|
TIBBİ
ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, tıbbi atıkların oluşumundan bertarafına kadar;
a) Çevreye ve
insan sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı bir biçimde
alıcı ortama verilmesinin önlenmesine,
b) Çevreye ve
insan sağlığına zarar vermeden kaynağında ayrı olarak toplanması, sağlık
kuruluşu içinde taşınması, geçici depolanması, tıbbi atık işleme tesisine
taşınması ve bertaraf edilmesine,
yönelik prensip,
politika ve programlar ile hukuki, idari ve teknik esasların belirlenerek
uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, sağlık kuruluşlarının faaliyetleri sonucu oluşan tıbbi
atıklar ile bu atıkların üretildikleri yerlerde ayrı toplanması, sağlık
kuruluşu içinde taşınması, geçici depolanması, tıbbi atık işleme tesisine
taşınması ve bertaraf edilmesine ilişkin esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(Değişik:RG-18/8/2022-31927)
(1) Bu
Yönetmelik; 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 3
üncü, 8 inci, 11 inci, 12 nci ve 13 üncü maddeleri ile 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci
ve 103 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ambalaj atığı:
24/8/2011 tarihli ve 28035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ambalaj
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde tanımlanan atıkları,
b) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,
c) Belediye atığı:
2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi
Yönetmeliğinde tanımlanan atıkları,
ç) Biyolojik
indikatör: Sterilizasyon etkinliğinin araştırılmasında, kağıt şerit veya
benzeri bir taşıyıcı mekanizmaya inoküle edilmiş, standart/bilinen patojen
olmayan bir mikroorganizmayı,
d) Çevre lisansı:
10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre İzin ve
Lisans Yönetmeliği ile düzenlenen geçici faaliyet belgesi/çevre izin ve
lisansı belgesini kapsayan lisansı,
e) Enfeksiyon
yapıcı atık: Enfeksiyon yapıcı etkenleri taşıdığı bilinen veya taşıması
muhtemel; başta kan ve kan ürünleri olmak üzere her türlü vücut sıvısı,
insan dokuları, organları, anatomik parçaları, otopsi materyali, plasenta,
fetus ve diğer patolojik materyali, bu tür materyal ile bulaşmış eldiven,
örtü, çarşaf, bandaj, flaster, tamponlar, eküvyon ve benzeri atıkları,
karantina altındaki hastaların vücut çıkartılarını, bakteri ve virüs tutucu
hava filtrelerini, enfeksiyon yapıcı ajanların laboratuvar kültürlerini ve
kültür stoklarını, enfekte hayvanlara ve çıkartılarına temas etmiş her
türlü malzemeyi, veterinerlik hizmetlerinden kaynaklanan atıkları,
f) Geçici
depolama: Tıbbi atıkların, tıbbi atık işleme tesisine ulaştırılmadan önce
sağlık kuruluşu bünyesinde ve tıbbi atık işleme tesisinde işleme tabi
tutulmadan önce güvenli bir şekilde bekletilmesini,
g) Genotoksik
atık: Hücre DNA’sı üzerinde mutasyon yapıcı, kanserojen veya insan ya da
hayvanda düşüğe neden olabilen türden farmasötik ve kimyasal maddeleri,
kanser tedavisinde kullanılan sitotoksik (antineoplastik) ürünleri ve
radyoaktif materyali ihtiva eden atıklar ile bu tür ajanlarla tedavi gören
hastaların idrar ve dışkı gibi vücut çıkartılarını,
ğ) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
İl müdürlüğü: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği il müdürlüklerini,
h) Kanun: 2872
sayılı Kanunu,
ı) Kesici-Delici
atık: Enjektör ve diğer tüm tıbbi girişim iğneleri, lanset, kapiller tüp, bisturi,
bıçak, serum seti iğnesi, cerrahi sütur iğneleri, biyopsi iğneleri,
intraket, kırık cam, ampul, lam-lamel, kırılmış cam tüp ve petri kapları
gibi batma, delme, sıyrık ve yaralanmalara neden olabilecek atıkları,
i) Kesici-Delici
atık kabı: Kesici ve delici atıkların toplanması ve biriktirilmesi amacıyla
kullanılan, teknik özellikleri 10 uncu maddede belirtilen biriktirme
kabını,
j) Kimyasal
indikatör: Sterilizasyon etkinliğinin araştırılmasında kağıt bant veya
benzeri bir taşıyıcıya emdirilmiş yüksek ısı ile renk değiştiren kimyasal
maddeyi,
k) Patolojik atık:
Cerrahi girişim, otopsi, anatomi veya patoloji çalışması sonucu ortaya
çıkan dokuları, organları, vücut parçalarını, vücut sıvılarını ve fetusu,
l) Sağlık
kuruluşu: Ek-1’de yer alan ve faaliyetleri sonucu tıbbi atık üreten kişi,
kurum ve kuruluşları,
m) Sterilizasyon:
Bakteri sporları dâhil her türlü mikrobiyal yaşamın fiziksel, kimyasal,
mekanik metotlar veya radyasyon yoluyla tamamen yok edilmesini veya bu
mikroorganizmaların seviyesinin en az % 99,9999 oranında azaltılmasını,
n) Tehlikeli atık:
Atık Yönetimi Yönetmeliğinde tanımlanan atıkları,
o) Tıbbi atık:
Enfeksiyon yapıcı atıkları, patolojik atıkları ve kesici-delici atıkları,
ö) Tıbbi atık
işleme tesisi: Tıbbi atıkların bertaraf edildiği veya sterilizasyon
işlemine tabi tutulduğu tesisleri,
p) Tıbbi atık
kabı, kovası veya konteyneri: Tıbbi atık torbalarının veya kesici-delici
atık kaplarının toplanması ve/veya taşınması için kullanılan teknik
özellikleri 10 uncu ve 11 inci maddelerde belirtilen kap, kova veya
konteyneri,
r) Tıbbi atık
sorumlusu: Sağlık kuruluşu başhekimini, başhekimin bulunmadığı yerlerde
mesul müdürünü veya yöneticisini,
s) Tıbbi atık
torbası: Tıbbi atıkların toplanması ve biriktirilmesi amacıyla kullanılan,
teknik özellikleri 10 uncu maddede belirtilen torbayı,
ş) (Mülga:RG-18/8/2022-31927)
t) Uluslararası
biyotehlike amblemi: Tıbbi atık torbası, kabı, kovası veya konteyneri ile
kesici-delici atık kapları, bunların taşınmasında kullanılan araçlar ile
geçici depolama birimlerinin üzerlerinde bulunması gereken ve bir örneği
Ek-2’de yer alan amblemi,
u)
(Mülga:RG-18/8/2022-31927)
ü) (Ek:RG-18/8/2022-31927)
MYK: Mesleki Yeterlilik Kurumunu,
v) (Ek:RG-18/8/2022-31927)
Mesleki Yeterlilik Belgesi: MYK tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme
kuruluşlarınca düzenlenen ve sınavlarda başarılı olanlara verilen MYK
Mesleki Yeterlilik Belgelerini,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Genel
İlkeler, Görev, Yetki ve Yükümlülükler
Genel ilkeler
MADDE 5 –
(1) Tıbbi atıkların yönetimine ilişkin ilkeler şunlardır;
a) Tıbbi atıkların
çevreye ve insan sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı
olarak alıcı ortama verilmesi yasaktır.
b) Tıbbi
atıkların, tehlikeli, tehlikesiz, belediye veya ambalaj atıkları gibi diğer
atıklar ile karıştırılmaması esastır.
c) Tıbbi
atıkların, kaynağında diğer atıklardan ayrı olarak toplanması, geçici
depolanması, taşınması ve bertarafı esastır.
