|
ETÇİ
TAVUKLARIN KORUNMASI İLE İLGİLİ ASGARİ STANDARTLARA
İLİŞKİN
YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı; etçi tavukların gelişmesi, uyumu ve evcilleşme durumları
ile fizyolojik, etolojik ihtiyaçları ve davranışları dikkate alınarak
bakıldıkları ve yetiştirildikleri koşulların asgari standartlarını
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, etçi tavukların korunması ile ilgili asgari standartları belirleyen
hükümleri kapsar.
(2) Bu Yönetmelik,
kapalı alanda ekstansif yetiştirilen ve açık alanlarda beslenen tavukları,
organik olarak yetiştirilen tavukları, etçi tavuk sayısı 500 adetten az olan
işletmeleri, sadece damızlık amaçlı yetiştiricilik yapan işletmeleri ve
kuluçkahaneleri kapsamaz.
(3) Bu Yönetmelik,
hem damızlık hem de etçi tavuk yetiştirilen işletmelerde sadece etçi tavuk
sürülerine uygulanır.
Dayanak
MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki
Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 9 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Altlık:
Tavukların fizyolojik ve etolojik ihtiyaçlarını gidermelerine imkân veren
ufalanabilir uygun bir materyali,
b) Bakanlık: Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
c) Etçi tavuk: Et
üretimine yönelik yetiştirilen Gallus gallus türü kanatlıları,
ç) Günlük
mortalite oranı: Bir kümeste herhangi bir gün içerisinde hastalık veya
başka bir sebepten dolayı kesimi yapılan tavuk sayısının söz konusu gün
kümeste bulunan tavuk sayısına bölünüp 100 ile çarpılması sonucu elde
edilen sayıyı,
d) Hayvan sahibi
veya bakıcısı: Hayvanların mülkiyetini haiz veya ücret karşılığında ya da
ücretsiz olarak hayvanları muhafaza etmekle görevlendirilen gerçek veya
tüzel kişi/kişileri,
e) İl/ilçe
müdürlüğü: Bakanlık il ve ilçe müdürlüğünü,
f) İşletme: İçinde
hayvanların yetiştirildiği veya muhafaza edildiği herhangi bir kuruluşu,
g) Kullanılabilir
alan: Tavukların istedikleri her zaman erişebilecekleri altlık serili
alanı,
ğ) Kümes: Tavuk
sürülerinin yetiştirildiği işletme içerisinde yer alan binayı,
h) Kümülatif
günlük mortalite oranı: Günlük mortalite oranlarının toplamını,
ı) Resmi veteriner
hekim: Bakanlık adına görev yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi,
i) Sürü: Bir
işletme içerisinde yer alan bir kümese yerleştirilmiş olan ve söz konusu
kümeste aynı anda bulunan bir grup tavuğu,
j) Sürü yoğunluğu:
Kullanılabilir alanın metrekaresi başına düşen bir kümes içerisinde aynı
anda bulunan tavukların toplam canlı ağırlığını,
k)
Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bakanlıkta görevli veteriner hekimler
dışında, verilecek resmî görevleri yürütmek üzere Bakanlık tarafından yetki
verilen veteriner hekimi,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Yetiştirme
ile İlgili Gereklilikler
İşletmelerle
ilgili gereklilikler
MADDE 5 – (1)
İşletmeler aşağıdaki hususları garanti altına almakla yükümlüdür:
a) Tüm kümeslerin 9
uncu maddede yer alan gereklilikler ile uyumlu olması sağlanır.
b) Gerekli olan
tüm denetimler, izleme ve takip faaliyetleri il/ilçe müdürlüğü tarafından
veya yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından gerçekleştirilir.
(2) Bir işletmede
veya bir işletme içerisinde yer alan bir kümeste maksimum sürü yoğunluğu 33
kg/m2 değerini geçemez.
(3) 9 uncu maddede
yer alan gerekliliklere ilave olarak 10 uncu maddede belirtilen
gereklilikler ile uyumlu olmak şartı ile işletme sahipleri veya bakıcılar
tavukları daha yüksek sürü yoğunluklarında da bulundurabilirler.
