|
TÜRK
GIDA KODEKSİ GIDA ENZİMLERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı, tüketici ve insan sağlığını, tüketici haklarını,
gıda satışında adaletin sağlanmasını ve uygun durumlarda çevrenin
korunmasını da göz önünde bulundurarak; işlem yardımcıları olarak
kullanılan enzimler de dâhil olmak üzere;
a) İzin verilmiş
gıda enzimlerinin yer aldığı Listenin oluşturulmasına,
b) Gıdalarda
kullanılan gıda enzimlerinin kullanım koşullarına,
c) Bu şekilde
satılan gıda enzimlerinin etiketleme kurallarına,
ilişkin usul ve
esasların belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, 4 üncü maddede tanımı yapılan gıda enzimlerini kapsar.
(2) Bu Yönetmelik,
gıda enzimlerinin kullanımı ile ilgili özel hükümler saklı kalmak
koşuluyla;
a) Özel
gıdalardaki gıda enzimlerini,
b) Bu Yönetmeliğin
kapsamı dışındaki amaçlar için kullanılan gıda enzimlerini
kapsar.
(3) Bu Yönetmelik
30/6/2013 tarihli ve 28693 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda
Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği kapsamında yer alan gıda katkı
maddeleri ile işlem yardımcılarının üretiminde kullanılan gıda enzimlerini
kapsamaz.
(4) Bu Yönetmelik
gıdaların üretiminde geleneksel olarak kullanılan ve özellikle enzim
üretimine yönelik olarak kullanılmasa bile kendiliğinden enzim üretebilen
mikrobiyal kültürleri kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki
Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23, 24 ve 26 ncı maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar ve
kısaltmalar
MADDE 4 – (1)
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 3 üncü
maddesinde ve Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinin 4 üncü
maddesinde yer alan tanımlara ilave olarak; bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
b) Gıda enzimi:
Bitkilerden, hayvanlardan veya mikroorganizmalardan elde edilen veya özel
bir biyokimyasal reaksiyonu katalize edebilen bir veya birden fazla enzim
içeren ve mikroorganizmalardan elde edilen ürün ya da üretim, işleme,
hazırlama, muamele, ambalajlama, taşıma veya depolama gibi aşamaların
herhangi birinde teknolojik bir amaç doğrultusunda gıdaya eklenen, çeşitli
mikroorganizmalar kullanılarak fermantasyon işlemi ile elde edilmiş bir
ürünü de içeren ürünlerden elde edilen ürünü,
c) Gıda enzim
preparatı: Gıda enzimlerinin depolama, satış, standardizasyon, seyreltme
veya çözünmesini kolaylaştırmak amacıyla, gıda katkı maddeleri ve/veya diğer
gıda bileşenleri gibi maddelerin içine ilave edildiği bir veya daha fazla
gıda enziminden oluşan formülasyonu,
ç) IUBMB:
Uluslararası Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Birliğini,
d) Liste:
Bakanlıkça oluşturulacak gıda enzimleri listesini,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
İzin
Verilen Gıda Enzimlerinin Listesi
Gıda
enzimlerinin listesi
MADDE 5 –
(1) Listenin oluşturulması ve güncellenmesi işlemi Genel Müdürlükçe resen
veya bir gıda işletmecisi veya ilgili gıda işletmecilerini temsil eden bir
kuruluş tarafından yapılan başvuru üzerine, 24/2/2017 tarihli ve 29989
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri,
Gıda Enzimleri ve Gıda Aroma Vericilerine İlişkin Ortak İzin Prosedürü
Hakkında Yönetmelikte belirtilen hükümler doğrultusunda yapılır.
(2) Bir gıda
enzimi, 6 ncı maddede belirtilen koşullara uygun ise; Türk Gıda Kodeksi
Gıda Katkı Maddeleri, Gıda Enzimleri ve Gıda Aroma Vericilerine İlişkin
Ortak İzin Prosedürü Hakkında Yönetmelik gereğince Listeye dâhil
edilebilir.