ç) Tıbbi atıkların
neden olduğu çevresel kirlenme ve bozulmadan kaynaklanan zararlardan dolayı
tıbbi atığın toplanması, taşınması, geçici depolanması ve bertarafı
faaliyetlerinde bulunanlar müteselsilen sorumludurlar. Sorumluların bu
faaliyetler sonucu meydana gelen zararlardan dolayı genel hükümlere göre de
tazminat sorumluluğu saklıdır. Tıbbi atıkların yönetiminden sorumlu kişilerin
çevresel zararı durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli önlemleri
almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle
kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve/veya yapılması gereken harcamalar,
21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre atıkların yönetiminden sorumlu olanlardan tahsil
edilir.
d) Tıbbi atıkların
yönetiminden sorumlu kişi, kurum/kuruluşlar, bu atıkların çevre ve insan sağlığına
olabilecek zararlı etkilerinin azaltılması için gerekli tedbirleri almakla
yükümlüdürler.
e) Sağlık
kuruluşları, atıklarının toplanması, taşınması, sterilizasyonu ve bertarafı
için gerekli harcamaları karşılamakla yükümlüdür.
f) Tıbbi atıkların
toplanması, taşınması, sterilizasyonu ve bertarafında uygulanacak ücret
mahalli çevre kurulu tarafından belirlenir.
g) Sağlık
kuruluşları ile bu atıkların toplanması, taşınması ve bertarafından sorumlu
belediyelerin ya da belediyelerin yetkilerini devrettiği firmaların, tıbbi
atık yönetimi faaliyetlerini yerine getiren ilgili personelini periyodik
olarak eğitimden ve sağlık kontrolünden geçirmesi ve tıbbi atık yönetimi
kapsamındaki faaliyetlerin bu personel tarafından yapılması esastır.
ğ) Tıbbi atık
işleme tesislerinin çevre lisansı alması zorunludur.
h) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Tıbbi atık taşıma araçlarının atık taşıma lisansı alması, tıbbi
atıkların işleme tesislerine lisanslı araçlar ile taşınması ve taşıma
işlemlerinde Bakanlık çevrimiçi sisteminin kullanılması zorunludur. Ancak,
günlük 1 kilograma kadar tıbbi atık üreten sağlık kuruluşlarına ait tıbbi
atıkların taşınmasında tıbbi atık alındı belgesi/makbuzu kullanılır.
ı) Patolojik
atıklar yakma yöntemiyle bertaraf edilir. Ancak herhangi bir kimyasalla
muamele görmemiş kan torbaları ve kan yedekleri dâhil vücut parçaları ve
organları sterilizasyon tesisinde işlenebilir. Yalnızca kol, bacak, fetus
gibi tanınabilir nitelikte olan ve enfeksiyon riski taşımayan patolojik
atıklara defin işlemi uygulanabilir. Defnedilmesi talep edilen patolojik
atıklar sağlık kuruluşu tarafından düzenlenecek belge ile talep eden hasta
ya da hasta yakınına teslim edilir. Defin işleminin uygulanmasında
19/1/2010 tarihli ve 27467 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mezarlık Yerlerinin
İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik hükümleri
uygulanır.
i) Tıbbi atıklar,
ara depolama tesislerine gönderilemez.
j) Tıbbi atıkların
oluştukları yere en yakın ve en uygun tıbbi atık işleme tesisinde uygun
yöntem ve teknolojiler kullanılarak işlenmesi esastır.
(2) Sağlık
kuruluşları, münferit tıbbi atık işleme tesisi kuramaz ve işletemez.
(3) (Ek:RG-18/8/2022-31927)
Tıbbi atıkların toplanması, taşınması, geçici depolanması ile
sterilizasyona tabi tutulması ve bertaraf edilmesi süreçlerini kapsayan
tıbbi atık yönetiminde görevlendirilen veya görevlendirilmesi öngörülen tüm
personel, ilgili alanda MYK Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmak
zorundadır.
Bakanlığın
görev ve yetkileri
MADDE 6 –
(1) Bakanlığın görev ve yetkileri şunlardır;
a) Tıbbi atıkların
çevreyle uyumlu bir şekilde yönetimine ilişkin program ve politikaları
saptamak, bu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik işbirliği ve koordinasyonu
sağlamak ve gerekli idari tedbirleri almak,
b) Tıbbi atıkların
oluşumundan bertarafına kadar yönetimlerini kapsayan bütün faaliyetlerin
kontrolünü ve periyodik denetimlerini yapmak,
c) Tıbbi atıkların
çevreyle uyumlu yönetimine ilişkin sistem ve teknolojilerin uygulanmasında
ulusal ve uluslararası koordinasyonu sağlamak,
ç) Tıbbi atık işleme
tesislerine çevre lisansı vermek.
İl
müdürlüklerinin görev ve yetkileri
MADDE 7 –
(1) İl müdürlükleri;
a) Tıbbi atıkların
oluşumundan bertarafına kadar yönetimini kapsayan bütün faaliyetlerin
kontrolünü ve periyodik denetimini yapmak, ilgili mevzuata aykırılık
halinde yaptırım uygulamakla,
b) Tıbbi atık
taşıyacak kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların araçlarına taşıma
lisansı vermekle, faaliyetlerini denetlemekle ve gerekli hallerde lisansı
iptal etmekle,
c) Belediyeler
tarafından sunulan tıbbi atık yönetim planlarını incelemek, değerlendirmek
ve uygulanmasını sağlamakla,
ç) Çevre lisansı
verilen tıbbi atık işleme tesislerinin faaliyetlerini izlemek, denetlemek,
ilgili mevzuata aykırılık halinde yaptırım uygulamakla,
d) İl sınırları
içinde oluşan, toplanan ve bertaraf edilen tıbbi atık miktarı ile ilgili
bilgileri temin etmek, değerlendirmek ve rapor halinde Bakanlığa
göndermekle,
e) (Mülga:RG-18/8/2022-31927)
f) İlinde oluşan
tıbbi atıkların il dışında bir tıbbi atık işleme tesisine gönderilmesi veya
il dışında oluşan tıbbi atıkların ilindeki tıbbi atık işleme tesisine
kabulüne yönelik belediye taleplerini 5 inci maddenin birinci fıkrasının
(j) bendi çerçevesinde değerlendirmekle,
görevli ve
yetkilidir.
Belediyelerin
yükümlülükleri
MADDE 8 – (1)
Büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde belediyeler;
a) Tıbbi atık
yönetim planını hazırlamak, il müdürlüğüne sunmak, uygulamak ve halkın
bilgilenmesini sağlamakla,
b) Tıbbi atıkları
tıbbi atık geçici depolarından/konteynerlerinden alarak tıbbi atık işleme
tesisine taşımak/taşıttırmakla,
c) Herhangi bir
kimyasalla muamele görmüş patolojik atıkların 20 nci maddede belirtilen
yöntemle bertaraf edilmesini sağlamakla,
ç) Tıbbi atığın
sterilizasyonunu ve/veya bertarafını sağlamak/sağlattırmakla, bu amaçla
tıbbi atık işleme tesisi kurmak/kurdurmakla, işletmek/işlettirmekle,
d) Tıbbi atık
işleme tesisleri için çevre lisansı almakla/aldırmakla,
e) Tıbbi atıkların
taşınması için taşıma lisansı almakla/aldırmakla,
f) Atık işleme
tesisinde bir haftayı aşan durma, bakım, arıza olması ve benzeri durumlarda
il müdürlüğüne bilgi vermek ve toplanan tıbbi atıkları en yakın ve
kapasitesi en uygun tıbbi atık işleme tesisine göndermekle,
g) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Tıbbi atıkların yönetimiyle görevli personeli periyodik olarak
eğitmekle/eğitimini sağlamakla ve ilgili alanda MYK Mesleki Yeterlilik
Belgesi bulunan personel çalıştırmakla,
ğ) Tıbbi atıkların
yönetimiyle görevli personelin özel giysilerini ve koruyucu ekipmanlarını
temin etmek ve kullanılmasını sağlamakla,
h) Tıbbi atıkların
yönetimiyle görevli personelini bağışıklamakla, en fazla altı ayda bir
sağlık kontrolünden geçirmek ve diğer koruyucu tedbirleri almakla,
ı) Sağlık
kuruluşundan alınarak toplanan, taşınan, sterilizasyona tabi tutulan ve
bertaraf edilen tıbbi atık miktarlarını kayıt altına almakla,
i) Tıbbi atık
işleme tesisini çevrimiçi programlara kayıt etmek ve tesise kabul ettiği,
işlediği, bakiye olarak oluşturduğu atıklar ile tıbbi atık işleme faaliyeti
neticesinde oluşan atıkların/ürünlerin bilgisini içeren kütle-denge
bilgisini hazırlamak ve çevrimiçi programı kullanarak bildirim yapmakla,
yükümlüdürler.