(4) Üçüncü fıkrada
yer alan değişikliğin ortaya çıkması durumunda herhangi bir işletmede veya
bir işletme içerisinde yer alan bir kümeste maksimum sürü yoğunluğu 39 kg/m2
değerine yükseltilebilir.
(5) 12 nci maddede
belirtilen kriterler yerine getirildiğinde, dördüncü fıkrada yer alan
maksimum sürü yoğunluğunun 3 kg/m² daha artırılmasına il/ilçe müdürlüğü
tarafından izin verilebilir.
Tavuklar ile
ilgilenen kişilerin eğitimi ve yönlendirilmesi
MADDE 6 – (1)
İşletmeler, bakıcıların işlerini yapabilmeleri için yeterli eğitimi
almalarını sağlamakla yükümlüdür.
(2) İl/ilçe
müdürlüğü tarafından bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak eğitim
programları düzenlenir ve eğitime katılanlara sertifika verilir. Bakıcı
olarak çalışacakların eğitim programını tamamladığını belirten bir
sertifikaya sahip olması zorunludur.
(3) Eğitim
programları refah ile ilgili hususlara odaklanır ve aşağıdaki hususları
kapsayacak şekilde düzenlenir:
a) Bu Yönetmeliğin
9 ve 10 uncu maddesi hükümleri,
b) Fizyoloji,
özellikle yeme ve içme ihtiyaçları, hayvan davranışları ve stres konsepti,
c) Hayvanların
dikkatli bir şekilde elde tutulması, yakalanması, araçlara yüklenmesi ve
nakledilmesi ile ilgili hususlar,
ç) Acil tedavi,
öldürme ve itlaf,
d) Koruyucu
biyogüvenlik önlemleri.
(4) İşletme sahibi
veya bakıcısı, işletmelerde yapılan ayıklama uygulamaları da dâhil olmak
üzere, tavukların bakımı, yakalanması veya yüklenmesi gibi işlemler için
istihdam edilen personele, hayvan refahına yönelik talimatlar veya
kılavuzlar hazırlayabilir.
Denetimler
MADDE 7 –
(1) İl/ilçe müdürlüğü, bu Yönetmeliğin gereklilikleri ile uyumluluğun teyit
edilebilmesi için denetimlerde bulunur. Söz konusu denetimler, her bir ilde
yetiştirilen hayvanların sayısı dikkate alınarak yeterli oranda uygulanır.
Denetimler, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik çerçevesinde farklı
amaçlar için yapılan kontroller sırasında da yürütülebilir.
(2) İl/ilçe müdürlükleri
her yıl 30 Haziran itibarıyla birinci fıkrada belirtilen denetimler ile
ilgili bir önceki yıla ait yıllık raporlarını Bakanlığa sunar. Raporda,
tespit edilen temel refah problemlerine yönelik alınan, başlıca önlemleri
içeren bir listeye de yer verilir.
İyi işletme
uygulamaları kılavuzu
MADDE 8 –
(1) İl/ilçe müdürlüğü bu Yönetmelik ile uyumluluk konusundaki
yönlendirmeleri de içeren iyi işletme uygulamalarının geliştirilmesine
yönelik kılavuzların yaygınlaşmasını ve kullanımını teşvik eder.
İşletmelerde
uygulanacak hükümler
MADDE 9 –
(1) Suluklar etrafa en az miktarda su dökülecek şekilde yerleştirilir ve
bakımları yapılır.
(2) Yemlerin
sürekli mevcut olması veya öğünlük olarak verilmesi sağlanır ve planlanan
kesim zamanına 12 saat kalana kadar hayvanlara yem verilmeye devam edilir.
(3) Tüm tavukların
sürekli olarak yüzeydeki kuru altlığa ulaşabilir durumda olması sağlanır.