(3) 7 nci maddenin
birinci fıkrasında belirtilen özellikler ve kullanım koşullarını sağlamak
koşuluyla sadece Listede yer alan gıda enzimleri, piyasaya arz edilebilir
ve gıdalarda kullanılabilir.
(4) Listede yer
alacak gıda enzimleri, olduğu haliyle piyasaya arz edilir ve bu Listede
belirtilen koşullar altında gıdalarda kullanılır.
Gıda
enzimlerinin Listeye dâhil edilmesine ilişkin genel koşullar
MADDE 6 –
(1) Gıda enzimleri;
a) Mevcut bilimsel
kanıtlara dayalı olarak enzimin önerilen kullanım miktarı tüketici sağlığı
açısından güvenilirlik riski doğurmuyorsa,
b) Makul
teknolojik bir ihtiyaç nedeniyle kullanılıyorsa,
c) Kullanılan
bileşenlerin yapısı, tazeliği, kalitesi, ürünün veya üretim sürecinin
doğallığı veya ürünün besin kalitesi de dâhil olmak üzere kullanımı tüketiciyi
yanıltmıyorsa,
ç) İlgili diğer
mevzuat kurallarını sağlıyorsa,
Listede yer
alabilir.
Listenin
içeriği
MADDE 7 –
(1) Listede yer alan gıda enzimlerine ilişkin olarak aşağıdaki hususlara
yer verilir:
a) Gıda enziminin
adı,
b) Gıda enziminin
kaynağı, saflık kriterleri ve diğer gerekli bilgileri içeren
spesifikasyonu,
c) Gıda enziminin
eklenebileceği gıdalar,
ç) Gıda enziminin
hangi koşullar altında kullanılabileceği (Gerekli hallerde, gıda enzimi
için kullanım miktarına ilişkin bir maksimum sayısal değer belirlenmez. Bu
durumda, gıda enzimi belirlenmemiş miktar (Quantum Satis ‒ QS)
prensibine göre kullanılır.),
d) Gerekli
görüldüğü durumlarda, gıda enziminin doğrudan son tüketiciye satışında
kısıtlamaların olup olmadığı,
e) Gerekli
görüldüğü durumlarda, gıdanın fiziksel durumu veya tabi tutulduğu özel
işlemler hakkında son tüketicinin bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla
üretiminde gıda enzimleri kullanılan gıdanın etiketlenmesine ilişkin özel
gereklilikler.
Gıda/gıda
enziminin değerlendirilmesi
MADDE 8 – (1)
Bir gıda enziminin 4 üncü maddede ifade edilen gıda enzimi tanımını
karşılayıp karşılamadığına ve belirli bir gıdanın, Listedeki gıda
kategorisine ait olup olmadığına Bakanlıkça karar verilir.
Gıda enzimi
ve/veya gıda enzim preparatının yasaklanması
MADDE 9 –
(1) Bu Yönetmelik hükümleri ile uyumlu olmayan gıda enzimi/gıda enzim
preparatı veya bu gıda enzimini/gıda enzim preparatını içeren herhangi bir
gıda piyasaya arz edilemez.
(2) Domuz kaynaklı
bir gıda enzimi/gıda enzim preparatı, gıdalarda kullanılamaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Etiketleme
Son tüketiciye
sunulmayacak gıda enzimleri ve gıda enzim preparatlarının etiketlenmesi
MADDE 10 – (1)
Tek başına veya birbirleriyle veya 26/1/2017 tarihli ve 29960 mükerrer
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve
Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde tanımlanan gıda bileşenleri ile
karışım halinde satılması halinde, son tüketiciye sunulmayacak gıda
enzimlerinin etiketinde, 11 inci maddede yer alan bilgiler kolayca
görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer almak
zorundadır.
(2) 11 inci
maddede yer alan bilgiler Türkçe olmak zorundadır. Türkçe ile birlikte
diğer yabancı resmî diller de kullanılabilir.