(2) Belediyeler
veya yetkilerini devrettiği kişi ve kuruluşlar birinci fıkrada belirtilen
yükümlülüklerden müteselsilen sorumludurlar.
(3) Tıbbi atık
işleme tesislerinin bulunduğu illerdeki merkez ve tüm ilçe belediyelerinde
oluşan tıbbi atıklar ildeki tıbbi atık işleme tesisine gönderilir. Ancak,
tıbbi atık işleme tesisinin kapasitesinin yetersizliği ve uygunsuz coğrafi
koşullar gibi sebeplerle tıbbi atıkların bu tıbbi atık işleme tesisine
gönderilmesinde zorluklar olması halinde; tıbbi atıklar bir başka ilde
bulunan tıbbi atık işleme tesisine gönderilebilir. Bu durumda; öncelikle
tıbbi atığın gönderilmek istendiği tıbbi atık işleme tesisinin bulunduğu
ilin il müdürlüğünün uygun görüşünü müteakip, her iki ilin mahalli çevre
kurulunda olumlu karar alınması kaydıyla ilgili belediye ile sözleşme
yapılması gerekmektedir.
(4) Tıbbi atık
işleme tesislerinin bulunmadığı illerde belediyeler kendilerine uygun tıbbi
atık işleme tesisi belirlemek zorundadır. Bu durumda; tıbbi atık işleme
tesisinin bulunduğu ilin il müdürlüğünden onay alınması ve her iki ilin
mahalli çevre kurulu tarafından olumlu karar alınması kaydıyla ilgili
belediye ile sözleşme yapılması gerekmektedir.
Sağlık
kuruluşlarının yükümlülükleri
MADDE 9 –
(1) Sağlık kuruluşları;
a) Atıkları
kaynağında en aza indirecek sistemi kurmakla,
b) Tıbbi atıkların
toplanması, taşınması ve bertarafı amacıyla ilgili belediye ile protokol
yapmakla,
c) Tıbbi atıkların
ayrı toplanması, sağlık kuruluşu içinde taşınması ve geçici depolanması ile
bir kaza anında alınacak tedbirleri içeren tıbbi atık yönetim planını
hazırlamak ve uygulamakla,
ç) Tıbbi,
tehlikeli, tehlikesiz, ambalaj, belediye atıkları ve diğer atıkları
birbiriyle karıştırmadan kaynağında ayrı toplamakla,
d) Herhangi bir
kimyasalla muamele görmüş patolojik atıkları diğer tıbbi atıklardan ayrı
toplamakla,
e) Tıbbi atıkları
toplarken teknik özellikleri bu Yönetmelikte belirtilen torbaları ve kapları
kullanmakla,
f) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Günlük 1 kilogramdan fazla tıbbi atık üretmesi durumunda tıbbi atıklarını
Bakanlık çevrimiçi sistemini kullanarak, günlük 1 kilograma kadar tıbbi
atık üretmesi durumunda ise tıbbi atık alındı belgesi/makbuzu kullanarak
teslim etmekle,
g) Ayrı toplanan
tıbbi atıkları sadece bu iş için tahsis edilmiş kapaklı konteyner/kap/kova
ile tıbbi atık geçici deposuna/konteynerine taşımakla,
ğ) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Günlük 50 kilogramdan fazla tıbbi atık üretmesi durumunda tıbbi atık geçici
deposu tesis etmekle, günlük 50 kilograma kadar tıbbi atık üretmesi
durumunda geçici tıbbi atık konteyneri bulundurmakla, günlük 1 kilograma
kadar tıbbi atık üretmesi durumunda ise tıbbi atık toplama aracına
vermekle, tıbbi atık toplama aracının hizmet verememesi durumunda ise en
yakın veya en uygun tıbbi atık geçici deposuna/konteynerine götürmekle,
h) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Tıbbi atıkların yönetimiyle görevli personelini periyodik olarak eğitmekle/eğitimini
sağlamakla ve ilgili alanda MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi bulunan personel
çalıştırmakla,ı) Tıbbi atıkların yönetimiyle görevli personelini
bağışıklamakla, en fazla altı ayda bir sağlık kontrolünden geçirmek ve
diğer koruyucu tedbirleri almakla,
i) Tıbbi atıkların
yönetimiyle görevli personelin özel koruyucu giysilerini ve ekipmanlarını
temin etmek ve kullanılmasını sağlamakla,
j) Tıbbi atıkların
toplanması, taşınması, sterilizasyonu ve bertarafı için gereken harcamaları
karşılamakla,
k) Oluşan tıbbi
atık miktarı ile ilgili bilgileri düzenli olarak kayıt altına almakla,
l) Atık beyan
formunu bir önceki yıla ait bilgileri içerecek şekilde her yıl Ocak ayından
başlamak üzere en geç Mart ayı sonuna kadar Bakanlıkça hazırlanan çevrimiçi
uygulamaları kullanarak doldurmak, onaylamak ve form çıktısının bir
nüshasını beş yıl boyunca saklamakla,
yükümlüdürler.
(2) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Askerî birlik ve kurumlar ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığına ait sağlık kuruluşları, atık beyan formunu Bakanlıkça
hazırlanan çevrimiçi uygulamaları kullanarak doldurma yükümlülüğünden
muaftır. Bunlara ait sağlık kuruluşlarında oluşan tıbbi atık miktarı, her
yıl Ocak ayından başlamak üzere en geç Mart ayı sonuna kadar yazılı olarak Millî
Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığınca
Bakanlığa bildirilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Tıbbi
Atıkların Ayrılması, Toplanması, Taşınması ve Geçici Depolanması
Tıbbi atıkların
ayrılması ve toplanması
MADDE 10 – (1)
Tıbbi atıklar, başta doktor, hemşire, ebe, veteriner, diş hekimi,
laboratuvar teknik elemanı olmak üzere ilgili sağlık personeli tarafından
oluşumları sırasında kaynağında diğer atıklar ile karıştırılmadan ayrı
olarak biriktirilir. Toplama ekipmanı, atığın niteliğine uygun ve atığın
oluştuğu kaynağa en yakın noktada bulundurulur. Tıbbi atıklar hiçbir
suretle belediye atıkları, ambalaj atıkları, tehlikeli atıklar ve benzeri
diğer atıklar ile karıştırılamaz.
