|
İÇME VE
KULLANMA SUYU TEMİNİ VE DAĞITIM SİSTEMLERİ
HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı; içmesuyu temini ve dağıtım sistemlerinin
planlanması, tasarımı, projelendirilmesi, yapımı ve işletilmesine ilişkin
usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik;
içmesuyu iletim hatları, servis boruları, su depoları ve diğer üniteleri,
bina haricindeki su dağıtım sistemleri ve elemanları için genel şartları,
ürün standartları için genel şartları, montaj, saha testleri ve işletmeye
alma şartlarını kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11
inci maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Abone: Sunulan
mal ve/veya hizmetlere para ödeyerek belirli bir süre alıcı olma durumunu,
b) Ana boru: Su
dağıtım alanına suyu getiren, normalde abone bağlantısı olmayan boruyu,
c) Anma çapı:
Tamsayılarla ifade edilen, yaklaşık olarak borunun milimetre cinsinden
gerçek ölçülerine eşit olan ve sistem elemanlarının boyutlarını tanımlamak
için kullanılan çapı,
ç) Aşındırıcı
toprak: Sistem elemanı üzerinde aşındırıcı ya da başka olumsuz etkiye sahip
olan ve koruyucu önlemler alınması gereken toprağı,
d) Ayarlanabilir
bağlantı: Montaj esnasında belirli bir açıyla bağlantı imkanı sağlayan ve
sabitlenen bağlantıyı,
e) Azami kabul
edilebilir işletme basıncı (AKİB): Hizmetteki elemanın dayanabileceği su
darbeleri dahil zaman zaman gerçekleşen azami basıncı,
f) Azami saha test
basıncı (ASTB): Yeni monte edilmiş olan bir sistem elemanının, boru
hattının bütünlüğünü koruyacak şekilde kısa süreli dayanabileceği azami
hidrostatik basıncı,
g) Azami tasarım
basıncı (ATB): Su darbesi dahil, işletme veya tasarım esnasında belirlenen
bir basınç bölgesindeki azami işletme basıncı,
ğ) Bağlantı:
Sızdırmazlığı sağlamak amacıyla kullanılan aparatlar dahil olmak üzere iki
elemanın uç noktalarının birleştiği yeri,
h) Basınç
bölgeleri: Bir su dağıtım sisteminde belirli yöntemlerle, basıncın
sınırlandırıldığı bölgeleri,
ı) Boru: Soketli,
tapalı veya flanşlı uçlara sahip, normalde düz bir ekseni olan şebeke
elemanını,
i) Boru parçası:
Soketler ve tapalar haricinde, üniform kesit alanına sahip olan, borunun
silindirik parçasını,
j) Cazibeli
sistem: Tam dolu veya kısmi dolu olarak akışın yerçekimi kuvvetiyle
sağlandığı sistemi,
k) Dairesel
dayanım: Bir eksen boyunca eksenel yöndeki dış ve iç yüklere karşı borunun
dayanım gücünü,
l) Dış çap (OD):
Boru parçasının dışarıdan ölçülen çapını,
m) Dolgu
derinliği: Boru parçası veya fittingin üst kotundan zemin kotuna kadar olan
mesafeyi,
n) Donatılar:
Vida, kelepçe ve conta gibi, boru, fitting ve vanalar haricindeki sistem
elemanlarını,
o) Esas boru:
Şebekede gözü teşkil eden, aynı zamanda ana boruyla tali borular arasındaki
bağlantıyı sağlayan boruyu,
ö) Esnek bağlantı:
Montaj esnasında ve daha sonrasında boru hattına bir açı vermek için
kullanılan ve küçük kaymalara karşı dayanıklı olan bağlantıyı,
p) Esnek boru:
Tasarım kriteriyle tanımlanmış yük taşıma kapasitesine kadar esneyerek
kesit alanında deformasyon gösteren ama kırılmayan boruyu,
r) Fitting: Boru
hattına açı vermek ve yönünü değiştirmek için kullanılan, boru haricindeki
şebeke elemanını (flanşlı parçalar ve bilezik/kuplajlar da fitting
sınıfındadır),
s) Geri akış:
Tasarlanan akış yönü tersindeki su akışını,
ş) Hazne: Su
depolamak için kullanılan üniteyi,
t) Hendek
(Tranşe): Alt yapı tesislerinin içine yerleştirildiği ve üstünün usulüne
göre kapatılarak eski haline getirilmesi gereken her türlü çukur kazısını,
u) İç çap (ID):
Boru parçasının içeriden ölçülen çapını,
ü) İç kaplama: Korozyon,
kimyasal reaksiyonlar ve mekanik hasarlardan korumak amacıyla bir sistem
elemanının iç yüzeyine uygulanan malzemeyi,
v) İçme ve
kullanma suyu: İlgili mevzuatla tanımlanan şartları sağlayan, insani
tüketime uygun suyu,
y) İletim (isale)
hattı: Normalde abone bağlantısı olmayan, su kaynaklarını, arıtma
tesislerini, rezervuarları ve/veya dağıtım bölgelerini birbirine bağlayan
boruyu,
z) İşletme basıncı
(İB): Su dağıtım sisteminde, herhangi bir noktada, herhangi bir zamanda
gerçekleşen iç basıncı,
aa) Kabul
edilebilir işletme basıncı (KİB): Hizmet veren bir elemanın sürekli olarak
dayanabileceği azami hidrostatik basıncı,
bb) Kaplama:
Korozyon, kimyasal reaksiyonlar ve mekanik hasarlardan korumak amacıyla bir
sistem elemanının dış yüzeyine uygulanan malzemeyi,
cc) Katodik
koruma: Korunacak olan metal yüzeyin, kendisini çevreleyen ortama göre
katodik bir durumda tutulmasıyla sağlanan koruma metodunu,
çç) Kişi başına
günlük ortalama su tüketimi: Proje yapılacak bölge veya benzer bir
bölgedeki su tüketim verileri kullanılarak veya proje yapılacak bölgedeki
iklimsel şartlar, halkın sosyo-ekonomik durumu, kullanım alışkanlıkları
gibi faktörler göz önüne alınarak bir kişi için günlük ortalama bazda
belirlenen su tüketimini,
dd) Maksimum
günlük pik faktörü (MGPF): Maksimum günlük tüketimin (MGT) ortalama günlük
tüketime (OGT) oranını,
ee) Maksimum
günlük tüketim (MGT): Yıl içerisinde en çok su kullanılan güne ait günlük
ortalama bazındaki su debisini,
ff) Maksimum
saatlik pik faktörü (MSPF): Maksimum saatlik tüketimin (MST) maksimum
günlük tüketime (MGT) oranını,
gg) Maksimum
saatlik tüketim (MST): Yıl içerisinde en çok su kullanılan saate ait
saatlik ortalama bazındaki su debisini,
ğğ) Minimum
saatlik tüketim (AST): Yıl içerisinde en az su kullanılan saate ait saatlik
ortalama bazındaki su debisini,
hh) Ortalama
günlük tüketim (OGT): Proje yapılacak olan bölgedeki 1 yıl boyunca
gerçekleşen/gerçekleşecek tüm ihtiyaçların 365’e bölünmesiyle elde edilen
su debisini,
ıı) Pik debi
faktörü: Belirli bir zaman periyodunda pik debinin ortalama debiye oranını,
ii) Pompa
istasyonu: Dağıtım sisteminde yeterli basınç ve debiyi sağlamak amacıyla
kullanılan pompalama birimini,
jj) Pompalı
(terfili) sistem: Su debisi veya basıncının bir ya da daha fazla pompa ile
karşılandığı, akışın tam dolu olduğu sistemleri,
kk) Pompalı
(terfili) ve cazibeli sistem: Debi ve/veya basınç kriterini sağlamak için
ayrı ayrı veya birleşik olarak kullanılan cazibeli ve pompalı sistemi,
ll) Rijit
Bağlantı: Montaj esnasında veya daha sonrasında esnelemelere izin vermeyen
bağlantıyı,
mm) Rijit boru:
Kesit alanında deformasyon olmaksızın yük taşıma kapasitesine ulaşınca
kırılan boruyu,
nn) Saatlik su
tüketimi (SST): Yıl içerisinde herhangi bir saatteki su tüketimini,
oo) Saatlik
tüketim faktörü (STF): Yıl içerisinde herhangi bir günün herhangi bir
saatindeki su tüketiminin o güne ait günlük tüketime oranını,
öö) Servis basıncı
(Statik basınç) (SB): Müşteri bağlantı noktalarında, sıfır debide
gerçekleşen basıncı,
pp) Sistem test
basıncı (STB): Yeni döşenen bir boru hattının dayanımını test etmek için
uygulanan hidrostatik basıncı,
rr) Su darbesi:
Basınçlı boru içindeki akımda ani değişimlerden kaynaklanan basınç
dalgalanmalarını,
ss) Su deposu:
Depo hacmi ve kararlı basınç seviyeleri sağlayarak su ihtiyacındaki
salınımları dengeleyen, bir ya da daha fazla gözden oluşan, kontrol binası,
işletme ekipmanları ve erişim yolları bulunan kapalı hazneyi,
şş) Su ihtiyacı:
Birim zamanda ihtiyaç duyulan tahmini su miktarını,
tt) Su şebekesi:
Dağıtım boruları, su depoları, pompa istasyonları ve diğer malzemelerden
oluşan, suyun kullanıcıya ulaştırılması için yapılmış su dağıtım sisteminin
parçasını,
uu) Tali Boru: Ana
borudan veya başka bir tali borudan suyu alarak, kullanıcıya dağıtan
boruyu,
üü) Tasarım
(İşletme) basıncı (TB): Su darbesi hariç, işletme veya tasarım esnasında
belirlenen bir basınç bölgesindeki azami işletme basıncını,
vv) Vana:
İzolasyon vanası, kontrol vanası, basınç düşürücü vana, hava valfi, çekvalf
ve yangın hidrantı gibi debiyi veya basıncı kontrol/izole etmek için
kullanılan sistem elemanını,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Genel
Esaslar ile Güzergah Seçimi ve Kent Planlamasına İlişkin Esaslar
Genel esaslar
MADDE 4 – (1)
İçme suyu sistemlerinin planlanması, tasarımı ve projelendirilmesi, yapımı
ve işletilmesi sürecinde;
a) İçme suyu
sistemlerinin oluşturulmasında, yeterli basınç, debi ve kalitede su
sağlanması, çevresel ve ekonomik olarak sürdürülebilir olması, işletme
kolaylığı sağlaması ve tüm kontrol mekanizmalarını kapsaması,
b) İçme suyu
dağıtım sistemindeki su kalitesinin, ulusal yönetmeliklerde verilen
şartları sağlaması,
c) İçme suyu
dağıtım sisteminde suyla temas halinde bulunan bütün elemanlar ve
malzemelerin, su kalitesine zarar vermeyecek şekilde, ilgili standartlara
uygun olarak tasarlanması ve üretilmesi,
ç) İçme suyu
dağıtım sistemlerinin geri akışı önlemek üzere tasarlanması, donatılması ve
inşa edilmesi,
d) Hava valfleri
ve tahliye vanalarından sisteme su sızmasının önlenmesi,
e) İçme suyu
dağıtım sistemlerinde, su kalitesini olumsuz yönde etkileyebileceğinden,
durağan şartların önlenmesi için uygun tasarımın yapılması, sistemin bu
kriterlere göre inşa edilmesi ve işletilmesi,
f) Gerekli
görüldüğü takdirde, ana borularda su püskürterek veya kazısız teknolojik
araçlarla temizleme amacıyla uygun ekipmanlar bulundurulması,
g) İki içmesuyu
sisteminin birbirine bağlanmasına, sadece iki suyun kimyasal ve fiziksel
özellikleri karışmaya uygunsa ve su kalitesine zarar vermeyecekse izin
verilmesi,
ğ) Sistemlerin en
az 30 yıl hizmet edecek şekilde tasarlanması, bu süreye 5 yıl inşaat süresi
eklenmesi ve inşaat süresinin 5 yıl olarak alınması, pompalar, muhtelif
ölçüm aletleri ve kontrol ekipmanlarının daha erken sürelerde iyileştirme
veya yenileme gerektirebileceği,
h) Mevcut ve
gelecekteki su ihtiyacı tahminlerinin yapılması,
ı) Yangın
debisinin, ulusal şartnameler esas alınarak belirlenmesi,
i) Pompa
istasyonları, su depoları, yerüstündeki diğer yapılar, boru hatları ve
işletmeye müdahale edilme riski için; terör, şiddet eylemleri ve diğer
yasalara aykırı faaliyetlere karşı güvenlik önlemleri ve sistemin güvenliği
için gerekli tedbirlerin alınması,
j) Tasarımda,
suyun kirlenmemesi hususunda detaylı risk değerlendirmelerinin yapılması,
k) Risklerin
yüksek olduğu bölgelerde sistemler ve sistem elemanlarının kapalı olarak
(çitlerle çevrili) tasarlanması ve güvenlik kameraları kullanılması,
l) Abone bağlantı
noktasındaki hizmet hedeflerinin su sağlayıcı tarafından belirlenmesi,
hedeflerin servis basınçları, debiler ve süreklilik başlıkları altında
tanımlanması,
esastır.
