|
MALİ
İSTATİSTİK YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, genel yönetim sektörü ve bu sektörü oluşturan
merkezî yönetim, mahallî idareler ve sosyal güvenlik kurumları alt
sektörlerine ait konsolide olarak hazırlanacak olan mali istatistik
tablolarına esas mali verilerin derlenmesi, mali istatistik tablolarının
uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanması ve yayımlanmasına
ilişkin usul, esas, ilke ve standartlar ile veri derleme sürecindeki yetki,
sorumluluk ve yaptırımları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – Bu Yönetmelik, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu
Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 52 nci maddesinin son fıkrası ile (Değişik ibare:RG-16/2/2023-32106) Hazine ve Maliye
Bakanlığına verilen yetkiye dayanılarak kapsamı belirlenen genel
yönetim sektörü ve bu sektörü oluşturan merkezî yönetim, mahallî idareler
ve sosyal güvenlik kurumları alt sektörlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3
– (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
(1) Bu Yönetmelik, 5018 sayılı Kanunun 52, 53, 54 ve 80
inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1)
Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Akış: Varlık,
yükümlülükler ve öz kaynaklarda ortaya çıkan değişimi,
b) Alt sektör:
Genel yönetim sektörünü oluşturan merkezî yönetim, mahallî idareler ve
sosyal güvenlik kurumlarını,
c) Ara veri: İl
özel idareleri, belediyeler ve mahalli idare birlikleri için 27/05/2016
tarihli ve 29724 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli
İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri ile Mahalli İdareler
Detaylı Hesap Planı çerçevesinde Bakanlıkça belirlenen ayrıntıdaki mizan
bilgilerinden oluşur. Diğer birimler için ise 3/12/2014 tarihli ve
2014/7052 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Genel Yönetim Çerçeve Hesap Planına
dönüşümü yapılmış ve Bakanlıkça belirlenen ayrıntıdaki mizan bilgilerini,
ç) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,
d) Çerçeve hesap
planı: Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre belirlenen hesap planını,
e) Dönüşüm
tablosu: 5018 sayılı Kanuna tabi olmayan genel yönetim sektörü kapsamındaki
birimlerin kullandıkları hesapların, merkezi yönetim, mahalli idareler ve
sosyal güvenlik kurumları alt sektörlerine ait hesap planlarındaki
karşılığını gösteren tabloyu,
f) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Eliminasyon: Alt sektörü oluşturan birimlerin
veya genel yönetim sektörünü oluşturan alt sektörlerin birbirleri ile olan
ilişkilerine ait tutarların ilgili hesaplardan karşılıklı olarak
düşülmesini,
g) Genel Müdürlük:
Muhasebat Genel Müdürlüğünü,
ğ) Genel yönetim
sektörü: Mali istatistiklerin derlenmesi amacıyla 5018 sayılı Kanunun 52
nci maddesine göre belirlenen sektörü,
h) Hata:
Yayımlanmış veri ve bilgilerde herhangi bir yanlışlığı (Revizyon nedenleri
hata kapsamında değerlendirilmez.),
ı) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
İşlem: Birimler arasında karşılıklı anlaşma veya
mevzuatın uygulanması sonucu gerçekleşen ekonomik olaylar ile bir birimin
kendi içinde gerçekleştirdiği ve ekonomik olarak önem arz eden
faaliyetleri,
i) Kanun: 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununu,
j) Kaynak veri:
Muhasebe birimlerince yapılan her bir yevmiye kaydını,
k) Kıymetli
varlıklar: Başlıca amacı üretim ve tüketim olmayan zaman içerisinde
değerini yitirmeyen varlıkları,
l) Konsolidasyon:
Genel yönetim sektörü ve bu sektörü oluşturan merkezi yönetim, mahalli
idareler ve sosyal güvenlik kurumları alt sektörlerinde yer alan birimlerin
verilerinin bir araya getirilmesi suretiyle, mali istatistik tablolarının
tek bir birim gibi hazırlanabilmesi için yapılan işlemleri,
m) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Mahallî idareler alt sektörü: Belediyeler, il
özel idareleri (Bozcaada ve Gökçeada İlçe Özel İdareleri dâhil) ve mahalli
idare birlikleri ile Kanunun 52 nci maddesinde verilen yetkiye dayanılarak
uluslararası standartlar esas alınıp belirlenen ve mahalli idare olarak
kabul edilen diğer birimlerden oluşan alt sektörü,
n) Mali
istatistik: Genel yönetim sektörü kapsamındaki idarelerin gelir, gider,
varlık, yükümlülük ve öz kaynaklarına ilişkin bilgiler sunan ve istatistiki
temellere dayanılarak oluşturulan konsolide mali tabloları,
o) Mali olmayan
varlıklar: Duran varlıklar, stoklar, kıymetli varlıklar ve üretilmeyen
varlıkları,
ö) Mali varlıklar
ve yükümlülükler: Yerleşik ve yerleşik olmayan olmak üzere; nakit ve
mevduatlar, borç senetleri, krediler, hisse senetleri, yatırım fonları,
sigorta, emeklilik ve standartlaşmış garanti planları, mali türevler ve
