|
BİLİRKİŞİLİK YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı;
bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları, bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi,
sicil ve listeye kaydı, görevlendirilmesi, uymaları gereken temel ve etik
ilkeler, çalışma esasları, denetimi, sicil ve listeden çıkarılması ile
Bilirkişilik Danışma Kurulu, Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve bilirkişilik
bölge kurullarının çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik adlî ve idarî
yargı alanında yürütülen her türlü bilirkişilik faaliyetini kapsar.
(2) Kanunlarda bilirkişilik hizmeti verebileceği
öngörülen kurumlar ile yargı mercilerinin talebi üzerine bilimsel ve teknik
görüş bildiren kamu kurum ve kuruluşları bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 3/11/2016
tarihli ve 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 18 inci maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Adalet Bakanlığını,
b) Başkan: Bilirkişilik Danışma Kurulu Başkanını,
c) Bilirkişi: Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik
bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşünü sözlü veya yazılı olarak vermesi
için başvurulan gerçek veya özel hukuk tüzel kişisini,
ç) Bilirkişi Bilgi Sistemi: Bilirkişilerin internet
üzerinden UYAP’a erişim yaparak elektronik ortamda işlem yapabilmelerini
sağlayan sistemi,
d) Bilişim sistemi: Bilgisayar, çevre birimleri,
iletişim altyapısı ve programlardan oluşan veri işleme, saklama, düzeltme,
silme, yok etme ve iletmeye yönelik sistemi,
e) Bölge kurulu: Bilirkişilik bölge kurullarını,
f) Daire Başkanlığı: Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri
Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Bilirkişilik Daire Başkanlığını,
g) Danışma Kurulu: Bilirkişilik Danışma Kurulunu,
ğ) Elektronik ortam: Bilişim sistemi ve bilişim
ağından oluşan toplam ortamı,
h) Genel Müdürlük: Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri
Genel Müdürlüğünü,
ı) Kanun: Bilirkişilik Kanununu,
i) (Değişik:RG-3/5/2025-32889) Liste:
Bilirkişilik siciline kayıtlı gerçek kişilerin ad, soyad ve
mesleklerini, tüzel kişilerin ticaret ünvanlarını ve işletme
konularını, bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarını gösteren ve bölge
kurulları tarafından hazırlanan bilirkişi listesini,
j) Sicil: Bilirkişilik sicilini,
k) Tarife: Daire Başkanlığı tarafından yıllık
olarak hazırlanan Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesini,
l) Temel eğitim: Kanunlarda yer alan esaslar ve
Bakanlık tarafından belirlenen ilkeler kapsamında bilirkişiliğe başvuru
öncesinde alınması gereken zorunlu eğitimi,
m) UYAP: Adalet hizmetlerinin elektronik ortamda
yürütülmesi amacıyla oluşturulan Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel ve Etik İlkeler
Temel ilkeler
MADDE 5 – (1) Bilirkişi, görevini dürüstlük
kuralları çerçevesinde bağımsız, tarafsız ve objektif olarak yerine getirir.
(2) Bilirkişi, raporunda çözümü uzmanlığı, özel
veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki
nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.
(3) Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik
mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda
bilirkişiye başvurulamaz.
(4) Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevi bizzat
yerine getirmekle yükümlü olup, görevinin icrasını kısmen yahut tamamen başka
bir kimseye devredemez.
(5) Bilirkişi, görevi sebebiyle kendisine tevdi
edilen bilgi ve belgelerin veya öğrendiği sırların gizliliğini sağlamakla ve
korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, bilirkişilik görevi sona erdikten sonra
da devam eder.
(6) Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi
gerektiren sorun açıkça belirtilmeden ve inceleme yaptırılacak konunun
kapsamı ile sınırları açıkça gösterilmeden bilirkişi görevlendirilemez.
(7) Aynı konuda bir kez rapor alınması esastır.
Ancak rapordaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için ek rapor istenebilir.
(8) UYAP ile bu Sisteme entegre bilişim sistemleri
veya yazılımlar vasıtasıyla ulaşılabilen bilgiler veya çözülebilen sorunlar
için bilirkişiye başvurulamaz.
Etik ilkelerin kapsamı ve etik ilkelere bağlılık
MADDE 6 – (1) Sicile ve listeye kaydolan
bilirkişiler ile liste dışından görevlendirilen bilirkişiler, bu Yönetmeliğin
7 ila 14 üncü maddelerindeki ilkelere ve bilirkişilik göreviyle bağdaştığı
ölçüde 13/4/2005 tarihli ve 25785 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu
Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelikte düzenlenen etik ilkelere uymakla yükümlüdürler.
Yetkinlik ve mesleki özen
MADDE 7 – (1) Bilirkişi, adalete hizmet etme
bilinciyle, görevini etkin, zamanında ve verimli biçimde yerine getirmeyi,
sunduğu hizmet kalitesini yükseltmeyi hedefler.
(2) Bilirkişi, oy ve görüşünü oluştururken uzmanlık
alanına ait teknik terim ve ifadeleri, mümkün olduğu ölçüde, görevlendirmeyi
yapan merci ve tarafların anlayabileceği bir dil ile açıklar.
Bağımsızlık
MADDE 8 – (1) Bilirkişi, görevlendirmeyi
yapan mercie, davanın taraflarına ve kendi işverenine karşı bağımsız olup,
görevini yalnızca uzmanlık alanındaki bilimsel verilere göre yerine getirir.
(2) Bilirkişi, bağımsızlığına zarar verebilecek
veya böyle bir izlenim uyandırabilecek her türlü davranış ve ilişkiden uzak
durur.
Dürüstlük ve tarafsızlık
MADDE 9 – (1) Bilirkişi, görevini dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayrım yapmaksızın dürüstlük ve tarafsızlık ilkeleri doğrultusunda
yerine getirir.
(2) Bilirkişi, görev süresince doğrudan veya
dolaylı olarak uyuşmazlığın taraflarından gelen uzman görüşü, danışmanlık,
hakemlik ya da buna benzer bir görevi kabul edemez.
(3) Bilirkişi, yakınlarının veya iş ilişkisinin
bulunduğu kişi, kurum veya kuruluşların, tarafı olduğu ya da ilgili bulunduğu
davalarda görevlendirmeyi kabul edemez.
Saygınlık ve güven
MADDE 10 – (1) Bilirkişi, görevinin
saygınlığını ve kişilerin adalete olan güvenini zedeleyen veya şüpheye
düşüren her türlü tavır ve davranıştan kaçınır.
(2) Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevin her
türlü kişisel veya özel menfaatin üzerinde olduğu bilinciyle hareket eder;
görevini layıkıyla yerine getirir.
(3) Bilirkişi, görev almak amacıyla her türlü öneri
veya girişimden kaçınır.
Görevi kabul yükümlülüğü
MADDE 11 – (1) Sicile ve listeye kayıtlı
olan bilirkişi kendisine verilen görevi kabulle yükümlüdür.
(2) Bilirkişi, görevlendirildiği konuda uzmanlık
bilgisi ve tecrübesinin yeterli olmadığını, konunun kendi uzmanlık alanına
girmediğini, varsa görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini,
görevlendirmeyi yapan mercie bildirmekle yükümlüdür.
Menfaat elde etme yasağı
MADDE 12 – (1) Bilirkişi, bilirkişilik görev,
unvan ve yetkilerini kullanarak kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler lehine
menfaat sağlayamaz, hediye alamaz ve aracılıkta bulunamaz.
(2) Bilirkişi, görevi sırasında elde ettiği resmi
veya gizli nitelikteki bilgileri, kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler
yararına doğrudan veya dolaylı olarak bir menfaat elde etmek için kullanamaz.
Bildirim yükümlülüğü
MADDE 13 – (1) Bilirkişi, etik ilkelerle
bağdaşmayan veya hukuka aykırı iş ve eylemlerde bulunmasının kendisinden
talep edilmesi halinde ya da görevini yerine getirirken bu tür bir eylem veya
işlemden haberdar olduğunda durumu gecikmeksizin görevlendirmeyi yapan mercie
bildirir.
Reklam yasağı
MADDE 14 – (1) Bilirkişinin, bilirkişilik
görevi almak için reklam sayılabilecek her türlü girişim ve eylemde bulunması,
internet sitesinde, tabelalarında ve basılı kâğıtlarında sicil ve listeye
kayıtlı bilirkişi olduğuna dair ibareler kullanması yasaktır.
(2) Bilirkişi; bilirkişilik görevi almak amacıyla
özel amaçlı arama motorlarına, rehberlerine, listelerine, veri tabanlarına ve
benzerlerine kayıt olamaz, kayıt edilmesine rıza gösteremez. Ancak, bilirkişilik
görevi alma amacına yönelik olmamak kaydıyla, internet sayfasını özel amaçlı
arama motorlarına kayıt edebilir, anahtar kelime olarak da; sadece adı soyadı
ve mesleki unvanı ile bulunduğu şehrin adını kullanabilir.
(3) Bilirkişi, internet kullanıcılarını kendi
sitesine yönlendirecek şekilde internet kısa yolları kullanılmasına izin
veremez ve reklam yapamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Teşkilat
Danışma Kurulunun oluşumu ve üyelerin
nitelikleri
MADDE 15 – (1) Kanunla verilen görevleri
yerine getirmek üzere Bilirkişilik Danışma Kurulu oluşturulur.
(2) Danışma Kurulu aşağıdaki üyelerden oluşur:
a) Adalet Bakanlığı Müsteşarı.
b) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreteri.
c) Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürü.
ç) Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürü.
d) Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu tarafından
Yargıtay ceza ve hukuk dairelerinden seçilen birer üye olmak üzere toplam iki
kişi.
e) Danıştay Başkanlık Kurulu tarafından Danıştay
idari dava daireleri ve vergi dava dairelerinden seçilen birer üye olmak
üzere toplam iki kişi.
f) Yükseköğretim Kurulu tarafından üniversitelerin
öğretim üyeleri arasından seçilen toplam üç kişi.
g) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi
tarafından, istekleri bulunan, bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinde
görev yapan birer hâkim olmak üzere seçilen toplam iki kişi.
ğ) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi
tarafından, istekleri bulunan ve birinci sınıf olan; adli yargı ilk derece
hukuk ve ceza mahkemelerinde görev yapan birer hâkim, bir Cumhuriyet savcısı
ve idari yargı ilk derece idare ve vergi mahkemelerinde görev yapan birer
hâkim olmak üzere seçilen toplam beş kişi.
h) Adalet Bakanlığı tarafından Adlî Tıp Kurumunda
görev yapanlar arasından seçilen bir kişi.