(2) İçmesuyu
teknik altyapı sistemlerinin planlanması, tasarımı ve projelendirilmesi ile
ilgili teknik esaslar ile bu tesislere ait tip yol enkesitleri EK-1’de,
yapımıyla ilgili teknik esaslar EK-2’de, işletme ve bakımı ilgili teknik
esaslar EK-3’te belirtilen şekilde uygulanır.
(3) Bu
Yönetmelikte yer almayan veya belirtilmeyen hususlarda, öncelikle TSE
standartları yoksa Avrupa Birliği (EN) standartları geçerlidir.
Güzergah seçimi
MADDE 5 – (1)
Altyapı ağlarına ilişkin güzergah planlamasında, iletim hatlarının tescile
tabi olmayan kamunun ortak kullanımına bırakılmış arazilerden ve devletin
hüküm ve tasarrufu altındaki sahipsiz yerlerden geçirilmesine öncelik
verilir.
(2)
Güzergahın tescile tabi olmayan kamunun ortak kullanımına bırakılmış
arazilerden ve devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden
geçirilmesi olanaklı değilse, iletim hatları özel mülkiyete konu
taşınmazlardan da geçirilebilir. Bu durumda, iletim hatlarının rastladığı
taşınmazların mülkiyeti ilgili mevzuat uyarınca altyapı yatırımı yapan
kurum ve kuruluş tarafından rızai satış, devir, tahsis, kiralama, irtifak
hakkı tesisi veya kamulaştırma yöntemleriyle edinilir.
(3) İrtifak hakkı;
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununa göre rızai mecra
irtifakı biçiminde veya dava yolu ile zorunlu mecra irtifakı biçiminde veya
4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre idari irtifak
biçiminde tesis edilebilir.
(4) İrtifak hakkı,
iletim hatlarına rastlayan parsel kesimlerinde altyapı yatırımcısı özel
hukuk tüzel kişileri lehine bağımsız ve sürekli üst hakkı yoluyla da
kurulabilir. Bu durumda, iletim hatlarının geçtiği hak hacimleri tapu
kütüğünde taşınmaz olarak tescil edilir. İletim hatlarının tescile tabi
olmayan yerlere rastlaması durumunda ise 4721 sayılı Kanun uyarınca bu
yerlerin öncelikle hazine adına tescili, ardından bu alanlardan geçen
altyapı tesisi kuruluşlar lehine bağımsız ve sürekli nitelikte üst hakkı
kurulması yoluna gidilebilir.
(5) Arazi
ediniminde, kamulaştırma yöntemine en son aşamada başvurulur. Kamulaştırma
maliyetinin azaltılması için yerel yönetimlerle koordinasyon sağlanır,
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci madde uygulaması
yapılarak kamu eline geçmiş alanlardaki yatırımlara öncelik verilir.
(6) Arazi
mülkiyetinin ediniminde veya kullanımında altyapı yatırımı yapan kurum ve
kuruluşun bağlı olduğu mevzuat ile edinilecek arazinin mülkiyet veya
tasarruf sahibi kurum ve kuruluşun bağlı olduğu mevzuat hükümlerine göre
işlem yapılır.
Kent planlaması
ile teknik altyapı planlaması ilişkisine dair esaslar
MADDE 6 –
(1) Teknik altyapı planları ile imar planları birlikte ve koordineli olarak
hazırlanır.
(2) Planlama
süreci içinde teknik altyapı kapasite hesapları ve bu doğrultuda önerilmesi
gereken teknik donatı alanları; ilgili kent planının nüfus, ekonomik yapı,
sektörel dağılım, sosyal yapı, yerleşme kimlikleri ve kademeleri bağlamında
bütünleşik kurgulanır ve planlanır.
(3) Kent planlama
ve uygulama sürecinde olası değişiklikler, revizyonlar mutlaka kentsel
altyapı sisteminin revizyonu ile bütünleşik bir süreç içinde ele alınır ve
her iki alana ait kararlar bütünsel bir şekilde yeniden tanımlanır ve
uygulama süreçleri gerekli eşgüdüm sağlanarak yönlendirilir.
(4) Ulaşım
aksları/yüzeyleri ve ilgili teknik altyapı geçiş hatları plan ekleri olarak
uygulama imar planları beraberinde verilir. Uygulama imar planları eki
olarak planlama sınırı içinde önerilmiş olan yol kesitlerinin çözümleri,
araç izleri, orta ve yol kenarı refüjler, bisiklet, yaya yolları ve
parklanma şeritleri ile yol kaplama cinsleri tanımlanır ve ilgili idareye
planla birlikte teslim edilir.
(5) Ulaşım ve
teknik altyapı bileşenlerinin belirleyiciliği ve pek çok kentsel
fonksiyonla kesişen ilişkisi 3 boyutlu planlar olarak da adlandırılan
altyapı ve kentsel mekân ilişkilerini kurgulayan plan belgeleriyle
tanımlanır.
a) Yol
mekânlarının tasarımında teknik altyapı tesislerinin gereksinimleri dikkate
alınarak teknik altyapı tesisleri her an ulaşılabilir biçimde tasarlanır.
b) Taşıt ve yaya
yolları imar planlarında boyutlandırılırken bunların altına yerleştirilecek
teknik altyapı boyutları da dikkate alınır.
c) İçme suyu
tesislerinin yerleştirilmesi için ekonomik ve yasal zorunluluklar nedeniyle
kamusal alanlar kullanılır. İçme suyu şebekesinin tesisinde topoğrafik
koşullar nedeniyle cadde ve sokakların planlanmasında zorlayıcı noktaların
oluşabileceği hususu dikkate alınır.
ç) Teknik altyapı
tesislerinin üstündeki yol, yaya kaldırımı, bisiklet yolu ve parklanma
şeritlerinin kaplamalarının kolaylıkla sökülebilir ve tekrar kullanılabilir
olmasına önem verilir.
(6) Bu
Yönetmelikte geçen her türlü büyük ölçekli harita ve harita bilgilerinin
üretimi, sunumu, kullanımı ve arazide yapılacak jeodezik ölçme
çalışmalarına ilişkin konularda 23/6/2005 tarihli ve 2005/9070 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Büyük Ölçekli Harita ve
Bilgileri Üretim Yönetmeliği geçerlidir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Etüt,
Planlama ve Fizibilite Esasları
Genel esaslar
MADDE 7 – (1)
İçmesuyu iletim hatları projeleri yerel ve gelecekteki koşullar, hidrolik
ve çevresel etkenler ile maliyet dikkate alınarak halk sağlığı ve
güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği, yapım, işletme ve bakım açılarından
değerlendirilerek planlanır.
(2) Etüt, planlama
ve fizibilite çalışmaları tüm içmesuyu toplama havzası için
gerçekleştirilir. Planlama aşaması, içmesuyu iletim havzasında bugün ve
gelecekteki gelişmeler ile ulusal veya yerel mevzuat ile ilgili idarelerin
havza yönetim planları ve master planları dikkate alınarak yapılır. Bu
amaçla içmesuyu projelerinin tanzimi;
a) Verilerin
temini ve derlenmesi,
b) Etüt ve
fizibilite çalışmalarının yapılması,
c) Değerlendirme,
ç) Planlama,
d) Planın
geliştirilmesi,
aşamalarından
oluşur.
Etüt
MADDE 8 – (1)
İçme suyu iletim hatları projelendirilmeden önce etüt, planlama ve
fizibilite raporları hazırlanır.