diğer alacak/ödeme hesaplarını,
p) Merkezi yönetim
alt sektörü: Bütçe içi ve bütçe dışı kurumların bir araya getirilmesiyle
oluşan alt sektörü,
r) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Merkezi yönetim bütçe dışı kurumlar: Kanuna ekli
I ve II sayılı cetvellerde yer alan birimlere bağlı döner sermayeler,
sosyal tesisler, bütçe dışı fonlar ile Kanunun 52 nci maddesinde verilen
yetkiye dayanılarak uluslararası standartlar esas alınıp belirlenen ve
merkezi yönetim bütçe dışı olarak kabul edilen diğer kurumları,
s) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Merkezi yönetim bütçe içi kurumlar: Kanuna ekli
I, II ve III (Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumu ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu
hariç) sayılı cetvellerde yer alan birimler ile Kanunun 52 nci maddesinde
verilen yetkiye dayanılarak uluslararası standartlar esas alınıp belirlenen
ve merkezi yönetim bütçe içi olarak kabul edilen diğer kurumları,
ş) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Metaveri: Mali istatistiklerin kapsamı,
dönemselliği, zamanlılığı, bütünlüğü, kalitesi ve notları ile kamuoyunun
bilgiye erişimini içeren kaynağı,
t) Öz kaynak:
Varlıkların toplam değerinden yükümlülüklerin toplam değerinin düşülmesiyle
bulunan değeri,
u) Resmi
İstatistik Programı (RİP): 10/11/2005 tarihli ve 5429 sayılı Türkiye
İstatistik Kanununun 3 üncü maddesine dayanılarak beşer yıllık dönemler
için hazırlanan programı,
ü) Revizyon:
Yayımlanmış mali istatistikler üzerinde yayımlandıktan sonra yapılan
güncellemeleri,
v) Sektör: Genel
yönetim sektörünü,
y) Sosyal güvenlik
kurumları alt sektörü: Sosyal Güvenlik Kurumu, Türkiye İş Kurumu ve
İşsizlik Sigortası Fonunu,
z) Stok durumu:
Belirli bir tarihteki varlık, yükümlülüklerin ve öz kaynakların durumunu,
aa) Uluslararası
standartlar: Uluslararası Para Fonunun (IMF) yayımlamış olduğu Devlet Mali
İstatistikleri Kılavuzunu (Government Finance Statistics Manual-GFSM),
bb) Üretilmeyen
varlık: Arsa, arazi ve doğal kaynaklar ile sözleşmeler, lisanslar, haklar
ve marka değerini,
cc) Varlık:
Belirli bir dönem boyunca kullanma veya elde tutma nedeniyle ekonomik
sahibine fayda sağlayan değer saklama aracını,
çç) Veri:
Konsolide mali istatistik tablolarının hazırlanmasına esas teşkil eden
veriyi,
dd) Yükümlülük:
Geçmişteki işlem ve olaylardan doğan ve ödenmesi sonucunda, idarenin
ekonomik kaynak ve değerlerinde azalma gerçekleşmesi beklenen, idareye ait
mevcut borç ve sorumlulukları,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Mali
İstatistikler
Mali
istatistiklere ilişkin temel ilkeler
MADDE 5 – (1)
Mali istatistikler yeterli mesleki eğitimi almış personel tarafından,
muhasebe kayıtlarındaki verilere dayanılarak ve istatistiksel yöntemler
kullanılarak aşağıda tanımlanan ilkeler çerçevesinde hazırlanır:
a) Açıklık ve
ulaşılabilirlik: Mali istatistikler açık ve anlaşılabilir bir şekilde,
önceden ilan edilmiş bir veri yayımlama takvimi çerçevesinde destekleyici
metaveri ile birlikte ilgili tüm taraflara eş zamanlı olarak sunulur.
b) Bütünlük: Üst
yönetimin kontrol ve erişimi dâhil olmak üzere mali istatistik tabloları ve
bunlara ilişkin metodoloji tarafsız, şeffaf, güvenilir, ihtiyaca uygun,
zamanında ve uluslararası standartlara uyumlu bir bütün olarak hazırlanır
ve yayımlanır.
c) Doğruluk ve
güvenilirlik: Mali istatistikler, mevcut durumu ve değişimleri doğru ve
güvenilir biçimde yansıtır.
ç) İhtiyaca
uygunluk: Mali istatistikler ulusal ve uluslararası kullanıcıların
ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde hazırlanır ve yayımlanır.
d) Gizlilik: Mali
istatistik üreten birim, verilerin hukuka aykırı erişimine, açıklanmasına
veya kullanımına karşı her türlü önlemi alır. Mali istatistiklerin
üretilmesi için derlenen ve işlenen veriler, yasal mevzuat ve Bakanlıkça
imzalanan protokollerde belirtilen kurumlar dışında hiçbir organ, makam,
merci veya kişiye verilemez ve istatistik amacı dışında kullanılamaz.
e) Kullanışlılık:
Mali istatistikler; önceden belirlenmiş zamanlarda, belirli dönemler
itibarıyla, önceki dönemlerle ve ülkeler arasında kıyaslanabilir şekilde ve
yapılan revizeler hakkında kamuoyunu bilgilendirecek içerikte hazırlanır.
f) Tarafsızlık ve
şeffaflık: Mali istatistik üreten birim, tarafsız, profesyonel ve şeffaf
bir biçimde mali istatistikleri üretir ve yayımlar. Söz konusu birim,
üreteceği mali istatistiklerin amaç ve hedefini metaveri ile tanımlar,
verinin ne zaman, nereden ve kimlerden sağlanacağını belirler.
g) Yöntemsel
geçerlilik: Mali istatistikler; tanım, kapsam ve sınıflandırma açısından
uluslararası kabul görmüş standart, kılavuz ve iyi uygulama örneklerine
uygun hazırlanır.
