|
TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET
DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ANA STATÜSÜ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak, Tanımlar
ve Kısaltmalar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Ana Statünün amacı;
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü adı
altında teşkil olunan iktisadi devlet teşekkülünün hukuki statüsünü,
faaliyet alanını ve görevlerini, organlarını ve teşkilat yapısını,
müessese, bağlı ortaklık, işletme ve iştirakleri ile bunlar arasındaki
ilişkileri, tasfiye, denetim, mali ve personele ilişkin hükümler ile
malvarlığı ve ilgili diğer hususları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Ana Statü 24/4/2013
tarihli ve 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi
Hakkında Kanun ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 3 – (1) Bu Ana Statüde geçen;
a) Bağlı ortaklık: Sermayesinin yüzde ellisinden
fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan
işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketleri,
b) Bakan: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanını,
c) Bakanlık: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığını,
ç) Demiryolu altyapısı: Demiryolunu oluşturan zemin,
balast, travers ve ray ile elektrifikasyon, sinyalizasyon ve haberleşme
tesisleriyle bunların tamamlayıcısı her türlü sanat yapısı, tesis, gar ve
istasyonları, lojistik ve yük merkezleri ve bunların eklentileri ile
iltisak hatlarını,
d) Demiryolu altyapı işletmecisi: Tasarrufundaki
demiryolu altyapısını güvenli bir şekilde işletmek ve demiryolu tren
işletmecilerinin hizmetine sunmak hususunda Bakanlıkça yetkilendirilmiş
kamu tüzel kişilerini ve şirketleri,
e) Demiryolu tren işletmecisi: Ulusal demiryolu
altyapı ağı üzerinde yük ve/veya yolcu taşımacılığı yapmak üzere Bakanlıkça
yetkilendirilmiş kamu tüzel kişilerini ve şirketleri,
f) Genel Müdürlük: TCDD Genel Müdürü, YPK kararı
ile belirlenecek sayıda genel müdür yardımcısı ve bağlı alt birimlerden
oluşan teşekkülü,
g) Hissedarlık: Sermayesinde TCDD’nin yüzde onbeş
(%15)’ten daha az hisseye sahip olduğu şirketi,
ğ) İktisadi devlet teşekkülü (Teşekkül):
Sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre
faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsünü,
h) İşletme: Müesseselerin ve bağlı ortaklıkların
mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleri,
ı) İştirak: İktisadi devlet teşekküllerinin veya
kamu iktisadi kuruluşlarının veya bağlı ortaklıklarının; sermayelerinin en
az yüzde onbeşine, en çok yüzde ellisine sahip bulundukları anonim
şirketleri,
i) Kanun: 6461 sayılı Kanunu,
j) Kamu iktisadi kuruluşu (Kuruluş): Sermayesinin
tamamı Devlete ait olup, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı
gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti
dolayısı ile ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi
teşebbüsünü,
k) Kamu iktisadi teşebbüsü (Teşebbüs): İktisadi
devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adını,
l) Kamu hizmeti yükümlülüğü: Belirli bir hat
üzerinde herhangi bir demiryolu tren işletmecisinin ticari şartlarda
veremediği bir demiryolu yolcu taşımacılığı hizmetinin verilmesini sağlamak
amacıyla ve bir sözleşmeye dayalı olarak Bakanlığın görevlendirmesi üzerine
yerine getirilen demiryolu yolcu taşımacılığı hizmet yükümlülüğünü,
m) KHK: 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyi,
n) Müessese: Sermayesinin tamamı bir iktisadi
devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olup, ona bağlı
işletme ve işletmeler topluluğunu,
o) Şirket: 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk
Ticaret Kanununa göre tutulan ticaret siciline kayıtlı şirketi,
ö) TCDD: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları
İşletmesi Genel Müdürlüğünü,
p) TCDD Taşımacılık A.Ş.: Türkiye Cumhuriyeti
Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketini,
r) Ulusal demiryolu altyapı ağı: Türkiye
sınırları içerisinde bulunan il ve ilçe merkezleri ve diğer yerleşim
yerleri ile limanlar, hava meydanları, organize sanayi bölgeleri, lojistik
ve yük merkezlerini birbirine bağlayan, kamuya veya şirketlere ait
bütünleşik demiryolu altyapısı ağını,
s) YPK: Yüksek Planlama Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
TCDD’nin Hukuki Statüsü, Faaliyet
Alanı ve Görevleri
Hukuki statü
MADDE 4 – (1) Bu Ana Statü ile teşkil
olunan TCDD; tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu
sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür.