ı) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunda görev yapanlar arasından
seçilen bir kişi.
i) İçişleri Bakanlığı tarafından Jandarma Genel
Komutanlığı Jandarma Kriminal Daire Başkanlığında ve Emniyet Genel Müdürlüğü
Kriminal Daire Başkanlığında görev yapanlar arasından birer olmak üzere
seçilen toplam iki kişi.
j) Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu
tarafından avukatlar arasından seçilen bir kişi.
k) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Yönetim
Kurulu tarafından mühendis veya mimarlar arasından seçilen bir kişi.
l) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve
Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetim Kurulu tarafından serbest
muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirler arasından seçilen bir
kişi.
m) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim
Kurulu tarafından seçilen bir kişi.
n) Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu
Yönetim Kurulu tarafından seçilen bir kişi.
o) Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu tarafından
seçilen bir kişi.
Danışma Kurulunun görevleri
MADDE 16 – (1) Danışma Kurulunun görevleri
şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin yürütülmesinde
yaşanan sorunlar hakkında çözüm önerilerinde bulunmak.
b) Daire Başkanlığının görev alanına giren konular
hakkında önerilerde bulunmak.
c) Daire Başkanlığının ve bölge kurullarının yıllık
faaliyetleri hakkında önerilerde bulunmak.
ç) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Danışma Kurulunun çalışma usul ve esasları
MADDE 17 – (1) Danışma Kurulunun Başkanı
Adalet Bakanlığı Müsteşarıdır. Müsteşar gerekli gördüğünde yardımcılarından
birini Kurula başkanlık etmek üzere görevlendirebilir. Başkan, Danışma
Kurulunu temsil eder ve toplantı gündemini belirler.
(2) 15 inci maddenin ikinci fıkrasının (a), (b),
(c) ve (ç) bentlerinde yer alan üyeler dışındaki üyelerin görev süresi üç
yıldır. Görev süresi dolan üyeler yeniden seçilebilir.
(3) Danışma Kurulunun üyeliklerinin ölüm,
emeklilik, istifa, atama ve benzeri nedenlerle boşalması hâlinde, boşalmayı
takip eden on beş gün içinde yeni üyenin seçimi yapılır.
(4) Danışma Kurulu toplantılarına, uzman kişiler
ile kamu ya da özel kurum veya kuruluşların temsilcileri davet edilerek
görüşleri alınabilir.
(5) Danışma Kurulu, her takvim yılında iki defa
toplanır. Başkan gerekli gördüğü hâllerde Danışma Kurulunu her zaman
toplantıya çağırabilir.
(6) Danışma Kurulunun sekretarya hizmetleri Daire
Başkanlığı tarafından yerine getirilir.
(7)Danışma Kurulu, üye tam sayısının salt çoğunluğu
ile toplanır. Toplantıya katılan üyelerin, gündemle ilgili konular hakkındaki
önerileri müzakere edilir ve katılanların salt çoğunluğu ile kabul edilenler
öneri haline getirilerek Başkan tarafından Daire Başkanlığına gönderilir.
Daire Başkanlığı
MADDE 18 – (1) Bilirkişilik hizmetlerinin
etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Kanunla
verilen görevleri yerine getirmek üzere Genel Müdürlük bünyesinde
Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulmuştur. Daire Başkanlığı, bir daire
başkanı, yeteri kadar tetkik hâkimi ve diğer personelden oluşur.
Daire Başkanlığının görevleri
MADDE 19 – (1) Daire Başkanlığının görevleri
şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt
uzmanlık alanları ile temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin
sahip olması gereken nitelikleri ve bilirkişilerin aylık bakacağı iş sayısını;
ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri ile bu alandaki çalışmaları dikkate
alarak tespit etmek.
b) Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları
gereken etik ilkeleri belirlemek.
c) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre
bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeleri ve hazırlayacağı raporların
standardını belirlemek.
ç) Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve
esaslar ile eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ve diğer kurumların
niteliklerini belirlemek, gerektiğinde güncellemek, bunlara izin vermek, bu
kurum ve kuruluşları listelemek ve elektronik ortamda yayımlamak.
d) Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel
yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminden veya listeye
kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlemek, gerektiğinde
güncellemek, bu kişilerin listesini oluşturmak ve yayımlamak.
e) Bilirkişilerin denetimine ve performansına
ilişkin usul ve esasları belirlemek.
f) Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları
belirlemek.
g) Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesini belirlemek
ve her yıl güncellemek.
ğ) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel
kişilerinin ve bu tüzel kişilik bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak
kişilerin taşıması gereken nitelikleri belirlemek.
h) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel
kişilerinin temel ve alt uzmanlık alanları ile yetki çevrelerini; ilgili
kurum ve kuruluşların görüşleri, bu alandaki çalışmaları dikkate alarak
belirlemek.
ı) Bilirkişiliğe kabul şartları bakımından Kanunun
10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde aranan asgari çalışma
süresini, temel ve alt uzmanlık alanlarına göre artırmak.
i) Bölge kurulları tarafından gönderilen yıllık
faaliyet raporlarını değerlendirerek takip eden takvim yılı içinde faaliyet
raporu ile faaliyet planını hazırlamak ve yayımlamak.
j) Görev alanına giren konularda bilim komisyonları
veya çalışma grupları oluşturmak.
k) Danışma Kurulunun sekretarya hizmetini yürütmek.
l) Bilirkişilikle ilgili uygulamaları izlemek,
sorunları tespit etmek ve bu sorunlara çözüm önerileri geliştirmek.
m) Bilirkişilik alanında her türlü istatistikî
veriyi Bakanlık Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü ve Bilgi İşlem
Dairesi Başkanlığı ile işbirliği içinde toplamak ve bu alana ilişkin
planlamaları yapmak.
n) Bilirkişilik sicilini ve listesini tutmak.
o) Bilirkişilikle ilgili yayınlar ile bilimsel
çalışmaları teşvik etmek ve desteklemek.
ö) Bilirkişiliğe ilişkin ulusal ve uluslararası
kongre, sempozyum ve panel gibi bilimsel organizasyonlar düzenlemek veya
desteklemek.
p) Görev alanıyla ilgili kamu veya özel kurum ya da
kuruluşlar ile işbirliği yapmak.
r) Bilirkişilik listelerinden çıkarılanlar ile
bilirkişilik yapmaktan yasaklananların listesini tutmak ve elektronik ortamda
yayımlamak.
s) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
(2) Daire Başkanlığı, birinci fıkranın (a), (b),
(c), (e), (f), (ğ) ve (h) bentlerinde sayılan görevlere ilişkin olarak
gerektiğinde güncellemeleri yapar, elektronik ortamda yayımlar ve bölge
kurullarına gönderir.
Bölge kurulunun oluşumu ve üyelerin nitelikleri
MADDE 20 – (1) Her bölge adliye mahkemesinin
kurulu bulunduğu yerde bir bilirkişilik bölge kurulu oluşturulur.
(2) Bölge kurulu aşağıdaki üyelerden oluşur:
a) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi
tarafından istekleri bulunan ve bölge kurulunun bulunduğu yer bölge adliye
mahkemesi üyeleri arasından seçilecek bir kişi.
b) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi
tarafından bölge kurulunun bulunduğu il merkezi adli yargı ilk derece hukuk
ve ceza mahkemelerinde görev yapan birer hâkim ve bir Cumhuriyet savcısı ile
idari yargı ilk derece idare ve vergi mahkemelerinde görev yapan birer hâkim
olmak üzere seçilen toplam beş kişi.
(3) Bölge adliye mahkemesi üyeleri arasından
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi tarafından seçilen üye, bölge kurulunun
başkanıdır.
Bölge kurulunun görevleri
MADDE 21 – (1) Bölge kurulunun görevleri
şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve
belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve
listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt
uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden
çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici
işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini
yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik
faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe
ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Bölge kurulu başkanının görevleri
MADDE 22 – (1) Bölge kurulu başkanının
görevleri şunlardır:
a) Bölge kurulunun uyumlu, verimli ve düzenli
çalışmasını sağlamak.
b) Bölge kurulu kararlarını uygulamak.
c) Bölge kurulu toplantılarının gündemini resen
veya bölge kurulunun en az iki üyesinin imzalı önerisi üzerine belirlemek,
toplantı gündemini en az iki gün önce bölge kurulu üyelerine göndermek ve
toplantılarına başkanlık etmek.
ç) Bilirkişiliğe kabul edilenlerin sicil ve listeye
kayıt işlemlerini yürütmek, Daire Başkanlığınca belirlenen şekle uygun olarak
düzenlenen bilirkişilik yetki belgesini vermek.
d) Sicil ve listeden çıkarılmasına veya
bilirkişilik yapmaktan yasaklanmasına karar verilen bilirkişilere, bu
kararları yazı işleri müdürü vasıtasıyla tebliğ etmek veya ettirmek ve söz
konusu kararlara karşı yapılan itirazlar ile diğer işlemleri yürütmek.
e) Bilirkişilik temel ilkeleri ile etik ilkelerini
ihlal ettiği iddia edilen bilirkişiler hakkında başvuru üzerine veya resen
gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak veya görevlendireceği bölge kurulu
üyelerinden birine yaptırmak.
f) Bilirkişilere veya bilirkişilik için başvuru
yapanlara ilişkin ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri ilgili kurum veya
kuruluşlardan istemek, gerektiğinde ilgilileri telefon, kısa mesaj,
elektronik posta veya tebligat yoluyla davet etmek, dinlemek ve beyanlarını
tutanak altına almak.
g) Bölge kurulu yazı işleri müdürlüğü personelini
üç ayda bir denetlemek.
ğ) Bölge kurulunun diğer kurum ve kuruluşlarla iş
birliği hâlinde çalışmasını sağlamak.
h) Bilirkişi raporlarını belirlenen esaslar
dâhilinde arşivlemek.
ı) Yıllık faaliyet raporunu hazırlayarak takip eden
yılın Ocak ayı sonuna kadar Daire Başkanlığına sunmak.
i) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
(2) Bölge kurulu başkanı münhasıran Kanun ve bu
Yönetmelikte belirtilen görevleri yerine getirir; bölge kurulu başkanına
başka bir görev verilemez.
Bölge kurulunun çalışma usul ve esasları
MADDE 23 – (1) Bölge kurulu, ayda bir
toplanır. Bölge kurulu başkanı, kurulu her zaman toplantıya çağırabilir.
(2) Bölge kurulu başkanının izinli veya mazeretli
olması halinde mesleki olarak en kıdemli üye bölge kurulu başkanının
görevlerini yerine getirir.
(3) Bölge kurulu üyeliklerinin ölüm, emeklilik,
istifa, atama ve benzeri nedenlerle boşalması hâlinde, boşalmayı takip eden
on beş gün içinde yenisinin seçimi yapılır.
Bölge kurulu toplantı gündemi
MADDE 24 – (1) Toplantı gündemi, toplantıdan
en az iki gün önce UYAP ortamında üyelere dağıtılır.