ğ) Zamanlılık:
Mali istatistikler mevcut veri altyapısı kapsamında güncel olarak üretilir,
üretilen mali istatistiklerin yayımlama takvimi önceden belirlenir ve bu
takvime uygun olarak yayımlanır.
Mali istatistik
kapsamının belirlenmesi
MADDE 6 – (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
(1) Genel yönetim sektörü kapsamı, uluslararası
standartlar çerçevesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Türkiye
İstatistik Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle her üç yılda bir
Bakanlıkça belirlenir. Gerekli görülmesi halinde bu süreye bağlı
kalınmaksızın ilgili idarelerin de görüşünün alınması suretiyle kapsam
güncellenebilir.
Mali istatistik
kapsamının belirlenmesine ilişkin esaslar
MADDE 7 – (1)
Genel yönetim sektörü kapsamının belirlenmesinde, uluslararası standartlar
çerçevesinde kamu idaresinin;
a) Yerleşik
(mukim) bir birim olup olmadığı,
b) Kurumsal bir
birim olup olmadığı,
c) Devlet
kontrolünde olup olmadığı,
ç) Piyasa
üreticisi olup olmadığı,
d) Devlet için bir
malî yardımcı kuruluş olup olmadığı,
hususları dikkate
alınır.
Mali istatistik
verilerinin derlenmesi
MADDE 8 – (1)
Mali istatistiklere esas teşkil edecek verilerin derlenmesinde genel
yönetim sektörü kapsamındaki idarelerin muhasebe kayıtları dikkate alınır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirlenen hesap planını kullanmayan
kamu idareleri için, Bakanlıkça hazırlanan dönüşüm tabloları dikkate
alınarak veriler derlenir.
(2) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Birimler; mizanlarını, mali tablolarını ve
mali istatistik kapsamındaki diğer tüm bilgi ve belgelerini Bakanlıkça
belirlenen şekil, yöntem ve sürede Bakanlığa göndermek zorundadır.
Mali
istatistiklerin hazırlanması ve konsolidasyonu
MADDE 9 – (1)
Genel yönetim sektörü ve alt sektörlerine ait mali istatistikler
uluslararası standartlar dikkate alınarak Bakanlıkça hazırlanır. Farklı bir
raporlama çerçevesi kapsamında hazırlanan bir tablo olması durumunda,
ilgili husus tablo dipnotlarında açıklanır.
(2) Mali
istatistiklerin hazırlanması sırasında hatalı olduğu tespit edilen, gerçek
durumu yansıtmayan ve mali istatistik tablolarının doğruluk ve
güvenilirliğini etkileyen hususlar, ilgili kurumlardan bilgi alınarak mali
istatistiklere ilişkin temel ilkeler ve uluslararası standartlar
çerçevesinde gerekli düzeltmeler yapılarak dikkate alınır. Bu kapsamda
yapılan düzeltmeler sistematik bir biçimde ve ivedilikle Sayıştay Başkanlığına
bildirilir.
(3) Mali
istatistikler hazırlanırken genel yönetim sektörünü oluşturan alt
sektörlerin ve alt sektörü oluşturan birimlerin hesapları konsolide edilir.
(4) Konsolidasyon
işlemi yapılırken genel yönetim sektörünü oluşturan alt sektörler ve alt sektörü
oluşturan birimler arasındaki aşağıdaki karşılıklı işlemler elimine edilir.
Bunlar:
a) Cari ve sermaye
transferleri.
b) Faiz geliri ve
giderleri.
c) Vergi mükellefi
sıfatıyla ödenen vergiler.
ç) Mal ve hizmet
alım satımı.
d) Mali olmayan
varlıkların edinimi ve elden çıkarılması.
e) Krediler,
borçlanma senetleri ile diğer borç ve alacaklar.
f) Yatırılan
sermayeler.
(5) Konsolidasyon
işleminde karşılıklı olarak elimine edilecek tutarların eşit olması
esastır. Ancak, idari kayıtların kapsamı, kayıt zamanı, değerleme,
sınıflandırma ve benzeri hususlardaki farklılıklar sebebiyle karşılıklı
elimine edilecek tutarlar eşit olmayabilir. Bu farklılıkların giderilmesi,
konsolidasyon işlemlerinin doğru yapılmasını sağlar ve mali istatistiklerin
kalitesini arttırır. Bu amaçla aşağıda tanımlanan uluslararası kabul görmüş
istatistiksel yöntemler uygulanır:
a) Tek Taraf
Kuralı: Kurumların birbirleri arasında gerçekleştirdikleri işlemlerde, bir
kurumun hesabında kayıtlı olan işlemin diğer kurumun hesaplarıyla uyumlu
olmaması durumunda, ikna edici kanıtlar çerçevesinde, söz konusu mali işlem
karşılıklı olarak uyumlu olacak şekilde düzeltilerek eliminasyon işlemi
gerçekleştirilir. Bu kapsamda yapılan düzeltme işlemi, karşı kurumun mali
tablolarında düzeltme yapılmasını sağlamak üzere ivedilikle Sayıştay
Başkanlığına bildirilir.
