aittir. TÜBİTAK’ın talebi halinde, fikrî ve
sınaî ürünler üzerinde hak sahibi olan kişi/kurum/kuruluşlar, proje
çıktılarının TÜBİTAK’ın faaliyetlerinde kullanılabilmesi için ücretsiz olarak,
inhisari olmayan, yer ve zaman sınırlaması olmaksızın ve geri alınamaz bir
lisans hakkını TÜBİTAK’a verir.
(2) Yurt içinde veya yurt dışında
burs veya destek ile ilgili yayınlanan makaleler ve sunulan tebliğlerde TÜBİTAK
desteği belirtilir. Ancak bu yayın veya tebliğlerin TÜBİTAK tarafından ya da
TÜBİTAK ile işbirliği halinde gerçekleştirildiği yönünde açıklama yapılamaz, bu
şekilde anlaşılabilecek ifadeler kullanılamaz. Yayımlanmak üzere kabul edilen
makalelerle, sunulan tebliğlerin birer örneğinin ilgili programı yürüten gruba
gönderilmesi zorunludur. TÜBİTAK’a ait marka/logolar Başkanlığın yazılı izni
alınmaksızın kullanılamaz. Bu hükümlere uyulmaması halinde doğacak zararlardan
TÜBİTAK desteğinden yararlananlar sorumludur.
Etik kurallara uyma
yükümlülüğü
MADDE 16 – (1)
Programlardan yararlananlar ve programın yürütülmesinde görev alanlar TÜBİTAK
tarafından belirlenen etik kurallara uymak zorundadır.
(2) Etik kurallara aykırılığın
tespiti halinde AYEK, ENDEK ve diğer ilgili mevzuat hükümleri, sözleşme ve
taahhütnameler çerçevesinde işlem yapılır.
Yürürlük
MADDE 17 – (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 18 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini TÜBİTAK Başkanı yürütür.
