RADYO VE TELEVİZYON ÜST KURULU KARASAL YAYIN LİSANSI VE

RADYO VE TELEVİZYON ÜST KURULU KARASAL YAYIN LİSANSI VE

SIRALAMA İHALESİ USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, frekans planlarının uygulanması ve karasal ortamdan yayın lisanslarının verilmesini teminen sıralama ihalesi usul ve esaslarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, karasal ortamdan radyo ve televizyon yayınları için ayrılmış olan frekans bantları üzerinden ulusal ve uluslararası standartlar çerçevesinde kamuya yönelik yapılan yayın hizmetlerini kapsar.

Dayanak          

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 15/2/2011 tarihli ve 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunun 26, 27, 37, 42 ve geçici 4 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Analog yayın: Analog modülasyon tekniği kullanılarak kablo, uydu, karasal ve benzeri ortamlardan yapılan yayın hizmetlerini,

b) Bölgesel yayın: Bir coğrafi bölge içindeki illerin toplam nüfusunun asgari yüzde yetmişine ve Üst Kurulca coğrafi bölge içinde belirlenen illere ulaştırılan yayın hizmetini,

c) DVB-T2: ETSI EN 302 755 ve ilgili diğer ETSI DVB standartlarında yayımlanmış, karasal ortamdan yüksek sıkıştırma ve iletim akışına sahip sayısal yayın teknolojisini,

ç) ETSI (European Telecommunications Standards Institute): Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsünü,

d) Gelişmişlik endeksi (GE): Karasal televizyon veya radyo vericisinin yayın ilettiği iller itibarıyla ilgili kurum tarafından belirlenen gelişmişlik endeksini gösteren istatistik verilerine göre bu Yönetmeliğin Ek-2’sinde yer alan değeri,

e) ITU-R (International Telecommunication Union Radiocommunication Sector): Uluslararası Telekomünikasyon Birliğinin radyokomünikasyon ve yayıncılıkla ilgili düzenlemelerini,

f) İletim: Yayın hizmetlerinin ilk olarak iletiminin sağlanmasını,

g) İsteğe bağlı yayın hizmeti: Programların kullanıcının seçtiği bir zamanda ve münferit isteği üzerine medya hizmet sağlayıcı tarafından düzenlenmiş bir program kataloğuna bağlı olarak izlendiği veya dinlendiği yayın hizmetini,

ğ) İstekli: Sıralama ihalesine katılan medya hizmet sağlayıcı kuruluşu,

h) K1: Üst Kurulca radyo yayınları için her yıl yeniden belirlenen frekans veya multipleks kapasitesi yıllık kullanım ücreti katsayısını,

ı) K2: Üst Kurulca televizyon yayınları için her yıl yeniden belirlenen multipleks kapasitesi yıllık kullanım ücreti katsayısını,

i) Kanun: 15/2/2011 tarihli ve 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunu,

j) Kapsama alanı: Bir verici istasyonundan iletilen radyo veya televizyon yayınlarının standartlara uygun olarak alınabildiği alanı,

k) Karasal ortam: Yayın hizmetinin karasal verici sistemleri vasıtasıyla alıcılara iletildiği ortamı,

l) Karasal yayın: Yayın hizmetinin karasal ortamdan alıcılara iletilmesi amacıyla yapılan yayını,

m) Medya hizmet sağlayıcı: Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmeti içeriğinin seçiminde editoryal sorumluluğu bulunan ve bu hizmetin düzenlenme ve yayınlanma biçimine karar veren tüzel kişiyi,

n) MK: Bir televizyon kanalı içinde yer alan ve yayıncı kuruluşlara tahsis edilen multipleks kapasitesi için Üst Kurulca belirlenen yayın lisans tipi katsayılarını,

o) Multipleks kapasitesi: VHF, UHF veya FM radyo frekans bantlarında, karasal televizyon veya radyo yayınları için kullanılan multipleksin içinden bir sayısal yayının iletimi için ayrılan kapasiteyi,

ö) MYKÜ: Multipleks kapasitesi yıllık kullanım ücretini,

p) Radyo yayın hizmeti: Karasal, kablo, uydu ve diğer yayın ortamları üzerinden yapılan ve bireysel iletişim hizmetlerini kapsamayan ses ve veri yayınını,

r) RK: Radyo kuruluşlarına tahsis edilen radyo frekansı veya mültipleks kapasitesi için Üst Kurulca belirlenen yayın lisans tipi katsayısını,

s) RYKÜ: Radyo frekans yıllık kullanım ücretini,

ş) Sayısal yayın: Sayısal kodlama ve modülasyon tekniği kullanılarak yapılan yayın hizmetini,

t) Sıralama: Sıralama ihalesi sonucunda, kuruluşların nihai teklifine göre en yüksek tekliften başlamak üzere en düşük teklife kadar olan sıralamasını,

u) Sıralama ihalesi: Bu Yönetmelikte yazılı usul ve şartlarda özel medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, karasal yayın lisanslarının verilmesi amacıyla, yeterlilik belgesi verilmesi ve bu belgeyi almış isteklilerin sıralanarak radyo frekansı ve/veya multipleks kapasitesi tahsisine hak kazandığını gösteren ve Üst Kurul onayı ile tamamlanan işlemleri,