(2) Tıbbi
atıkların toplanmasında; yırtılmaya, delinmeye, patlamaya ve taşımaya
dayanıklı, orta yoğunluklu polietilen hammaddeden sızdırmaz, çift taban
dikişli ve körüksüz olarak üretilen, çift kat kalınlığı 100 mikron olan, en
az 10 kilogram kaldırma kapasiteli, üzerinde görülebilecek büyüklükte ve
her iki yüzünde siyah renkli “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile
“DİKKAT! TIBBİ ATIK” ibaresini taşıyan kırmızı renkli plastik torbalar
kullanılır. Torbalar en fazla ¾ oranında doldurulur, ağızları sıkıca
bağlanır ve gerekli görüldüğü hallerde her bir torba yine aynı özelliklere
sahip diğer bir torbaya konularak kesin sızdırmazlık sağlanır. Bu torbalar
hiçbir şekilde geri kazanılamaz ve tekrar kullanılamaz. Tıbbi atık
torbalarının içeriği hiçbir suretle sıkıştırılamaz, tıbbi atıklar
torbasından çıkarılamaz, boşaltılamaz ve başka bir kaba aktarılamaz.
(3) Patolojik
atıklar diğer tıbbi atıklardan ayrı olarak delinmeye, kırılmaya ve
patlamaya dayanıklı, su geçirmez ve sızdırmaz, üzerinde siyah renkli
“Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile siyah renkli “DİKKAT! PATOLOJİK
TIBBİ ATIK” ibaresi taşıyan kırmızı renkli plastik biriktirme kapları
içinde toplanır. Bu biriktirme kapları, dolduktan sonra kesinlikle
açılamaz, boşaltılamaz ve geri kazanılamaz. Herhangi bir kimyasalla muamele
görmemiş kan torbaları ve kan yedekleri dâhil vücut parçaları ve organları
ikinci fıkrada belirtilen tıbbi atık torbalarında toplanabilir.
(4) Kesici ve
delici özelliği olan atıklar diğer tıbbi atıklardan ayrı olarak delinmeye,
yırtılmaya, kırılmaya ve patlamaya dayanıklı, su geçirmez ve sızdırmaz,
açılması ve karıştırılması mümkün olmayan, üzerinde siyah renkli
“Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile siyah harflerle yazılmış “DİKKAT!
KESİCİ ve DELİCİ TIBBİ ATIK” ibaresi taşıyan plastik veya aynı özelliklere
sahip lamine kartondan yapılmış kutu veya konteynerler içinde toplanır. Bu
biriktirme kapları, en fazla ¾ oranında doldurulur, ağızları kapatılır ve
tıbbi atık torbalarına konur. Kesici-delici atık kapları dolduktan sonra
kesinlikle sıkıştırılamaz, açılamaz, boşaltılamaz ve geri kazanılamaz.
(5) Sıvı tıbbi
atıklar da uygun emici maddeler ile yoğunlaştırılarak tıbbi atık
torbalarına konulur.
(6) Tıbbi atık
torbaları biriktirme süresince tıbbi atık kabı ya da kovası içerisinde
muhafaza edilir. Tıbbi atık kabı ya da kovasının delinmeye, yırtılmaya,
kırılmaya ve patlamaya dayanıklı, su geçirmez ve sızdırmaz, üzerinde siyah
renkli “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile siyah renkli “DİKKAT! TIBBİ
ATIK” ibaresi taşıyan turuncu renkli plastik malzemeden yapılmış olması
zorunludur.
(7) Yeni torba ve
kapların kullanıma hazır olarak atığın kaynağında veya en yakın alanda
bulundurulması sağlanır.
Tıbbi atıkların
sağlık kuruluşu içinde taşınması
MADDE 11 –
(1) Tıbbi atık torbaları, sağlık kuruluşu içinde bu iş için eğitilmiş
personel tarafından paslanmaz metal, plastik veya benzeri malzemeden
yapılmış, yükleme-boşaltma esnasında torbaların hasarlanmasına veya
delinmesine yol açabilecek keskin kenarları olmayan, yüklenmesi,
boşaltılması, temizlenmesi ve dezenfeksiyonu kolay ve sadece bu iş için
ayrılmış kapaklı konteyner/kap/kova ile toplanır ve taşınır. Tıbbi
atıkların sağlık kuruluşu içinde taşınmasında kullanılan konteyner/kap/kova
turuncu renkli olur, üzerlerinde siyah renkli “Uluslararası Biyotehlike”
amblemi ile siyah renkli “DİKKAT! TIBBİ ATIK” ibaresi bulunur.
(2) Tıbbi atık
torbaları ağızları sıkıca bağlanarak sıkıştırılmadan kapaklı
konteyner/kap/kova ile taşınır. Atık torbaları ve patolojik atık biriktirme
kapları asla elde taşınamaz. Toplama ve taşıma işlemi sırasında vücut ile
temastan kaçınılır. Taşıma işlemi sırasında atık bacaları ve yürüyen
şeritler kullanılamaz. Patolojik atık biriktirme kapları tekerlekli tıbbi
atık taşıma araçları ile taşınır.
(3) Tıbbi atıklar
ile diğer atıklar aynı araca yüklenemez ve taşınamaz.
(4) Tıbbi atık
konteyner/kap/kovaları her gün düzenli olarak temizlenir ve dezenfekte
edilir. Herhangi bir torbanın yırtılması, patlaması veya dökülme durumunda
atıklar güvenli olarak yeni bir torbaya boşaltılır ve konteyner/kap/kova
ivedilikle dezenfekte edilir.
(5) Tıbbi atıkları
sağlık kuruluşu içinde toplayarak tıbbi atık geçici deposuna taşımakla
görevlendirilen personelin, taşıma sırasında 27 nci maddede belirtilen
turuncu renkli özel kıyafeti giymesi, koruyucu ekipmanları kullanması
zorunludur.
(6) Sağlık
kuruluşu içinde uygulanacak tıbbi atık toplama programında, atık taşıma
araçlarının/atık taşıyan personelin izleyeceği güzergâh, hastaların tedavi
olduğu yerler ile diğer temiz alanlardan, insan ve hasta trafiğinin yoğun
olduğu bölgelerden mümkün olduğunca uzak olacak şekilde belirlenir.
Sağlık kuruluşunda
tıbbi atıkların geçici depolanması
MADDE 12 –
(1) Tıbbi atıklar, tıbbi atık işleme tesisine taşınmadan önce 48 saatten
fazla olmamak üzere tıbbi atık geçici deposu veya konteynerinde
bekletilebilir.
(2) Tıbbi atık geçici
deposu içindeki sıcaklığın +4 °C olması ve kapasitenin uygun olması
koşuluyla bekleme süresi bir haftaya kadar uzatılabilir.
(3) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Günlük 1 kilograma kadar tıbbi atık üreten sağlık kuruluşlarında tıbbi
atıklar, biriktirildiği kapaklı konteyner/kap/kovanın içerisinde 48 saatten
fazla olmamak üzere bekletilebilir. Bu atıkların ilgili belediyenin tıbbi
atık toplama ve taşıma aracı tarafından alınması sağlanır, tıbbi atık
toplama aracının hizmet verememesi halinde ise en yakında ya da en uygun
bulunan tıbbi atık geçici deposu veya konteynerine atık üreticisi
tarafından kapaklı konteyner/kap/kova ile götürülür. Tıbbi atıklar, tıbbi
atık toplama aracı gelmeden önce kesinlikle dışarıya bırakılamaz, diğer
atıklar ile karıştırılamaz ve belediye atıklarının toplandığı konteynerlere
konulamaz. Bu sağlık kuruluşları, tıbbi atıklarını taşıma aracına teslim
etmemeleri durumunda, atıklarının geçici depolanması konusunda en yakında
veya en uygun bulunan tıbbi atık geçici deposu veya konteynerin ait olduğu
sağlık kuruluşu ile anlaşma yapmak ve bu anlaşmayı ibraz ederek belediye
ile protokol yapmakla yükümlüdür. Bu sağlık kuruluşları için 11 inci
maddenin beşinci fıkrasındaki koşullar aranmaz.