(4)
Havalandırmanın aşırı sıcaklığı engelleyecek yeterlilikte olması ve
gerektiği zaman ısıtma sistemi ile birlikte çalıştırılmak suretiyle
ortamdaki fazla nemi ortadan kaldırması gerekmektedir.
(5) Ses
seviyesinin asgari düzeyde olması sağlanır. Havalandırma fanları, yem
makinaları ve diğer makinalar en düşük seviyede ses yapacak şekilde
yerleştirilir, çalıştırılır ve bu makinaların bakımları yapılır.
(6) Tüm bina
içerisinde aydınlatmanın tavukların göz seviyesinde en az 20 lux
yoğunluğunda olması ve kullanılabilir alanların en az % 80’inde aydınlatma
bulunması gerekmektedir. Gerekli görüldüğünde veteriner hekim tavsiyesiyle ışıklandırma
seviyesi geçici olarak düşürülebilir.
(7) Tavukların
binaya yerleştirildiği günden itibaren yedi gün içerisinde ve öngörülen
kesim zamanına üç gün kalana kadar ışıklandırma 24 saat esasına göre ve en
az 4 saati kesintisiz olmak üzere toplamda en az 6 saatlik karanlık dönemi
içerecek şekilde ve karartma süreleri hariç olmak kaydı ile yapılır.
(8) İşletmede
bulunan tüm tavuklar günde en az iki defa olmak üzere kontrole tabi
tutulur. Hayvan refahı ve/veya hayvan sağlığında meydana gelen herhangi bir
kötüleşme veya olumsuzluk belirtisine azami dikkat gösterilir.
(9) Ciddi şekilde
yaralanmış veya yürüme zorluğu, şiddetli ascites veya malformasyon gibi
belirgin sağlık problemleri yaşayan veya bunlara maruz kalması muhtemel
tavukların bir veteriner hekim tarafından tedavileri yapılır veya derhal
kesimleri ya da itlafları gerçekleştirilir.
(10) Tavuklarla
temasın gerçekleştiği bina bölümleri, ekipman veya aletler, yeni sürü içeri
alınmadan önce ve bir önceki üretim periyodundaki tavukların tamamının boşaltılmasından
sonra her defasında tamamen ve detaylı şekilde temizlenir ve dezenfekte
edilir. Kümesten tavukların çıkarılması sonrasında tüm altlık tamamen
kaldırılarak yerine yenisi konulur.
(11) İşletme
sahibi veya bakıcı, işletmedeki her bir kümes için Ek-1’de yer alan formu
doldurmak zorundadır.
(12) Söz konusu
kayıtlar en az üç yıl süresince saklanarak il/ilçe müdürlüğünün yaptığı
denetimler sırasında veya herhangi bir başka nedenden dolayı talep
edildiğinde ibraz edilir.
(13) Tedavi veya
tanı amacı dışındaki nedenlere bağlı olarak gerçekleştirilen ve vücudun
hassas kısımlarından birinin zarar görmesine veya kaybedilmesine veya kemik
yapısında değişikliğe yol açan tüm cerrahi müdahaleler yasaktır.
(14) Ancak tüy
gagalama ve kanibalizm gibi durumların engellenmesi hususunda diğer
yöntemlerin yetersiz kalması halinde gaga kesimi sadece bir veteriner
hekimin konsültasyonu ve tavsiyesi ile uzman bir kişi tarafından ve 10
günlükten daha küçük civcivler üzerinde gerçekleştirilebilir.
(15) Konuyla
ilgili özel eğitim almış bir personel tarafından ve veteriner hekim
gözetiminde kastrasyon yapılabilir.
Sürü
yoğunluklarının artırılması ile ilgili gereklilikler
MADDE 10 – (1)
İşletme sahibi veya bakıcı 33 kg/m2 canlı ağırlıktan daha yüksek
bir sürü yoğunluğu kullanmak istediğine dair talebini il/ilçe müdürlüğüne
bildirir. Başvuruyu yapan net sayıyı belirtir ve sürünün kümese
yerleştirilmesinden en az 15 gün önce sürü yoğunluğunda meydana gelen
değişiklikler ile ilgili olarak il/ilçe müdürlüğünü bilgilendirir. İl/ilçe
müdürlüğü tarafından talep edilmesi durumunda söz konusu bildirim, ikinci
fıkrada belirtilen dokümanlarda yer alan bilgileri özetleyen bir belge
ekinde yapılır.