ü) Sıralama ihalesi üzerinde kalan kuruluş: Sıralama ihalesi sonucunda oluşan sıralamada, ihale konusu radyo veya televizyon yayın lisansı sayısı kadar kuruluş arasında yer alan istekliyi,

v) Televizyon yayın hizmeti: Programların bir yayın akış çizelgesine dayalı olarak eş zamanlı izlenebilmesi amacıyla bir medya hizmet sağlayıcı tarafından sunulan şifreli veya şifresiz görsel-işitsel yayın hizmetini,

y) Tematik yayın: Günlük yayın süresinin en az yüzde yetmişini haber, belgesel, eğitim, ekonomi, kültür, tarih, spor, müzik, sinema, dizi film, pazarlama veya benzeri konularda olmak üzere sadece belli bir türe veya genel izleyici kitlesi dışında belli bir izleyici kesimini hedef alan programlara ayıran yayını,

z) Ulusal yayın: Ülke nüfusunun asgarî yüzde yetmişine ve Üst Kurulca belirlenen yerleşim yerlerine karasal ortamdan ulaştırılan yayın hizmetini,

aa) Üst Kurul: Radyo ve Televizyon Üst Kurulunu,

bb) Yayın alanı: Yayın hizmetinin ulaşması hedeflenen yerleşim yerlerini,

cc) Yayıncı: Televizyon ve/veya radyo yayın hizmeti veren medya hizmet sağlayıcıyı,

çç) Yayın hizmeti: Medya hizmet sağlayıcının editoryal sorumluluğu altında ve temel amacı kamuoyunu bilgilendirmek, eğlendirmek veya eğitmek üzere elektronik iletişim şebekeleri yoluyla program sunmak olan, bireysel iletişim hariç olmak üzere, televizyon yayın hizmeti, isteğe bağlı yayın hizmeti ve ticarî iletişim ile radyo yayın hizmetini,

dd) Yayın istasyonu: Yayın hizmetlerinin iletilmesi için gerekli olan bir ya da daha çok sayıda anten, verici, alıcı ve diğer destek teçhizatından oluşan sistemi,

ee) Yayın lisansı: Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, karasal ortamdan yayın yapabilmeleri için Üst Kurulca verilen izin belgesini,

ff) Yayın ortamı: Kablo, uydu, karasal ve benzeri iletim ortamlarını,

gg) Yayın tekniği: Televizyon yayınlarının standart çözünürlüklü,  yüksek çözünürlüklü veya ultra yüksek çözünürlüklü televizyon tekniği ile yapılmasını,

ğğ) Yayın türü: Radyo ve televizyon yayınlarının içerik bakımından genel veya tematik türde olmasını,

hh) Yerel yayın: En fazla bir ilin sınırları içine karasal ortamdan ulaştırılan yayın hizmetini,

ıı) YK: Her bir karasal sayısal televizyon veya radyo vericisi ile kapsanan yerleşim yerinin nüfusuna bağlı olarak bu Yönetmeliğin Ek-1’inde belirlenen yayın katsayısını,

ii) Yeterlilik belgesi: Üst Kurula başvuruda bulunan ve ihale şartnamesinde belirtilen ön şartları yerine getiren medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara Üst Kurul tarafından verilen belgeyi,

ifade eder.

(2) Bu Yönetmelikte geçen ve yukarıda yer almayan tanımlar için ilgili mevzuatında yer alan tanımlar geçerlidir.

İKİNCİ BÖLÜM

Yayın Lisansı

Yayın lisansı tipi, türü ve tekniği

MADDE 5 – (1) Yayın lisans tipleri aşağıda gösterilmiştir:

a) R1: Ulusal radyo yayın lisansı.

b) R2: Bölgesel radyo yayın lisansı.

c) R3: Yerel radyo yayın lisansı.

ç) T1: Ulusal televizyon yayın lisansı.

d) T2: Bölgesel televizyon yayın lisansı.

e) T3: Yerel televizyon yayın lisansı.

(2) Frekans planları esas alınarak, ulusal, bölgesel ve yerel karasal yayın ağlarının sayıları ve türleri ile sayısal yayınlar için uygulanacak yayın teknikleri ve bu yayın teknikleri için bir multipleks içerisinde ayrılması gereken asgari kapasite Üst Kurulca belirlenir.

(3) Yayın hizmetlerinde, genel veya tematik türde yayın yapılabilir. Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar yayın lisans başvurusu esnasında yayınlarının türünü Üst Kurula yazılı olarak bildirir.

(4) Bir medya hizmet sağlayıcı kuruluş, aynı içerikte ve eş zamanlı yayın yapmak kaydıyla, karasal ortamdan farklı yayın tekniği ile yayın yapabilir; her yayın tekniği için ayrı bir yayın lisansı almak zorundadır. 

Yayın lisans türü değişikliği

MADDE 6 – (1) Üst Kurul tarafından medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara verilecek yayın lisans belgesinde yayının tipi, türü ve tekniği açıkça belirtilir.

(2) Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar yayın lisans türünü Üst Kurulun izniyle değiştirebilir. Yayın türünün değiştirilmesine ilişkin şartlar Üst Kurulca belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sıralama İhalesi

Sıralama ihalesinin konusu 

MADDE 7 – (1) Sıralama ihalesi, asgari yayın lisans ücretleri üzerinden her yayın lisans tipi ve tekniği için ayrı ayrı teklif almak suretiyle yapılır.

(2) Yapılacak sıralama ihalesi sonucuna göre karasal yayın lisansı alacak olan kuruluşlara radyo frekansı ve/veya multipleks kapasitesi tahsisi yapılır. Yapılan sıralama ihalesi sonucunda, ihaleye katılan ve teklif veren kuruluşlar verdikleri en son teklif bedeli esas alınarak sıralanır ve kuruluşa yer aldığı bu sıraya göre;

a) Televizyon yayın lisansı için başvuru yaptığı lisans tipi ve tekniğine göre her bir verici yerindeki multipleks kapasitesi ile set üstü kutu veya tümleşik alıcı cihazlarındaki sıralama numarasını,

b) Radyo yayın lisansı için başvuru yaptığı lisans tipi ve tekniğine göre yayın yapabileceği her bir verici yerindeki yayın frekansını ve/veya multipleks kapasitesi ile alıcı cihazlarındaki sıralamayı,

seçme önceliği verilir.