(2) Etüt,
planlama ve fizibilite raporunun ilk bölümünde, tüm bilgileri içeren kısa
yönetici özetinin hazırlanması, çalışmanın yapıldığı tarih, çalışmaları
kimlerin, nasıl ve ne zaman gerçekleştirdiğini kapsayan bilgiler yer alır.
(3) Etüt, planlama
ve fizibilite raporunun ne amaçla hazırlandığı ve hizmet verilecek hedef
kitle hakkında açıklayıcı bilgiler raporda yer alır.
(4) Etüt, planlama
ve fizibilite raporunun hazırlanma sürecindeki çalışma aşamalarına raporda
yer verilir.
(5) Etüt, planlama
ve fizibilite raporunda çalışma alanı; idari, coğrafi ve tarihi durum,
sosyo-ekonomik ve kültürel durum, iklimsel veriler, mevcut su ve içme ve
kullanma suyu tesislerinin durumu, enerji tesisleri durumu, harita ve imar
planı durumları ile tanıtılır.
(6) Etüt, planlama
ve fizibilite raporunda mevcut içmesuyu durumu, mevcut içmesuyu
tesislerinin teknik detayları, su aboneleri ve tüketim değerleri,
kayıp-kaçak su miktarı ve mevcut içmesuyu durumunun değerlendirilmesi
esaslarına göre detaylandırılır.
(7) Etüt, planlama
ve fizibilite raporunda nüfus gelişimi, projeksiyonu ve dağılımı durumu;
geçmişte nüfus gelişimi, nüfus projeksiyonu, nüfus yoğunluk haritası ile
detaylandırılır.
(8) Etüt, planlama
ve fizibilite raporunda içmesuyu ihtiyaç hesapları, evsel su ihtiyacını,
ticari (endüstriyel) su ihtiyacını, turizm-hizmet sektörü su ihtiyacını,
hayvan su ihtiyacını, özel su ihtiyacını ve kayıp-kaçak su miktarını
karşılayacak şekilde detaylı olarak verilir.
(9) Etüt, planlama
ve fizibilite raporunda; su kaynakları, debi, su kalitesi, iletilecek suyun
yasal durumu, birim enerji maliyeti, basınç bölgelerinin durumu ve maliyet
durumuna göre detaylı olarak incelenir.
(10) Etüt,
planlama ve fizibilite raporunun ekinde, inceleme alanının jeolojisi, su
altyapı hizmetleri ile ilgili mevcut ve önerilen tesislere ait bilgileri,
şebeke basınç bölgelerine ait özellikler, su tablası haritası, belediye ve
imar sınırının, harita ve mücavir alan sınırlarının gösterildiği 1/25.000
ölçekli topografik haritaların, jeolojik-jeofizik kesitlerin, panel
diyagramlarının, krokilerin, su kaynakları analiz raporlarının, depo ve
şebeke kat beslenme bölgelerinin gösterildiği planların ve mevcut altyapı
tesislerinin planları bulunur.
(11) Etüt,
fizibilite ve planlama çalışmalarında temin edilmesi gereken bilgi ve
belgeler;
a) Proje alanı
civarındaki bütün pınarlar, yeraltı ve yerüstü sularının son durumları
yüklenici tarafından incelenir, adları ayrı ayrı kaydedilir.
b) Projeden
yararlanması gereken hayvan sayısı ile endüstri, liman, istasyon, askeri ve
turistik ve benzeri tesislerin özel su gereksinmelerinin yanı sıra bu
tesislerin mevcut ve gelecekteki durumları ile bunların nüfus hareketleri
araştırılır.
c) Şebeke taslak
planlarının; halihazır haritaya, imar planına ve mevcut son duruma uyup
uymadığı, bütün yerleşimler ile sokak ve değişiklikleri, gecekondu önleme
bölgeleri, toplu konut ve sanayi siteleri ile afet yerleşim sahalarını
kapsayıp kapsamadığı, Belediye sınırları içinde mevcut başka yerleşim
yerlerini kapsayıp kapsamadığı araştırılır.
ç) İmar planı,
harita, belediye ve mücavir alan sınırları, Belediyenin göstereceği
belgelere dayanarak 1/25.000 ölçekli genel vaziyet planına işlenir.
d) İmar planının
bulunmaması halinde, yapılmakta olup olmadığı, yapılıyorsa, hangi aşamada
olduğuna ilişkin bilgi ve belgelere etüt ve fizibilite raporunda yer
verilir.
e) İmar planı ile
halihazırdaki yerleşim karşılaştırılarak, 1. ve 2. kademe olarak
projelendirilecek hatlar belirlenir.
f) Kaptaj, iletim
hattı, depo, terfi merkezi ve arıtma tesisleri ve sair yerlerin
kamulaştırmasının veya irtifak hakkı tesis edilmesinin zorunlu olması
halinde; bunların yaklaşık bedelleri gösterilir.
g) Debi ölçümünün
yapıldığına dair belge/belgeler yer alır.
ğ) İşletme ruhsatı
verilmiş kum, çakıl, taş ocakları ile benzeri ana malzemenin temin
edileceği yerler ve nakliye mesafeleri belirlenir.
h) Mevcut içmesuyu
tesisleri ile projelendirilecek içmesuyu tesislerini etkileyebilecek mevcut
veya planlanan diğer tesislere ilişkin bilgi ve belgeler temin edilir. Bu
tesislerin durumu incelenerek, projelendirilecek içmesuyu tesislerini
etkilemelerini engelleyecek tedbirlerle ilgili hesap ve detaylar ilgili
etaplarda verilir.
ı) Su kaynağına ve
su kalitesine dair analiz sonuçları, diğer bilgi ve belgeler eklenir.
Planlama
MADDE 9 –
(1) İçmesuyu sisteminin planlanması çalışmaları kapsamında içmesuyu
temin, arıtma ve dağıtımına ilişkin ekonomik ve teknik karşılaştırmalar ile
işletme kolaylığı göz önünde bulundurularak alternatif sistemler belirlenir
ve öneri sistem geliştirilir.
(2) Tüm içmesuyu
sistem elemanları (iletim ve dağıtım sistemi, depolama ve diğer elemanlar),
uygun tasarım kriterlerini sağlar. Tasarımda ilgili diğer yönetmelikler,
iklim değişikliğinin muhtemel etkileri, kentin yönetim planları ve daha
farklı su temini gerektirecek hizmet alanları ve benzeri yerel koşullar
dikkate alınır.
(3) İçme suyu
sisteminin planlanması çalışmaları, su kaynağı, iletim hatları, arıtma
tesisi, terfi merkezi, depo ve şebeke, saha çalışmalarına (kamulaştırma ve
tahsis durumu, ulaşım imkânları ve beklenen mevsimsel kısıtlamalar, enerji
temin imkânları ve zemin çalışmaları) göre kapsamlı bir şekilde incelenir.
Fizibilite ve
değerlendirme
MADDE 10 –
(1) Teknik olarak uygunluğu belirlenen alternatif içmesuyu sistem
önerileri; teknik, ekonomik ve mali yönden değerlendirilir, yerel yönetimin
görüşü ve teknik kapasitesi de dikkate alınarak en uygun sistem seçilir. Bu
değerlendirme, teknik, ekonomik ve kurumsal kapasite göz önüne alınarak
yapılır.
(2)
Fizibilite raporunun finansal ve ekonomik analiz bölümünde, teknik
çalışmalar sonucu geliştirilen yatırım seçenek ve/veya seçeneklerinin projenin
tarafları (proje sahibi/uygulayıcısı, projenin uygulanması sonucu
çıktılarından yararlanacaklar, finansman sağlayan kurumlar, finansmana
kefil veya aracı olanlar ve benzeri) için, mali ve ekonomik açıdan
yapılabilir, gerçekleştirilebilir olup olmadığı analiz edilerek projenin
başarı seviyesi göstergeleri, proje taraflarının karar vermelerine esas
olacak şekilde ortaya konulur.
(3) Projede her
bir taraf açıkça tanımlanır, projeden beklentileri açıklanır ve kabul
ölçütleri belirtilir.
(4) Fizibilite
çalışmaları kapsamında, çalışma alanının sosyo-ekonomik yapısının
değerlendirilmesi amacıyla hazırlanması istenilen bir sosyal analiz
programı yürütülür.
(5) Sosyal analiz
programı, araştırmaya yönelik bir temel değerlendirme çalışması ile mevcut
veriler kullanılarak, yerel nüfusun sosyo-ekonomik özelliklerine yönelik
bir değerlendirmeden oluşur.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
İçmesuyu
Sistemlerinin Tasarımı ve Projelendirilmesine İlişkin Esaslar
Genel esaslar
MADDE 11 – (1)
Tasarımda hedef, bu Yönetmelikte verilen şartları sağlamak üzere su dağıtım
sisteminin karakteristiğini ve muhtelif işletme şartlarındaki hizmet
seviyelerini belirlemektir. Bütün bu işlemler ekonomik koşullar göz önünde
bulundurularak yapılır.
(2) Su ihtiyaçları
günlük ortalama bazında hesaplanmışsa, saatlik ve günlük maksimum debileri
tahmin etmek için EK-1’de yer alan uygun pik faktörleri kullanılır.
Hidrolik
tasarım
MADDE 12 – (1)
İsale (iletim) hattı ve şebeke boruları, istenen hizmet seviyesi göz önünde
bulundurulmak şartıyla, belirlenen pik debiye göre boyutlandırılır. İçme
suyu sistemi, projelendirme aşamasında ana basınç bölgesi ve alt bölgeler
olarak tasarlanır ve hidrolik hesaplar her alt bölge için ayrı ayrı
yapılır.
(2) Su deposu;
a) Arz talep
dengesi,
b) İsalede meydana
gelebilecek arızaların giderilmesi için gerekli süre,
c) Pompa arızası
ve elektrik kesintilerinin etkileri,
ç) Alternatif su
kaynaklarının mevcudiyeti,
d) Su deposuna
gelen isale hattının tek ya da yedekli olması,
e) Uzaktan izleme
sisteminin mevcudiyeti ve seviyesi,
f) Saatlik
maksimum debinin ortalama debiye oranı,
g) Endüstriyel su
ihtiyacı, yangın debisi ve diğer özel durumlar için ayrılan su debileri,
dikkate alınarak
boyutlandırılır.
İletim
hatlarının hidrolik tasarımı
MADDE 13 – (1)
Sistemin hidrolik hesaplamaları;
a) Tahmin edilen
su ihtiyaçlarının karşılanması,
b) Kabul
edilebilir hızların sağlanması,
c) İstenen basınç
aralığında çalışılması,
şartlarına göre
yapılır.