b) Yukarıdan
Aşağıya Kuralı: Genellikle, merkezi yönetim hesapları bir bütün olarak,
mahalli idarelerin, sosyal güvenlik kurumlarının ya da bütçe dışı
kurumların hesaplarından daha detaylı, zamanlı, güvenilir ve doğru olarak
kabul edilir. Merkezi yönetim kapsamında yer alan bütçe içi kurumlar ile
bütçe dışı kurumlar, mahalli idareler veya sosyal güvenlik kurumları
arasında, eliminasyona konu bir mali işlem gerçekleşip, bu işleme ilişkin
kayıtlar bütçe içi kurumlar hesaplarında yer alırken bütçe dışı kurumlar,
mahalli idareler ya da sosyal güvenlik kurumları hesaplarında yer
almadığında, söz konusu mali işlem, merkezi yönetim bütçe içi kurumların
kayıtlarına göre düzeltilerek eliminasyon işlemi gerçekleştirilir. Bu
kapsamda yapılan düzeltme işlemi, karşı kurumun mali tablolarında düzeltme
yapılmasını sağlamak üzere ivedilikle Sayıştay Başkanlığına bildirilir.
c) Borç Veren
Taraf Kuralı: Genellikle mali varlık ve yükümlülük işlemleri için, borç
veren birimin kayıtları güvenilir kabul edilir. Borç veren birimin
hesaplarında kayıtlı olan bir işlem, borç alan birimin hesapları ile uyumlu
olmadığında, söz konusu mali işlem borç veren birimin kaydı ile uyumlu
olacak şekilde düzeltilerek eliminasyon işlemi gerçekleştirilir. Bu
kapsamda yapılan düzeltme işlemi, karşı kurumun mali tablolarında düzeltme
yapılmasını sağlamak üzere ivedilikle Sayıştay Başkanlığına bildirilir.
(6) Eliminasyon
işlemleri sırasında fayda-maliyet kuralı uygulanır. Elimine edilecek
miktarı belirleme çabası ve maliyeti, işlemin tutarı ve etkisi ile orantılı
olmalıdır.
Mali istatistik
tabloları
MADDE 10 – (1)
Aşağıda sayılan mali istatistik tabloları Bakanlıkça hazırlanır ve
kamuoyunun bilgisine sunulur:
a) Faaliyet
Tablosu (Örnek: 1-A / 1-B / 1-C / 1-D)
b) Nakit Kaynak ve
Kullanımları Tablosu (Örnek: 2-A / 2-B / 2-C / 2-D)
c) Stok Durumu ve
Akış Tablosu (Örnek: 3-A / 3-B)
ç) Öz
Kaynaklardaki Toplam Değişimler Tablosu (Örnek: 4-A / 4-B)
d) Gelir Tablosu
(Örnek: 5-A / 5-B / 5-C)
e) Gider Tablosu
(Örnek: 6-A / 6-B / 6-C)
f) Varlık ve
Yükümlülüklerdeki İşlemler Tablosu (Örnek: 7-A /7-B / 7-C)
g) Varlık ve
Yükümlülükleri Elde Tutma Kazanç ve Kayıpları Tablosu
(Örnek: 8-A / 8-B
/ 8-C)
ğ) Varlık ve
Yükümlülüklerdeki Diğer Değer Değişimleri Tablosu
(Örnek: 9-A / 9-B
/ 9-C)
h) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Mali Durum Tablosu (Bilanço) (Örnek: 10-A/10-B)
ı) Harcamaların
Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu
(Örnek: 11-A /
11-B / 11-C)
i) Varlık ve
Yükümlülüklerdeki Toplam Diğer Ekonomik Akışlar Tablosu
(Örnek: 12-A /
12-B / 12-C)
Faaliyet
tablosu
MADDE 11 – (1)
Faaliyet tablosu; gelir ve giderlerdeki işlemler, mali olmayan
varlıklardaki işlemler ve mali varlık ve yükümlülüklerdeki işlemler olmak
üzere üç bölümden oluşmaktadır.
(2) Gelir,
işlemler sonucunda net değerde meydana gelen artış; gider ise işlemler
sonucunda net değerde meydana gelen azalış olarak tanımlanmaktadır.
(3) Mali olmayan
varlıklardaki işlemler, mali olmayan varlıkların edinimlerinden, elden
çıkarmaların ve amortismanların düşülmesi suretiyle bulunur.
(4) Mali varlık ve
yükümlülüklerdeki işlemler, mali varlıklar ve yükümlülüklerin net
değişiminden oluşur.
(5) Faaliyet
tablosundan üç dengeye ulaşılmaktadır. Bunlar:
a) Brüt faaliyet
dengesi, amortisman giderleri hariç tutularak, gelirlerden giderlerin
çıkarılması suretiyle hesaplanır.
b) Net faaliyet
dengesi, gelirlerden giderlerin çıkarılması suretiyle hesaplanır.
c) Net borç
verme/net borç alma dengesi, net faaliyet dengesinden, net mali olmayan
varlıklardaki değişimin çıkarılması suretiyle hesaplanır.
(6) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Net borç verme/net borç alma dengesinin, mali
varlık ve yükümlülüklerin net değişimleri arasındaki farka eşit olması
esastır. Eşit olmaması durumunda aradaki tutar farkı, tablo dipnotlarında
gösterilir.
Nakit kaynak ve
kullanımları tablosu
MADDE 12
– (1) Nakit kaynak ve kullanımları tablosu, genel yönetim
sektörünün belirli raporlama dönemleri itibarıyla nakit ve nakit benzeri
varlıkların kaynaklarını ve kullanımlarını gösteren tablodur. Nakit benzeri
varlıklar, likiditesi yüksek ve değer değişikliği oluşma ihtimali ihmal
edilebilir ölçüde olan varlıklardır.