Sıralama ihalesinin ilanı

MADDE 8 – (1) Sıralama ihalesi aşağıdaki usul ve esaslara göre duyurulur:

a) Sıralama ihalesi, ihale tarihinden en az 70 gün önce Resmî Gazete’de bir defa ilan   edilir.

b) Sıralama ihalesi ilanı Üst Kurulun internet sitesinde yayınlanır. Bu duyuru 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre yapılan tebligat hükmündedir.

Sıralama ihalesi ilanında bulunması zorunlu olan hususlar

MADDE 9 – (1) Sıralama ihalesi ilanlarında aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

a) Sıralama ihalesi konusu yayın lisansının tipi, tekniği ve lisans süresi.

b) Şartname ve eklerinin nereden ve hangi şartlarla temin edileceği.

c) Sıralama ihalesinin nerede, hangi tarih ve saatte, hangi usulle yapılacağı.

ç) Asgari yayın lisans ücreti ve geçici teminat miktarı.

d) Yeterlilik için aranan şartlar ve belgeler.

e) Sıralama ihalesine katılabilme şartları ve isteklilerde aranılan belgeler.

Sıralama ihalesi şartnamesi

MADDE 10 – (1) Sıralama ihalesi şartnamesi ve ekleri Üst Kurulca hazırlanır.

(2) Şartname hazırlık çalışmaları, Üst Kurul Başkanı tarafından oluşturulacak Şartname Hazırlık Komisyonunca yürütülür. Şartname Hazırlık Komisyonu Üst Kurulun ilgili birimlerinde görevli en az 5 personelden oluşur. Komisyonca hazırlanan şartname Üst Kurul onayına sunulur.

(3) Şartname ve ekleri bedeli karşılığı Üst Kuruldan temin edilebilir.

(4) Şartnamede, verilecek yayın lisansının mahiyetine göre belirlenecek şartlardan başka asgari olarak aşağıdaki hususların yer alması zorunludur:

a) Yayın lisans sayısı, tipi, tekniği ve lisans süresi.

b) Asgari yayın lisans ücretleri, geçici teminat miktarı ve kesin teminat oranı ile teminata ait şartlar.

c) Sıralama ihalesi usulü, ihale tarihi, saati ve yeri.

ç) İsteklilerde aranılan şartlar ve belgeler.

d) Üst Kurulun ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olduğu.

e) Sıralama ihalesi kararının karar tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Üst Kurul tarafından onaylanacağı veya iptal edilebileceği.

f) Sıralama ihalesi kararının alınmasından yayın lisansı verilene kadar uygulanması gereken usul ve esaslar.

g) Vergi, resim ve harçlar ile diğer giderlerin kimin tarafından ödeneceği.

ğ) Tekliflerin alınması, açılması ve değerlendirilmesinde uygulanması gereken usul ve esaslar.

h) Sıralama ihalesi şartnamesine ilişkin açıklama isteme ve yapılma yöntemleri.

Asgari yayın lisans ücretleri

MADDE 11 – (1) Sıralama ihalesinde muhammen bedel olarak esas alınacak asgari yayın lisans ücretleri frekans planları esas alınarak kapsanan nüfus, yayın lisans tipi ve tekniği baz alınarak Üst Kurulca belirlenir.

Sıralama ihalesi başvurusu

MADDE 12 – (1) Sıralama ihalesine, radyo ve/veya televizyon yayın şirketi olarak kurulan, radyo ve/veya televizyon yayıncılık alanında ihale tarihi itibarıyla en az bir yıl faaliyette bulunan, ihale şartnamesinde belirtilen ön şartları yerine getiren medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar başvurabilir. Yayıncılık faaliyeti ile ilgili hususların belirlenmesinde Üst Kurul kayıtları esas alınır.

(2) Kuruluşlar, radyo ve televizyon için ayrı ayrı olmak üzere; ulusal, bölgesel ve yerel yayın lisans tipleri için yapılacak sıralama ihalelerine başvurabilirler ve lisans tiplerinden sadece biri için lisans alabilirler. Sıralama ihaleleri ulusal, bölgesel ve yerel sırayla yapılır ve ihale üzerinde kalmayan kuruluş sonraki ihalelere katılabilir. İhale üzerinde kalan kuruluşlar hiçbir şekilde sonraki ihaleye katılamaz.

(3) Kuruluşlar, bölgesel lisans tipinde bir coğrafi bölge için ve yerel lisans tipinde bir il için yapılacak ihalelere başvuruda bulunabilir.

(4) Üst Kurulca aynı lisans tipinde farklı yayın tekniği için kapasite ayrılması halinde her teknik için ayrı ihale yapılabilir. Bir kuruluş, bir lisans tipinde farklı teknik için yapılacak birden fazla sıralama ihalesine başvurabilir.

(5) Sıralama ihalesi başvurusu sıralama ihalesi ilanında belirtilen yere yazılı olarak yapılır.

(6) Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar, Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen şartları sağlamakla yükümlüdür.