(2) Sistemde
tasarım basıncı (TB), azami tasarım basıncı (ATB) ve sistem test basıncı
(STB) belirlenir.
(3) Mevcut
piyezometre seviyelerinde istenen debi şartının sağlanıp sağlanmadığını
kontrol etmek için Ek-1’de verilen formüller kullanılır.
(4) Ölçüm
aletleri, pompalar ve diğer donatılardan kaynaklanan yük kayıpları ayrıca
hesaplanır.
(5) Kabul edilebilir
hız aralığı belirlenirken durağan sular, bulanıklık, basınç, su darbeleri
ve pompa istasyonları gibi kıstaslar göz önünde bulundurulur.
Şebeke
borularının hidrolik tasarımı
MADDE 14 – (1)
Şebeke borularının boyutlandırılmasında hidrolik gerekliliklerin sağlanması
için hidrolik model oluşturulduktan sonra, farklı senaryolar için hız,
basınç, akış değerleri, farklı işletme koşulları, kontrol vanalarının
açık-kapalı gibi konumları düşünülerek senaryolar oluşturulur. Boruların
kapasitesi, bu senaryoların sonuçlarına göre seçilir.
(2) Evsel kullanım
için döşenecek olan dağıtım borularının çapları, istenilen basınç ve debi
göz önünde bulundurularak hizmet hedeflerine göre belirlenir.
Hesaplamalarda su saatleri ve fittingler gibi yük kaybına yol açan bütün
şebeke ve bağlantı elemanları dikkate alınır.
(3) Evsel olmayan
kullanım için boru çapları, kullanıcı ile su sağlayıcısı arasında yapılan
anlaşmaya göre, kullanıcının ihtiyaçları göz önünde bulundurularak
belirlenir.
(4) Yangın
debileri, EK-1’de bulunan ulusal düzenlemelere göre belirlenir.
Yapısal tasarım
MADDE 15 – (1)
Borular maksimum debinin olduğu, akışın olmadığı ve geçiş şartlarının
olduğu durumlara göre ve geçiş durumlarının şiddeti, frekansı tahmin
edilerek tasarlanır.
(2) Dolgu yükleri,
aşırı yükleme, yeraltı suyu, geçiş yükleri, borunun kendi ağırlığı ve en az
DN ≥ 1000 için suyun ağırlığı ve montaj şeklinden kaynaklanan diğer
kuvvetler, dış kuvvetler olarak hesaba katılır.
(3) Boru hatları,
beklenen sıcaklık aralığında normal işlevini sürekli olarak yerine
getirecek şekilde tasarlanır. Montaj ve işletme zamanları arasındaki
sıcaklık farklarından doğan yükler hesaba katılır. Dış ortam sıcaklığından
kaynaklanan etkiler dikkate alınır.
(4) Vanaların, çap
ve yönünün değiştiği noktalarda, dal yapılarında ve kör tapalarda oluşan
itme kuvvetleri, yeterli sayıda tesbit kitleleri veya diğer donatılarla
dengelenir.
(5) Tesbit
kitleleri kullanıldığında, tesbit kitlesinin kayması veya diğer kazı
işlemlerinde zarar görmesi olasılığı göz önünde bulundurularak, toprağın
taşıyabileceği güvenli basınç seviyesi belirlenir.
(6) Boruların
yapısal tasarımı ile ilgili olarak, tranşe veya şevlerin boyutları
(genişlik, derinlik ve saire), yataklama ve dolgular, iksa, toprak ve dolgu
malzemesinin karakteristiği konularında yapılan varsayımlar net olarak
gösterilir.
(7) İnşa sırasında
beklenmeyen zemin şartlarıyla karşılaşıldığında tasarım yeniden gözden
geçirilir.
Sistemin genel
vaziyeti
MADDE 16 – (1)
Bütün ana ve esas boruların genel yerleşimi için uygulanacak olan şartlar,
yerel şartlara bağlı olup, her durumda dikkat edilmesi gereken
hususlar;
a) Dağıtım
sisteminin güvenilirliği,
b) Bakım için
yeterli erişim,
c) Hat vanaları,
hava valfleri, boşaltma vanaları ve hidrantların konumu ve durumu,
ç) Olumsuz zemin
koşulları,
d) Ağaçlar ve
köklerinden kaynaklı hasarlar,
e) Aşındırıcı ve
kirlenmiş topraklarda boru malzemeleri ile korozyona karşı koruma
tedbirleri,
f) Yol, nehir ve
demiryolu geçişleri,
g) En kısa yolun
seçilmesi,
ğ) Diğer altyapı
hizmetleri, binalar ve yapılar,
h) İzleme, kontrol
ve ölçüm olanakları,
ı) Tasarım
basınçları,
i) Zeminden
kaynaklanan yükler,
j) Trafik yükleri,
k) İşletme
kolaylığı,
l) Ulusal veya
yerel planlama ve çevrenin korunması,
m) Don derinliği,
n) Diğer altyapı
tesisleri, altyapı işleri ve ekipmanlarından gelebilecek hasar riskleri
(Ek-2),
o) Minimum dolgu
derinliği,
ö) Tamir kolaylığı
açısından maksimum dolgu derinliği,
şeklinde
sıralanabilir.
(2) Dağıtım
boruları inşa edilirken ana borular için verilen derinlik ve konum
şartlarına uyulur.
a) Dağıtım
boruları, esas boru ile bina arasındaki en kısa yolu izler ve mümkünse düz
olur.
b) Dağıtım
borularında, hattı kapatmak için izolasyon vanaları kullanılır.
(3) İletim hattı
doldurulurken veya boşaltılırken yüksek debide hava giriş/çıkışına müsaade
edecek şekilde hava valfleri/vantuzlar kullanılır. Bu amaçla, büyük
orifisli hava valfleri veya hidrantlar kullanılabilir.
a) Normal işletme sırasında
biriken havayı boşaltmak için planlar yapılır. Bu amaçla, küçük orifisli
hava valfleri kullanılabilir.
b) Hava valfinin
tipi ve boyutu, tahmin edilen hava debisi ve sistem konfigürasyonuna göre
belirlenir. Boru eğiminin değiştiği hattın tepe noktaları göz önünde
bulundurulur. Vana seçiminde ilgili ürün standartlarına bağlı kalınır.
c) Vanalar ve vana
odaları tasarlanırken, sisteme dışarıdan su girmesini engelleyecek önlemler
alınır.
ç) Yerel koşullara
bakılarak, işletme şartlarına bağlı olmak üzere tahliye ve yıkama amacıyla
tahliye vanaları konulur.
d) Tahliye borusu
çapı, boşaltılacak su hacmine, planlanan boşaltma süresine ve boşaltılan
suyun transfer edileceği alan ya da nehir yatağının kapasitesine göre
belirlenir.
e) Tasarımda,
boşaltılan suyun kinetik enerjisini uygun bir şekilde harcadığından emin
olunması gerekir. Bu amaçla bir tahliye odası yapılabilir. Tahliye edilen
suyun çevresel etkilerini en aza indirmek için gerekli tedbirler alınır.
Uygun olduğu durumlarda dezenfektan maddenin nötralizasyonu için uygun
arıtma sistemleri yapılır. Tahliye vanaları ve varsa tahliye odaları, su
kalitesini etkilemeyecek fiziksel donanıma sahip olur.
(4) İzolasyon
vanalarının yerleri, acil durumlarda sistemi veya sistemin bir parçasını
kapatmaya uygun şekilde seçilir. Hizmet hedefleri de göz önünde
bulundurularak, izolasyon vanasının yerine göre, kapatma anında ne kadar
bir bölgenin etkileneceği tahmin edilerek, etkilenen bölgeleri en aza
indirecek konumlar seçilir. Ayrıca, izolasyon vanalarının sayısı ve yerlerinin
seçiminde ev yoğunluğu, hastenelerin konumu, okullar, apartmanlar ve
endüstriyel faaliyetler de göz önünde bulundurulur.
(5) Yangın debisi
sağlamak için hidrantlar kullanılır. Hidrantların sayısı ve yerleri, yerel
koşullar ve şartnamelere göre belirlenir.
(6) Elektrik
kesintileri, pompa çalışması veya durması ve vanaların açılıp kapanması
sonucu su darbeleri oluşabilir. Cazibeli ve terfili sistemlerde su
darbelerini sönümlemek amacıyla uygun ekipmanlar düşünülür.
(7) Toprak ve
muhtelif kirleticilerle temas yoluyla oluşabilecek olası zararlar düşünülür
ve tedbir alınır. Taşınan suyun özellikleri ve boru hatlarının temas ettiği
yüzeylerin aşındırıcı özelliklerine karşı, ürün standartları göz önünde
bulundurularak uygun tedbirler alınır. Ayrıca, bağlantı noktalarındaki
koruma malzemeleri ile iç ve dış kaplamaların değişimi ile ilgili metotlar
belirlenir.
(8) Ayaklı su
depoları da dahil bütün depolar gerekli güvenlik tedbirleri alınarak,
depolanan suyun kalitesinde bir değişime yol açmayacak şekilde tasarlanır
ve inşa edilir.
(9) Pompa
istasyonlarının yerleşimi ve pompaların çalışma düzeni, şebekenin detaylı
simülasyonları ve belirli optimizasyon tekniklerine dayanır. Basınç, debi
ve su seviyesi ile zamanlanmış aktüatörler kullanılır ve bunların hepsi yerel
koşullara bağlı olarak belirlenir. Sistem elle ya da tamamen otomatik
olarak kumanda edilir. Emme basıncı azaldığında pompaları durdurmak için
acil durum tedbirleri alınır. Kontrol sistemleri, gereğinden daha sık
çalışma/durma veya hız değiştirme işlemlerini önleyecek şekilde tasarlanır.
a) Pompalar,
kavitasyon, kararsızlık (farklı debilerde anormal dalgalanma) ve aşırı
yüklemeyi (güç tüketimindeki anormal artışlar) önleyecek şekilde seçilir.
b) Pompa
istasyonundan yayılan gürültü, ilgili yönetmelikler ve şartnameler göz
önünde bulundurularak en aza indirilir.
(10) Bütün
hesaplar ve sonuçlar eksiksiz olarak tüm detayları ile raporlanır.
