|
DÖVİZ POZİSYONUNU ETKİLEYEN
İŞLEMLERİN TÜRKİYE CUMHURİYET
MERKEZ BANKASI TARAFINDAN
İZLENMESİNE İLİŞKİN
USUL VE ESASLAR HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve
Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, döviz
pozisyonunu etkileyen işlemleri izlemek üzere Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankasının belirleyeceği firmalardan bilgi ve belge toplamasına ilişkin
usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Bankanın, döviz
pozisyonunu etkileyen işlemlerini izleyeceği firmaları, istenilecek bilgi
ve belgeleri, bu bilgi ve belgelerin toplanma ve izlenme yöntemini,
paylaşımını, doğruluğunun denetimini ve konuya ilişkin destek hizmeti
teminini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/1/1970
tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 44 üncü
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 (1) Bu Yönetmelikte
geçen;
a) Açıklama formu: Sistemde bulunan, veri formu
girişleri yapılırken uyulması gereken kuralları,
b) Banka: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,
c) (Mülga:RG-24/2/2021-31405)
ç) (Mülga:RG-24/2/2021-31405)
d) Destek kuruluşu: Bankaca belirlenen, Sistemin
alt yapı ortamını kuran, yazılım, bakım, operasyon (Değişik
ibare:RG-24/2/2021-31405) veya destek hizmeti temin eden
danışman şirketi,
e) (Mülga:RG-8/11/2023-32363)[1]
f) (Değişik:RG-24/2/2021-31405) Finansal
raporlama çerçevesi: Bankaca bildirimler için belirlenecek olan; Vergi Usul
Kanununu, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğini, KGK düzenlemelerine
göre uygulanan Türkiye Finansal Raporlama Standartlarını, Büyük ve Orta Boy
İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardını,
g) (Değişik:RG-19/9/2018-30540) Firma:
Bildirimle yükümlü olan gerçek kişiler ile 19/10/2005 tarihli ve 5411
sayılı Bankacılık Kanununda tanımlanan banka ve finansal kuruluşlar
haricindeki özel hukuk tüzel kişilerini, büyükşehir belediyeleri ve
belediyeler ile bunların bağlı işletme ve idareleri ile sermayelerinin
yarısından fazlasına tek başına veya birlikte sahip oldukları iktisadi
teşebbüslerini, kamu iktisadi teşebbüslerini ve yükseköğretim kurumlarını,
ğ) (Mülga:RG-8/11/2023-32363)1
h) KGK: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurumunu,
ı) MERSİS: Merkezi Sicil Kayıt Sistemini,
i) Sistem: Sistemik Risk Veri Takip Sistemini,
j) Sistem kullanıcısı: Banka ve Sisteme giriş
yapan, verileri doğrulayan firma, firma (Değişik
ibare:RG-24/2/2021-31405) yetkilisini,
k) Türkiye Finansal Raporlama Standartları
(TFRS): KGK tarafından Türkiye Muhasebe Standardı, Türkiye Finansal
Raporlama Standardı, Türkiye Muhasebe Standardı Yorum ve Türkiye Finansal
Raporlama Standardı Yorum adlarıyla yayımlanan standartları,
l) Türkiye Muhasebe Standartları (TMS): KGK
tarafından yayımlanan, Türkiye Finansal Raporlama Standartları ile Büyük ve
Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardını ve KGK tarafından
farklı işletme büyüklükleri, sektörler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar
için belirlenen standartları ve bunlarla ilişkili diğer düzenlemeleri,
m) (Mülga:RG-24/2/2021-31405)
n) Veri formu: Sistem kapsamında bu Yönetmelik
uyarınca belirlenecek firmaların girişini yapmakla yükümlü olduğu ve Banka
tarafından belirlenen formu,
o) (Ek:RG-8/11/2023-32363)1 Kredi veya finansman sağlayan kuruluş:
5411 sayılı Bankacılık Kanununda belirtilen kredi verme, faktoring ve
finansal kiralama faaliyetlerinde bulunan banka ve finansal kuruluşları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yükümlülük ve Bildirim Usulü
Yükümlülük
MADDE 5 – (1) (Değişik:RG-8/11/2023-32363)1 Yurt içinden ve yurt dışından sağlanan
toplam nakdi kredi bakiyesi ilgili aylık hesap döneminin son iş günü
itibarıyla (Değişik ibare:RG-3/5/2025-32889) 250 milyon TL ve
üzerinde olan firmalar ile geçmiş bir yıllık hesap dönemindeki net satış hasılatı veya
aktif büyüklüğü (Değişik ibare:RG-3/5/2025-32889) 1 milyar 500
milyon TL ve üzerinde olan firmalar, veri formu ile talep edilen
bilgileri, açıklama formuna uygun olarak Bankaya müteakip aydan itibaren
bildirmekle yükümlüdür. Yabancı para cinsinden kredi tutarlarının TL
karşılığı ilgili dönemin son iş gününe ilişkin Resmî Gazete’de yayımlanan
döviz alış kuru kullanılarak belirlenir.