(2) Gündem, bölge kurulu başkanı tarafından işin
önemine, ivedi veya süreli oluşuna göre belirlenir. Ayrıca kurul üyelerinden
en az ikisinin imzasıyla verilecek öneriler gündeme alınır.
(3) Gündemde, toplantının yapılacağı gün, saat ve
yer ile görüşülecek işler ve sırası yer alır.
(4) Gündemde olup tamamlanmayan işler, bir sonraki
gündemin kendi bölümünde ilk sırada yer alır.
(5) Gündemin düzenlenip üyelere dağıtılmasından
sonra ortaya çıkan ivedi ve süreli işlerin gündeme alınması, işlerden birinin
sırasından önce veya sonra görüşülmesi, ertelenmesi ya da gündemden
çıkarılması bölge kurulu başkanı veya en az iki üye tarafından istenebilir.
Değişiklik talepleri hakkında, gündeme geçilmeden önce oylama yapılarak karar
verilir.
Görüşme usulü
MADDE 25 – (1) Bölge kurulu toplantısında
işler, gündemdeki sıraya göre incelenir ve karara bağlanır.
Oylama ve karar
MADDE 26 – (1) Konular üzerinde görüşmeler
tamamlandıktan sonra oylamaya başlanır.
(2) Oylama açık yapılır.
(3) Usule ilişkin konular öncelikle oylanır. Usul
konularında azınlıkta kalanlar, esas hakkındaki oylamaya katılmak zorundadır.
(4) Bölge kurulu başkanı, öncelikle mesleki kıdem
sırasına göre en kıdemsiz üyeden başlayarak oyları toplar ve son olarak kendi
oyunu açıklar. Oylamalarda çekimser oy kullanılamaz.
(5) Bölge kurulu üye tam sayısının salt çoğunluğu
ile toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar alır.
(6) Bölge kurulu kararları, UYAP ortamında üyeler
ve bölge kurulu başkanı tarafından imzalanıp karar kaydına işlenir.
Kararda bulunacak hususlar
MADDE 27 – (1) Kararda aşağıdaki hususlar
yer alır:
a) Karar tarihi.
b) Karar numarası.
c) Kararı veren bölge kurulu ile karara katılan,
varsa karşı oy kullanan başkan, üyeler ve zabıt kậtibinin adı ve soyadı,
sicil numaraları ile imzaları.
ç) İlgili gerçek kişi ise adı ve soyadı, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik veya yabancılar için pasaport veya yabancı kimlik
numarası, sicil numarası; tüzel kişi ise ticaret unvanı, MERSİS numarası ve
adresleri.
d) Konunun, varsa iddia ve savunmanın özeti.
e) Kararın ve varsa karşı oyun gerekçesi ile
sonucu.
f) Karara karşı başvuru yolu, süresi ve merci.
(2) Bölge kurulu kararları en geç on beş gün içinde
yazılır ve yazıldığı tarihten itibaren bir hafta içinde ilgilisine tebliğe
çıkarılır.
İtiraz ve dava hakkı
MADDE 28 – (1) Bölge kurulu kararlarına
karşı, kararın tebliğ veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı
veren bölge kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından
verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar
verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir.
(2) Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği
kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.
Bölge kurulu yazı işleri müdürlüğü
MADDE 29 – (1) Bölge kurulunun sekretarya
hizmetlerini yerine getirmek üzere bölge adliye mahkemesinde bir bilirkişilik
bölge kurulu yazı işleri müdürlüğü kurulur.
(2) Bölge kurulu yazı işleri müdürlüğüne, bölge
adliye mahkemesi adalet komisyonu tarafından bir müdür ve yeteri kadar memur
görevlendirilir.
(3) Görevlendirilen yazı işleri müdürü ve memurlar,
münhasıran Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen görevleri yerine getirir; bu
personele başka bir görev verilemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eğitim
Temel eğitim
MADDE 30 – (1) Bilirkişilik temel eğitimi,
beş yıllık meslekî kıdem kazanmış kişiler tarafından alınan ve bilirkişilik
faaliyetinin yürütülmesi ile ilgili temel, teorik ve pratik bilgileri içeren
eğitimi ifade eder.
(2) (Değişik:RG-3/5/2025-32889) Temel
eğitim, on iki saati teorik ve on iki saati uygulamalı olmak üzere en az
yirmi dört ders saatinden oluşur.
(3) Eğitim kuruluşları, Daire Başkanlığının uygun
görüşü ile temel eğitim ders saatini arttırabilirler.
(4) Teorik eğitim; yargılama hukukunun genel
ilkeleri, bilirkişilik mevzuat hükümleri, bilirkişinin taşıması gereken
nitelikler, bilirkişinin yetkileri ve yükümlülükleri, uyması gereken temel ve
etik ilkeler, ispat faaliyeti ve bilirkişi incelemesinin usul ve esasları,
teknik konu-hukuki konu ayrımına ilişkin usul ve esaslar ile rapor yazım usul
ve tekniğini kapsar. (Ek cümle:RG-3/5/2025-32889) Teorik eğitim, hukuk alanında
Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen, en az doktora ve üzeri
akademik ünvana sahip olanlar tarafından verilir.
(5) Uygulama eğitimi; Bilirkişi Bilgi Sisteminin
kullanılması, katılımcıların bireysel veya heyet hâlinde sistematik
teknikleri kullanma becerilerini geliştirmelerini sağlayacak örnek bir olaya
ilişkin bilirkişi raporu düzenleme ile uygulama gözetimi faaliyetlerini
içerir. (Ek cümle:RG-3/5/2025-32889) Uygulama eğitimi, en az beş yıl
bilirkişilik yapmış olanlar tarafından verilir.
(6) Teorik eğitim ve uygulama eğitiminin içeriği,
yöntemi ile usul ve esasları bu alanlardaki ihtiyaca göre Daire Başkanlığınca
güncellenebilir.
(7) Temel eğitime katılmak zorunludur. Eğitim kuruluşlarınca,
katılımcıların derslere devam durumunu gösteren çizelge düzenlenir ve
derslerin 1/12'sine devam etmeyenlerin eğitim programıyla ilişiği kesilir.
(8) Bilirkişilere, bilirkişilik eğitim izni verilen
kuruluşlarca teorik ve uygulamalı, toplam altı saatten az olmamak üzere üç
yılda bir defa yenileme eğitimi verilir. Bilirkişiler yenileme eğitimine
sicile kaydedildiği tarihten itibaren üçüncü yılın içinde katılmak
zorundadır. Yenileme eğitimine katılmayan bilirkişiler bu eğitimi almadıkça
yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamaz.
(9) Temel eğitime ilişkin usul ve esaslar genelge
ile belirlenir.
Temel eğitimden muaf tutulacaklar
MADDE 31 – (1) Alanlarındaki uzmanlıkları ve
bilimsel yeterlilikleri dikkate alınarak, bilirkişilik temel eğitiminden ve
listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasların
belirlenmesine dair genelgeye göre oluşturulan listede yer alan kişiler temel
eğitimden muaftır.
(2) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununa göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları için,
4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 15 inci maddesi
gereğince sadece kamulaştırma alt uzmanlık alanında görev yapmak kaydıyla,
bilirkişiliğe kabul şartları bakımından temel eğitim alma şartı aranmaz.
Temel eğitim katılım belgesi
MADDE 32 – (1) Eğitim kuruluşları,
eğitimlerini tamamlayan katılımcılara en geç on beş gün içinde temel eğitimi
tamamladıklarına dair bir belge verir.
Eğitim kuruluşlarına izin verilmesi
MADDE 33 – (Danıştay
Onuncu Dairesinin 26/11/2020 tarihli ve E.:2017/2621; K.:2020/5474 sayılı
kararı ile iptal madde; Danıştay İDDK’nın 14/2/2022 tarihli E.:2021/1632,
K.:2022/452 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.) (Yeniden Düzenleme:RG-3/5/2025-32889)
(1) (Değişik birinci cümle:RG-30/7/2025-32971) Bilirkişilik
temel eğitimi; Daire Başkanlığınca izin verilmek kaydıyla, üniversiteler,
Türkiye Adalet Akademisi, Adli Tıp Kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki
meslek üst kuruluşları tarafından verilebilir. İzin verilen eğitim
kuruluşlarının listesi Daire Başkanlığınca elektronik ortamda yayımlanır.
(2) İzin için yazılı olarak başvurulur. Başvuruda;
eğitimin içeriği ve sürelerini kapsar şekilde eğitim programı, eğiticilerin
sayısı, ünvanları, uzmanlıkları, yeterlilikleri ile eğitim verilecek
mekânlar hakkında gerekçeli ve yeterli bilgiler verilir.
(3) Başvuruda sunulan bilgi ve belgelerin
incelenmesi sonucunda aranan şartları taşıdığı tespit edilen eğitim
kuruluşuna en çok üç yıl için geçerli olmak üzere izin verilir.
(4) Daire Başkanlığınca otuz gün içinde yapılacak
inceleme sonucunda başvuran kuruluşun aranılan nitelikleri taşımadığının
tespiti halinde talep reddedilir ve ilgilisine tebliğ edilir.
İzin süresinin uzatılması
MADDE 34 – (1) Eğitim kuruluşu, izin
süresinin bitiminden en az dört ay önce bu sürenin uzatılması için yazılı
olarak başvurmak zorundadır.
(2) Daire Başkanlığınca, eğitim kuruluşunun 35 inci
maddeye göre sunduğu faaliyet raporları ile yapılan denetime ilişkin
raporların incelenmesi sonucunda, eğitimin belirlenen şartlar ve içerikte
başarılı bir şekilde devam ettiğinin ve 36 ncı maddede düzenlenen eğitim
izninin iptalini gerektirir hallerin bulunmadığının anlaşılması halinde,
verilen izin üç yıla kadar uzatılabilir.
(3) İzin süresinin uzatılmasına ilişkin talep,
Daire Başkanlığınca altmış gün içinde incelenerek karara bağlanır ve karar
ilgilisine tebliğ edilir.
(4) İzin süresi uzatılmayan eğitim kuruluşu
listeden çıkarılır. Bu eğitim kuruluşuna ait belgeler dosyasında saklanır.
Daire Başkanlığına bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 35 – (1) Eğitim kuruluşları, Daire
Başkanlığına her yıl Ocak ayında bir önceki yıl içinde gerçekleştirdikleri
eğitim programı sayısı, eğitime katılan ve eğitimi tamamlayan kişi sayısı,
eğitim alan kişilerin uzmanlık alanları ile meslekleri, eğitim veren kişiler,
eğitim verilen yerler ile istenilen diğer hususları içerir bir rapor sunar.
(2) Rapor sunmayan eğitim kuruluşuna yazılı ihtarda
bulunularak on beş gün içinde raporun sunulmaması hâlinde, eğitim izninin
iptal edileceği hususu belirtilir.