(2) İşletme sahibi
veya bakıcı üretim sistemi ile ilgili detaylı bilgileri içeren dokümanları
kümeste hazır bulundurur. Söz konusu dokümanlar özellikle kümesle ilgili
teknik detaylar, ekipman ve aşağıdaki hususlar ile ilgili bilgileri kapsar:
a) Tavukların
işgal ettiği alanın boyutları da dâhil olmak üzere kümes planı,
b)
Yerleştirildikleri yerler de dâhil olmak üzere havalandırma ve varsa
soğutma ve ısıtma sistemleri ve hava akımı hava hızı ve sıcaklık gibi hedef
hava kalitesi parametrelerini detaylandıran bir havalandırma planı,
c) Yem ve su
sistemleri ile bunların yerleri,
ç) Hayvanların sağlık
ve refahı için gerekli olan otomatik veya mekanik ekipmanların herhangi
birinde bir arıza olması durumunda devreye girecek alarm sistemleri veya
yedek sistemler,
d) Zemin
özellikleri ve normal şartlarda kullanılan altlıklar.
(3) Söz konusu
dokümanlar il/ilçe müdürlüğünün talep etmesi durumunda sunulmak üzere hazır
ve güncel halde bulundurulur. Özellikle havalandırma ve alarm
sistemleri ile ilgili gerçekleştirilen teknik incelemelerin kaydı tutulur.
(4) İşletme sahibi
veya bakıcısı, ekipmanda veya prosedürlerde meydana gelen ve tavukların
refahını etkileyebilecek olan değişiklikleri gecikmeksizin il/ilçe
müdürlüğüne bildirir.
(5) İşletme sahibi
veya bakıcısı, işletmede yer alan her bir kümesin havalandırma sistemiyle
teçhiz edilmesini ve gerekli olduğu takdirde ısıtma ve soğutma
sistemlerinin aşağıdaki hususlara uygun şekilde tasarlanmasını, inşa
edilmesini ve kullanılmasını sağlar:
a) Tavukların baş
hizaları itibarıyla amonyak (NH3) konsantrasyonu 20 ppm’i,
karbondioksit (CO2) konsantrasyonu ise 3000 ppm’i geçemez.
b) Dış mekan
sıcaklığı gölgede 30 °C’yi aştığı zamanlarda iç mekan sıcaklığı dış mekan
sıcaklığından 3 °C’den daha fazla olamaz.
c) Dış mekan
sıcaklığı 10 °C’nin altında olduğunda 48 saat içerisinde ölçülen kümes içi
ortalama bağıl nem oranı % 70’i aşamaz.
Kesimhanede
gözlem ve izleme
MADDE 11 – (1)
Sürü yoğunluğunun 33 kg/m²’den daha yüksek olduğu durumlarda işletme sahibi
veya bakıcısı tarafından düzenlenen dokümanlarda tavukların ırkları
belirtilerek günlük mortalite oranı ile kümülatif günlük mortalite
oranlarına yer verilir.
(2) Söz konusu
verilerle birlikte işletme ismi ve kümes numarası belirtilmek suretiyle
resmi veteriner hekim ya da yetkilendirilmiş veteriner hekim gözetiminde
varışta ölen etçi tavuk sayısı kayıt altına alınır. Kesimi yapılan etçi
tavuk sayısı ile kesimhaneye varışta ölen etçi tavuk sayısı göz önüne
alınmak suretiyle verilerin ve kümülatif günlük mortalite oranlarının makul
olup olmadığı kontrol edilir.