(4) Günlük 50
kilogramdan az tıbbi atık üreten sağlık kuruluşları istedikleri takdirde
tıbbi atık geçici deposu tesis edebilirler.
(5) Çevresel
riskler nedeniyle il müdürlüğünün gerekli görmesi durumunda günlük 50
kilogramdan az tıbbi atık üreten sağlık kuruluşları tıbbi atık geçici
deposu tesis etmek zorundadır.
Tıbbi atık
geçici deposunun özellikleri
MADDE 13 –
(1) Tıbbi atık geçici deposunun özellikleri şunlardır:
a) Deponun hacmi
en az iki günlük atığı alabilecek boyutlarda olur.
b) Deponun hacmi,
12 nci maddenin ikinci fıkrasının uygulanması durumunda en az bir haftalık
atığı alabilecek boyutta olur.
c) Deponun tabanı
ve duvarları sağlam, geçirimsiz, mikroorganizma ve kir tutmayan,
temizlenmesi ve dezenfeksiyonu kolay bir malzeme ile kaplanır. Depolarda
yeterli aydınlatma bulunur.
ç) Soğutulmayan
depolarda pasif havalandırma sistemi bulunur.
d) Deponun kapısı
turuncu renkli olur ya da turuncu renge boyanır, üzerinde görülebilecek
şekilde ve siyah renkli “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile siyah renkli
“DİKKAT! TIBBİ ATIK” ibaresi bulunur. Kapı daima temiz ve boyanmış durumda
olur.
e) Depo kapısı
dışarıya doğru açılır veya sürmeli yapılır.
f) Depo kapısı
kullanımları dışında daima kapalı ve kilitli tutulur, yetkili olmayan
kişilerin girmelerine izin verilmez.
g) Depo ve kapısı,
içeriye herhangi bir hayvan girmeyecek şekilde tesis edilir.
ğ) Deponun içi ve
kapıları görevli personelin rahatlıkla çalışabileceği, atıkların kolaylıkla
boşaltılabileceği, depolanabileceği ve yüklenebileceği boyutlarda tesis
edilir.
h) Depo, sağlık
kuruluşu giriş-çıkışı gibi yoğun insan ve hasta trafiğinin olduğu yerler
ile gıda depolama, hazırlama ve satış yerlerinin yakınlarına tesis edilmez.
ı) Deponun
temizliği ve dezenfeksiyonu uygun dezenfektan kullanılarak yapılır. Depoda
ızgaralı drenaj sistemi ve su musluğu bulunmaz.
i) Depo, atıkların
boşaltılmasını müteakiben temizlenir, dezenfekte edilir ve gerekirse
ilaçlanır. Tıbbi atık içeren bir torbanın yırtılması veya boşalması sonucu
dökülen atıklar uygun ekipman ile toplandıktan, sıvı atıklar ise uygun
emici malzeme ile yoğunlaştırıldıktan sonra tekrar tıbbi atık torbasına
konulur ve kullanılan ekipman ile birlikte depo derhal dezenfekte edilir.
j) Temizlik
malzemeleri, özel giysi ve koruyucu ekipmanlar, tıbbi atık torbaları,
kapları, kovaları ve konteynerler depoya yakın yerlerde bulundurulur.
Temizlik ve dezenfeksiyon talimatı ile takip çizelgesi depo dışına
görülebilecek şekilde asılır.
k) Depo, tıbbi
atıkların geçici depolanması dışında başka maksatla kullanılmaz.
Konteynerlerin
tıbbi atık geçici deposu olarak kullanılması
MADDE 14 –
(1) Tıbbi atıkları geçici depolamak amacıyla kullanılacak konteynerlerin
aşağıdaki teknik özellikleri haiz olması zorunludur:
a) Hacmi en az 0.8
m3, paslanmaz metal, plastik veya benzeri malzemeden yapılmış,
tekerlekli, kapaklı, kapakları kilitlenebilir olur.
b) Kapaklar,
konteynerin içine herhangi bir hayvan girmeyecek şekilde üretilir.
c) Konteynerlerin
iç yüzeyleri yükleme-boşaltma sırasında torbaların hasarlanmasına veya
delinmesine yol açabilecek keskin kenarlar ve dik köşeler içermez. Kesişen
yüzeyler yumuşak dönüşlerle birbirine birleşir.
ç) Konteynerlerin
dış yüzeyleri turuncu renkli olur, üzerlerinde görülebilecek uygun
büyüklükte ve siyah renkli “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile siyah
renkli “DİKKAT! TIBBİ ATIK” ibaresi bulunur.
d) Konteynerler
sağlık kuruluşunun en az iki günlük tıbbi atığını alabilecek sayıda olur.
e) Konteynerler,
kullanıldıkları sağlık kuruluşunun bulunduğu parsel sınırları içinde;
doğrudan güneş almayan, sağlık kuruluşu giriş-çıkışı ve kaldırım gibi yoğun
insan ve hasta trafiğinin olduğu yerler ile gıda depolama, hazırlama ve
satış yerlerinden uzağa yerleştirilir.
f) Konteynerlerin
kapakları daima kapalı ve kilitli tutulur, yetkili olmayan kişilerin
açmasına izin verilmez.
g) Konteynerler, atıkların
boşaltılmasını müteakiben veya herhangi bir kazadan hemen sonra temizlenir
ve dezenfekte edilir. Temizlik ve dezenfeksiyon uygun dezenfektan
kullanılarak yapılır.
ğ) Konteynerler,
tıbbi atıkların geçici depolanması dışında başka maksatla kullanılmaz.
Tıbbi atıkların
işleme tesislerine taşınması
MADDE 15 –
(1) Tıbbi atıkların güvenli bir şekilde, etrafa yayılmadan ve sızıntı
suları akıtılmadan tıbbi atık işleme tesisine taşınması zorunludur.
(2) Tıbbi
atıkların taşınmasında aktarma istasyonları kullanılmaz.
(3) Taşıma
araçları tıbbi atıkların boşaltılmasını müteakip temizlenir ve dezenfekte
edilir.
(4) Tıbbi atık
torbaları doğrudan tıbbi atık taşıma aracına yüklenebileceği gibi kapaklı
plastik veya metal kap/kova/konteynerler içinde atık taşıma aracına
yüklenebilir. Taşımanın bu şekilde yapılması durumunda
kap/kova/konteynerler tıbbi atıkların boşaltılmasını müteakip temizlenir ve
dezenfekte edilir.
(5) Tıbbi
atıkların konulduğu torbaların patlaması veya başka bir nedenle etrafa
yayılması durumunda ortamın derhal temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi
zorunludur.
(6) Tıbbi
atıkların toplanması ve taşınması için kullanılan araçlar başka işlerde
veya diğer atıkların taşınmasında kullanılmaz.
(7) Tıbbi atık
geçici deposu veya konteynerler içinde; çevre ve insan sağlığı ile taşımayı
olumsuz etkileyecek şekilde ağzı bağlanmamış, yırtılmış, patlamış, dökülmüş
tıbbi atık torbaları ve kapları ile tıbbi atık torbası haricinde başka bir
torbayla tıbbi atık atıldığının veya tıbbi atıkların konteynerlere doğrudan
boşaltıldığının tespit edilmesi halinde; olumsuzluk tıbbi atık sorumlusuna
bildirilir ve olumsuzluk giderilene kadar hiçbir suretle tıbbi atıklar
toplanmaz ve taşınmaz.
(8) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Tıbbi atıklar, Bakanlık çevrimiçi sistemi kullanılarak lisanslı taşıma
aracına teslim edilir. Günlük 1 kilograma kadar tıbbi atık üreten sağlık
kuruluşları, tıbbi atıklarını tıbbi atık alındı belgesi/makbuzu kullanarak
öncelikle taşıma aracına aksi halde ise en yakın veya en uygun tıbbi atık
geçici deposuna/konteynerine teslim etmek zorundadır.