Eğitim kuruluşuna verilen iznin iptali
MADDE 36 – (1) Aşağıdaki hâllerde eğitim
kuruluşuna verilen izin Daire Başkanlığınca iptal edilir:
a) İzin şartlarından birinin ortadan kalktığının
veya mevcut olmadığının sonradan anlaşılması.
b) Belirlenen usul ve esaslara uygun eğitim
verilmediğinin tespiti.
c) Temel eğitim katılım belgesi düzenlenmesinde
sahtecilik yapılması.
ç) 35 inci maddedeki rapor verme yükümlülüğünün
yapılan ihtara rağmen yerine getirilmemesi.
d) Eğitim kuruluşunun iznin iptali için yazılı
talepte bulunması.
(2) İzni iptal edilen eğitim kuruluşu listeden
çıkarılır. Bu eğitim kuruluşuna ait belgeler dosyasında saklanır.
Eğitim kuruluşunun denetimi
MADDE 37 – (1) Eğitim kuruluşları Daire
Başkanlığının gözetimi ve denetimi altındadır.
(2) Eğitim kuruluşları, Daire Başkanlığı tarafından
bizzat veya bölge kurulları marifetiyle; bilirkişilik temel eğitiminin
verilip verilmediği, verilen eğitimin içeriği, kim tarafından ve nerede
verildiği, sınıf mevcutları ve eğitim başvurusu için sunulan bilgi ve
belgeler ile belirlenen diğer hususlar yönünden her zaman denetlenebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Bilirkişiliğe Başvuru ve Sicile
Kayıt
Bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları
MADDE 38 – (1) Bilirkişilik başvurusunda
bulunacak gerçek kişilerde aşağıdaki nitelikler aranır:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten
işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa
uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu
düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık,
dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye
fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan
malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik
veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm
olmamak.
b) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı
olmamak.
c) Daha önce kendi isteği dışında sicilden ve
listeden çıkarılmamış veya bilirkişilik yapmaktan yasaklanmamış olmak.
ç) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten
çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da
sürekli olarak yasaklanmamış olmak.
d) Başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı
olmamak.
e) Bilirkişilik temel eğitimini başarıyla
tamamlamak.
f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az
beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da Daire Başkanlığınca daha fazla çalışma
süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak.
g) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için
ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için
gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi,
uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.
ğ) Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt
uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.
(2) Özel hukuk tüzel kişilerinde birinci fıkradaki
şartları taşıyan ve sicile kayıtlı gerçek kişilerin istihdam edilmesi
gerekir.
(3) Daha önce yaptığı başvurusu, meslekî olarak
yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, bir yıl geçmedikçe
yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamazlar.
(4) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı
dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve birinci fıkradaki şartları
taşıdığını belgelendirmediği takdirde, sicile ve listeye kaydedilemez.
(5) Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilen
gayrimenkul değerleme uzmanları ile taşınmaz geliştirme konusunda yüksek
lisans veya doktora yapmış uzmanlar için, Kamulaştırma Kanununun 15 inci
maddesi gereğince sadece kamulaştırma alt uzmanlık alanında görev yapmak
kaydıyla, bilirkişiliğe kabul şartları bakımından fiilen beş yıl görev yapma
şartı aranmaz.
İlân
MADDE 39 – (1) Bölge kurulu, bilirkişi
listelerinin oluşturulması veya ihtiyaca göre güncellenmesi amacıyla,
bilirkişi sıfatıyla listeye kaydolmak isteyen ilgililerin yerleşim yerinin
veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da
ilk derece mahkemesi adli veya idari yargı adalet komisyonuna müracaat etmeleri
hususunda her yıl Daire Başkanlığınca belirlenecek tarihe kadar ilân yapar.
Bu hususu, yetki çevresinde gerekli gördüğü kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla
bildirir.
(2) İlân, Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile
bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanır.
(3) İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul
şartları için gerekli belgeler ile başvuru alınacak temel ve alt uzmanlık
alanları gösterilir.
Başvuru dilekçesine eklenecek belgeler
MADDE 40 – (1) Gerçek kişiler, başvuru
dilekçesine aşağıdaki belgeleri eklemek zorundadır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası, yabancılar için pasaport veya yabancı kimlik
numarası ve çalışma iznini gösteren belge.
b) Bölge kurulunun yetki çevresinde oturduğu ya da
meslekî faaliyetini yürüttüğüne dair yazılı beyan.
c) Uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî
yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgelerin
aslı veya onaylı sureti.
ç) Mesleğini icra edebilmek için herhangi bir
meslek kuruluşuna kayıtlı olmak zorunda olanlar için, meslek kuruluşuna üye
olduğuna dair son altı ay içinde alınmış oda faaliyet belgesi veya oda kayıt
belgesi.
d) Daire Başkanlığı tarafından daha fazla bir süre
belirlenmemiş olmak kaydıyla, bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az
beş yıl fiilen çalıştığını gösterir belge.
e) Görev belgesi veya mesleki faaliyetten veya
sanat icrasından geçici ya da sürekli olarak yasaklı olmadığına dair kayıtlı
olduğu meslek kuruluşu veya çalıştığı kurum ya da kuruluştan alacağı belge.
f) Bilirkişilik temel eğitimini tamamladığına dair
belge.
g) Banka hesap numarası.
(2) Tüzel kişiler, başvuru dilekçesine aşağıdaki
belgeleri eklemek zorundadır:
a) Şirketler için ticaret sicil tasdiknamesi, diğer
tüzel kişiler için halen faaliyetine devam ettiğini gösterir belge.
b) Tüzel kişi bünyesinde faaliyet gösteren gerçek
kişi bilirkişileri ve uzmanlık alanlarını gösterir liste.
c) Banka hesap numarası.
ç) MERSİS numarası.
d) Daire Başkanlığı tarafından gerekli görülen
diğer belgeler.
(3) Bu madde uyarınca istenen belgelerin aslının
getirilmesi hâlinde, belgenin fotokopisi, aslına uygunluğu kontrol edildikten
sonra bölge kurulu başkanının görevlendirdiği memur tarafından isim ve unvan
yazılarak tasdik edilir.
Bilirkişiliğe başvuru usulü
MADDE 41 – (1) Başvurular, bölge kurullarına
yapılır. Başvuruların nasıl yapılacağına dair usul ve esaslar Daire
Başkanlığınca belirlenir.
Başvuruların değerlendirilmesi
MADDE 42 – (1) Başvurular, bölge kurulunca
başvuru kaydına işlenir.
(2) Başvuru dilekçesine eklenmesi zorunlu
belgelerin eksik olması halinde, başvuru sahibine belgeleri tamamlaması için
on beş gün kesin süre verilir.
(3) Bilirkişilik için başvuru yapanlara ilişkin
ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeler ilgili kurum veya kuruluşlardan
istenebilir, gerektiğinde ilgililer davet edilir ve dinlenir.
(4) Başvurular Daire Başkanlığınca belirlenecek
süre içinde bölge kurulu tarafından değerlendirilir. Yapılan değerlendirme
sonucu 40 ıncı maddede belirtilen belgelerin ihtara rağmen tamamlanmamış
olması ya da başvuru sahibinin 38 inci maddedeki şartları taşımadığının
tespiti hâlinde talebin reddine karar verilir.
(5) Başvurunun reddine ilişkin karar bölge
kurulları, bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde
yayımlanması suretiyle duyurulur. Bu duyuru tebliğ yerine geçer.
(6) Talepleri uygun görülenler hakkında 43 ve 44
üncü maddelerde belirtilen işlemler yapılır.
Sicile ve listeye kayıt
MADDE 43 – (1) Bölge kurulu, sicile kayıt
bakımından öncelikle başvuranın 38 inci maddedeki koşulları taşıyıp
taşımadığını değerlendirir. Kurul, bu koşulları taşıyanlar arasından en
liyakatli olanları seçerek sicile ve listeye kaydedilmesine karar verir.
Kurul liyakati değerlendirirken, başvuranın meslekî tecrübesini, alanında
yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlilik gibi uzmanlık eğitimini, katıldığı
meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren diğer belgeleri de dikkate
alır.
(2) Bilirkişiliğe kabul edilen kişilere bölge kurulu
tarafından üç yıl süreyle geçerli olmak üzere bilirkişilik yetki belgesi
verilir.
Yemin
MADDE 44 – (1) Listeye ilk defa kabul
edilenler ile listeden kendi isteğiyle çıkarılıp yeniden kabul edilenler,
bölge kurulunca veya bölge kurulu bulunmayan yerlerde bulundukları yer ilk
derece mahkemesi adli yargı adalet komisyonunca daha önce belirlenen ve ilan
edilen tarihlerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 64 üncü maddesinin
beşinci fıkrası ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 271 inci maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen usule göre yemin ederler.
(2) Yemin, bölge kurulu başkanı veya
görevlendireceği bölge kurulu üyesi huzurunda yapılır.
(3) Yemin, bölge kurulunun bulunmadığı yerlerde,
bulunulan yer ilk derece mahkemesi adli yargı adalet komisyonu başkanı veya
görevlendireceği üye ya da sulh hukuk hakiminin huzurunda yapılır.
(4) Yeminin icrasından önce yemin edecek
bilirkişiye, hangi konuda yemin edeceği, yeminin anlam ve önemi anlatılır.
(5) Bilirkişi, yemin metnini yüksek sesle tekrar ederek
veya okuyarak yeminini eda eder.
(6) Yemin eda edilirken hazır bulunan herkes ayağa
kalkar.
(7) Bilirkişinin, haklı ve kabul edilebilir bir
mazereti nedeniyle yemin için tayin edilen günde hazır bulunamaması halinde
bölge kurulu başkanı tarafından tayin edilecek bir günde yemini yaptırılır.
(8) Listeye kayıtlı bilirkişilere,
görevlendirildikleri her dava veya işte ayrıca yemin verdirilmez; sadece
bilirkişilere önceden etmiş bulundukları yemine bağlı kalmak suretiyle oy ve
görüş bildirmek zorunda oldukları hususu hatırlatılır.
(9) Listelerde yer almamış bilirkişiler,
görevlendirildiklerinde kendilerini atamış olan merci huzurunda birinci
fıkrada öngörülen biçimde yemin ederler. Yemin tutanağı bilirkişiye
imzalatılarak dosyasına konulur.
Bilirkişilik sicili
MADDE 45 – (1) Bilirkişilik sicili, Daire
Başkanlığı nezdinde bilirkişilere sicil numarası verilmek suretiyle merkezi
kayıt şeklinde tutulur.
(2) Bilirkişilik sicilinde aşağıdaki hususlar yer
alır:
a) Sicil numarası.
b) Bilirkişi gerçek kişi ise adı ve soyadı, son
altı ay içinde çekilmiş fotoğrafı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik veya yabancı
ise pasaport ya da yabancı kimlik numarası.
c) Yerleşim yeri ve iletişim bilgileri.