(3) Gerçekleştirilen
kontroller esnasında resmi veteriner hekim ya da yetkilendirilmiş veteriner
hekim işletmede veya işletme içerisinde yer alan herhangi bir kümeste
normal olmayan seviyelerde kontakt dermatit, parazitizm ve sistematik
hastalıklar gibi yetersiz refah şartlarını gösteren olası diğer
indikatörleri belirlemek için post mortem muayenenin sonuçlarını
değerlendirir.
(4) Birinci ve
ikinci fıkrada belirtilen mortalite oranları veya üçüncü fıkrada belirtilen
post mortem muayene sonuçları yetersiz hayvan refahı şartlarının mevcut
olduğuna işaret ediyorsa resmi veteriner hekim ya da yetkilendirilmiş
veteriner hekim, hayvanların sahibine veya bakıcısına ve il/ilçe
müdürlüğüne söz konusu verileri bildirir. Hayvanların sahibi, bakıcısı ve
il/ilçe müdürlüğü tarafından gerekli önlemler alınır.
Artırılmış sürü
yoğunluğunun üst sınırı ile ilgili kriterler
MADDE 12 – (1)
Sürü yoğunluğunun 5 inci maddenin beşinci fıkrası uyarınca artırılabilmesi
için;
a) Son iki yıl
içerisinde il/ilçe müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen işletme
denetimleri sırasında bu Yönetmelikte yer alan gerekliliklere yönelik
herhangi bir eksikliğin tespit edilmemiş olması,
b) İşletme sahibi
veya bakıcı tarafından gerçekleştirilen izlemenin 8 inci maddede belirtilen
iyi işletme uygulamaları kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiş olması,
c) Günlük
kümülatif mortalite oranı ˂ 0,06 x kesim yaşı (gün) +1 olarak kabul
edilmekle birlikte, bir kümeste bulunan sürülere art arda gerçekleştirilen
en az yedi kontrol sırasında sürünün gün cinsinden kesim yaşıyla çarpılan
kümülatif günlük mortalite oranının %1+%0,06’dan düşük olması,
kriterlerinin
sağlanmış olması gerekir.
(2) Son iki yıl
içerisinde il/ilçe müdürlüğü tarafından işletmede herhangi bir izleme
gerçekleştirilmemiş olması durumunda en az bir denetim yapılarak birinci
fıkranın (a) bendindeki gerekliliğin yerine getirilip
getirilmediğinin kontrol edilmesi gerekmektedir.
(3) İl/ilçe
müdürlüğü, işletme sahibinin veya bakıcının istisnai özelliğe sahip bir
günlük kümülatif mortalite oranının varlığı ile ilgili tatmin edici bir
açıklamada bulunması veya kendi kontrolü dışındaki şartların mevcut
olduğunu göstermesi durumunda sürü yoğunluğunun artırılmasına karar
verebilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Avrupa Birliği
mevzuatına uyum
MADDE 13 – (1)
Bu Yönetmelik, 2007/43/AT sayılı Et Üretimi İçin Yetiştirilen Tavukların
Korunması ile İlgili Asgari Standartları Belirleyen Avrupa Birliği Konsey
Direktifi dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde
hazırlanmıştır.
Saklı hükümler
MADDE 14 – (1)
22/11/2014 tarihli ve 29183 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çiftlik
Hayvanlarının Refahına İlişkin Genel Hükümler Hakkında Yönetmelik hükümleri
saklıdır.
İdari
yaptırımlar
MADDE 15 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun
ilgili hükümlerine göre idari yaptırımlar uygulanır.
Eğitime ilişkin
geçiş süreci
GEÇİCİ MADDE 1
– (1) İl/ilçe müdürlükleri, gerçekleştirilen işletme denetimleri sırasındaki
değerlendirmeleri uyarınca 1/6/2022 tarihine kadar bakıcıların mevcut
tecrübelerinin konuyla ilgili bir eğitim programına katılım ile eş değer
olduğunu kabul edebilir. Bu durumda il/ilçe müdürlüğü söz konusu eş
değerliği tasdik edecek bir sertifika düzenler.
Yürürlük
MADDE 16 – (1)
Bu Yönetmelik 31/12/2019 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Eki
için tıklayınız
|