İhale başvurusunda istenen bilgi ve belgeler

MADDE 13 – (1) Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar ihale başvurusunda;

a) Üst Kurula hitaplı ve talebin belirtildiği dilekçeyi,

b) Ortaklık ve şirket yapısına ilişkin yayın lisans başvuru formu (G-1) ve kuruluşun gerçek kişiye indirgenmiş hisse yapısını gösteren formlarını,

c) Başvurulan lisans tipi için gerekli olan ve 15/6/2011 tarihli ve 27965 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Medya Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar ile Platform ve Altyapı İşletmecilerinin Uymaları Gereken İdari ve Mali Şartlar Hakkında Yönetmelikte belirlenen asgari ödenmiş sermaye miktarının ödendiğini gösterir yeminli mali müşavir raporunu,

ç) Kuruluş ana sözleşmesinin ve var ise değişikliklerinin yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneklerini,

d) Şirketi temsile yetkili kişilere ait yetki belgesi (Değişik ibare:RG-18/5/2021-31485) örneğini,

e) Son ortaklık yapısının gösterildiği anonim şirket pay defteri veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneğini,

f) Son yönetim kurulu başkan ve üyelerinin atamasına ilişkin bilgilerin, unvan değişikliği yapılmış ise değişikliğe ilişkin bilgilerin yer aldığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örnekleri veya bu hususlar birden fazla Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmış ise bunların örneklerini,

g) Lisans tiplerine göre belirlenen geçici teminatı,

ğ) Şirketin yazışma adresi, internet site adresi, e-posta adresi, Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) adresi, stüdyo adresi, telefon ve faks bilgilerinin yer aldığı iletişim bilgi formunu,

h) Sıralama ihalesi şartnamesinde istenen diğer belgeleri,

Üst Kurula teslim ederler.

(2) Yukarıda belirtilen bilgi ve belgeler dışında, Medya Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar ile Platform ve Altyapı İşletmecilerinin Uymaları Gereken İdari ve Mali Şartlar Hakkında Yönetmelikte istenen ve Üst Kurul kayıtlarına göre eksiklik tespit edilen diğer bilgi ve belgeler kuruluşlarca lisans verilmesi aşamasında tamamlattırılır. 

Yeterlilik belgesi verilmesi

MADDE 14 – (1) Sıralama ihalesi ilanında belirtilen sürenin sona ermesinden sonra başvurular değerlendirilir.

(2) Yapılan değerlendirmede, ihale başvurusunda istenen bilgi ve belgelerinde eksiklik veya düzeltilmesi gereken bir durumu tespit edilen kuruluşlara tespit edilen eksiklik ve düzeltmenin niteliğine göre otuz günü geçmemek üzere Üst Kurulca belirlenecek kesin süre tebliğ edilerek, kuruluştan eksikliklerini gidermesi istenir. Ödenmiş sermaye miktarına,  şirket yapılarına ve hisse oranlarına ilişkin koşullar da bu kapsamda düzeltilebilir işlemlerden sayılır.

(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında verilen süre içerisinde gerekli eksikliği gidermeyen ve/veya düzeltmeyi yapmayan kuruluşların başvuruları geçersiz sayılır.

(4) Yapılan değerlendirme sonucunda, Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine göre yeterli bulunan kuruluşlara Üst Kurulca yeterlilik belgesi verilir ve yeterlilik belgesi ile kuruluşlara sıralama ihalesinin icrasında teklif verebilecekleri Üst Kurul internet sitesinden ilan edilmek suretiyle tebliğ edilir.

(5) Yeterlilik belgesi verilmesi uygun görülmeyen başvuru sahiplerine de uygun görülmeme nedeni aynı şekilde tebliğ edilir.

Sıralama ihalesi onay belgesi

MADDE 15 – (1) Her sıralama ihalesi için Üst Kurul kararı alınarak Üst Kurul Başkanı tarafından imzalanan bir onay belgesi hazırlanır. Onay belgesinde; ihale konusu yayın lisansının tipi, tekniği, asgari yayın lisans ücreti, ihalede uygulanacak usul, ilanın şekli ve adedi, geçici teminat miktarı ile şartname ve eklerinin bedeli ile ilgili diğer hususlar belirtilir.

Sıralama ihalesi işlem dosyası

MADDE 16 – (1) Her sıralama ihalesi için bir işlem dosyası düzenlenir. Sıralama ihalesi için hazırlanacak işlem dosyasında; sıralama ihalesi onay belgesi ve ekleri, sıralama ihalesi şartnamesi ve ekleri, ilan metinleri, istekliler tarafından sunulan teklifler ve diğer belgeler, ihale komisyonu tutanak ve kararları gibi ihale süreci ile ilgili bütün belgeler bulunur.

Sıralama ihalesi komisyonu

MADDE 17 – (1) Sıralama ihalesi komisyonu, Üst Kurul tarafından Üst Kurul personeli arasından görevlendirilecek biri Başkan olmak üzere yedi asil ve yedi yedek üyeden oluşur. Komisyon üyelerinden en az üçü Üst Kurul Uzmanları arasından seçilir.

 (2) Sıralama ihalesi başvuru dosyaları en az iki komisyon üyesi tarafından teslim alınır. Sıralama ihalesi başlangıcından itibaren tahsisler tamamlanıncaya kadar sıralama ihalesi ile ilgili iş ve işlemler sıralama ihalesi komisyonunca yerine getirilir.

 (3) Sıralama ihalesi komisyonu eksiksiz olarak toplanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Kararlarda üyeler çekimser kalamaz. Komisyon başkan ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur. Karşı oy kullanan komisyon üyeleri, gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır. Sıralama ihalesi komisyonunca alınan kararlar ve düzenlenen tutanaklar, komisyon başkan ve üyelerinin adları, soyadları ve görev unvanları belirtilerek imzalanır.

Geçici teminat

MADDE 18 – (1) İsteklilerden, lisans tiplerine göre asgari yayın lisans ücretinin %10’u oranında geçici teminat alınır.

(2) Teminat olarak, tedavüldeki Türk Parası, bankaların verecekleri süresiz teminat mektupları, Devlet tahvilleri ve Hazine bonoları, Devlet ihalelerinde kabul edilen diğer değerli kâğıtlar kabul edilir.

(3) Bankalarca verilen teminat mektupları dışındaki teminatların istekliler tarafından makbuz karşılığında Üst Kurul saymanlığı hesabına yatırılması mecburi olup, bunlar ihale komisyonunca teslim alınamaz.