ç) Mesleği, temel ve alt uzmanlık alanı, çalıştığı
kurum veya kuruluşun adı.
d) Bilirkişi tüzel kişi ise ticaret unvanı, MERSİS
numarası, merkezi, iletişim bilgileri, temel ve alt uzmanlık alanı; tüzel
kişi bünyesinde çalışan bilirkişinin adı ve soyadı, fotoğrafı, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik veya yabancı ise pasaport ya da yabancı kimlik numarası,
yerleşim yeri, iletişim bilgileri, mesleği, temel ve alt uzmanlık alanı.
e) Bilirkişilik temel eğitim tarihi.
f) Bilirkişilik yetki belgesi ve tarihi.
g) Uzmanlığı gösteren belgelerin verildiği yer,
tarih ve sayısı.
ğ) Mesleki tecrübe bilgileri.
h) Meslek içi eğitim bilgileri.
ı) Öğrenim bilgileri.
i) Adlî sicil ve arşiv kaydı.
j) Kayıtlı bulunduğu bölge kurulu.
k) Yemin tarihi.
l) Meslekten geçici veya sürekli yasaklılık
bilgileri.
m) Uyarma, listeden geçici veya sürekli çıkarılmaya
ilişkin yaptırım bilgileri.
n) Hazırlanan rapor sayısı.
o) Hükme esas alınan rapor sayısı.
ö) Bilirkişinin cevaplaması gereken soruları eksik
bırakması ve hatalı cevaplaması nedeniyle alınan ek rapor sayısı.
p) Denetim ve performans bilgileri.
r) Banka hesap numarası.
s) Daire Başkanlığı tarafından gerekli görülen
diğer bilgiler.
(3) Bu kayıtta yer alan bilgilerden rapora ilişkin
hususlar görevlendirmeyi yapan merci tarafından, diğer bilgiler bölge kurulu
yazı işleri müdürü ve görevli personel tarafından girilir.
(4) Sicil, Daire Başkanlığı ve bölge kurulları ile
hâkim ve Cumhuriyet savcılarının erişimine açıktır.
Bilirkişi Listesi
MADDE 46 – (1) (Değişik:RG-3/5/2025-32889)
Bilirkişi listesi, bilirkişilik siciline kayıtlı gerçek kişilerin ad, soyad ve
meslekleri, tüzel kişilerin ticaret ünvanları ve işletme konuları,
bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanları ve 24/3/2016 tarihli
ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri gözetilerek Daire
Başkanlığınca belirlenecek diğer hususlar gösterilmek suretiyle bölge
kurulları tarafından oluşturulan listedir.
(2) Bilirkişilik siciline kayıtlı bilirkişiler
yemin etmek suretiyle listeye kaydedilir.
(3) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk
tüzel kişileri bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişiler listeye
kaydedilmez.
(4) Liste aleni olup, herkesin erişimine açıktır.
(5) Bilirkişi, yerleşim yeri, görev veya iş yeri
değişikliği nedeni ile başka bir bölge kurulunun bulunduğu listeye nakil
suretiyle kayıt olabilir.
Muafiyet listesi
MADDE 47 – (1) Muafiyet listesi, Daire
Başkanlığınca oluşturulan ve alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel
yeterlilikleri dikkate alınarak, sicile ve listeye kaydolmaktan muaf
tutulanların yer aldığı listedir.
Sicil ve listeden çıkarılma
MADDE 48 – (1) Bilirkişiler, aşağıdaki şartlardan
birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır:
a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi
veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit
edilmesi.
b) Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan
kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak
verilmemesi.
c) Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği
etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda
bulunulması.
ç) Temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik
faaliyetinde bulunulması.
d) Bölge kurulu tarafından yapılacak performans
değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması.
e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi
içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması.
f) Bilirkişinin sicilden ve listeden çıkarılmayı
talep etmesi.
(2) Birinci fıkranın (b), (c), (ç) ve (d)
bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden
çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden
çıkarma yaptırımı uygulanabilir.
ALTINCI BÖLÜM
Bilirkişi Görevlendirilmesi
Bilirkişi görevlendirilmesini gerektiren haller
MADDE 49 – (1) Çözümü uzmanlığı, özel veya
teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin görüşüne başvurulabilir.
(2) Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik
mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda
bilirkişiye başvurulamaz.
Bilirkişi görevlendirilmesi ve sayısı
MADDE 50 – (1) Bilirkişi, resen veya talep
üzerine ilgili merci tarafından görevlendirilebilir.
(2) Bilirkişiler, bölge kurullarınca düzenlenen
listelerden seçilir. İşin mahiyetine göre gerekçesi açıkça gösterilmek
kaydıyla birden fazla bilirkişi görevlendirilebilir.
(3) Adlî ve idarî yargıda görev alacak
bilirkişiler, bölge adliye mahkemelerinin yargı çevreleri esas alınmak
suretiyle bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden
görevlendirilir. Ancak kendi bölge listesinde ilgili uzmanlık alanında
bilirkişi olmasına rağmen diğer bir bölgedeki bilirkişinin, görevlendirme
yapılan yere daha yakın bir mesafede bulunması durumunda, bu listeden de
görevlendirme yapılabilir.
(4) Bölge kurulunun hazırladığı listede bilgisine
başvurulacak uzmanlık alanında bilirkişi bulunmaması hâlinde, diğer bölge
kurullarının listelerinden, burada da bulunmaması halinde listelerin dışından
bilirkişiliğe kabul şartlarını haiz kişiler arasından görevlendirme
yapılabilir. Listelerin dışından görevlendirilen bilirkişiler, bölge kuruluna
bildirilir. Liste dışından görevlendirilen bilirkişinin, bilirkişilik yapma
şartlarını taşımadığının bölge kurulu tarafından tespiti halinde, bu kişi
UYAP’a kaydedilmez ve durum görevlendirmeyi yapan mercie bildirilir.
(5) Yüksek mahkemelerin ilk derece mahkemesi olarak
baktıkları dava ve işlerde, tüm bölge kurulları listelerinde kayıtlı bilirkişiler
arasından görevlendirme yapılabilir.
(6) İnceleme konusunun başka bir bölgede bulunması
halinde ya da fizikî evrak gönderilmesi ve mahallinde inceleme yapılmasının
gerekmemesi durumunda bölge kurulunun hazırladığı listede bilgisine
başvurulacak uzmanlık alanında bilirkişi bulunmaması kaydıyla, bölge listesi
esasına uyulmaksızın ilgili bölge kurulu listesinden UYAP vasıtasıyla
elektronik ortamda doğrudan bilirkişi görevlendirilebilir.
Bilirkişinin görev alanının belirlenmesi ve
bilirkişiye bilgi verilmesi
MADDE 51 – (1) Görevlendirilen bilirkişiye,
inceleme yaptırılacak konunun kapsamı ve sınırları yazılı olarak bildirilir
ve açıkça anlatılır. Bu yazıda aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) İnceleme konusunun bütün sınırlarıyla ve açıkça
belirlenmesi.
b) Bilirkişinin cevaplaması gereken sorular.
c) Takdir edilen bilirkişi ücreti.
ç) Raporun verilme süresi.
d) Gerçeğe aykırı mütalaada bulunması halinde
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 276 ncı maddesi uyarınca
cezalandırılacağı.
(2) Bilirkişiye, inceleme konusu ile ilgili
belgelerin aslı veya onaylı bir sureti dizi pusulasına bağlanarak imza
karşılığı teslim edilir; ayrıca bu husus tutanağa bağlanır. UYAP vasıtasıyla
dosyanın incelenmesinin mümkün olduğu hallerde, dosya veya belge fizikî
olarak teslim edilmez; bilirkişiye UYAP üzerinden dosya inceleme yetkisi
verilir.
Bilirkişinin görev süresi
MADDE 52 – (1) Bilirkişi, görevlendirmeyi
yapan merci tarafından verilen süre içinde raporunu hazırlayarak sunmakla
yükümlüdür. Ancak işin niteliği itibariyle verilen süre içinde
raporun hazırlanmasına imkân bulunmazsa, talebi
halinde bilirkişiye ek süre verilebilir.
(2) Belirlenen süre içinde raporunu vermeyen
bilirkişi görevden alınıp, yerine başka bir bilirkişi görevlendirilebilir. Bu
durumda, görevlendirmeyi yapan merci, görevden alınan bilirkişiden o ana
kadar yapmış olduğu işlemler hakkında açıklama yapmasını ve kendisine
incelenmek üzere dizi pusulasına bağlanarak teslim edilen dosya ve eklerinin
eksiksiz olarak hemen geri verilmesini ister.
(3) Bilirkişi, kendisine verilen asıl veya ek süre
dolmasına rağmen mazeretsiz olarak raporunu sunmadığı takdirde, raporunu
verinceye kadar kendisine yeni bir bilirkişilik görevi verilemez.
Görevlendirmeyi yapan merci bu durumu tespit ettiğinde derhal bölge kuruluna
bildirimde bulunur.
(4) Görevden alınan bilirkişinin hukuki ve cezai
sorumlulukları saklı kalmak kaydıyla, görevlendirmeyi yapan merci tarafından,
gerekçesi belirtilmek suretiyle kendisine ücret ve masraf adı altında ödeme
yapılıp yapılmayacağına karar verilir. Ayrıca durum bölge kuruluna
bildirilir.
Bilirkişinin bildirim ve çekinme yükümlülüğü
MADDE 53 – (1) Bilirkişi, kendisine tevdi
olunan görevin, uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektirmediğini, temel
ve alt uzmanlık alanına girmediğini, inceleme konusu iş ve işlemlerin
açıklığa kavuşturulması için alanında uzman başka bir bilirkişi ile
işbirliğine ihtiyaç duyduğunu veya varsa görevden çekinmeyi haklı kılacak bir
mazeretinin bulunduğunu, görevin kendisine verilme tarihinden veya çekinmeyi
gerektirecek durumun sonradan öğrenilmesi halinde bu tarihten itibaren en geç
bir hafta içinde görevlendirmeyi yapan mercie bildirir.
Bilirkişinin yetkileri
MADDE 54 – (1) Bilirkişi, yapacağı ön
incelemede, incelemeyi gerçekleştirebilmesi için bazı hususların önceden
araştırılması ve tespiti ile kendisine teslim edilen dosya ve belgelere ilave
olarak başka kayıt ve belgelere ihtiyaç duyması halinde bir hafta içinde
görevlendirmeyi yapan merciden talepte bulunur.
(2) Bilirkişi, görev alanı veya sınırları hakkında
tereddüde düşerse, bunun giderilmesini, görevlendirmeyi yapan merciden her
zaman talep edebilir.