(9) (Mülga:RG-18/8/2022-31927)
(10) Tıbbi atık
taşıma araçlarının dış yüzeylerinin turuncu renkli olması, sağ, sol ve arka
yüzeylerinde görülebilecek uygun büyüklükte ve siyah renkli “Uluslararası
Biyotehlike” amblemi ile siyah renkli “DİKKAT! TIBBİ ATIK” ibaresinin
bulunması zorunludur.
(11) Tıbbi
atıkların taşınmasına ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Tıbbi
Atıkların İşlenmesi
Tıbbi atıkların
atık işleme tesislerine kabulü ve geçici depolanması
MADDE 16 –
(1) Tıbbi atıkların içerisinde radyoaktif madde bulunup bulunmadığının
tespiti maksadıyla tıbbi atık taşıma aracı tesis girişinde radyasyon
panelinden geçirildikten sonra tesise kabul edilir. Tesisin kurulu
bulunduğu alanda diğer tesislerle birlikte ortak kullanılan bir radyasyon
panelinin bulunması durumunda tıbbi atık işleme tesisi için ikinci bir
radyasyon panelinin tesis edilmesine gerek yoktur.
(2) Tıbbi atık
işleme tesislerinde, tıbbi atıkların işleme tabi tutulmadan önce, çevreye
ve insan sağlığına zarar vermeden güvenli bir şekilde geçici olarak
depolanabileceği, +4 °C’ye soğutulan bir tıbbi atık geçici deposu bulunmak
zorundadır.
(3) Tıbbi atık
geçici deposu, en az bir haftalık tıbbi atığı alabilecek boyutta tesis
edilir.
(4) Tıbbi
atıkların tıbbi atık geçici deposunda bekleme süresi, bir haftadan uzun
olamaz. Ancak bu süre herhangi bir kimyasalla muamele görmüş patolojik
atıklar için en fazla altı aydır.
(5) Tıbbi atık
geçici deposunun, 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (c), (d), (e), (g),
(ğ) ve (ı) bentlerinde belirtilen şartları taşıması zorunludur.
(6) Tıbbi atık
işleme tesislerinde 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (i), (j) ve (k)
bentlerine uyulması zorunludur.
Enfeksiyon
yapıcı atıkların sterilizasyonu
MADDE 17 –
(1) Enfeksiyon yapıcı atıklar ile kesici-delici atıklar sterilizasyon
işlemine tabi tutularak zararsız hale getirilebilir. Zararsız hale
getirilen atıklar, 26/3/2010 tarihli ve 27533 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelikte tanımlanan II.
Sınıf düzenli depolama alanlarında bertaraf edilebilir.
(2) Sterilizasyon
sistemlerinin, mekanik güvenlik (yüksek kabin içi basınç, sıcaklığa
dayanıklılık ve benzeri) ve sterilizasyon performansı açısından ulusal ve/veya
uluslararası kabul edilmiş standartlara uygun olduğu belgelendirilir.
(3) Sterilizasyon
işlemine tabi tutulacak atıklar içinde herhangi bir kimyasalla muamele
görmüş patolojik atıklar ile uçucu ve yarı uçucu organik maddeler ve cıva
başta olmak üzere kimyasal maddeler, genotoksik/sitotoksik ajanlar,
radyolojik atıklar ve basınçlı kaplar bulunamaz.
(4) Sterilizasyon
tesislerinde atık parçalama mekanizmasının bulunması zorunludur. Parçalama
ünitesi sterilizasyon bölümünün sonunda veya önünde yer alır. Atık
parçalama ünitesinin sterilizasyon ünitesinden önce kullanılması durumunda,
işlem sonunda bu ünite de sterilizasyon işlemine tabi tutulur.
(5)
Sterilizasyondan önce vakumlama işleminden kaynaklı gazlar hepafiltre veya
benzeri bir sistemden geçirilmeden atmosfere salınamaz.
(6) Sterilizasyon
işlemi sırasında ve sonrasında hava ve su ortamında hiçbir kontaminasyon ve
toksisite olmayacak şekilde tedbir alınır, atık su ve gazların ilgili
mevzuat çerçevesinde deşarjı sağlanır.
(7) Her yükleme
için başta miktar, basınç, sıcaklık ve atığın işleme maruz kalma süresi
olmak üzere bütün işlem elektronik olarak kayıt altına alınır ve talep
edildiği durumda bütün bilgiler Bakanlığa gönderilir.
Sterilizasyonun
geçerliliği
MADDE 18 –
(1) Sterilizasyona tabi tutulan enfeksiyon yapıcı atıkların zararsız hale
getirilip getirilmediği kimyasal ve biyolojik indikatörler kullanılarak
test edilir. Bu amaçla tesis içinde bir laboratuvar kurulur veya biyolojik
indikatörler incelenmek üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş diğer laboratuvarlara
gönderilir. Sterilizasyonun geçerliliği için;
a) Kimyasal
indikatörler, enfeksiyon yapıcı atığın her sterilizasyon yükünde
kullanılır. Sterilizasyon tamamlandığında, atıkla birlikte sterilizatöre
konulmuş kimyasal indikatör taşıyıcısında renk değişikliği saptanmalıdır.
b) Biyolojik
indikatörler enfeksiyon yapıcı atığın sterilizasyonunda haftada en az bir
kez kullanılır. Bu kontrol için sterilize edilecek atıkla birlikte
sterilizatöre konulan biyolojik indikatörler çevre görevlisi tarafından
alınır.
c) Tesislerde 3
ayda bir kez Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlar tarafından veya il
müdürlüğü personeli tarafından, atıkla birlikte sterilizatöre konulan
biyolojik indikatörler incelenmesi amacıyla Bakanlık laboratuvarı veya
Bakanlıkça yetkilendirilmiş bağımsız diğer laboratuvarlara gönderilir.
ç) Biyolojik
indikatör olarak nemli yüksek sıcaklıklara hastalık yapıcı
mikroorganizmalardan daha dayanıklı, insanda hastalık yapıcı etkisi
olmayan, sporlu bakteriler Bacillusstearothermophilus veya Bacillussubtilis
var. niger standart kökenleri kullanılır. Sterilizasyon etkinlik testleri
için kullanılacak standart kökenler, Bacillusstearothermophilus ATCC12980
veya NCTC10007 ya da Bacillussubtilis var. niger ATCC9372 olmalıdır.
d) Sterilizasyon
işleminden çıkan atıkta potansiyel enfeksiyon yapıcı tüm
mikroorganizmaların yok edildiğini saptamak için, atıkla beraber işleme
konan biyolojik indikatörün canlı kalıp kalmadığını inceleme yönteminden
yararlanılır. Sterilizasyon işleminin geçerli kabul edilmesi için Bacillus
stearothermophilus veya Bacillus subtilis bakteri sporlarında minimum 4 log10
– 6 log10 azalma sağlanması zorunludur. Bunun kontrolü için
belli sayıda Bacillus stearothermophilus veya Bacillus subtilis sporları
inoküle edilmiş test indikatör içeren kağıtları veya benzeri uygun
taşıyıcı, sıcağa dayanıklı ve buhar geçirgenliği olan bir tüp içinde atığın
ortasına yerleştirilir ve sistem normal şartlarda çalıştırılır. İşlemin
sonunda atığın içinden mikroorganizma içeren tüp alınır, biyolojik indikatörün
üreticisi tarafından tarif edilmiş olan uygun besiyerine ekim yapılır. Bu
esnada sterilizasyon işlemine tabi tutulmamış en az bir biyolojik indikatör
içeren kağıtlardan pozitif kontrol olarak kültür yapılır ve Bacillus
subtilis için 30°C'de, Bacillus stearothermophilus için 55°C'de olmak üzere
48 saat süreyle inkübasyona bırakılır. Süre sonunda sterilizasyondan çıkan
biyolojik indikatörün bulunduğu besiyerinde üreme olup olmadığı kontrol
edilir.
e) Kimyasal
indikatör kullanılarak yapılan incelemenin sonucu olumsuz olduğunda, bu
tıbbi atıklar biyolojik indikatör eklenerek yeniden sterilizasyon işlemine
tabi tutulur. Biyolojik indikatör testleri sonuçlanıncaya kadar bu atıklar
tıbbi atık geçici deposunda bekletilir. Biyolojik indikatör sonucu
mikrobiyal üreme olmasa dahi bu atıklar yeniden sterilizasyona tabi
tutulur.
f) Biyolojik
indikatör sonucu mikrobiyal üreme olduğunun tespit edilmesi sonucunda
sistem durdurularak cihazın üreticisi, dağıtıcı firması ya da yetkili
servisi tarafından bakımının yapılması sağlanır.