(2) Nakit kaynak
ve kullanımları tablosu; faaliyetlerden sağlanan nakit akışları, mali
olmayan varlıklardaki işlemlerden kaynaklanan nakit akışları ile mali
varlık ve yükümlülüklerdeki işlemlerden kaynaklanan nakit akışları şeklinde
bölümlerden oluşur. Nakit stokundaki net değişim, bu üç bölümden elde
edilen net nakit akışlarının toplamıdır.
(3) Nakit ve nakit
benzeri varlıkların kullanımını gerektirmeyen kazanç ve kayıplar, nakit
dışı bağış ve yardımlar, tek taraflı borç silmeleri, amortismanlar, takas
ve trampa gibi işlemler ile gelecekte nakit akışı yaratacak işlemler nakit
kullanımları ve kaynakları tablosuna dâhil edilmez.
(4) Nakit kaynak
ve kullanımları tablosundan dört farklı dengeye ulaşılır. Bunlar:
a) Faaliyetlerden
sağlanan net nakit girişi, gelirlerden kaynaklanan nakit girişinden,
giderlerden kaynaklanan nakit çıkışının düşülmesiyle bulunur.
b) Nakit açık veya
fazlası, faaliyetlerden sağlanan net nakit girişinden, mali olmayan
varlıklardan kaynaklanan net nakit değişiminin düşülmesiyle bulunur.
c) Finansman
faaliyetlerinden kaynaklanan net nakit girişi; net yükümlülük artışından,
nakit hariç mali varlıklardaki net alımların düşülmesiyle bulunur.
ç) Nakit
stokundaki net değişim, nakit açık veya fazlası ile finansman
faaliyetlerinden kaynaklanan net nakit girişinin toplanmasıyla bulunur.
(5) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Nakit ve nakit benzeri varlıkları oluşturan
unsurların dönem içi işlemlerden kaynaklanan değişim tutarları tabloda
“nakit ve mevduatlardaki net değişim” olarak ifade edilir. Söz konusu
değişim tutarının, nakit kullanımları ve kaynakları tablosunun düzenlenmesi
sonucu ortaya çıkan nakit stokundaki net değişime eşit olması
gerekmektedir. Eşit olmaması durumunda aradaki tutar farkı, tablo
dipnotlarında gösterilir.
Stok durumu ve
akış tablosu
MADDE 13
– (1) Varlık ve yükümlülüklerin raporlama dönemi başı ve sonundaki
stok durumları ile dönem içerisindeki toplam akışlarını gösteren tablodur.
(2) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Stok durumu ve akış tablosu; mali ve mali olmayan
varlıklar ile yükümlülüklerin dönem başındaki stok durumlarına, dönem
içerisindeki akışların eklenmesi suretiyle dönem sonu stok durumuna
ulaşılmasını sağlar. Dönem başı stok durumu ile dönem içerisindeki
akışların toplamının dönem sonu stok durumuna eşit olmaması durumunda
aradaki tutar farkı, tablo dipnotlarında gösterilir.
Öz
kaynaklardaki toplam değişimler tablosu
MADDE 14
– (1) Öz kaynaklardaki toplam değişimler tablosu, öz kaynakların
raporlama dönemi başı ve sonundaki stok durumları ile dönem içerisindeki
gelir, gider ve diğer ekonomik akışlardan kaynaklanan dağılımını gösteren
tablodur.
(2) Öz
kaynaklardaki toplam değişimler tablosu, öz kaynakta değişime neden olan
faktörlerle ilgili anlaşılabilir istatistiksel bir açıklama sağlar.
(3) (Değişik:RG-16/2/2023-32106)
Öz kaynakların dönem başındaki tutarı ile dönem
içerisinde öz kaynakları etkileyen akımların toplamının, dönem sonu öz
kaynak tutarına eşit olmaması durumunda aradaki tutar farkı, tablo
dipnotlarında gösterilir.
Gelir tablosu
MADDE 15
– (1) Gelir tablosu, işlemler neticesinde öz kaynakta meydana
gelen artışı gösteren tablodur.
(2) Başlıca gelir
kalemleri; vergiler, sosyal güvenlik primleri, hibeler ve diğer
gelirlerdir.
a) Vergiler, kamu
idarelerinin gerçek ve tüzel kişilerden topladığı, zorunlu ve karşılıksız
gelirlerdir.
b) Sosyal güvenlik
primleri, sosyal güvenlik kapsamında yapılan ödemelere karşılık olarak
toplanan gelirlerdir.
c) Hibeler, kamu
idarelerinin diğer yerleşik veya yerleşik olmayan kamu idarelerinden ya da
uluslararası organizasyonlardan aldıkları ve vergi, sübvansiyon ya da
sosyal güvenlik primleri dışında kalan transferlerdir.
ç) Diğer gelirler;
vergi, sosyal güvenlik primleri ve hibeler dışında kalan; teşebbüs ve
mülkiyet gelirleri, mal ve hizmet satış gelirleri, faizler, cezalar, paylar
ve başka yerde sınıflandırılamayan transferlerdir.
Gider tablosu
MADDE 16 – (1)
Gider tablosu, işlemler neticesinde öz kaynakta meydana gelen azalışı
gösteren tablodur.