Bilirkişi raporu
MADDE 55 – (1) Bilirkişi raporunda aşağıdaki
hususlar yer alır:
a) Görevlendirmeyi yapan merci.
b) Dosya numarası.
c) Yargılamanın taraflarına ait bilgiler.
ç) Görevlendirme tarihi ve süresi.
d) İncelemenin konusu.
e) Kendisinden gözlemlenmesi ve incelenmesi istenen
maddi unsurlar.
f) İnceleme yöntemi.
g) Bilimsel ve teknik dayanaklar.
ğ) Gerekçeli sonuç.
h) Raporun düzenlenme tarihi.
ı) Bilirkişi gerçek kişi ise adı ve soyadı, unvanı,
sicil numarası ve imzası.
i) Bilirkişi tüzel kişi ise ticaret unvanı, kanuni
temsilcisinin adı ve soyadı, tüzel kişi adına raporu tanzim eden gerçek kişi
bilirkişinin adı ve soyadı ile sicil numarası ve imzası.
(2) Birden fazla bilirkişi görevlendirilen
durumlarda, farklı görüşler varsa raporda ayrı ayrı açıklanır. Farklı
görüşler ayrı bir rapor halinde de mahkemeye sunulabilir.
(3) Bilirkişi raporuna, incelemeye esas maddi
unsurları belgeleyen ve sonuçların açıklanmasına yardımcı olan şema, harita,
kroki, fotoğraf, tablo ile diğer kayıt ve belgeler de eklenir.
(4) Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamaları
sırasında hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.
Bilirkişinin oy ve görüşünün değerlendirilmesi
MADDE 56 – (1) Bilirkişi raporu,
görevlendirmeyi yapan merci tarafından diğer delillerle birlikte serbestçe
değerlendirilir.
(2) Görevlendirmeyi yapan merci, bilirkişi
raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa
kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular yöneltmek
suretiyle ek rapor isteyebilir.
(3) Bilirkişi raporunda eksik veya anlaşılmaz
hususların bulunması halinde; görevlendirmeyi yapan merci tarafından
belirlenen süre içinde bilirkişiden yazılı açıklama istenir. İhtiyaç
duyulduğu takdirde, bilirkişinin oy ve görüşünü sözlü olarak açıklamasına
karar verilirse, açıklamaları tutanağa geçirilir ve bilirkişinin de imzası
alınır. Kurul hâlinde görevlendirme söz konusu ise, bilirkişilerin
bilgilerine başvurulan hususu hemen aralarında müzakere etmelerine imkân
tanınır ve müzakere sonucunda açıklanan oy ve görüş, tutanağa geçirilerek
bilirkişilere imza ettirilir.
Bilirkişi gider ve ücreti
MADDE 57 – (1) Bilirkişiye, tarife esas
alınmak suretiyle görevlendirmeyi yapan merci tarafından incelemenin nitelik
ve önemi, bilirkişinin sarf etmiş olduğu emek ve zaman göz önünde bulundurularak
belirlenen ücret ödenir.
(2) Bilirkişi gider ve ücretine ilişkin usul ve
esaslar tarife ile belirlenir.
Bilirkişinin cezai ve hukuki sorumluluğu
MADDE 58 – (1) Bilirkişi, Türk Ceza Kanunu
anlamında kamu görevlisidir.
(2) Bilirkişi, kasten gerçeğe aykırı mütalaada
bulunması halinde, Türk Ceza Kanununun 276 ncı maddesi uyarınca sorumlu
tutulur.
(3) Bilirkişinin kasten veya ağır ihmal suretiyle
düzenlemiş olduğu gerçeğe aykırı raporun, hükme esas alınması sebebiyle zarar
görmüş olanlar, bu zararın tazmini için Devlete karşı tazminat davası
açabilirler.
(4) Devlet, ödediği tazminat için sorumlu
bilirkişiye rücu eder.
YEDİNCİ BÖLÜM
Denetim
Denetim ve inceleme
MADDE 59 – (1) Bilirkişiler, görevleriyle
ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladıkları raporların mevzuata
uygunluğu bakımından bölge kurulları tarafından resen veya başvuru üzerine
denetlenir.
(2) Görevlendirmeyi yapan merci, görevlendirdiği
bilirkişinin göreviyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladığı
raporun mevzuata uygun olmadığına ilişkin kanaat edinmesi durumunda, varsa
dayanak bilgi ve belgeleri de ekleyerek, bu hususu bölge kuruluna bildirir.
(3) Bilirkişi raporlarının özel veya teknik bilgi
yönünden içeriğine ilişkin bölge kurullarına başvuru yapılamaz.
Denetimin kapsamı
MADDE 60 – (1) Bölge kurulları, bilirkişi
raporlarının kanun, tüzük, yönetmelik ve genelgelerde gösterilen usul ve
esaslara uygun hazırlanıp hazırlanmadığı ile Daire Başkanlığı tarafından
belirlenen rehber ilkelerle bağdaşıp bağdaşmadığı hususlarını denetler.
(2) Bölge kurulları, bilirkişi raporlarını özel
veya teknik bilgi yönünden denetleyemez.
(3) Bilirkişi raporlarına ilişkin yargı mercileri
tarafından yapılacak denetimler bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.
İncelemenin usul ve esasları
MADDE 61 – (1) Bölge kurulu başkanı,
bilirkişilik temel ilkeleri ile etik ilkeleri ihlal ettiği iddia edilen
bilirkişiler hakkında başvuru üzerine veya resen gerekli inceleme ve
araştırmayı bizzat yapabileceği gibi bölge kurulu üyelerinden biri
vasıtasıyla da yapabilir. (Değişik cümle:RG-3/5/2025-32889) Bölge
kurulu başkanı veya görevlendirilen üye, bizzat veya istinabe suretiyle
delilleri toplar ve bölge kuruluna sunar.
(2) Bilirkişi hakkındaki inceleme, ivedilikle ve
her halde başvuru veya resen incelemeye başlama tarihinden itibaren en geç
altı ay içinde sonuçlandırılır.
(3) Bölge kurulu başkanı veya görevlendirilen üye,
inceleme sırasında yargı mercilerinden, kamu kurum ve kuruluşlarından, meslek
odalarından, özel hukuk tüzel kişilerinden ve gerçek kişilerden inceleme
konusuyla ilgili bilgi ve belge talep edebilir. İlgililerce bu talebin yerine
getirilmesi zorunludur.
Denetim ve inceleme sonucu verilecek kararlar
MADDE 62 – (1) Bilirkişi raporlarının özel
veya teknik bilgi yönünden içeriğine ilişkin bölge kurullarına yapılan
başvurular incelenmeksizin reddedilir. Bu yöndeki başvurular görevlendirmeyi
yapan merci ile bilirkişinin bağlı bulunduğu meslek kuruluşu veya görev
yaptığı kuruluşlara gönderilir.
(2) Bilirkişiler hakkında yapılan denetim sonucunda
48 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde
belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden
çıkarma kararı verilir.
(3) Bilirkişiler hakkında yapılan denetim sonucunda
48 inci maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde
belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma
yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma
yaptırımı uygulanabilir.
(4) Bilirkişilik sicili ve listesinde kayıtlı
olmayıp da 50 nci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca görevlendirilenler ile
listeye kaydolmaktan muaf tutulanlar, temel ilkeler ile etik ilkelere aykırı
olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunduklarının tespit edilmesi hâlinde,
görevlendirmeyi yapan merciin yetki çevresinde bulunan bölge kurulu
tarafından resen veya başvuru üzerine denetim ve incelemeye tabi tutularak,
bölge kurulu kararı ile bilirkişilik yapmaktan yasaklanabilir. Bu karar, ilan
edilmek üzere Daire Başkanlığına bildirilir.
(5) Denetim raporu bölge kurulu denetim ve
performans kaydına işlenir, bir sureti de Daire Başkanlığına sunulur.
(6) Bölge kurulu, yaptığı denetim ve inceleme
sonucunda bilirkişi hakkında bu maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları
uyarınca verdiği kararları, bilirkişinin görev yaptığı kamu kurum ve
kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer
yerlere bildirir.
Listeden çıkarılma usulü
MADDE 63 – (1) Bölge kurulu, resen veya
başvuru üzerine yapacağı denetim ve
inceleme sırasında bilirkişi hakkındaki iddiaları
ciddi bulması halinde bilirkişiye tebligat yaparak bir hafta içinde yazılı
savunma yapmasını ister.
(2) Yapılacak inceleme sonucunda 48 inci maddede
sayılan sicilden çıkarılma ve yasaklama sebeplerinin gerçekleştiğinin
anlaşılması hâlinde uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden
çıkarılmasına ya da bilirkişinin kalıcı olarak sicilden ve listeden
çıkarılmasına karar verilebilir. Karar bilirkişiye tebliğ edilir.
(3) Bilirkişinin geçici veya sürekli olarak
sicilden ve listeden çıkarılması ile bilirkişilik yapmaktan yasaklama
kararına karşı yapılan itirazın bölge kurulunca reddedilmesi halinde, bu
karar aleyhine idari yargı yoluna başvurulması durumunda ayrıca yürütmeyi
durdurma kararı verilmedikçe ilgili, bilirkişilik yapmaktan el çektirilerek
UYAP sistemindeki kaydı pasif hale getirilir.
(4) Bu madde hükümleri tüzel kişi bilirkişiler ve
bünyesinde çalıştırdığı gerçek kişi bilirkişiler hakkında da uygulanır.
Bölge kurullarının denetimi
MADDE 64 – (1) Bölge kurulları idari yönden
adalet müfettişleri tarafından denetlenir.
(2) Yapılacak denetimde, işlerin kanun, tüzük,
yönetmelik ve genelgeler ile Bakanlığın düzenleyici işlemlerine uygun olarak
yürütülüp yürütülmediği incelenir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Bölge Kurulu Yazı İşleri Hizmetleri
Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi
MADDE 65 – (1) Yazı işleri hizmetleri bölge
kurulu başkanının denetimi altında yazı işleri müdürü ile onun yönetimindeki
memur ve diğer görevliler tarafından yürütülür.
(2) Yazı işleri müdürünün görev ve sorumlulukları
şunlardır:
a) Yazı işleri hizmetlerinin düzenli bir şekilde
yürütülmesini sağlamak ve denetlemek.
b) Memurlar arasında bölge kurulu başkanının
onayını alarak işbölümü yapmak.
c) Memurlara işlerin öğretilmesi de dahil olmak
üzere hizmetlerin verimli ve düzenli bir şekilde yürütülmesi için her türlü
tedbiri almak.
ç) Bölge kurulu başkanının uygun göreceği evrakın
havalesini yapmak.
d) Bölge kurulu kararlarının talep olmaksızın
tebliğini sağlamak.
e) Fizikî gelen evrakların taranarak UYAP ortamına
aktarıldığını kontrol etmek, güvenli elektronik imza ile imzalamak ve diğer
gerekli işlemleri yapmak.
f) Bölge kurulu kararlarının kesinleştirme
işlemlerini yaparak bölge kurulu başkanının onayına sunmak.
g) Mühür ve beratın muhafazasını sağlamak.