Son tüketiciye
sunulmayacak gıda enzimlerine ve gıda enzim preparatlarına yönelik genel
etiketleme kuralları
MADDE 11 – (1)
Son tüketiciye sunulmayacak gıda enzimlerinin ve gıda enzim preparatlarının
tek başına veya birbirleriyle ve/veya diğer gıda bileşenleriyle karışım
halinde satılması halinde, ambalaj veya kaplarının üzerinde aşağıdaki
bilgiler yer alır:
a) Her bir gıda
enziminin Listede geçen adı veya her bir gıda enziminin adını içeren bir
satış tarifnamesi, isminin bulunmadığı durumlarda, IUBMB terimler dizininde
belirtilen kabul görmüş ismi,
b) “Gıdada
kullanım içindir” veya “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ifadesi veya gıda
enziminin ve gıda enzim preparatlarının kullanımının amaçlandığı gıdayı
belirten ifade,
c) Gerekli olduğu
durumlarda özel depolama veya kullanım koşulları,
ç) Parti işareti
veya numarası,
d) Kullanım
talimatının eksikliğinde, gıda enziminin uygun bir şekilde kullanımı mümkün
olmayacaksa; gıda enziminin kullanım talimatı,
e) Üretici veya
ambalaj yapan veya ithalatçı veya dağıtıcı firmanın adı veya ticari unvanı
ve adresi,
f) Gıdada kullanım
miktarı sınırlı olan her bir enzim veya enzim grubunun gıdada bulunabilecek
en yüksek miktarını belirten bir ifade ve/veya alıcının bu Yönetmelik veya
ilgili diğer mevzuata uyabilmesini sağlayacak açık ve kolay anlaşılabilir
uygun bir bilgi; şayet aynı fonksiyonu gösteren enzim grubunun tek başına
veya birlikte kullanımında aynı kullanım limiti uygulanıyorsa, basit bir
gösterimle bileşimin yüzdeleri verilerek; sayısal olarak ya da
belirlenmemiş miktar (Quantum Satis-QS) prensibine göre kullanılması
gereken limit,
g) Net miktar,
ğ) Gıda
enziminin/enzimlerinin aktivitesi,
h) Tavsiye edilen
tüketim tarihi veya son tüketim tarihi,
ı) Gerektiğinde
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme
Yönetmeliğinin Ek-1’inde yer alan alerjen bileşenler veya alerjen işlem
yardımcılarına ilişkin bilgi.
(2) Gıda
enzimlerinin ve/veya gıda enzim preparatlarının birbirleriyle ve/veya diğer
gıda bileşenleri ile karıştırılmış olarak birlikte satılmaları halinde,
ambalaj veya kaplarının üzerinde bütün bileşenlerin ağırlıkça yüzdeleri
azalan sırada yazılır.
(3) Gıda enzim
preparatlarının ambalajı veya kaplarının üzerinde bütün bileşenlerin
ağırlıkça yüzdeleri azalan sırada yazılır.
(4) Bu maddenin
birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarına istisna olarak; “Perakende satış için
değildir” ifadesinin son tüketiciye sunulmayacak gıda enzimlerinin kap veya
ambalajında kolayca görülebilen bir yerde bulunması şartıyla, bu maddenin
birinci fıkrasının (d), (e) ve (f) bentlerinde ve ikinci ve üçüncü
fıkralarında istenilen bilgilerin sadece sevkiyatla birlikte veya sevkiyat
öncesindeki ilgili dokümanlarda yer alması yeterlidir.
(5) Bu maddenin
birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarına istisna olarak; gıda enzimleri ve
gıda enzim preparatlarının tankerlerle temin edilmesi durumunda; istenilen
tüm bilgilerin, sadece sevkiyata eşlik eden ilgili dokümanlarda yer alması
yeterlidir.