(2) Başlıca gider
kalemleri; personel harcamaları, mal ve hizmet kullanım giderleri,
amortisman giderleri, faiz, sübvansiyonlar, hibeler, sosyal yardımlar ve
diğer giderlerdir.
a) Personel
harcamaları; maaş ve ücretler ile işverenlerin sosyal güvenlik primlerinden
oluşur.
b) Mal ve hizmet
kullanım giderleri; piyasa ve piyasa dışı mal ve hizmetlerin üretimi için
kullanılan mal ve hizmetlerin kullanılan değerlerinden oluşur.
c) Amortisman
giderleri; raporlama dönemi boyunca fiziksel yıpranma ve eskime nedeniyle
meydana gelen duran varlıkların değerindeki azalışı gösterir.
ç) Faiz giderleri;
iç ve dış borçlara ilişkin faiz giderlerini ifade eder.
d) Sübvansiyonlar;
kamu şirketlerine, özel sektör girişimcilerine ve diğer sektörlere mal ve
hizmetlerini üretmesi, satması, ithal ve ihraç etmesi için genel yönetim
sektörü kapsamındaki birimler tarafından yapılan karşılıksız cari
transferlerdir.
e) Hibeler; genel
yönetim sektörü kapsamındaki birimler tarafından, yabancı devletlere,
uluslararası kuruluşlara ve diğer genel yönetim sektörü kapsamındaki
birimlere yapılan vergi, sübvansiyon ve sosyal güvenlik primi dışındaki
transferlerdir.
f) Sosyal
yardımlar; hastalık, işsizlik, emeklilik, barınma ve eğitim gibi ihtiyaçlar
için hane halkına yapılan transferlerdir.
g) Diğer giderler;
faiz dışındaki teşebbüs ve mülkiyet giderleri, başka yerde
sınıflandırılmayan transferler ile ödenen prim, ücret ve hayat dışı
sigortaya ilişkin talepler ve standartlaştırılmış garanti planlarıdır.
Varlık ve
yükümlülüklerdeki işlemler tablosu
MADDE 17
– (1) Varlık ve yükümlülüklerdeki işlemler tablosu, mali ve mali
olmayan varlıklar ile yükümlülüklerdeki işlemlerden kaynaklanan net değişimi
gösteren tablodur.
Varlık ve
yükümlülükleri elde tutma kazanç ve kayıpları tablosu
MADDE 18
– (1) Varlık ve yükümlülükleri elde tutma kazanç ve kayıpları
tablosu, mali olmayan varlıklardaki, mali varlıklardaki ve
yükümlülüklerdeki elde tutma kazanç ve kayıplarından kaynaklanan değişimi
gösteren tablodur.
(2) Varlık ve
yükümlülüklerdeki elde tutma kazanç ve kayıpları, fiyatlar ve kurlardaki
değişimlerden kaynaklanır. Yerli para cinsindeki mali varlık ve
yükümlülüklerde elde tutma kazanç veya kayıpları, piyasa değerlerindeki ve
fiyatlar genel düzeyindeki değişimden kaynaklanır. Yabancı para cinsindeki
mali varlık ve yükümlülüklerde elde tutma kazanç veya kayıpları döviz
kurundaki değişimleri gösterir.
Varlık ve
yükümlülüklerdeki diğer değer değişimleri tablosu
MADDE 19
– (1) Varlık ve yükümlülüklerdeki diğer değer değişimleri tablosu,
mali olmayan varlıklardaki, mali varlıklardaki ve yükümlülüklerdeki diğer
değer değişimlerini gösteren tablodur.
(2) Varlıklardaki
ve yükümlülüklerdeki diğer değer değişimleri, varlık ve yükümlülüklerin ilk
defa kayıtlara alınması veya kayıtlardan çıkarılması, olağanüstü ve
beklenmedik olaylardan dolayı varlık ve yükümlülüklerin ekonomik
faydalarındaki veya sınıflandırmalardaki değişikliklerden kaynaklanır.
Mali Durum Tablosu (Bilanço)
MADDE 20- (Başlığı
ile Birlikte Değişik:RG-16/2/2023-32106)
(1) Mali Durum Tablosu
(Bilanço), varlıklar ve yükümlülüklerin belirli bir tarihteki stok
durumlarının değerlerini gösteren tablodur.
(2) Mali Durum Tablosu
(Bilanço); mali ve mali olmayan varlıklar, yükümlülükler ve öz kaynaklardan
oluşur.
Harcamaların
fonksiyonel sınıflandırılması tablosu
MADDE 21
– (1) Harcamaların fonksiyonel sınıflandırılması tablosu, genel
yönetim sektörünün temel fonksiyonları esas alınarak hazırlanan tablodur.
(2) Harcamaların
fonksiyonel sınıflandırılması tablosunda giderler ve net mali olmayan
varlık edinimleri; genel kamu hizmetleri, savunma hizmetleri, kamu düzeni
ve güvenlik hizmetleri, ekonomik işler ve hizmetler, çevre koruma hizmetleri,
iskân ve toplum refahı hizmetleri, sağlık hizmetleri, dinlenme, kültür ve
din hizmetleri, eğitim hizmetleri ile sosyal güvenlik ve sosyal yardım
hizmetleri alt sınıflarına ayrılır.
Varlık ve
yükümlülüklerdeki toplam diğer ekonomik akışlar tablosu
MADDE 22 – (1)
Varlık ve yükümlülüklerdeki toplam diğer ekonomik akışlar tablosu, varlık
ve yükümlülükleri elde tutma kazanç ve kayıpları tablosu ile varlık ve
yükümlülüklerdeki diğer değer değişimleri tablosunun toplamını gösteren
tablodur.