(2) Çevre lisansı
süreci tamamlanmadan, sterilizasyon işleminin geçerliliğinin tespit
edilmesi için en az 10 yüklemede, sterilizasyonun gerçekleştiği haznenin 5
farklı noktasına biyolojik indikatör konularak, sterilizasyon işleminin il
müdürlüğü personeli gözetiminde yapılması gerekmektedir. İl müdürlüğü
personeli tarafından biyolojik indikatörler incelenmek amacıyla Bakanlık
laboratuvarı veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş bağımsız diğer
laboratuvarlara gönderilir.
(3) Sterilizasyon
geçerlilik testleri ile ilgili masraflar tesis işletmecisi tarafından
karşılanır.
Sterilizasyon
işleminin geçerliliğinin belgelenmesi
MADDE 19 –
(1) Sterilizasyon işleminin başarılı bir şekilde tamamlandığının
gösterilmesi amacıyla her sterilizasyon yükünün verileri kaydedilerek her
ay il müdürlüğüne gönderilir. Bu verilerin en az beş yıl süre ile muhafaza
edilmesi ve talep edildiğinde Bakanlığın incelemesine açık tutulması
zorunludur. Bu veriler aşağıdakileri ihtiva eder:
a) Sterilizatörün
cinsi, seri numarası,
b) Uygulanan
sterilizasyon türü,
c) Her
sterilizasyon devri için sterilizasyon esnasında gerçek zamanlı olarak
elektronik ortamda kaydedilmiş sıcaklık, basınç, uygulama süresi gibi
parametrik izleme değerlerinin elektronik çıktısı,
ç) Yüklenen atık
miktarı,
d) Biyolojik
indikatör sonuçları,
e) Cihazın
periyodik bakım-onarım sözleşmesi çerçevesinde son altı aya ait ayar
kontrollerine dair belge.
Tıbbi atıkların
yakılması
MADDE 20 –
(1) Tıbbi atıklar yakılarak bertaraf edilebilir. Herhangi bir kimyasalla
muamele görmüş patolojik atıkların yakılarak bertaraf edilmesi zorunludur.
Tıbbi atıkların yakılarak bertaraf edilmesinde, 6/10/2010 tarihli ve 27721
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik
hükümlerine uyulur.
(2) Yakma işlemine
tabi tutulacak tıbbi atıklar içinde; yüksek düzeyde cıva ve kadmiyum içeren
atıklar, gümüş tuzları içeren radyolojik atıklar, ağır metaller içeren
ampuller ve basınçlı kaplar bulunamaz. Yakma işlemine tabi tutulacak tıbbi
atıklar içinde büyük miktarlarda genotoksik atık mevcutsa, sıcaklığın en az
1100 ºC olması zorunludur.
(3) Tıbbi atıklar,
acil durumlarda Bakanlığın izni dâhilinde, afet durumlarında ise valilik
onayı ile çevreye zarar verilmemesi, gereken tedbirlerin alınması, Atıkların
Yakılmasına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin sağlanması ve sürekli olmamak
şartıyla yakma veya beraber yakma tesislerinde yakılabilir.
Çevre lisansı
alınması
MADDE 21 –
(1) Tıbbi atık işleme tesisi işletmek isteyen kişi, kurum ve kuruluşlar,
Bakanlıktan çevre lisansı almak zorundadır. Çevre lisansı alınması
işlemlerinde Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Diğer
Hususlar
Tıbbi atık
yönetim planı
MADDE 22 –
(1) Sağlık kuruluşları;
a) Bu Yönetmelik
gereği hazırlamaları gereken tıbbi atık yönetim planında; tıbbi atıkların
kaynağında ayrı toplanması ve biriktirilmesi, atıkların toplanması ve
taşınmasında kullanılacak ekipman ve araçlar, atık miktarları, toplama
sıklığı, toplama rotası, geçici depolama sistemleri, toplama ekipmanlarının
temizliği ve dezenfeksiyonu, kaza anında alınacak önlemler ve yapılacak
işlemler, bu atıkların yönetiminden sorumlu personel ve eğitimleri başta
olmak üzere detaylı bilgilere yer vermek,
b) Tıbbi atık
yönetim planını her yıl güncellemek,
zorundadır.
(2)
Büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyesi olmayan
yerlerde ise belediyeler, tıbbi atık yönetim planı hazırlar ve il
müdürlüğüne sunar. Bu Yönetmelik gereği hazırlanan;
a) Tıbbi atık
yönetim planında; tıbbi atık oluşumuna neden olan atık üreticileri ile
bunların tıbbi atık miktarları ve geçici depolama sistemleri, tıbbi
atıkların toplanması ve taşınmasında kullanılacak ekipman ve araçlar,
toplama rotaları, araç temizleme, dezenfeksiyon, kaza anında alınacak
önlemler ve yapılacak işlemler, sorumlular, eğitim ve tıbbi atıkların
bertarafında uyguladıkları sistemler ile atık işleme tesisinin durma, bakım
ve arıza durumlarında tıbbi atığın gönderileceği atık işleme tesisine
ilişkin bilgilere detaylı olarak yer verilir.
b) Tıbbi atık
yönetim planının süresi 5 yıldır. 5 yıllık süre bitiminden 6 ay önce
yenilenen tıbbi atık yönetim planı il müdürlüğüne sunulur.
c) Tıbbi atık
yönetim planında değişiklik olması halinde il müdürlüğü değişiklik
tarihinden itibaren 1 ay içerisinde bilgilendirilir. İl müdürlüğünün
gerekli görmesi durumunda tıbbi atık yönetim planı yenilenir.
ç) Tıbbi atık
yönetim planı, belediyenin internet sitesinde yayınlanır.
(3) Hazırlanan
tıbbi atık yönetim planları, tüm atıkların yönetimini içeren atık yönetim
planına entegre edilebilir.
Eğitim
MADDE 23 – (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
(1) Bu Yönetmelik
hükümleri çerçevesinde, sağlık kuruluşları ve tıbbi atık işleme
tesislerinde tıbbi atıkların yönetiminde görevlendirilen veya
görevlendirilmesi öngörülen tüm personel çalıştığı kurum/kuruluş/işletme
tarafından, tıbbi atıkların toplanması, taşınması, geçici depolanması ile
sterilizasyona tabi tutulması ve bertaraf edilmesi aşamalarında uyulacak
kurallar ve dikkat edilmesi gereken hususlar, bu atıkların oluşturduğu
sağlık riskleri ve neden olabilecekleri yaralanma ve hastalıklar ile bir
kaza veya yaralanma anında alınacak tedbirleri içeren eğitim programına
periyodik olarak tabi tutulur.