(4) Medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, sıralama ihalesine katılmaması veya sıralama ihalesinin üzerinde kalmaması hallerinde, alınan geçici teminat, talebi üzerine iade edilir.

Sıralama ihalesi usulü ve icrası

MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak sıralama ihalesi açık teklif usulü ile yapılır.

(2) Bu usulde; ilanda belirtilen sıralama ihalesi saati gelince sıralama ihalesi komisyonu sıralama ihalesine katılmak için yeterlilik belgeleri ile kuruluşlardan istenilen belgeleri ve alınacak geçici teminatları inceler ve hangi kuruluşların sıralama ihalesine devam edebileceğine karar verir. Bu karar komisyon başkanınca sözlü olarak duyurulur.

(3) Sıralama ihalesine devam edemeyeceklerin belge ve geçici teminatlarının geri verilmesi kararlaştırılır. Bu işlemler sıralama ihalesine katılanların önünde bir tutanakla tespit edilir. Sıralama ihalesine devam edemeyecekler, sıralama ihalesi yerinden çıkartılır.

(4) Açık teklif usulüne göre ihaleler, isteklilerin sıralama ihalesi komisyonu önünde tekliflerini asgari yayın lisans ücretinden az olmamak kaydıyla, sıralama ihalesi şartnamesinde belirtilen usulde sözlü olarak belirtmeleri suretiyle yapılır. Yapılacak teklifler sıralama ihalesine ait artırma tutanağına yazılır ve teklif sahipleri tarafından imzalanır. Posta ile gönderilen teklifler kabul edilmez. İsteklilerin teklif verme sırası kura ile belirlenir.

(5) Sıralama ihalesinin her aşamasında verilecek tekliflerde asgari artırılabilecek miktar veya oran sıralama ihalesi şartnamesinde belirlenir.

(6) Teklif sahipleri bir önceki kendi teklifini artırmak suretiyle yeni tekliflerde bulunurlar. Bu suretle yapılan artırmada yeni bir teklif gelmezse komisyon başkanı son teklif üzerinden sıralama ihalesinin bitirileceğini duyurur. Buna rağmen teklif gelmemesi halinde artırmaya son verilir.

(7) Sıralama ihalesinden çekilenler yeniden teklifte bulunamazlar. Çekildikleri andaki teklifleri son teklifleri olarak kabul edilir.

(8) Sıralama ihalesi sonucu teklifleri aynı olan kuruluşlar arasındaki sıralama önceliği, kur’a ile belirlenir.

(9) Artırmaya ilişkin işlemler tutanakla tespit edilir. Tutanak komisyon başkanı, üyeleri ve teklif sahiplerince imzalanır.

(10) Sıralama ihalesinin tamamlanmasından sonra kuruluşlar, nihai tekliflerine göre en yüksek artırımı teklif eden kuruluş birinci sırada olacak şekilde; tekliflerinin yüksekliğine göre en düşük teklifi veren kuruluşa kadar sıralanır.

Sıralama ihalesi saatinden önce sıralama ihalesinin iptal edilmesi

MADDE 20 – (1) Üst Kurul, gerekli gördüğü hallerde sıralama ihalesi saatinden önce sıralama ihalesini iptal edebilir.

(2) Bu durumda, iptal nedeni belirtilmek suretiyle sıralama ihalesinin iptal edildiği ilan edilir. Bu aşamaya kadar şartname alanlara ve teklif vermiş olanlara sıralama ihalesinin iptal edildiği, ayrıca tebliğ edilir. Sıralama ihalesinin iptal edilmesi halinde, verilmiş olan bütün teklifler reddedilmiş sayılır ve bu teklifler açılmaksızın teminatlarla birlikte isteklilere iade edilir. Sıralama ihalesinin iptal edilmesi nedeniyle isteklilerce Üst Kuruldan herhangi bir hak talebinde bulunulamaz.

(3) Sıralama ihalesinin iptal edilmesi durumunda, iptal nedenleri gözden geçirilerek yeniden sıralama ihalesine çıkılır.

Sıralama ihalesi komisyonunun sıralama ihalesini yapıp yapmamakta serbest olması

MADDE 21 – (1) Sıralama ihalesi komisyonu gerekçesini belirtmek koşuluyla sıralama ihalesini yapıp yapmamakta serbesttir. Komisyonun sıralama ihalesini yapmama kararı kesindir. Sıralama ihalesinin yapılmaması halinde bu durum bütün isteklilere bildirilir. Üst Kurul bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

Sıralama ihalesi kararında belirtilmesi gereken hususlar

MADDE 22 – (1) Sıralama ihalesi kararında isteklilerin ticari unvanları, teklif ettikleri bedeller, hangi yayın tipi, türü ve tekniği için teklif verildiği, sıralama ihalesinin hangi tarihte, hangi istekliler üzerine ve hangi gerekçelerle bırakıldığı, sıralama ihalesi yapılamamış ise nedenleri belirtilir.

Sıralama ihalesi kararının onayı veya iptal edilmesi

MADDE 23 – (1) İhale komisyonu, sıralama ihalesi sonuçlarını beş iş günü içerisinde Üst Kurulun onayına sunar, Üst Kurul, en geç on gün içerisinde sıralama ihalesinin onaylanmasına ya da iptaline karar verir. Üst Kurulun kararı, Üst Kurulun internet sitesi dahil uygun yöntemlerle duyurulur.

(2) Sıralama ihalesinin onaylanmaması veya iptal edilmesi durumunda, yeniden sıralama ihalesine çıkılır.

Kesinleşen sıralama ihalesi kararının bildirilmesi

MADDE 24 – (1) Sıralama ihalesi sonucu, sıralama ihalesi kararının onaylandığı Üst Kurul karar tarihini izleyen en geç on işgünü içinde, sıralama ihalesi üzerine bırakılanlar dâhil sıralama ihalesine teklif veren tüm kuruluşlara tebliğ edilir.