Projelendirme
MADDE 17 –
(1) İçme suyu projelerinin yapımı kapsamındaki etaplar ana hatları ile;
a) A etabı : Ön proje
ve jeolojik-jeoteknik ön etüt,
b) B etabı : Arazi
çalışmaları,
c) C etabı :
Jeoteknik etüt,
ç) D etabı : Proje
çözümü, detay ve metraj çalışmaları,
d) E etabı : Proje
orijinallerinin ve dökümanların teslimi,
şeklinde
sıralanabilir.
(2) Bu etaplar iş
programına uygun olarak yerine getirilir ve her etap bittikten sonra bir
sonraki etaba geçilir.
(3) İşin kapsam,
büyüklük ve aciliyeti gibi faktörler dikkate alınarak belirtilen etap
çalışmalarının bir veya birkaçının kaldırılmasına veya birleştirilmesine
karar verilir.
Ön proje ve
jeolojik-jeoteknik ön etüt (A etabı)
MADDE 18 –
(1) Temin edilebilen halihazır haritalar ile imar planları ve varsa sondaj
logları, pompaj deney formları, su analiz raporları ve diğer ilgili
dökümanlar temin edilir. Verilen harita ve imar planlarında tadilatların
olup olmadığı araştırılır, varsa yeni ilave harita ve imar planları ile
tadilatları da temin edilir.
(2) Ön proje:
a) Proje alanı
hakkında genel bilgiler derlenir, genel bilgiler doğrultusunda, Ek-1’de verilen
hükümlere uygun olarak, proje nüfusu ile içme ve kullanma suyu ihtiyacı
belirlenir.
b) İçme ve
kullanma suyu ihtiyacının akarsulardan karşılanmasının öngörülmesi halinde,
kaynakların ilk debi ölçümü ön proje ve jeolojik-jeoteknik ön etüt (A)
etabı içinde yapılır. Arazi çalışmaları (B) etabının Ağustos-Kasım ayları
içerisinde kalması halinde ikinci bir debi ölçümü yapılır. Ancak birinci
ölçüm Ağustos-Kasım ayları içerisinde kalmış ise ikinci ölçüm
yapılmayabilir.
c) Suların
fiziksel-kimyasal ve bakteriyolojik analizleri (gerekli görülmesi halinde
bazı kimyasal maddelerin araştırılması da dahil) ile klor ihtiyacının
saptanması için TS266 standardı ve 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte ve
ön projede klor ihtiyacı saptanırken 26/8/2015 tarihli ve 29457 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Dezenfeksiyon Teknik Tebliğinde verilen esaslara
göre analizi yaptırılarak sonuçları ön proje raporu ekinde verilir.
ç) Karayollarının
yapım, bakım ve işletmesi altında olan tüm yollar belirlenerek bu yollardan
veya istimlak sahaları içerisinden yola paralel iletim hatları, şebeke ana
ve esas boru hatları geçirilmez. Ancak zorunluluk bulunması halinde ilgili
kurumdan gerekli izin alınarak istimlak sahası içinden de boru hattı
geçirilir.
d) Karayolu,
demiryolu, su kanalı, kanalet, gölet, baraj, köprü, menfez, kanalizasyon,
içmesuyu, yağmur suyu, petrol boru hattı, doğal gaz boru hattı, elektronik
haberleşme alt yapıları ve enerji hatları gibi mevcut veya planlanan
tesislerin projeleri ilgili kuruluşlardan temin edilir, projeleri
bulunmayan mevcut tesislerin durumları tespit edilir. Mevcut veya planlanan
tesislerin projelendirilecek içmesuyu tesislerini etkilememeleri için
gerekiyorsa ilgili kuruluşlarla beraber öneriler geliştirilerek gerekli
tedbirler alınır, kesişme noktaları ve alınacak önlemlerle ilgili hesap ve
detaylar ilgili etapta verilir.
e) Ön proje
kapsamında;
1) Ön proje
raporu,
2) Genel vaziyet
planı (1/25000 ölçekli),
3) Genel vaziyet
planı (1/10000 veya 1/5000 ölçekli),
4) Şebeke taslak
planları (1/2000),
5) Sondaj logları
ve değerlendirme formları,
6) Kaynaklara
ilişkin yasal belge,
7) Analiz
raporları,
8) Mevcut
tesislerin planı,
9) Diğer belgeler
ve tutanaklar,
verilir.
(3) Jeolojik-Jeoteknik
ön etüt:
a) İçmesuyu
projesi kapsamında yer alan tesislerin yapılacağı alanların jeolojik ve
jeoteknik özelliklerinin belirlenmesi ve yapılacak çalışmalarda ortaya
çıkabilecek muhtemel mühendislik jeolojisi sorunlarına ait çözüm
yöntemlerinin araştırılması amacıyla bir jeolojik-jeoteknik ön etüt raporu
hazırlanır.
b) Öncelikle
gözlemsel inceleme ile çalışma alanının jeolojik ve jeoteknik özellikleri
araştırılır, zeminin taşıma gücü ile proje kapsamının tümünde
karşılaşılabilecek jeolojik problemler incelenir ve çözüm önerileri
verilir.
c) Ön proje raporu
hazırlanan bölge yerinde tetkik edilir ve bu kapsamda;
1) Nüfus
öngörülerinin belde gelişimi ile uyumu ve özel su gereksinimi,
2) Elektrik
enerjisi fiyatı, elektrik enerjisi temin edilmesi gerekiyor ise, temin
önerileri,
3) Mevcut
tesislerin durumunun raporla uyumu ve planlarda gösterimi,
4) Su
kaynaklarının verimleri ve öngörülen kaptaj şekil ve esasları ile sel
tahribatına ve kirlenmeye karşı koruma tedbirleri,
5) Mevcut yolların
durumu ile servis yoluna ihtiyaç olup olmadığı hususu,
6) Düzenlenen
jeolojik-jeoteknik ön etüt raporu öngörüleri doğrultusunda temel emniyeti,
deprem ve heyelan durumları da göz önünde bulundurularak belirlenen iletim
hattı güzergahları ile depo, pompa istasyonu, arıtma tesisi vs. tesislerin
yapım yerleri (varsa alternatifleri ile birlikte) ile mevcut tesislerin
1/25.000 ölçekli genel durum planında gösterimi, rapor ve mevcut durum ile
uyumu,
7) Şebeke
hatlarında su tüketimi ile ilgili yoğunluk katsayıları,
8) Ruhsatlı malzeme
ocakları ile her bir malzemenin hangi araçlarla taşınabileceği ve ortalama
nakliye mesafeleri, çıkan hafriyatın konulacağı kesin depo yeri ve
mesafesi,
9) Mevcut ve yeni
yapılacak sistemdeki klorlama ünitelerinin yerleri ve özellikleri,
10) Yer üstü
yangın musluklarının yerleri,
11) Şebeke taslak
planlarının proje alanına ait harita ve imar planı değişiklik ve ekleriyle,
son duruma uyup uymadığı, taslak planların kapsamadığı başka yerleşimlerin
olup olmadığı, şebeke hatlarının kademelendirmesinin mevcut duruma uyup
uymadığı, gelecekte yerleşime açılacak gelişme alanlarının planlanıp
planlanmadığı,
12) İletim ve
şebeke hatları ile yapım yerlerinin kamulaştırma durumu ve yaklaşık
bedelleri, alınacak sular üzerindeki su hakları, kamulaştırmanın mümkün olup
olmadığı,
13) 1/25.000
ölçekli genel durum planına işlenmiş Belediye sınırı ile, harita, imar
planı, mücavir alan ve şebeke kat sınırları,
14) Karayolu,
demiryolu, su kanalı, gölet, baraj, kanalet, köprü, menfez, kanalizasyon,
içmesuyu, yağmursuyu, petrol boru hattı, doğal gaz boru hattı, elektronik
haberleşme alt yapıları ve enerji hatları gibi mevcut veya planlanan
tesislerin içmesuyu tesislerinin projelendirilmesinde dikkate alınıp
alınmadığı,
15) Proje alanının
jeolojik-jeoteknik ön etüt raporu yerinde tetkik edilmesi, bölgenin genel
özelliklerinin irdelenerek, gerek görülmesi halinde zemini temsil edecek
kesimlerde muayene çukurları ve/veya zemin sondajı yapılacak konumların
belirlenmesi,
hususlarına
ilişkin tespitler yapılır.
Arazi
çalışmaları (B etabı)
MADDE 19 –
(1) Kaptaj, iletim hatları, depo yerleri, haritası bulunmayan şebeke
hatları, sanat yapıları ve varsa servis yollarına ait harita ölçümlerini
yapıp, şeritvari harita ve plankoteleri çıkarılır. Şeritvari harita
genişliği boru ekseninden itibaren sağlı sollu 75’er metre olmak üzere 150
m olarak alınır. Bu değerler; yerleşim alanları içerisinde fiziki şartlar
dikkate alınarak ilgili idaresince belirlenir. Bunlara dayalı olarak
saptanacak iletim hatları ve servis yolları güzergahı ve yapım yerleri
araziye aplike edilir.
(2) Gidiş dönüş
nivelman ve şenajla iletim hatları ve şebeke ana boruları ile gerekli
görülen şebeke besleyici hatlarının boyuna kesitleri ve şematik profilleri
çıkarılır.
(3) Depo, pompa
istasyonu ve arıtma tesisi ve benzeri projede korunacak olan mevcut
tesislerle menfez, su kanalı, köprü geçişi gibi geçişlerle ilgili ölçümler
yapılarak röleveleri çıkarılır.
(4) Mevzuata uygun
röperleme yapılarak planda gösterilir.
(5) Ön proje
raporu öngörüleri doğrultusunda halihazır harita dışında kalan yerleşim
alanlarına şebeke hattı döşenmesinin gerekmesi halinde bu sokaklara ait
poligonlar tesis edilerek kotlu sokak planı (kanava) çıkarılır.
(6) Hazırlanacak
bütün planlar üzerinde, sokakların adları veya numaraları, önemli bina ve
konut gruplarının yerleri, harita koordinatları, köprü, karayolu, kanal,
kanalet, dere, menfez, enerji nakil hatları, petrol veya doğalgaz hatları
ve benzeri tesisler gösterilir. Bu tür bilgilerden gerekli görülenlere
plankote ile boy kesitler ve şematik profillerde de yer verilir.
(7) Arazi
çalışmaları kapsamında,
a) Ölçüm
defterleri,
b) Röper
krokileri,
c) Röleveler,
ç) Kanavalar,
d) İletim hattı
taslak planı, profili ve şematik profili,
verilir.