ğ) Arşivin düzenli tutulmasını sağlamak.
h) Memurun olmadığı ya da yetersiz kaldığı
zamanlarda ona ait işleri yapmak ve yardımcı olmak.
ı) Bilirkişi hakkında verilen disiplin cezalarına
ilişkin kararların, bilirkişinin görev yaptığı kamu kurum ve kuruluşlarına,
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla
bildirilmesini sağlamak.
i) Bölge kurulunca 62 nci maddenin dördüncü fıkrası
uyarınca verilen bilirkişilikten yasaklama kararlarının kesinleşmesini
takiben bir hafta içinde ilan edilmek üzere Daire Başkanlığına bildirilmesini
sağlamak.
j) Sicil ve liste kayıtlarını oluşturmak.
k) Doğru ve güvenilir adli istatistikler elde
edilebilmesi amacıyla, veriyi sisteme doğru, eksiksiz ve zamanında girmek ve
bu verinin usulüne uygun girildiğini denetlemek.
l) Mevzuattan kaynaklanan veya bölge kurulu başkanı
tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.
(3) Memurun görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) İş bölümüne göre kendisine verilen işleri
biriktirmeden zamanında yapmak.
b) Dosyaları ve evrakı zamanında kaydetmek ve
düzenli bir şekilde muhafaza etmek.
c) Müzekkere yazarak, takip ve tekit işlemlerini
yapmak.
ç) Bölge kurulu toplantılarında hazır bulunarak
tutanağı yazmak ve imzalamak.
d) Bölge kurulu kararlarının gereğini yapmak.
e) Karar ve tutanakları bölge kurulu başkanı veya
üyesinin bildirdiği şekilde dikkat ve itina ile yazarak imzalamak.
f) Her türlü tebligat evrakını hazırlamak.
g) İşi biten dosyaları arşive kaldırmak.
ğ) Müzekkere ve tebligatların ilgili kurum ya da
kişilere ulaşmasını sağlamak amacıyla posta ve zimmet işlemlerini yerine
getirmek.
h) Arşive götürülmesi veya arşivden çıkarılması
gereken dosyalara ilişkin işlemleri yapmak ve arşivi düzenli tutmak.
ı) Dosya incelenmesine nezaret etmek.
i) Dizi pusulası düzenlemek.
j) Sicil ile liste kayıtlarını oluşturmak.
k) Doğru ve güvenilir adli istatistikler elde
edilebilmesi amacıyla, veriyi sisteme doğru, eksiksiz ve zamanında girmek.
l) Mevzuattan kaynaklanan veya bölge kurulu
başkanı, üyesi veya yazı işleri müdürü tarafından verilen diğer görevleri
yapmak.
(4) Yazı işleri müdürü, yerine getirmekle yükümlü
olduğu görevleri yazı işleri hizmetlerinde görevli memura devredemez.
Tutulacak kayıt ve kartonlar
MADDE 66 – (1) Bölge kurulu yazı işleri müdürlüğünde
aşağıdaki kayıt ve kartonlar tutulur:
a) Başvuru kaydı.
b) Bilgi edinme kaydı.
c) Bilirkişi raporları arşiv kaydı.
ç) Bölge kurulu gündem kaydı.
d) Dava işleri kaydı.
e) Denetim ve performans kaydı.
f) Disiplin soruşturma kaydı.
g) Duyuru ve ilan kaydı.
ğ) Genelge ve görüş kaydı.
h) İtiraz kaydı.
ı) Karar kaydı.
i) Muhabere kaydı.
j) Posta mutemet kaydı.
k) Teftiş kaydı.
l) Zimmet kaydı.
m) Bilirkişi listesi kartonu.
n) Yıllık faaliyet raporu kartonu.
o) Zimmet kartonu.
ö) Daire Başkanlığı ve bölge kurulu başkanı
tarafından uygun görülen diğer kayıt ve kartonlar.
Başvuru kaydı
MADDE 67 – (1) Bölge kurulu tarafından
bilirkişiliğe başvuruların tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; başvuran gerçek kişi ise adı ve
soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik veya yabancı ise pasaport ya da yabancı
kimlik numarası; tüzel kişi ise ticaret unvanı, MERSİS numarası ile
başvuranın yerleşim yeri, iletişim bilgileri, mesleği, temel ve alt uzmanlık
alanı, çalıştığı kurum veya kuruluşun adı, başvuru sonucu ve düşünceler
sütunlarından oluşur.
Bilgi edinme kaydı
MADDE 68 – (1) 9/10/2003 tarihli ve 4982
sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu gereğince yapılan bilgi edinme
başvurularının tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; başvuranın kimlik ve iletişim
bilgileri, talep tarihi, konusu ile cevap ve tarihi sütunlarından oluşur.
Bilirkişi raporları arşiv kaydı
MADDE 69 – (1) Bilirkişi raporlarının
tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıtta aşağıdaki hususlar yer alır:
a) İlgili başsavcılık, mahkeme veya daire adı ve
dosya numarası.
b) Raporu düzenleyen bilirkişinin adı ve soyadı ve
sicil numarası ile ticaret unvanı.
c) Kayıtlı bulunduğu bölge kurulu.
ç) Raporun hükme esas alınıp alınmadığı.
d) Raporun türü.
e) Rapor tarihi.
f) Raporun teslim süresi.
(3) Bu kayıtta yer alan bilgiler bölge kurulu yazı
işleri müdürü ve görevli personel tarafından girilir.
(4) Arşiv kaydındaki bilgilere Daire Başkanlığı,
bölge kurulları ile hâkim ve Cumhuriyet savcıları erişebilir.
(5) Arşiv kaydındaki raporlarda yer alan taraf
bilgileri ile diğer kişisel bilgilerin gizliliğinin sağlanmasına yönelik
tedbirler ve bu bilgilerin Kişisel Verilerin Korunması Kanununda öngörülen
veya işlendikleri amaç için gerekli olan muhafaza süresinin belirlenmesine
yönelik kararlar Daire Başkanlığı ve bölge kurulları tarafından alınır.
Bölge kurulu gündem kaydı
MADDE 70 – (1) Bölge kurulu gündemine
ilişkin bilgilerin tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; sıra numarası, gündemin dağıtıldığı
tarih, konusu, görüşülme tarihi, sonucu ve ilgili kişi sütunlarından oluşur.
Dava işleri kaydı
MADDE 71 – (1) Bölge kurulunun itiraz
üzerine verdiği kararlara karşı açılan davalara ilişkin bilgilerin tutulduğu
kayıttır.
(2) Bu kayıtta aşağıdaki hususlar yer alır:
a) Davaya bakan mahkeme ve esas numarası.
b) Davacı, davalı ve varsa vekilleri.
c) Davanın konusu.
ç) Davanın açıldığı tarih.
d) Dava dilekçesinin tebliğ tarihi.
e) Cevap dilekçesi tarihi.
f) Varsa yürütmenin durdurulması istemi hakkında
verilen karar ve tarihi.
g) Karar tarihi ve numarası.
ğ) İtiraz tarihi.
h) İstinaf tarihi.
ı) Temyiz tarihi.
i) Kanun yolu sonucu.
j) Kararın uygulama bilgileri.
Denetim ve performans kaydı
MADDE 72 – (1) Bilirkişiler hakkında bölge
kurulu tarafından yapılacak denetim ve performans değerlendirmeleri ile
sonuçlarının tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıtta aşağıdaki hususlar yer alır:
a) Bilirkişiye dosyanın tevdi tarihi.
b) Rapor için verilen süre.
c) Rapor teslim tarihi.
ç) Dosyanın bilirkişide kaldığı süre.
d) Hukuki konularda görüş beyan etme.
e) Raporu bizzat hazırlama.
f) Rapor yazım tekniğine uyma.
g) Raporun hükme esas alınması.
ğ) Etik ilkelere uyma.
h) Bilirkişi kusurundan kaynaklı ek rapor.
ı) Yeni bilirkişi raporu.
i) Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanı dışında
rapor tanzim etme.
j) Bilirkişilik yapmaktan kaçınma.
k) Raporu belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak
vermeme.
l) Denetim ve performans sonucu.
m) Düşünceler.
(3) Bu kayıtta yer alan bilgilerden rapora ilişkin
hususlar görevlendirmeyi yapan merci tarafından, diğer bilgiler bölge kurulu
yazı işleri müdürü ve görevli personel tarafından girilir.
(4) Denetim ve performansın değerlendirilmesine
ilişkin bilgilere Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile hâkim ve Cumhuriyet
savcıları erişebilir.
(5) Bilirkişilerin denetimine ve performansına
ilişkin usul ve esaslar çıkarılacak genelgede düzenlenir.
Disiplin soruşturma kaydı
MADDE 73 – (1) Bilirkişiler hakkında idarî
yönden yapılan soruşturma ve sonuçların tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; sıra numarası, başvuranın kimlik ve
iletişim bilgileri, belgenin geliş tarihi, soruşturma açılan bilirkişinin
adı, soyadı, uzmanlık alanı, çalıştığı kurum, ticaret unvanı, eylemin türü,
disiplin soruşturmasına başlama tarihi, savunmanın istenildiği tarih, nihai
karar sonucu ve tarihi ile verilen karara karşı idare mahkemesince verilen
kararın sonucu sütunlarından oluşur.
Duyuru ve ilan kaydı
MADDE 74 – (1) Bakanlıklar, bölge kurulu ya
da diğer kamu kurum veya kuruluşları tarafından çıkarılıp, teşkilâta
duyurulmasına gerek görülen duyurular ile bilirkişilik başvuru ve sonuçları
ile diğer hususlara ilişkin duyuruların tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; sıra numarası, duyurunun yayın
tarihi, geçerlilik tarihi, konusu ve gönderen birim sütunlarından oluşur.
Genelge ve görüş kaydı
MADDE 75 – (1) Bakanlık tarafından çıkarılan
genelge ve görüşlerin tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; genelge ve görüşlerin sıra numarası,
tarihi, konusu ve çıkaran birim sütunlarından oluşur.
İtiraz kaydı
MADDE 76 – (1) Bölge kurulu kararlarına
karşı, ilgililer tarafından yapılan itirazlara ilişkin bilgilerin işlendiği
kayıttır.
(2) Bu kayıtta aşağıdaki hususlar yer alır:
a) Sıra numarası.
b) İtiraz edenin adı ve soyadı ile Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası.
c) Ticaret unvanı ve MERSİS numarası.
ç) İtiraza konu karar sayısı ve tarihi.
d) Başvurma tarihi.
e) İtiraz karar tarihi ve sonucu.
f) Düşünceler.