(2) Sıralama ihalesi üzerine bırakılan kuruluşlara yapılan tebligatta tebliğ tarihini izleyen tarihten itibaren on günden az olmamak üzere sıralama ihalesi şartnamesinde belirtilen süre içinde kesin teminatı vermesi bildirilir.

(3) Sıralama ihalesi kararının Üst Kurul tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere aynı şekilde bildirim yapılır. Üst Kurul bu nedenle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

Kesin teminat ve isteklilerin görev ve sorumluluğu

MADDE 25 – (1) Yayın lisansı verilmesinden önce, sıralama ihalesi üzerinde kalan kuruluşlardan ihale sonucu oluşan bedel üzerinden hesaplanmak suretiyle %25 oranında kesin teminat alınır. Verilen süre içinde kesin teminatı vermeyen kuruluşlar lisans alma ve multipleks tahsisi hakkından vazgeçmiş sayılır ve bunların geçici teminatları irat kaydedilir. Yayın lisans ücretinin tamamının ödenmesi sonrasında kesin teminat kuruluşa iade edilir. Yayın lisans ücreti taksitlerinden herhangi birisi zamanında ödenmediği takdirde kesin teminat Üst Kurula irat kaydedilir.

(2) Sıralama ihalesi üzerinde kalan kuruluşlar kesin teminatı sıralama ihalesi şartnamesinde belirtilen usule göre yatırmak ve yayın lisansını almak zorundadır. Kesin teminatın verilmesini müteakip geçici teminat iade edilir. Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan kuruluşların geçici teminatları Üst Kurula irat kaydedilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Teknik Şartlar

Teknik şartlar

MADDE 26 – (1) Yayın lisansı verilen medya hizmet sağlayıcılar Üst Kurulca belirlenen teknik şartları yerine getirmekle yükümlüdürler.

Yayın sistemleri

MADDE 27 – (1) FM yayınlarında aşağıda belirtilen sistemler kullanılır:

a) FM (VHF) radyo yayını, ITU-R BS. 450’de belirtilen standartlara göre frekans modülasyonlu monofonik ve stereofonik ses yayını sistemi kullanılarak yapılır. Frekans Modülasyonlu radyo yayınıyla birlikte yapılan FM-RDS (Radyo Data Sistemi) bilgi yayınında, ITU-R BS. 643’te tanımlanan EN 50067 Standardı kullanılır.

b) Sayısal radyo yayınları, ulusal ve ITU-R standartları ve teknik parametrelere uygun olarak Üst Kurulca belirlenecek teknik parametre ve standartlara göre yapılır.

(2) VHF ve UHF bandlarından yapılan karasal sayısal televizyon yayınları, DVB-T2 ve Üst Kurulca belirlenen video kodlama tekniği ile ulusal ve ITU-R standartlarına ve teknik parametrelere göre yapılır. Televizyon yayınları 16:9 (geniş ekran) formatında yapılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Tahsis İşlemleri ve Yayın Lisansı Verme

Tahsis ve yayın lisansı verilmesi

MADDE 28 – (1) Yapılan sıralama ihalesi sonucunda yayın lisansı alma hakkını elde eden kuruluşlara sıralama ihalesi sonucuna göre frekans veya multipleks kapasitesi tahsis edilir ve Üst Kurulca yayın lisansı verilir.

(2) Yayın lisans süresi on yıldır. Lisans süresinin başlangıcı, karasal televizyon veya radyo yayın lisans belgesinin düzenlendiği tarihtir. Lisans süresi sonunda veya herhangi bir nedenle boşalan karasal yayın kapasitesi Üst Kurulca yeniden ihale edilir.

(3) Üst Kurulun karasal yayın lisansı verdiği bir kuruluş bu lisans haklarını devredemez. Yayın faaliyetine devam etmeme kararı alan kuruluş, lisansını Üst Kurula iade eder.

(4) Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar yayınlarını lisans belgesinde belirtilen yayın türü ve tekniğine uygun olarak yapmak zorundadır.

(5) Karasal yayın lisansı alan kuruluşlar en geç iki yıl içinde kendilerine tahsis edilen multipleks kapasitesi veya frekansların tümünden yayına geçmek zorundadır. Aksi halde yayın lisansının verilmesi için Kanunda aranan şartlar ihlal edilmiş sayılır.

Yayın lisans ücretinin ödenmesi

MADDE 29 – (1) Sıralama ihalesi sonucu oluşan yayın lisans ücretleri, birinci taksiti lisans belgesinin verilmesinden önce ödenmek koşuluyla kalan taksitler takip eden her yılın Şubat ayının son gününe kadar ödenecek şekilde on eşit taksitte ödenir.

Yayın lisansının iptali, yaptırımlar

MADDE 30 – (1) Yayın lisansı verilmesi için Kanunda ve bu Yönetmelikte aranan şartlardan birinin kaybedilmesi halinde, ilgili medya hizmet sağlayıcı kuruluşa gerekli şartları yerine getirmesi için otuz günlük süre verilir. Verilen süreye rağmen istenen şartları yerine getirmeyen kuruluşun yayınları üç ay süreyle durdurulur. Bu süre zarfında şartın yerine getirilmemesi halinde ise, ilgili kuruluşun karasal yayın lisansı iptal edilir.

(2) Yayın lisansının verilmesi için gerekli şartlara uygunluğunu hile ile elde ettiği tespit edilen kuruluşun yayın lisansı iptal edilir.

(3) Doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanından doğan mücbir sebeplerle veya Üst Kurulca kabul edilecek benzeri nedenlerle yayın hizmetini yerine getiremeyen kuruluşların talepleri halinde yayın lisansı iptal edilir. Bu durumda kalan süreye ilişkin yayın lisans ücreti iade edilir.