(2) (Değişik:RG-8/11/2023-32363)[1]
Bildirimle yükümlü olunup olunmadığının belirlenmesinde, firmanın toplam
nakdi kredi bakiyesi hesaplanırken varsa son hesap dönemine
ilişkin TMS’lere göre hazırlanan finansal durum
tablosu, TMS’lere göre hazırlanmış finansal durum tablosunun
bulunmaması durumunda ise vergi mevzuatı çerçevesinde kamu idarelerine
sunulmak üzere hazırlanan bilanço; net satış hasılatı ve aktif
büyüklüğü hesaplanırken vergi mevzuatı çerçevesinde kamu idarelerine
sunulmak üzere hazırlanan yıllık kurumlar vergisi beyannamesi dikkate
alınır.
(3) (Değişik:RG-8/11/2023-32363)1 Bildirimle yükümlü olan firmanın, toplam
nakdi kredi bakiyesi, net satış hasılatı veya aktif büyüklüğünün
Bankaca tanımlanan sınırların altında kalması durumunda, müteakip yıllık
hesap döneminden itibaren bildirim yükümlülüğü sona erer.
(4) (Mülga:RG-24/2/2021-31405) (Yeniden düzenlenen fıkra:RG-8/11/2023-32363)1 Firmanın bildirim yükümlülüğü bulunup
bulunmadığına ilişkin takip sorumluluğu firma yönetimine aittir. Bununla
birlikte, firmaya bildirim yükümlülüğüne ilişkin Bankanın belirleyeceği
usul ve esaslara göre bilgilendirme, firmanın en yüksek nakdi kredi bakiyesinin
olduğu kredi veya finansman sağlayan kuruluş tarafından ayrıca yapılır.
(5) Firma yönetimi Bankaya bildirilecek verilerin
tam ve doğru olmasından sorumludur.
(6) (Ek:RG-19/9/2018-30540) (Mülga:RG-24/2/2021-31405)
(Yeniden düzenlenen fıkra:RG-8/11/2023-32363)1 Bildirim yükümlülüğünün belirlenmesinde
dikkate alınan kredi, net satış hasılatı ve aktif büyüklükleri,
Banka tarafından uygulama talimatı ile güncellenebilir.
Bildirim usulü
MADDE 6 – (1) Firma tarafından finansal
raporlama çerçevesine uygun olarak hazırlanan veriler veri formu
kullanılmak suretiyle Bankaya bildirilir.
(2) Bildirim, Sistemde bulunan açıklama formuna
uygun olarak yapılır. Bu kapsamda veri girişi, açıklama formunun ekinde
bulunan ve veri girişiyle ilgili kuralları tanımlayan kullanıcı kılavuzunda
ve Sistemde bulunan tüm adımlar izlenerek eksiksiz olarak yapılır.
(3) (Değişik:RG-24/2/2021-31405) Veri
formu, belirlenen finansal raporlama çerçevesine uygun olarak (Değişik
ibare:RG-3/5/2025-32889) üç aylık hesap dönemleri için hazırlanır.