Karar kaydı
MADDE 77 – (1) Bölge kurulunca verilen
kararların tarih sırasına göre tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; karar numarası, başvuru tarihi,
kararın alındığı tarih, karar türü, ilgilinin adı ve soyadı veya ticaret
unvanı ve karar sonucu sütunlarından oluşur.
Muhabere kaydı
MADDE 78 – (1) Diğer kayıtlarda tutulması
gerekmeyen her türlü yazışmaların tutulduğu kayıttır.
(2) Muhabereye gelen cevap ayrı bir kayıt işlemine
tâbi tutulmaz, sadece kayıtta aldığı numaranın karşısına geldiği işaret
olunur.
(3) Bu kayıt; sıra numarası, evrakın tarihi,
numarası, gönderilen veya gönderen Cumhuriyet başsavcılığı, mahkeme, daire,
Yargıtay, Danıştay ya da kurumun adı, geliş veya gönderilme tarihi, evrakın
özeti ile düşünceler sütunlarından oluşur.
Posta mutemet kaydı
MADDE 79 – (1) Postayla gelen havale veya
kayıtlı gönderilerin işlendiği kayıttır.
(2) Bu kayıt; havalenin çıkış yeri, numarası, tarihi,
cinsi, miktarı, gönderenin adı ve soyadı, dosya numarası, posta görevlisinin
adı ve soyadı, imza ve mührü, kasa kayıt tarihi ve numarası, tahsilât
makbuzunun tarihi ve numarası sütunlarından oluşur.
(3) Mutemetlerce PTT’den gelen havale ve kayıtlı gönderi
alındığında, PTT personelinin imza ve mührü hanesine kadar olan sütunlar,
mutemet tarafından doldurulduktan sonra ilgili PTT personeli tarafından
imzalanır ve mühürlenir. Daireye gelinir gelinmez, tahsilât makbuzu kesilerek
kasa ve ilgili kayda işlenir. Gerek makbuz, gerek kayıtlardaki tarih ve
numaralar da son iki sütuna işlenir.
(4) Bölge kurulu başkanı PTT işyerinden havale ve
kayıtlı gönderileri almaya yetkili mutemetlerin adı ve soyadı, memuriyet
sıfatı ve tatbiki imzaları ile bunlardan başkasına ödeme ve teslimat
yapılmamasını o yer PTT müdürlüklerine bir yazı ile bildirir.
(5) Banka havaleleri hakkında da yukarıdaki
fıkralar uygulanır.
(6) Elektronik ortamda tutulan kaydın çıktısı
alınır, ilgili sütun imzalatıldıktan sonra ayrı bir kartonda saklanır.
Teftiş kaydı
MADDE 80 – (1) Adalet müfettişleri
tarafından bölge kurulunun işlemlerine ilişkin yapılan teftişte tespit
edilmiş olan aksaklıklara ve bunların düzeltilmesine ilişkin öneriler
listesinin tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; denetimin yapıldığı tarihi, denetim
yapan adalet müfettişlerinin ad ve soyadları ile öneriler sütunlarından
oluşur.
Zimmet kaydı
MADDE 81 – (1) Bölge kurulundan dış
birimlere zorunlu nedenlerle fizikî olarak gönderilen evrak bilgilerinin
tutulduğu kayıttır.
(2) Bu kayıt; sıra numarası, evrak numarası,
gönderildiği merci, alındığı tarih, evrakı alanın adı ve soyadı, görevi ve
imzası ile düşünceler sütunlarından oluşur.
(3) Elektronik ortamda tutulan kaydın çıktısı
alınır, ilgili sütun imzalatıldıktan sonra ayrı bir kartonda saklanır.
Bilirkişi listesi kartonu
MADDE 82 – (1) Bölge kurulu tarafından
oluşturulan bilirkişi listelerinin saklandığı kartondur.
Yıllık faaliyet raporu kartonu
MADDE 83 – (1) Bölge kurulu başkanı
tarafından her yıl için hazırlanan yıllık faaliyet raporlarının tutulduğu
kartondur.
Zimmet kartonu
MADDE 84 – (1) Bölge kurulu tarafından UYAP
üzerinden gönderilemeyen veya fizikî olarak gönderilmesi gereken evrakın
teslimine ilişkin belgelerin konulduğu ve saklandığı kartondur.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
UYAP’ın kullanılması
MADDE 85 – (1) İş süreçlerindeki her türlü
veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin
her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri ile uyum ve
işbirliği sağlanmış dış birimlerle yapılacak her türlü işlemler UYAP
ortamında gerçekleştirilir.
(2) UYAP kullanıcıları iş listesini günlük olarak
kontrol etmek, işlemlerin gereğini yerine getirmek, ihtiyaç duyulan alanlarda
veri ve bilgilerin derlenmesi, değerlendirilmesi ile gerekli adlî
istatistiklerin üretilmesine esas bilgileri güvenilirlik, tutarlılık ve
güncellik ilkelerine uygun olarak UYAP ortamına doğru, eksiksiz ve zamanında
girmekle yükümlüdür.
(3) Fizikî olarak verilen ve gönderilen her türlü
evrak, elektronik ortama aktarılarak UYAP’a kaydedilir ve ilgili birime
gönderilir.
(4) İhtiyaç duyulan nüfus, tapu, adlî sicil kaydı
gibi dış bilişim sistemlerinden UYAP vasıtasıyla temin edilen bilgi, belge ve
kayıtlar, zorunlu olmadıkça ayrıca fizikî olarak istenilmez. UYAP’tan dış
bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler zorunlu olmadıkça ayrıca
fizikî ortamda gönderilmez.
(5) İlgililer güvenli elektronik imza ile imzalamak
suretiyle UYAP vasıtasıyla birimlere elektronik ortamda bilgi ve belge
gönderebilirler.
(6) Gelen evraktan sorumlu personel, UYAP üzerinden
birimlere gönderilen ve iş listesine düşen belgeleri derhâl ilgili kişiye ya
da doğrudan dosyasına aktarır. Onay gerektiren evrak ilgilinin iş listesine
yönlendirilir.
(7) Tutanak, belge ve kararlar elektronik ortamda
düzenlenir ve gerekli olanlar ilgilileri tarafından güvenli elektronik imza
ile imzalanır. Elektronik ortamda düzenlenen ve güvenli elektronik imza ile
imzalanan evrak UYAP kapsamındaki birimlere elektronik ortamda gönderilir.
Ayrıca fizikî olarak gönderilmez.
(8) Teknik nedenlerle fizikî olarak düzenlenen
belge veya kararlar, engelin ortadan kalkmasından sonra derhâl elektronik
ortama aktarılır, yetkili kişilerce güvenli elektronik imza ile imzalanarak
UYAP'a kaydedilir ve gerektiğinde UYAP vasıtasıyla ilgili birimlere iletilir.
Bu şekilde elektronik ortama aktarılarak ilgili birimlere iletilen belge ve
kararların asılları mahallinde saklanır, ayrıca fizikî olarak gönderilmez.
Ancak, belge veya karar aslının incelenmesinin zorunlu olduğu hâller saklıdır.
Elektronik ortama aktarılması imkânsız olan belgeler ise fizikî ortamda
saklanır ve gerektiğinde fizikî olarak gönderilir.
(9) UYAP üzerinde hazırlanmış ve güvenli elektronik
imza ile imzalanmış evrakın dış birimlere elektronik ortamda gönderilememesi
hâlinde belge veya kararın fizikî örneği alınır, güvenli elektronik imza ile
imzalanmış aslının aynı olduğu belirtilerek ilgilisi tarafından imzalanmak
sureti ile gönderilir.
(10) Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün
sonunda biter. Elektronik ortamda yapılacak işlemlerin, ertesi güne
sarkmaması açısından saat 00.00’a kadar yapılması zorunludur.
(11) Güvenli elektronik imzalı belgenin elle atılan
imzalı belgeyle çelişmesi hâlinde UYAP’ta kayıtlı olan güvenli elektronik
imzalı belge geçerli kabul edilir.
(12) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak
üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP’ta incelenebilir ve
her türlü muhakeme işlemi yapılabilir.
(13) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve
kararlarda, mühürleme işlemi ile kanunlarda birden fazla nüshanın
düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz.
(14) Fizikî ortamda yapılan işlemlerde süre mesai
saati sonunda biter.
(15) Kayıtların düzgün ve sağlıklı bir şekilde
tutulmasından memur ve diğer görevliler ile müdür birlikte sorumludur.
UYAP'a entegre bilişim sistemleri ve yazılımlar
MADDE 86 – (1) Bilişim sistemleri ve
yazılımlar Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca gerektiğinde
ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak hazırlanır ve yetkili
mercilerin kullanımına sunulur.
Huzur hakkı ve kurulların ihtiyaçlarının
karşılanması
MADDE 87 – (1) Danışma Kurulu üyelerine, her
toplantı için (2250) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı
sonucunda bulunan tutarda huzur hakkı veya huzur ücreti ödenir.
(2) Bölge kurulu üyelerine, ayda dört toplantıyı
geçmemek üzere her toplantı için (2250) gösterge rakamının memur aylık
katsayısıyla çarpımı sonucunda bulunan tutarda huzur hakkı ödenir.
(3) Kurulan bilim komisyonu üyelerinden, öğretim
elemanları ile uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ayda dördü geçmemek üzere
fiilen görev yapılan her gün için (2250) gösterge rakamının memur aylık
katsayısıyla çarpımı sonucunda bulunacak tutarda huzur hakkı veya huzur
ücreti ödenir.
(4) Bakanlık, Danışma Kurulu, bölge kurulu ve bilim
komisyonu toplantılarına başka bir mahalden gelerek katılan üyelerin
gündelik, yol gideri, konaklama ve diğer zorunlu giderleri, 10/2/1954 tarihli
ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre ödenir.
(5) Kurulların ve bilim komisyonunun ihtiyaçlarına
yönelik harcamalar ile ödenecek huzur hakları ve huzur ücretleri Bakanlık
bütçesinden karşılanır.
Bölge kurullarının fizikî ve teknik
ihtiyaçlarının karşılanması
MADDE 88 – (1)Bölge kurulları ile yazı
işleri müdürlüklerinin fizikî ve teknik ihtiyaçları, kurulu bulunduğu yerdeki
bölge adliye mahkemesi adalet komisyonu tarafından karşılanır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler
MADDE 89 – (1) 8/4/2012 tarihli ve 28258
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bölge Adliye Mahkemesi Adli Yargı Adalet
Komisyonlarınca Bilirkişi Listelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik ile
1/6/2005 tarihli ve 25832 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ceza Muhakemesi
Kanununa Göre İl Adli Yargı Adalet Komisyonlarınca Bilirkişi Listelerinin
Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 90 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 91 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Adalet Bakanı yürütür.
|