(4) Üst Kuruldan yayın lisansı almadan veya yayınları Üst Kurul tarafından geçici olarak durdurulmasına ya da yayın lisansı iptal edilmesine rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü, bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Tüzel kişiler hakkında ayrıca 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesindeki güvenlik tedbirleri uygulanır. İzinsiz olarak faaliyetine devam eden yayın cihaz ve tesisleri Üst Kurulca mühürlenerek kapatılır.

(5) Yayın lisansı olmasına rağmen, lisans tipi dışında yayın yapan ve izinsiz karasal verici tesis eden medya hizmet sağlayıcılar Üst Kurulca uyarılır. Yapılan uyarıya rağmen izinsiz yayına devam edenler hakkında dördüncü fıkrada belirtilen müeyyide uygulanır.

(6) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, uluslararası düzenlemeler ve millî frekans planı çerçevesinde Üst Kurulun görüşünü alarak frekans bantlarında değişiklik yapabilir.

ALTINCI BÖLÜM

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu ve Diğer Kamu Yayınları

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu yayınları

MADDE 31 – (1) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu, karasal ortamdan gerçekleştireceği yayın hizmetlerinin sayısını ve kapsama alanlarını Üst Kurula bildirir. Bu taleplerin hangi oranda karşılanacağına frekans planları çerçevesinde Üst Kurulca karar verilir.

(2) Karasal radyo yayınları için uygun görülen frekanslar ile karasal sayısal yayınlar için bir multipleksten az olmamak üzere uygun sayıda multipleks kapasitesi, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna tahsis edilir.

(3) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna tahsis edilen frekanslar ve multipleks kapasitesi ile en az dört karasal televizyon ve dört karasal radyo yayını yapılır. Tahsis tarihinden itibaren iki yıl içinde kullanılmayan veya kullanımına son verilen frekanslar ve multipleks kapasitesi Üst Kurul tarafından yeniden değerlendirilir.

(4) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna tahsis edilecek multipleks kapasitesi, radyo yayın frekansı ve set üstü kutu veya tümleşik alıcı cihazlarındaki sıralama numarası sıralama ihalesinden önce Üst Kurulca belirlenir.

(5) Tahsisten sonra, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun ilave karasal yayın ihtiyacının ortaya çıkması hâlinde, bu talep kapasite imkânları ölçüsünde ve bu maddede belirtilen hususlar çerçevesinde Üst Kurulca değerlendirilir.

(6) Set üstü kutu veya tümleşik alıcı cihazlarının havadan güncellenmesi (OAD) için Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna tahsis edilen multipleks kapasitesinden en az 300 Kbit/s’lık bir kapasite ayrılır.

Diğer kamu yayınları

MADDE 32 – (1) Kamu kurum ve kuruluşlarının ikaz, duyuru ve eğitim maksadıyla karasal radyo veya televizyon yayını yapma talebinde bulunmaları halinde; bu talepler yapılacak protokol çerçevesinde Türkiye Radyo-Televizyon Kurumundan hizmet alınarak karşılanır.

(2) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kanunlarında radyo ve/veya televizyon yayını yapabileceklerine ilişkin hüküm bulunan kamu kurum ve kuruluşlarından Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından herhangi bir ücret alınmaz.

(3) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu haricindeki kamu kurum ve kuruluşlarına frekans veya multipleks kapasitesi tahsisi yapılmaz.

YEDİNCİ BÖLÜM

Frekans ve Multipleks Kapasitesi Kullanım Ücreti

Frekans ve multipleks kapasitesi yıllık kullanım ücretinin hesaplanması ve ödenmesi

MADDE 33 – (1) Karasal ortamdan yapılacak radyo ve/veya televizyon yayın hizmeti için tahsis edilmiş multipleks kapasitesi ve radyo frekansları için kamu ve özel medya hizmet sağlayıcı kuruluşlardan yıllık kullanım ücreti alınır.

(2) Frekans ve multipleks kapasitesi yıllık kullanım ücreti hesaplanması her bir verici istasyonu için olmak üzere, karasal sayısal TV frekans planı ve karasal FM radyo frekans planı esas alınarak, karasal radyo/televizyon etkin yayın güçleri, her bir yayın istasyonu tarafından kapsanan nüfus ile yayın yapılan iller itibarıyla ilgili kurum tarafından belirlenen gelişmişlik endeksini gösteren istatistik verilerine göre Üst Kurulca hesaplanır.

(3) Radyo ve televizyon yayınlarına ilişkin olarak, her bir karasal verici istasyonunda kullanılan, radyo frekansı ve/veya multipleks kapasitesi için, yıllık kullanım ücreti, Türk Lirası cinsinden;

a) Radyo yayını yapan kuruluşlar için: RYKÜ = GE x YK x RK x K1 formülüne göre,

b) Multipleks kapasitesi kullanan kuruluşlar için: MYKÜ = GE x YK x MK x K2 formülüne göre,

hesaplanır.

(4) Karasal vericilerle analog televizyon ve/veya radyo yayını ve/veya sayısal radyo/TV yayını yapan kamu ve özel yayıncı kuruluşların her bir verici istasyonunda kullandıkları frekans ve/veya multipleks kapasitesi için, Üst Kurula ödeyecekleri yıllık kullanım ücretinin hesaplanmasına esas katsayılar sırasıyla;

a) Karasal radyo yayını yapan kuruluşlar için RK: 1,

b) Multipleks kapasitesi kullanan kuruluşlar için MK, aşağıdaki Tablo 1’de belirtilen sayılar olarak belirlenmiştir.