(2) Sağlık
kuruluşları ve tıbbi atık işleme tesislerinde tıbbi atıkların yönetiminde
görevlendirilen personele verilecek periyodik eğitimlerle ilgili usul ve
esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Atık
bertarafında mali yükümlülük
MADDE 24 –
(1) Sağlık kuruluşları, ürettikleri atıkların toplanması, taşınması,
sterilizasyonu ve bertarafı için gereken harcamaları, bertaraf edene
ödemekle yükümlüdürler. Ücretin ödenmemesi tıbbi atıkların bertarafı için
bir engel oluşturmaz. Tıbbi atık bertaraf ücretinin ödenmemesi durumunda,
bu bedel 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre sağlık kuruluşlarından tahsil
edilir.
(2) Bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olmak şartıyla, toplama, taşıma, sterilizasyon ve
bertaraf harcamalarına esas olacak tıbbi atık bertaraf ücreti, her yıl
tıbbi atığın oluştuğu ilin mahalli çevre kurulu tarafından tespit ve ilan
edilerek Bakanlığa bildirilir. Tıbbi atık bertaraf ücretinin tespitinde,
oluşan atığın gideceği sterilizasyon ve/veya bertaraf tesisine taşıma
mesafesi ile sterilizasyon ve/veya bertaraf maliyetleri göz önüne alınır.
Diğer atıklar
MADDE 25 –
(1) Sağlık kuruluşları, faaliyetleri sonucunda oluşabilecek tıbbi atıklar
haricinde belediye atıkları, tehlikeli atıklar, tehlikesiz atıklar, ambalaj
atıkları ve diğer geri kazanılabilen atıklar ve benzeri tüm atıklarının
yönetiminde Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak zorundadır.
(2) (Değişik:RG-18/8/2022-31927)
Radyoaktif atıklar, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu
mevzuatı hükümlerine göre yönetilir.
İkinci tesis
MADDE 26 –
(1) Tıbbi atıkların bertarafı veya sterilizasyonu için var olan tesisin kapasitesinin
yeterli olması durumunda, aynı il içinde ikinci bir tesis kurulamaz. Bu
hüküm, büyükşehirleri kapsamaz.
Personelin
koruyucu ekipmanları
MADDE 27 –
(1) Tıbbi atıkların toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesinde
görevlendirilen personel; çalışma sırasında eldiven, koruyucu gözlük, maske
kullanır, çizme ve turuncu renkli özel koruyucu kıyafet giyer. Bu
işlemlerde kullanılan özel giysi ve ekipmanlar ayrı bir yerde muhafaza
edilir. Bunların temini ve temizlenmesi, atık üreticisi, belediye veya yetkilerini
devrettiği kişi ve kuruluşlarca sağlanır.
Tıbbi atık
alındı belgesi/makbuzu
MADDE 28 –
(1) Günlük 1 kilograma kadar tıbbi atık üreten sağlık kuruluşlarından tıbbi
atıkların alınması sırasında; tıbbi atıkların taşıyıcıya verildiğinin,
taşıyıcı tarafından teslim alındığının ve taşıyıcı tarafından da bertaraf
tesisine verildiğinin belgelenmesi amacıyla sağlık kuruluşu ile
taşıyıcı/bertaraf eden kurum/kuruluş arasında tıbbi atık alındı
belgesi/makbuzu düzenlenir. Bu belge/makbuz üzerinde tıbbi atığı üreten
sağlık kuruluşunun ismi, adresi, sorumlu kişinin ismi ve irtibat telefonu,
tarih, tıbbi atığın kodu ve miktarı, taşıyıcı kurum/kuruluşun ismi, şoförün
ismi, aracın plakası, lisans numarası ve tıbbi atık işleme tesisi ile
ilgili bilgiler bulunur.
(2) Tıbbi atık
alındı belgesi/makbuzu üç nüsha olarak hazırlanır; bir nüshası tıbbi atık
üreticisi sağlık kuruluşunda, ikinci nüshası taşıma işlemi yapan
kurum/kuruluşta, üçüncü nüshası ise atık işleme tesisi işletmecisi
kurum/kuruluşta kalır ve ilgili görevliler tarafından imzalanır.
(3) Tıbbi
atıkların taşınması sırasında kullanılan bu belgelerin/makbuzların en az üç
yıl süre ile muhafaza edilmesi ve inceleme ve denetim sırasında ilgili tüm
taraflarca denetim elemanlarına gösterilmesi zorunludur.
ALTINCI
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
İdari yaptırım
MADDE 29 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında Kanunda
öngörülen yaptırımlar uygulanır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 30 –
(1) 22/7/2005 tarihli ve 25883 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Sağlık
kuruluşlarının tıbbi atık yönetim planı hazırlaması
GEÇİCİ MADDE 1
– (1) Sağlık kuruluşları; 22 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen
tıbbi atık yönetim planını, bu Yönetmeliğin yayımı tarihini takip eden altı
ay içinde hazırlamak ve uygulamaya geçirmek zorundadır.
Belediyelerin
tıbbi atık yönetim planı hazırlaması
GEÇİCİ MADDE 2
– (1) Büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyesi olmayan
yerlerde ise belediyeler; 22 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen
tıbbi atık yönetim planını bu Yönetmeliğin yayımı tarihini takip eden bir
yıl içinde hazırlayarak il müdürlüğüne sunmak zorundadır.
Tıbbi atık
geçici deposu tesis edilmesi
GEÇİCİ MADDE 3
– (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde tıbbi atık geçici deposu olarak
konteyner kullanmakta olan ancak günlük 50 kg’dan fazla tıbbi atık üreten
sağlık kuruluşları, özellikleri 13 üncü maddede belirtilen tıbbi atık
geçici deposunu bu Yönetmeliğin yayımı tarihini takip eden bir yıl içinde
tesis etmek zorundadır.
(2) Bu
Yönetmeliğin yayımı tarihinde kurulu olan tıbbi atık işleme tesisleri,
özellikleri 16 ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen tıbbi atık geçici
deposu kapasitesini bu Yönetmeliğin yayımı tarihini takip eden bir yıl
içinde sağlamak zorundadır.
Radyasyon
paneli
GEÇİCİ MADDE 4
– (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce çevre lisansı almış
tesisler ile çevre lisansı başvurusunda bulunan tesisler, 16 ncı maddenin
birinci fıkrasında yer alan hükmü, bu Yönetmeliğin yayımı tarihini takip
eden bir yıl içinde sağlamak zorundadır.
Yetki Belgesi
GEÇİCİ MADDE 5
– (Mülga:RG-18/8/2022-31927)
Geçiş hükmü
GEÇİCİ MADDE 6-
(Ek:RG-18/8/2022-31927)
(1) Tıbbi atıkların sağlık kuruluşlarının
geçici depolarından toplanması, taşınması ve tıbbi atık işleme tesislerinde
işlenmesinde görevlendirilen veya görevlendirilmesi öngörülen personel için
MYK tarafından MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunluluğu getirilinceye
kadar İl Müdürlükleri tarafından usul ve esasları Bakanlıkça belirlenen
eğitim programı düzenlenir. Bu eğitim programı tıbbi atıkların yönetimi
aşamasında uyulacak kurallar ve dikkat edilmesi gereken hususlar, bu
atıkların oluşturduğu sağlık riskleri ve neden olabilecekleri yaralanma ve
hastalıklar ile bir kaza veya yaralanma anında alınacak tedbirleri içerir
ve tıbbi atık eğitimini başarı ile tamamlayan katılımcılara Yetki Belgesi
düzenlenir.
Yürürlük
MADDE 31 –
(1) Bu Yönetmeliğin;
a) 23 üncü
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen Yetki Belgesi şartı yayımı
tarihinden bir yıl sonra,
b) Diğer hükümleri
yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 32 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Değişik ibare:RG-18/8/2022-31927) Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız
|