Jeoteknik etüt
(C etabı)
MADDE 20 – (1)
Ön proje ve jeolojik-jeoteknik ön etüt etabında hazırlanan ve tasdik edilen
Jeolojik-Jeoteknik etüt raporunun, arazi çalışmaları etabında yürütülen
çalışmalar sonucunda tesislerin kesinleşen yerlerine göre uygun ve yeterli
görülmesi durumunda, jeolojik etüt etabında belirtilen çalışmalar
yapılmayabilir. Ön proje ve jeolojik-jeoteknik ön etüt etabının yersel
tetkik çalışmaları sırasında muayene çukuru ve/veya sondaj kuyuları
açılması gerektiği belirlenmiş ise, ya da arazi çalışmaları etabı sonunda
yeni jeoteknik çalışmalara ihtiyaç duyulduğu durumlarda jeoteknik etüt
etabı kapsamında jeoteknik çalışmalar yapılır.
Proje çözümü,
detay ve metraj çalışmaları (D etabı)
MADDE 21 – (1)
Mimari statik-betonarme, elektrik, mekanik, sıhhi tesisat, havalandırma tesisatı
hesapları, dere, karayolu, köprü geçişi mevcut altyapı tesisleri ile
kesişme detay projeleri, gerekmesi halinde yataklama projeleri, temel ıslah
projeleri, 400 mm ve daha büyük çaplı boruların dönüş ve birleşimleri ile
ilgili hesap ve projeleri, özel sanat yapıları projeleri ve tesisin tümünü
kapsayan detay projeler düzenlenir.
(2) Proje
malzemelerini teşkil eden tüm ünitelere ait metrajlar, inşaat kalemlerinin
her biri için çıkarılır. Metrajlar neticesinde nakliyeye esas malzemenin
miktarları genel malzeme ihtiyaç cetvelinde belirtilir.
(3) Proje çözümü,
detay ve metraj çalışmaları kapsamında;
a) Karakteristik
cetvel, terfi tesisleri ve klorlama tesisleri bilgi cetvelleri,
b) Açıklama
raporu, ön proje raporu, jeolojik-jeoteknik ön etüt raporu,
c) Genel vaziyet
planları,
ç) Sondaj logları,
analiz raporları, debi ölçümleri, kaynaklara ait yasal belgeler,
tutanaklar, diğer bilgi ve belgeler,
d) İletim hatları
plan, profil ve şematik profilleri,
e) İdarece daha
önce tasdik edilen tip projelerin dışında, kaptaj, köprü, terfi merkezi,
vana odası ve benzeri özel sanat yapıları projeleri, tesisin tümünü
kapsayan kesişme noktaları ve geçişlerle ilgili detay projeleri ile
plankoteler,
f) Şebeke hesap
tabloları, şebeke hesap planları, şebeke inşaat planları, düğüm nokta
detayları, tesbit kitlesi detayları,
g) Depo, terfi
merkezi, hava kazanı veya denge bacası, kaptaj, maslak, koruma bölgesi,
tahliye, vantuz ve vana odası, tip projeleri ile detay projeler,
ğ) Özel teknik
şartnameler,
h) Yürürlükteki
talimatnamenin maddelerinde bahsi geçen ve yapılması gereken projeler ile
gerekli diğer bilgiler ve belgeler,
verilir.
Proje ve
dökümanların teslimi (E etabı)
MADDE 22 –
(1) Proje ve dökümanları;
a) Karakteristik
cetvel, terfi tesisleri ve klorlama tesisleri bilgi cetvelleri, yıllık
işletme giderleri hesap cetveli, raporlar (açıklama raporu, hidrolojik
rapor, jeoteknik rapor), genel vaziyet planı,
b) İletim hatları
plan, profil ve şematik profilleri,
c) Kaptaj, maslak,
koruma bölgesi, tahliye, vantuz, vana odası ve iletim hattı ile ilgili
detay projeleri ile plankoteler,
ç) Şebeke hesap
tabloları ve şebeke hesap planları,
d) Şebeke inşaat
planları, düğüm nokta detayları, tesbit kitlesi detayları,
e) Depo ve terfi
merkezi tip projleri ile detay projeler, su dardesi hesapları ve detay
projeleri,
f) Özel teknik
şartnameler,
g) Metrajlar,
ğ)
Harita-aplikasyon ölçme dökümanı,
h) Jeoteknik
çalışmalara ait dökümanlar,
ı) Arazi
ölçümlerine ait krokiler, nivelman, takeometre ve poligon defteri,
olarak teslim
edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İçmesuyu
Temini ve Dağıtım Sistemlerinin Yapımına İlişkin Esaslar
Genel esaslar
MADDE 23 – (1)
İçmesuyu temini ve dağıtım sistemlerinin inşasında kullanılan bütün
malzemeler, ulusal ürün standartlarına veya Avrupa Teknik Uygunluk
belgesine sahip olur. İlgili ürünlerin CE belgesi olur, İnşaat Ürünleri
Direktifi’ne uygun olur ve bu ürünler ilgili standartlarla belgelenir ve
işaretlenir.
(2) Ürün
standartları ayrıca, bu Yönetmelikte verilmeyen, taşıma, depolama, montaj
ve bakım gibi bilgileri de içerir.
(3) Bu Yönetmelik,
fabrikada üretilmiş veya yerinde üretilmiş bütün ürünler için geçerlidir.
Bütün malzemeler ve şebeke elemanlarının özellikleri ile dayanımları
tanımlanarak zamanla bozulmaları dahil test edilir.
(4) Ürün
standartları, malzemelerin kullanım amacına uygunluğunun verifikasyonu için
yeterli bilgiyi sağlar.
Malzemeler
MADDE 24 – (1)
İç ve dış kaplamalar ile sızdırmazlık malzemeleri gibi sistem elemanları
için kullanılan bütün malzemeler, su dağıtım sistemlerinde kullanılmaya
uygun olur. Temas ettikleri suyun kalitesini bozmayacak şekilde seçilir.
Boyutlar
MADDE 25 – (1)
Anma çapları: Malzemelerin boyutları DN/ID ve/veya DN/OD kullanılarak ifade
edilir. Hangi boyut aralığından seçildiği ürün standardında belirtilir.
(2) İç ve dış
çaplar: DN/ID ile verilen ürün standartları, malzemenin iç çapını gösterir.
Ayrıca, ürün standardında tolerans değerleri de verilir. DN/OD ile verilen
ürün standartları, malzemenin dış çapını, et kalınlığını ve toleransları
gösterir.
(3) Uzunluk ve et
kalınlığı: Boruların uzunluk ve et kalınlıklarındaki toleranslar, uzunluk
veya et kalınlığı verilse de verilmese de ürün standardında açıkça
belirtilir. Et kalınlığı veya uzunluk ürün standardında belirtilmemişse,
üretici tarafından ayrıca verilir.
(4) Borular,
fittingler ve vanaların geometrisi: Makaraya sarılı olarak taşınan borular
haricinde tüm borular düz olur ve verilen toleranslar aşılmaz. Makaralara
sarılı olarak taşınan borular için makaranın en küçük yarıçapı ürün
standardında belirtilir. Borular, fittingler ve vanaların uç kesitleri
eksene dik olur ve bağlantıyı zora sokmayacak kadar küçük toleransa sahip
olur. Dirsekler için 11°15’, 22°30’, 30°, 45° ve 90° açılar tercih edilir.
(5) İç yüzey:
Borular, fittingler ve vanaların iç yüzeyleri, hidrolik açıdan performanslarını
etkileyecek mertebede, görünür özürler taşıyamaz, kabul edilebilir pürüzler
ürün standardında açıkça belirtilir.
(6) Görünüm ve
uygunluk: Tüm malzemeler üniform görüntüye sahip olur ayrıca
performanslarını etkileyecek hasar ve etkiler taşıyamaz.
Yapısal tasarım
MADDE 26 –
(1) Ürün standartlarında belirtilen basınçlar, KİB, AKİB ve ASTB ile
kıyaslanır. Malzemelerin yapısal tasarımı, su dağıtım sistemlerinin güvenli
işletilmesi açısından;
a) Maksimum ve
minimum sıcaklıklar ile sıcaklık değişimlerine,
b) Uzun süreli
yüklere,
c) Dinamik
yüklere,
ç) Zemin kaymaları
ve depremlere ve
d) Su darbesi
basınçlarına,
karşı dayanıklı
olur.
(2) Uzun vadede
kabul edilebilir azami esneme %8’i aşmaz.
(3) Ürün standardı,
yapısal tasarımla ilgili standartlara uygun olur.
(4) Hidrantlar
dahil bütün vanalar için açık ve kapalı pozisyondaki bütün basınçlar (KİB,
AKİB, ASTB) verilir ve vanalar bu basınçlara karşı dayanıklı olur. Vanalar,
verilen AKİB ve KİB aralıklarında çalışabilecek şekilde olur.
Mekanik şartlar
MADDE 27 –
(1) Yüzey dayanımı: İç ve dış yüklere karşı dayanımın test edildiği
metotlar ürün standardında açıkça belirtilir.
(2) Eksenel
dayanım: Küçük çaplı ve uzun, rijit ve yarı rijit borular için, belirli yük
şartlarında esneme momenti ve esneme yükleri ürün standardında verilir.
Alternatif olarak, ürün standartlarında uzunluk/çap oranları verilebilir.
Bu bilgi, taşıma, kaldırma ve döşeme aşamalarında oluşabilecek problemleri
önlemeye yardımcı olur.
Sızdırmazlık
MADDE 28 – (1)
Bağlantı aparatları dahil bütün şebeke elemanları, tasarım ömrü boyunca
sızdırmazlık sağlayacak şekilde tasarlanır, üretilir ve test edilir.
Bağlantılar
MADDE 29 –
(1) Bütün sızdırmazlık malzemeleri ilgili standartlara uygun olur ve bu
durum ürün standardında belirtilir.
(2) Elastik
sızdırmaz malzeme kullanılan bağlantıların, izolasyon malzemesinin uzun
vadedeki özellikleri de göz önünde bulundurularak (esneklik, güç, gevşeme,
sıcaklığa karşı duyarlılık gibi) tasarım ömrü boyunca sızdırmaz olması
sağlanır. Ayrıca, tasarım ömrü boyunca bağlantı noktalarının kayması
olasılığı da göz önünde bulundurulur.