Bildirimler en geç müteakip ayın son gününe kadar tamamlanır.
(4) (Ek:RG-19/9/2018-30540)
(Mülga:RG-24/2/2021-31405)
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Doğruluk Denetimi
Bağımsız denetim
MADDE 7 – (Mülga:RG-24/2/2021-31405)
Banka tarafından yapılan doğruluk denetimi
MADDE 8 – (1) Banka, firma tarafından
bildirilen verilerin (Mülga ibare:RG-24/2/2021-31405) kontrollerini
gerçekleştirir.
(2) İhtiyaç duyulması halinde Banka tarafından
yükümlüler nezdinde denetim yapılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sistemik Risk Veri Takip Sistemi
Sistemin kuruluşu ve işleyişi
MADDE 9 – (1) Banka, kur riski yönetiminde
etkinliği arttırmak amacıyla veri tabanı ve düzenlemelerden oluşan Sistemik
Risk Veri Takip Sistemini kurar.
(2) (Değişik:RG-19/9/2018-30540) Sistemin
işletimi, Banka adına ve vereceği talimatlar doğrultusunda destek
kuruluşları tarafından gerçekleştirilebilir. Destek kuruluşları, Sistemdeki
bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlüdür.
(3) (Değişik:RG-24/2/2021-31405)
Sistemin kullanıcıları Banka ve firmalardır.
(4) (Mülga:RG-24/2/2021-31405)
(5) (Değişik:RG-24/2/2021-31405) Firmalar,
veri formunun Sisteme girişini Banka tarafından talimatla aksi
belirtilmediği sürece Sistemin genel ağ adresi olan www.tcmbveri.gov.tr
üzerinden gerçekleştirir.
(6) (Değişik:RG-19/9/2018-30540) Sistem
kullanıcıları, Sistemin genel ağ sitesi üzerinden (Mülga ibare:RG-8/11/2023-32363)1 Sistemde belirlenen güvenlik adımları
izlenerek kayıt olarak aktif kullanıcı olur. Sistemin MERSİS entegrasyonu
ile firma ön bilgileri dolu olarak getirilir.
(7) (Değişik:RG-24/2/2021-31405) Banka,
Sisteme ilişkin bildirim sürelerini, raporlama sıklığını, destek hizmet
kuruluşunu, kullanıcıları, bildirim usulünü, veri formunu veya Sistem ile
ilgili açıklama formunu gerektiğinde değiştirmeye ve özel hesap dönemi
uygulayan firmalar, acz halindeki firmalar için durumlarının
gerektirdiği uygulamaları tesis etmeye yetkilidir.
Kullanıcılara yapılacak bildirimler
MADDE 10 – (1) (Mülga:RG-24/2/2021-31405)
(2) Sistem kullanıcılarına, kullanıcı tanımlama
ve veri girişleri ile ilgili (Mülga ibare:RG-8/11/2023-32363)1 bildirimler, (Mülga ibare:RG-8/11/2023-32363)1 e-posta yolu ile yapılır.
(3) (Değişik:RG-24/2/2021-31405) Sistemde
yapılacak değişiklikler, duyurular ve bildirimlere ilişkin talimatlar,
Banka tarafından Sistemin genel ağ adresi üzerinden duyurulur. Banka, gerek
gördüğü hallerde bunlara ilişkin olarak (Ek ibare:RG-8/11/2023-32363)1 resmi
yazı ve/veya e posta ile de
bildirim yapabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Bilgilerin korunması
MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında
toplanan bilgilerden kişisel ve özel nitelikte olanlar yayınlanamaz ve
açıklanamaz.
Ceza hükümleri
MADDE 12 – (1) Veri bildiriminin yapılmaması,
doğru veya eksiksiz gerçekleştirilmemesi veya olumsuz görüş verilmesini
gerektiren durumların düzeltilmemesi hallerinde 1211 sayılı Kanunun 68 inci
maddesi gereğince işlem başlatılabilir.
(2) (Mülga:RG-24/2/2021-31405)
Yürürlük
MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.
|