Mali istatistik
tablolarının açıklamaları
MADDE 23
– (1) (Değişik:RG-16/2/2023-32106) Mali
istatistiklerin kapsamı, dönemselliği, zamanlılığı, bütünlüğü, kalitesi ve
notları ile kamuoyunun bilgiye erişimi Metaveri (Örnek:13) ile açıklanır.
Metaveri, mali istatistik tablolarıyla birlikte yayımlanır.
(2) Mali
istatistik tablolarının, alt sektörlerin veya sektörün mali durumu ve
faaliyetleri üzerindeki belirli bir olayın veya işlemin etkisinin
değerlendirilmesinde yetersiz kalması halinde dipnotlarla açıklama yapılır.
Yayımlama
kapsamı ve süreler
MADDE 24 – (1)
Mali istatistikler; genel yönetim sektörü ve bu sektörü oluşturan merkezî
yönetim, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idareler alt sektörleri için
konsolide olarak yayımlanır.
(2) Genel yönetim
sektörü, merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idareler alt
sektörleri kapsamındaki kamu idarelerine ait malî istatistikler, Resmi
İstatistik Programında belirtilen takvime uygun olarak yayımlanır.
(3) Dördüncü
çeyrek mali istatistikleri, yıllık mali istatistiklerle aynı süre
içerisinde yayımlanır.
Mali
istatistiklerin analizi
MADDE 25
– (1) Konsolide mali istatistik tablolarına ilişkin uluslararası
standartlar çerçevesinde Bakanlıkça hazırlanan Mali İstatistik Analiz
Raporu, ilgili yılı takip eden Temmuz ayı sonuna kadar kamuoyuyla
paylaşılır.
Veri paylaşımı
MADDE 26 – (1)
Mali istatistikler ve bunların hazırlanmasına esas olan veriler, ancak
yasal mevzuat, protokoller ve uluslararası antlaşmalar çerçevesinde ilgili
ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla paylaşılabilir.
(2) Mali
istatistikleri oluşturan birim bazlı veriler hiçbir organ, makam, merci
veya kişiye verilemez ve istatistik amacı dışında kullanılamaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Mali
İstatistiklerin Revizyonu ve Hata Düzeltme
Revizyonun
tanımı
MADDE 27 – (1)
Revizyon, yayımlanmış mali istatistikler üzerinde daha sonra yapılan
güncellemeleri ifade etmektedir.
Revizyon
nedenleri
MADDE 28
– (1) Mali istatistiklerde revizyona neden olan unsurlar aşağıda
tanımlanmıştır:
a) Eşleştirme
(Kıyas): En son oluşan yıllık veri setine göre, aylık ya da üçer aylık veri
setinde tutarlılığın sağlanmasıdır.
b) Veri sağlayıcı
birimin verilerinde değişim: Yayımlanan tablolara esas teşkil eden
verilerde, mahsup dönemi kapsamında yapılan işlemler, dönem sonu işlemleri
ve dış denetim raporlarında yer alan tespitler doğrultusunda yapılan
düzeltmeler gibi nedenlerle meydana gelen değişikliklerdir.
c) Sınıflama,
tanım ve kapsam değişiklikleri: Hesap planlarında, uluslararası istatistik
sınıflamalarında, hesap tanımlarında ve sektörel kapsamdaki
değişikliklerdir.
ç) Yöntem ve
uygulama yapısındaki değişiklikler: Uluslararası kabul görmüş standart,
kılavuz ve iyi uygulamalarda meydana gelen değişikliklerdir.
d) Verideki
değişim: Mali istatistiklere girdi oluşturan başka bir istatistiğin
revizyonuna bağlı olarak yapılan değişikliklerdir.
e) Mevzuat
değişiklikleri: Mali istatistik mevzuatında meydana gelen değişikliklerdir.
Revizyon
türleri
MADDE 29 – (1)
Mali istatistiklerde yapılan revizyon türleri aşağıda tanımlanmıştır:
a) Rutin
revizyonlar: 28 inci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer
alan, eşleştirme (kıyas) ve veri sağlayıcı birimin verilerindeki
değişimlerden kaynaklanan revizyonlardır.
b) Ana
revizyonlar: 28 inci maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d) ve (e)
bentlerinde yer alan, sınıflama, tanım ve kapsam değişiklikleri, yöntem ve
uygulama yapısındaki değişiklikler, verideki değişim ile mevzuat
değişikliklerinden kaynaklanan revizyonlardır.
Rutin revizyon
uygulamaları
MADDE 30 – (1)
Rutin revizyonlar, aylık, üçer aylık ve yıllık dönemlerde yapılabilir.
Genel Müdürlük, rutin revizyon ölçüm tablosunu (Örnek: 14-A / 14-B / 14-C)
elektronik ortamda yayımlar.
(2) Rutin
revizyonlar için hazırlanan revizyon ölçüm tablosu aşağıdaki üç unsuru
içerir:
a) Revizyon
takvimi
b) Revizyon
döneminin uzunluğu
c) Revizyon
yapılan sektör/alt sektör.
Ana revizyon
uygulamaları
MADDE 31 – (1)
(Değişik:RG-16/2/2023-32106) Ana
revizyonlara ihtiyaç duyulması halinde mali istatistikler revize edilir.