(3) Bağlantı
ekipmanlarının tipi ürün standardında açıkça belirtilir ve kullanılan
ekipman tipleri;
a) Rijit
bağlantılar,
b) Ayarlanabilir
bağlantılar,
c) Esnek
bağlantılar,
olarak sıralanır.
(4) Rijit
bağlantılar için gerekli performans ve test bilgileri ürün standardında
belirtilir.
(5) Ayarlanabilir
bağlantılar için gerekli performans ve test bilgileri ürün standardında
belirtilir. Kabul edilebilir açısal esneme değerleri ürün standardında
belirtilir ve ürün bu şekilde imal edilir.
(6) Bağlantı
boyunca enine gerilmeye maruz kalan bağlantılar için, birleşik testlerde
(Newton cinsinden) en az 10*DN veya ayrı testlerde en az (Newton cinsinden)
20*DN değeri rapor edilir. Buna karşın, contanın çap esnemesi, borunun
kabul edilebilir azami esnemesini aşmaz.
(7) Testler
tiplere göre ayrı ayrı yapılır. Test edilen çaplar ürün standardında
belirtilir ve bu çaplar bütün çap aralığını kapsar.
(8) Testlerde,
üretimden kaynaklı bütün olumsuz koşullar göz önünde bulundurulur (soket ve
contaların maksimum ve minimum çapları ile ovallikleri).
(9) Testlerde
uygulanan basınçlar, bütün bağlantı tipleri için en azından ASTB (azami
kabul edilebilir saha test basıncı) değerine eşit olur.
Çap ve et
kalınlığı ölçümleri
MADDE 30 –
(1) İç çap ölçümü ürün standardında gerekliyse, borunun iki ucuna yakın
noktalarda iç çap ölçümleri yapılır. Her bir kesitte en az iki ölçüm
yapılarak ortalama iç çap hesaplanır.
(2) Dış çap ölçümü
ürün standardında gerekliyse, iç çap ölçümlerine benzer şekilde ve benzer
noktalarda ölçümler yapılır veya her bir kesitte borunun çevresi ölçülerek
ortalama dış çap hesaplanır.
(3) Et
kalınlığının ölçümü ürün standardında gerekliyse, malzemenin iki ucuna
yakın noktalarda ölçümler yapılır. Ölçüm yapılan her kesitte, eşit
mesafelerde en az dört ölçüm yapılır. Alternatif olarak, her bir kesitteki
en küçük ve en büyük değerler belirlenebilir.
Boru parçasının
düzlüğü
MADDE 31 – (1)
Boru parçasının düzlüğündeki özürlerin ölçülmesi ürün standardında
gerekliyse ölçüm metodu açıkça belirtilir. Sapmalar, merkez noktasından
itibaren boru parçası uzunluğunun 2/3’ü kadar bir uzunlukta yapılır.
Borunun eksenel
dayanım testi
MADDE 32 – (1)
Ürün standardında eksenel dayanım testi gerekliyse, esneme testinde;
a) Testlerin kayıt
özelliği olan bir makinede yapılması,
b) Test edilecek
borunun iki ucundan sabitlenmesi ve 3 veya 4 noktadan uygulanan yüklerle
tek bir çatlamaya kadar test edilmesi,
c) Gerilmenin, mm
cinsinden en az 5*DN kadar olması,
ç) Destek
malzemelerinin sadece dikeyde etki etmesi,
hususları dikkate
alınır.
Rijit borularda
kırılma testi
MADDE 33 –
(1) Ürün standardında kırılma testleri öngörülmüşse, uygunluk testi mi
yoksa azami dayanım testi mi olduğu açıkça belirtilir. Test, borunun
tamamına veya bir kısmına üniform yük uygulanarak gerçekleştirilir.
Taşıyıcılar, borunun belirli kesimlerine ayrılabilir. Test yükü, tüm
taşıyıcı uzunluğu boyunca simetrik olarak uygulanır. Yatay stabiliteyi
sağlamak amacıyla test yükünün uygulandığı nokta ayarlanabilir. Belirlenen
yükün son üçte birlik kısmı uygulanırken yük artış hızı sabit olur ve yük
uygulama süresi en az 30 sn olur.
Esnek borularda
dairesel dayanım testi
MADDE 34 – (1)
Ürün standardına göre dayanım testi, deformasyon testi ve/veya nihai
deformasyon testi yapılacaksa, testler yük ve deformasyon kayıt sistemi
olan makinelerde gerçekleştirilir. Taşıyıcıların düz çelik plakalar olup
olmadığı ürün standardında belirtilir. Kısa vadeli dayanım testleri ve uzun
vadeli deformasyon testleri varsa ilgili standartlara göre yapılır.
Basınç testleri
MADDE 35 – (1)
Her bir testin tipi ve amacı (basınç dayanım testi veya nihai basınç
dayanım testi) ürün standardında belirtilir. Basınç dayanım testinde
uygulanan basınç ürün standardında açıkça yazılır. Nihai basınç dayanımı,
ürün standardında belirtilen arıza/kırılma/çatlama noktasına kadar
uygulanan basınç olarak verilir.
Boru testleri
MADDE 36 – (1)
Bir ya da daha fazla borunun tamamı ya da bir kısmına, ürün standardında
belirtilen sürelerle belirli bir hidrostatik basınç uygulanarak yapılır.
(2) Test edilen
borular uygun aparatlarla sabitlenir ve içi suyla doldurularak hava
boşaltılır.
Bağlantı
testleri
MADDE 37 – (1)
Testler, birbirine bağlanmış iki boru veya boru parçası üzerinde yapılır ve
test boyunca borular, ürün standardında verilen şartlara göre bağıl olarak
hareket edebilecek şekilde olur.
Fittingler,
vanalar ve diğer malzemelerin testleri
MADDE 38 – (1)
Kullanım amacına uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla, test metotları
ürün standardında belirtilir.
Ürünlerin
montajı
MADDE 39 –
(1) Her bir ürün standardı, malzemelerin boyut aralıklarının birbirine
bağlanmaya uygun olup olmadığı bilgisini içerir. Bağlantı sağlanabilen
durumlarda bağlantı şekilleri de açıkça belirtilir.
Etiketleme
MADDE 40 – (1)
Etiketleme hususundaki şartlar ürün standardında belirtilir. Her bir
malzeme görünür ve açık bir şekilde etiketlenir. Malzemeyi kesin olarak
tanımlayabilmek için etiket üzerinde en az;
a) EN ön ekli
ulusal veya AB standardı numarası (EN ........ şeklinde),
b) Üretici firma
bilgisi ve imal edildiği yer,
c) Üretim tarihi,
ç) Varsa
sertifikasyon kuruluşu,
d) Gerekliyse
sınıflandırma bilgisi,
e) Gerekliyse
içmesuyu uygulamalarına uygunluk,
bilgileri bulunur.
Yapım işleri
MADDE 41 – (1)
Kalifikasyonlar: Projenin yönetilmesi ve yapımı sırasında, bu Yönetmelikte
verilen kalite şartlarının yerine getirilip getirilmediğini muhakeme
edebilecek eğitilmiş personel çalıştırılır. İşveren tarafından işin teslim edildiği
yüklenici firmanın, işin gereklerini yerine getirebilecek nitelikte
olmasına dikkat edilir. Gerekli kalifikasyonların sağlandığını kontrol
etmek işverenin yükümlülüğündedir.
(2) Yapım ile
ilgili kurallar: İnşaat işleri, varsa ilgili standartlara uygun olarak
yapılır ve ilgili standartlarda verilen şartlar yüklenici firma tarafından
sağlanır. Buna ek olarak, kullanılacak malzemeler hususunda üretici
firmanın direktiflerine de uyulur.
(3) Malzemelerin
taşınması ve depolanması: İşlemler sırasında malzemeler hasarlara karşı
korunur. Yükleme, taşıma ve boşaltma sırasında uygun ekipmanlar kullanılır.
Borular taşınırken ve depolanırken iki uçları kapatılarak tehlikeli
maddelerle temas etmesi engellenir. Malzemeler toprak, çamur, atıksu ve
diğer kirli maddelerle temas ettirilmez. Bu tip temaslardan kaçınmak mümkün
değil ise, borular döşenmeden önce iyice temizlenir. Hasardan koruma,
bozulma ve kirlenmeyi önlemek amacıyla üretici firmanın bütün talimatlarına
uyulur.
(4) İş sağlığı ve
güvenliği: Bütün işler, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun
olarak yapılır. Kişisel koruma ekipmanları kullanılır. Bütün personel iş
kazaları ile ilgili yasal düzenlemeler hususunda bilgilendirilir. Çalışma
sahalarında acil durum alarmları ve ilkyardım ekipmanları bulundurulur ve
kaza halinde uygun adımlar atılır. Acil durum ekipmanlarının düzenli olarak
bakımları yapılır ve güvenilirlikleri test edilir. Arızalı veya iş görmeyen
ekipmanlar sahadan alınır ve yenileriyle değiştirilir. İnşa işlerine
başlamadan önce diğer işletmelerin tesislerine dair bütün planlar temin
edilir. Gerekli durumlarda güvenlik önlemleri alınır.
(5) İnşaat
şartları;
a) Kazı
alanlarında; personeli, diğer insanları, yapıları ve trafik akışını korumak
amacıyla gerekli tedbirlerin alınması,
b) Tranşeler dahil
bütün kazı mahallerinde çökmelere karşı tedbirler alınması ve kazı
alanlarına giriş çıkış için uygun yerlere merdivenler konulması,
c) İnşa işlerinde
diğer yapılara zarar verilmemesi,
ç) Borular ve
diğer malzemelerin taşınması ve depolanması sırasında personelin, diğer
insanların ve yapıların güvenliğinin sağlanması,
d) Borular
döşenirken ve malzemeler monte edilirken ilgili iş sağlığı ve güvenliği
şartlarının (kesme ve kaynak yapma gibi faaliyetlerde koruyucu elbiseler ve
ekipmanlar kullanılması gibi) sağlandığından emin olunması,
hususları dikkate
alınır.
Tranşeler
MADDE 42 – (1)
Tranşeler ve çalışma alanının inşaası: Çalışma alanının boyutları ve inşa
yöntemi, borular ve diğer malzemelerin kolaylıkla döşenmesi ve montajına
yetecek kadar olur. Tranşe boyutlarının ve inşa yönteminin tasarımda
planlanan şekilde yapıldığından emin olunur. İşveren ile anlaşılması
durumunda planlanan tranşelerin boyutları değiştirilebilir. Borular
döşenmeden önce, tranşe derinliği, eğimi, genişliği ve zemin durumu dikkatle
kontrol edilir.