Tablo 1:

Multipleks kapasitesi          MK sayısı

0 Kbit/s – 0.99 Mbit/s                 1

1- 1.99 Mbit/s                                2

2- 2.99 Mbit/s                                3

3- 3.99 Mbit/s                                4

4- 4.99 Mbit/s                                5

5- 5.99 Mbit/s                                6

6- 6.99 Mbit/s                                7

7- 7.99 Mbit/s                                8

8- 8.99 Mbit/s                                9

9- 9.99 Mbit/s                               10

10 ve üzeri                                     11

c) Etkin yayın gücü ve kapsanan nüfusa göre uygulanacak yayın katsayılarını gösterir YK tablosu EK-1’de, il bazında gelişmişlik endeksi (GE) katsayıları EK-2’de yer almaktadır.

ç) Frekans ve multipleks kapasitesi kullanım ücreti katsayıları (K1 ve K2), her yıl Üst Kurulca belirlenerek Üst Kurulun internet sitesinde yayımlanır ve o yılın Ocak ayından itibaren uygulanır.

(5) Kapsanan nüfus ve etkin yayın gücü değerleri ile gelişmişlik endeksini gösteren istatistiki veriler ve bu verilerde olabilecek değişiklikler Üst Kurulun internet sitesinde yayımlanır ve kanuni zorunluluk olmadığı sürece Ocak ayından itibaren uygulanır.

(6) Üst Kurulca tespit edilerek tahakkuk ettirilen ücretler, her yılın ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarında olmak üzere dört eşit taksitte ve belirtilen ayların son iş gününe kadar kuruluşlar tarafından ödenir. Yayın lisans ücretleri ve yıllık kullanım ücretleri üzerinden tahsil edilecek varsa vergi ve diğer yasal yükümlülükler peşin olarak tahsil edilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Tebligat

MADDE 34 – (1) Bu Yönetmelik gereğince yapılacak tebligatlar hakkında 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri ile 6/12/2018 tarihli ve 30617 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği hükümleri uygulanır. 

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 35 – (1) 9/11/2012 tarihli ve 28462 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Karasal Yayın ve Sıralama İhalesi Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Sayısal yayına geçiş dönemi

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Karasal sayısal yayına geçiş uygulama takvimi Üst Kurulca hazırlanır.

(2) Geçiş döneminde analog televizyon yayınlarına devam edecek kanal sayısını belirlemek üzere Üst Kurulca geçiş dönemi analog televizyon uygulama planı hazırlanır. Sıralama ihalesi sonucuna göre bu Planda öngörülen analog televizyon kanal sayısı kadar yayıncıya, analog yayınlarına devam etmesine izin verilir. Analog televizyon yayınlarının oluşturacağı enterferans problemlerinin çözümünde uluslararası anlaşmalar uygulanır.

(3) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun mevcut analog yayınlarından ne kadarının geçiş döneminde her bir verici istasyonunda yayın yapabileceğine, istasyon yerlerindeki analog kanal sayısı dikkate alınarak, sıralama ihalesi öncesinde Üst Kurulca karar verilir ve Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna bildirilir.

(4) Sayısal yayına geçiş aşamasında bir emisyon noktasında aynı yayının hem analog hem sayısal olarak yayınlanması durumunda, analog yayın sona erene kadar olmak üzere, o emisyon yerinde sadece analog televizyon yayını için kanal/frekans yıllık kullanım ücreti 29/4/2011 tarihli ve 27919 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karasal Ortamda Yayında Olan Radyo ve Televizyon Kuruluşlarından Alınacak Televizyon Kanal ve Radyo Frekans Yıllık Kullanım Ücretlerine İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre tahsil edilir.

   (5) Karasal yayın lisansları için sıralama ihalesinin yapılmasının ardından tahsise hak kazanmayan kuruluşların karasal yayınları bir ay içinde Üst Kurulca durdurulur.

İzinsiz kanal/frekans veya standart dışı verici kullanımı

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Medya hizmet sağlayıcılar, kullanımlarına verilen kanal, frekans veya multipleks kapasitesi haricinde kanal, frekans veya multipleks kapasitesi kullanarak yayın yapamazlar. İzinsiz kanal, frekans veya multipleks kapasitesi kullanan kuruluşlar, bu yayınlarını durdurmaları için uyarılır ve uyarıya rağmen yayınlarını durdurmadıkları takdirde Üst Kurulca vericileri mühürlenerek kapatılır ve Kanunun 33 üncü maddesi hükmüne göre işlem yapılmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir.

(2) Kuruluşlar, Üst Kurulca belirlenen standart karasal verici çıkış gücü üzerinde verici çıkış gücü kullanarak yayın yapamaz.

(3) Kanunun geçici 4 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında, kuruluşların kullanımına verilen kanal ve frekansların, Üst Kurulca belirlenen standartlara uygun olmayan karasal vericiler ile kullanılması, Üst Kurulca istenilen teknik düzenlemelerin yapılmaması veya Üst Kurula bildirdiği ve Üst Kurulca onaylanan gücün üstünde yayın yaptığının sonradan tespit edilmesi halinde, ilgili kuruluşa vericisini standartlara uygun hale getirmesi veya gerekli teknik düzeltmeyi yapması için onbeş gün süre verilir. Bu süre içerisinde vericinin Üst Kurulca istenilen standarda uygun hale getirilmemesi ve yayına devam etmesi halinde cihazlar Üst Kurulca mühürlenerek kapatılır ve haklarında Kanunun 33 üncü maddesine göre işlem yapılır.

(4) Bir kuruluşun aynı emisyon noktasında birden fazla kanal, frekans ve multipleks kapasitesi kullanmasına izin verilmez. Böyle bir durumun tespiti halinde Üst Kurulca uygun görülen kanal, frekans ve multipleks kapasitesi boşaltılır.

Yürürlük

MADDE 36 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 37 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Radyo ve Televizyon Üst Kurulu yürütür.

Ekler için tıklayınız