Genel Müdürlük, ana revizyon ölçüm tablosunu (Örnek: 15-26) elektronik
ortamda yayımlar.
(2) Ana
revizyonlar için hazırlanan revizyon ölçüm tablosu aşağıdaki beş unsuru
içerir:
a) İlk yayıma
ilişkin veriler
b) Revizyon
sonrası veriler
c) Revizyon
sonrası oluşan rakamsal farklar
ç) Rakamsal farkın
nedenlerine ilişkin açıklamalar
d) Revizyon
yapılan sektör/alt sektör.
Revizyon
uygulamalarında özel durumlar
MADDE 32 – (1)
Sayıştay Başkanlığınca her yıl yapılan denetimler sonucunda hazırlanan Mali
İstatistikleri Değerlendirme Raporunda yer alıp mali istatistiklerde
revizyon gerektiren tespitler, Raporun Türkiye Büyük Millet Meclisine
gönderildiği yılın sonuna kadar ayrıca değerlendirilir.
(2) Uluslararası
kabul görmüş standart, kılavuz ve iyi uygulamalarla ilgili tereddütlerin giderilmesi
amacıyla uluslararası kuruluşlardan alınan görüşler çerçevesinde revizyon
yapılabilir.
Revize edilen
verilerin yayımlanması
MADDE 33 – (1)
Revize yapılması durumunda, tablo, dipnot veya metaverilerin revize edilmiş
halleri elektronik ortamda tekrar yayımlanır.
(2) Revizyon,
önceden bülten olarak yayımlanmış basılı dokümanlara yansıtılmaz.
Revizyonların
koordinasyonu
MADDE 34 – (1)
Genel Müdürlük, ana revizyon yapılması durumunda Resmi İstatistik Programı
kapsamında istatistik üreten ve Bakanlık tarafından üretilen mali
istatistikleri kullanan ilgili kamu kurum ve kuruluşları bilgilendirir.
Düşük düzeyli
hataların düzeltilmesi
MADDE 35 – (1)
İstatistikî veri veya bilginin doğru anlamını değiştirmeyen hatalar, düşük
düzeyli hata olarak değerlendirilir. (Tablo başlığının olmaması veya bir
kelimenin başlıkta hatalı yazılması, tablonun bitiş çizgisinin olmaması,
metinlerde bazı kelimelerdeki harflerin yanlış yazılması ve benzeri.).
(2) Yayımlanan
tablo, dipnot veya metaverideki düşük düzeyli hataların düzeltilmesinde
aşağıda belirtilen usuller uygulanır:
a) Hatanın yeri,
kaynağı ve nedeni belirlenir.
b) Hata düzeltme
formu (Örnek: 27) düzenlenerek mali istatistiklerin hazırlanmasından
sorumlu Daire Başkanının onayı alınır.
c) Tablo, dipnot
veya metaveri düzeltilmiş haliyle yayımlanır.
Yüksek düzeyli
hataların düzeltilmesi
MADDE 36
– (1) İstatistikî veri veya bilginin doğru anlamını değiştiren
hatalar yüksek düzeyli hata olarak değerlendirilir. (Tablodaki hücre
değerlerine veri veya bilginin doğru anlamını değiştirecek düzeyde hatalı
veri/rakam girilmesi, tablo değerlerinin mükerrer şekilde gösterilmesi,
tablo sütun başlıklarının yanlış yazılması ve benzeri.).
(2) Yayımlanan
tablo, dipnot veya metaverideki yüksek düzeyli hataların düzeltilmesinde
aşağıda belirtilen usuller uygulanır:
a) Hatanın yeri,
kaynağı ve nedeni belirlenir.
b) Hata düzeltme
formu (Örnek: 27) düzenlenerek mali istatistiklerin hazırlanmasından
sorumlu Daire Başkanının onayı alınır.
c) Tablo, dipnot
veya metaveri düzeltilmiş haliyle yayımlanır.
ç) Yüksek düzeyli
hatalar tespit edildiğinde ve düzeltildiğinde temel kullanıcılar ve kamuoyu
bilgilendirilir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
İdari
Yaptırımlar
İdari para
cezası
MADDE 37 – (1)
Kanunun 52 nci maddesinin son fıkrasına göre belirlenen kamu idarelerinden,
mali istatistiklerine esas verilerini süresinde göndermeyenlere (Ek
ibare:RG-16/2/2023-32106) Kanunun 53 üncü
maddesine istinaden Bakanlıkça
bir ay ek süre verilir. Ek süre sonunda da verilerin gönderilmemesi
halinde, Bakanlığın talebi üzerine, ilgili kamu idaresinin üst yöneticileri
tarafından mali hizmetler birimi yöneticisi ile muhasebe yetkilisine, her
türlü aylık, ödenek, zam ve tazminat dâhil yapılan bir aylık net ödemeler
toplamı tutarında idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmış
olması, bilgi verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İdari para cezaları,
Kanunun 73 üncü maddesi hükümlerine göre tahsil edilir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Diğer
Hükümler
Yetki
MADDE 38 – (1)
Bu Yönetmelik ile ilgili düzenlemeler yapmaya Bakanlık yetkilidir.
Tereddütlerin
giderilmesi
MADDE 39 – (1)
Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye
Bakanlık yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 40 – (1)
Bu Yönetmelik 1/1/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 41 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini (Değişik ibare:RG-16/2/2023-32106) Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız
|