(2) Dolgu
derinliği: Tranşe tasarımı bütün boruların don derinliğinin altında
kalmasına müsaade edilecek şekilde yapılır ve kazılır. Bu mümkün olmazsa,
don olaylarında koruma sağlamak için alternatif tedbirler alınır. Aksi
hususunda anlaşma sağlanmadığı müddetçe don derinliği 125 cm kabul edilir.
(3) Yataklama:
Boru parçasının ağırlığını üniform olarak taşıyacak şekilde yataklama
yapılır. Boruların ve diğer malzemelerin yataklanması ile ilgili hususlar
Ek-2’ye göre yapılır.
(4) Teknik altyapı
tesislerinin yol enkesitlerindeki konumları Ek-1’e göre yapılır.
Malzemelerin
montajı
MADDE 43 – (1)
Normal şartlarda, yeraltında bulunan tesisler ve benzer yapılarla yeni boru
hattı arasında en az 0,40 m açıklık bırakılır.
(2) Borular, diğer
boru hatları veya kablolarla paralel olarak döşenecekse, aralarındaki yatay
mesafe 0,40 m’den az olamaz. Sıkışık noktalarda, eğer mümkünse en az 0,20 m
açıklık bırakılır. Her durumda doğrudan temas engellenir. Alınan
tedbirlerle ilgili işverenin onayına başvurulur.
(3) Kablolar ve
boruların kesiştiği noktalarda en az 0,20 m dikey açıklık bırakılır. Bu
mümkün değil ise, doğrudan teması önleyecek tedbirler alınır. Doğrudan
temas yoluyla itme ve çekme kuvvetlerinin iletimini engelleyecek tedbirler
alınır. Bu tedbirler işverenin onayına sunulur.
(4) Kazı işleri
sırasında diğer yapılar ve yeraltı tesislerine zarar vermemek için
tedbirler alınır. Ayrıca, işveren tarafından istenen özel şartlar yerine
getirilir.
(5) Montaj sırasında
borular kirlenmelere karşı korunur. Vanalar, fittingler ve diğer
malzemelerin montajı sırasında ve yapı bağlantılarında aşırı gerilmelere
izin verilmez.
(6) Gerekirse,
zemine oturmayan boruların zemine oturması için önlemler alınır, ancak bu
önlemler boruda aşırı gerilmelere yol açamaz.
(7) Malzemelerin
montajı ile ilgili esaslar Ek-2’ye göre yapılır.
Boru
bağlantıları
MADDE 44 –
(1) Boru bağlantıları Ek-2’de verilen esaslara uygun olarak yapılır.
(2) İçme suyu ile
temas halinde bulunması muhtemel olan boruların geçişini sağlayan bütün
kaydırıcılar ilgili standartlara uygun olur.
Korozyon ve
kirlenmelere karşı koruma
MADDE 45 – (1)
Risk görülen bölgelerde borular ve diğer malzemeler korozyon ve
kirlenmelere karşı koruma altına alınır. Koruma amacıyla plastik maşon,
bitümlü kaplama, koruyucu bantlar vs. kullanılır. Borular ve diğer
malzemeler, riskli bölgelerde gerekirse içten ve dıştan kaplama yapılarak
koruma altına alınır.
(2) Test yapılması
uygun görüldüğünde, metalik boruların dış yüzeylerine plastik veya yalıtkan
başka malzeme ile kaplama yapıldığında veya metalik borulara katodik koruma
sistemi tasarlandığında, kaplamalar elektriksel olarak uygun cihazlarla
test edilip, gerekliyse tamir edilir.
(3) Görsel
muayeneden sonra, katodik koruma sağlanan borularda kaplama malzemesinin
sürekliliği ve direnci, elektrik arkı oluşturan bir ekipman veya dengi ile
test edilir ve test işleminden sonra dolgu yapılır. Test işleminde
uygulanacak olan voltaj, kaplama malzemesinin tipine ve kalınlığına bağlı olarak
yüklenici tarafından belirlenir. Tespit edilen herhangi bir defolu bölge
olması durumunda defolu kısım düzeltilir ve yeniden test edilir.
(4) Korozyon ve
kirlenmelere karşı alınacak koruma tedbirleri Ek-2’de belirtilen esaslar
dikkate alınarak yapılır.
Yataklama ve
ana dolgu
MADDE 46 –
(1) Boru üzerindeki yük ve gerilme dağılımı ile borunun esnemesi,
yataklamanın ve yataklama kapsamında yapılan işlemlerin nasıl yapıldığına
bağlıdır. Yataklama işlemleri, ürün standartları göz önünde bulundurulmak
üzere üretici talimatlarına uygun olarak yapılır.
(2) Yatak
malzemesinin seçimi ile ilgili kriterler Ek-2’de verilmiştir. Yataklama
işlemi, Ek-2’de belirtildiği gibi, alt yatak, üst yatak, yan dolgu,
başlangıç dolgusu veya yüklenici tarafından uygun görüldüğünde bunların
kısmi bileşimi olarak uygulanır.
(3) Dolgu
malzemesi ile ilgili olarak belirli bir sıkıştırma oranı isteniyorsa,
sıkıştırma işlemi kademeli olarak Ek-2’de belirtilen esaslar dikkate
alınarak yapılır.
(4) Esnek
boruların montajdan sonra esnemesi muhtemeldir ve montajdan sonra belirli
boru kesitleri ve mesafelerde Ek-2’de belirtilen esaslara göre esneme
testleri yapılır.
ALTINCI
BÖLÜM
İçme
Suyu Temini ve Dağıtım Sistemlerinin İşletme ve Bakımına İlişkin Esaslar
İşletme ve
bakım
MADDE 47 – (1)
Su dağıtım işlevi ile çevre ve halk sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri en
aza indirmek için bütün su dağıtım sistemi, borularda ve diğer
malzemelerdeki arızaları ve kaçakları tespit etmek üzere Ek-3’te belirtilen
esaslara göre izlenir ve denetlenir.
(2) Pompalar,
vanalar ve elektrikli ekipmanlar gibi ekipmanların rutin bakımları yapılır
ve önleyici tedbirler alınır. İleride yapılacak bakım, değişim ve yeraltı
ekipmanlarının uygun donatılarla iyileştirilmesine dair planlar, varsa
ulusal standartlara, yoksa AB standartlarına uygun olur. Ekipman
değişiminde verim sınıfının yüksek olması dikkate alınır.
Su yönetiminde
kayıp/kaçakların düşürülmesi
MADDE 48 – (1)
Su yönetiminde kayıp kaçakların düşürülmesi ile ilgili olarak içmesuyu
şebekesinde meydana gelen kayıpları azaltmaya yönelik çalışmalar, mevcut
şebekenin incelenmesi, hidrolik modellemesi, kontrol edilebilir ve
ölçülebilir izole alt bölgelerin (DMA) oluşturulması, CBS ve SCADA
sistemleri yoluyla sürekli izlenmesi, kayıp-kaçakların bölgesel ve noktasal
olarak tespit edilmesi, basınç yönetiminin yapılması, normal abone ve
yüksek tüketimli abonelerin sayaçlarının durum tespitinin yapılması
işlerini kapsar. Bu kapsamda yapılacak işlere dair detaylar Ek-3’te
belirtildiği şekilde yapılır.
(2) Şebekede su
kayıplarının düşürülmesi için yapılacak çalışmalarda, 8/5/2014 tarihli ve
28994 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçme Suyu Temin ve Dağıtım
Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği ile İçme Suyu Temin ve
Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller
Tebliğinde yer alan usul ve esaslara uyulur.
İçmesuyu
altyapı bilgi sistemi
MADDE 49 – (1)
İdareler her türlü coğrafi veri ve bilginin saklandığı, sorgulandığı ve istenildiğinde
sunulduğu içmesuyu altyapı bilgi sistemlerini oluşturur.
(2) İçmesuyu
altyapı bilgi sistemi ile ilgili veriler Büyük Ölçekli Harita ve Harita
Bilgileri Üretim Yönetmeliğinde belirtilen datum ve koordinat sistemlerine
uygun olarak üretilir.
(3) İçmesuyu
sistemini oluşturan coğrafi detaylar; sistem bütünündeki sorgulamalara
imkan verecek ilişkisel bir veri modelinde, değişikliklerin takip
edilebileceği zamansal şemaya sahip olarak ve zeminle aplike edildikleri
yatay ve düşey konum bilgisiyle içmesuyu altyapı bilgi sistemine kayıt
edilir.
(4) İçmesuyu
altyapı bilgi sistemi, içmesuyu sistemindeki değişiklikleri yansıtacak
şekilde gerekli veri yedeklemesi yapılarak güncellenir.
(5) İçmesuyu
altyapı bilgi sistemindeki veriler gerekmesi halinde ilgili paydaşlarla web
sistemi üzerinden paylaşılabilir nitelikte olur.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Boru hatlarının
test edilmesi ve dezenfeksiyon
MADDE 50 – (1)
Yeni bir boru döşendiğinde ya da su dağıtım sisteminin bir parçası
genişletildiğinde veya su dağıtım sisteminin bir parçası ya da bir boru
değiştirildiğinde, Ek-2’de belirtilen metotlar kullanılarak basınç testleri
gerçekleştirilir ve dağıtım boruları bir dezenfektan içeren suyla yıkanır.
(2) Dezenfeksiyon
amacıyla sadece içmesuyu kullanılır. Yıkama amacıyla getirilen içme suyunun
kirlenmemesine ve yıkama işleminden sonra yıkama suyunun çevreye zarar
vermeyecek şekilde bertaraf edilmesine özen gösterilir.
Kalifikasyon ve
eğitim
MADDE 51 – (1)
Her düzeydeki personele, işlerini güvenle ve yetkin bir biçimde
gerçekleştirebilmeleri için ilgili mevzuatı ve teknikleri tanıtıcı ve
açıklayıcı uygun bir eğitim verilir. Eğitimler ihtiyaç duyulduğunda
periyodik olarak tekrarlanır. İnşaat çalışmalarını yürüten kurumlar belirli
bir iş için özel nitelikler talep edebilir.
Yürürlük
MADDE 52 –
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 53 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.
Ekleri
için tıklayınız.
|