Son tüketiciye
sunulacak gıda enzimleri ve gıda enzim preparatlarının etiketlenmesi
MADDE 12 –
(1) Tek başlarına veya birbirleriyle ve/veya diğer gıda bileşenleriyle
karıştırılarak son tüketiciye sunulması amaçlanan gıda enzimlerinin ve gıda
enzim preparatlarının ambalajlarında, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve
Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde yer alan hükümlere ilave olarak
aşağıdaki bilgiler de yer alır:
a) Her bir gıda
enziminin Listede geçen adı veya her bir gıda enziminin adını içeren bir
satış tarifnamesi, isminin bulunmadığı durumlarda, IUBMB terimler dizininde
belirtilen kabul görmüş ismi,
b) “Gıdada
kullanım içindir” veya “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ifadesi veya gıda
enziminin kullanımının amaçlandığı gıdayı belirten ifade.
(2) Birinci
fıkrada yer alan bilgiler için, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve
Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin birinci
fıkrasındaki hüküm uygulanır.
Diğer
etiketleme kuralları
MADDE 13 –
(1) 10 uncu, 11 inci ve 12 nci maddelere istisna olarak, ağırlıklar ve
ölçüler ile ilgili olan veya tehlikeli maddelerin ve preparatların sunumu,
sınıflandırılması, ambalajlanması ve etiketlenmesi veya bu maddelerin ve
preparatların taşınması için bu Yönetmelik hükümleri ile birlikte
yürürlükteki diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Bilgilendirme
zorunluluğu
MADDE 14 –
(1) Bir gıda enziminin üreticisi, ithalatçısı veya kullanıcısı, bu enzimin
güvenilirlik değerlendirmelerini etkileyecek yeni bilimsel veya teknik bir
bilgiye ulaştığında, Bakanlığı derhal bilgilendirmek zorundadır.
(2) Bu Yönetmelik
kapsamında hâlihazırda izin verilen ve Bakanlığın yaptığı risk değerlendirmesinde
kullanılandan önemli ölçüde farklı başlangıç materyalleri kullanılarak veya
üretim yöntemlerinden yararlanılarak hazırlanan gıda enzimlerine yönelik
olarak, üretici, ithalatçı veya kullanıcı, gıda enzimini piyasaya arz
etmeden önce, değiştirilen üretim yöntemine veya Bakanlık tarafından
sağlanacak özelliklere ilişkin olarak gıda enziminin değerlendirilmesi için
gerekli verileri Bakanlığa sunar.
(3) Bir gıda
enziminin üreticisi, ithalatçısı veya kullanıcısı, Bakanlığın talebi
üzerine, o enzimin gerçek kullanımı hakkında bilgi vermek zorundadır.
İdari yaptırım
MADDE 15 – (1)
Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili
maddelerine göre yaptırımlar uygulanır.
Avrupa Birliği
mevzuatına uyum
MADDE 16 –
(1) Bu Yönetmelik, Gıda Enzimlerine İlişkin ve 83/417/AET sayılı Konsey
Direktifini, (AT) 1493/1999 sayılı Konsey Tüzüğünü, 2000/13/AT sayılı
Direktifi, 2001/112/AT sayılı Konsey Direktifini ve (AT) 258/97 sayılı
Tüzüğü değiştiren 16 Aralık 2008 tarihli ve (AT) 1332/2008 sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konseyi Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına
uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1
– (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında bahsedilen
izin prosedürü, Liste oluşturulduktan sonra bu Listede yer almayan gıda
enzimleri için yapılacak başvurulara uygulanır.
(2) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ithal edilen ve/veya üretilen
ve/veya işlenen ve/veya piyasaya arz edilen gıda enzimleri için, Liste
oluşturuluncaya kadar bu Yönetmelik hükümlerine uygunluk aranmaz. Ancak
Liste oluşturulduktan sonra, bu Listede yer almayan her gıda enzimi için
Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri, Gıda Enzimleri ve Gıda Aroma
Vericilerine İlişkin Ortak İzin Prosedürü Hakkında Yönetmelik hükümlerine
göre izin alınması zorunludur.
(3) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ithal edilen ve/veya üretilen
ve/veya işlenen ve/veya piyasaya arz edilen gıda enzimleri için, Liste
oluşturulana kadar 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi ile
17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitkisel Gıda
ve Yem İthalatının Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre
uygulama yapılır.
Yürürlük
MADDE 17 – (1)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 18 – (1)
Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
|