(2) TCDD; Kanun, KHK ve bu Ana Statü hükümleri
saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabidir.
(3) TCDD, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu
Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet
İhale Kanunu Hükümlerine tabi değildir. 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayılı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince
Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 3/12/2010 tarihli 6085
sayılı Sayıştay Kanunu çerçevesinde Sayıştay denetimine tabidir.
(4) TCDD’nin merkezi Ankara'dadır. TCDD’nin
merkezi YPK Kararı ile değiştirilebilir.
(5) TCDD’nin sermayesi 49.600.000.000,00-TL. (526.100.000.000
TL) olup, tamamı Devlete aittir. TCDD’nin sermayesi Bakanlığın teklifi
üzerine YPK Kararı ile değiştirilebilir.[1]
(6) TCDD’nin ilgili olduğu Bakanlık, Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığıdır.
Faaliyet alanı ve görevleri
MADDE 5 – (1) TCDD’nin faaliyet alanları
aşağıda gösterilmiştir:
a) Yüksek hızlı ve hızlı tren taşımacılığı için
demiryolu altyapısı yapmak,
b) Demiryolu altyapı işletmeciliği yapmak,
c) Demiryolu trafiğini yönetmek,
ç) Liman, iskele, rıhtım ve ulusal demiryolu
altyapısı ağının devamı niteliğinde olan güzergahlarda feribot
işletmeciliği yapmak,
d) Demiryolu altyapı işletmeciliği ve feribot
işletmeciliği için gerekli her türlü çeken ve çekilen araç, malzeme ve
gereçleri üretmek ve işletmek,
(2) TCDD birinci fıkradaki faaliyetleri
gerçekleştirmek için;
a) Yüksek hızlı ve hızlı tren taşımacılığı için
demiryolu altyapısı yapar veya yaptırır,
b) Tasarrufunda olan demiryolu altyapısını
iyileştirir, yeniler, genişletir, bakım ve onarımını yapar veya yaptırır,
işletir,
c) Ulusal demiryolu altyapı ağı içinde yer alan
ve devletin tasarrufundaki demiryolu altyapısının kendisine devredilen
kısmı üzerinde demiryolu altyapı işletmecisi görevini yapar,
ç) Ulusal demiryolu altyapı ağı üzerindeki
demiryolu trafiğini tekel olarak yönetir,
d) Tasarrufunda olan demiryolu altyapısı üzerinde
trafik yönetimi dâhil verdiği hizmetlerin ücretlerini, bütün tren
işletmecileri için eşit şartlar içeren ve ayrımcılık oluşturmayan bir
şekilde belirler, ilgili demiryolu tren işletmecilerine tahakkuk ettirir ve
tahsil eder,
e) Tasarrufunda olmayan ulusal demiryolu altyapı
ağı üzerinde verdiği trafik yönetimi ücretlerini, bütün demiryolu altyapı
işletmecileri için eşit şartlar içeren ve ayrımcılık oluşturmayan bir
şekilde belirler, ilgili demiryolu altyapı işletmecisine tahakkuk ettirir
ve tahsil eder,
f) Tasarrufunda olan demiryolu altyapısının
demiryolu trafiğiyle ilgili olmayan alanlarını işletir, işlettirir veya
kiraya verir,
g) Haberleşme tesisleri ve ağı kurar veya
kiralar, bunları iyileştirir, yeniler, genişletir, bakım ve onarımını
yapar, işletir veya kiraya verir,
ğ) Enerji üretimi ve ticareti için gerekli
tesisleri ve ağı kurar veya kiralar, bunları iyileştirir, yeniler,
genişletir, bakım ve onarımını yapar, işletir veya kiraya verir,
h) Tasarrufundaki liman, iskele ve rıhtımları
iyileştirir, yeniler, genişletir, geliştirir, bakım onarımını yapar ve
işletir,
ı) Tasarrufundaki liman, iskele ve rıhtımlarda
yükleme, boşaltma, aktarma, hamaliye işleri, gemilere yakıt ve su verme,
kılavuzluk, römorkaj, palamar, palamar şamandırası ve benzeri liman
hizmetlerini verir, gerekli tesisleri kurar, ekipmanları temin eder veya
kiralar, bunları iyileştirir, yeniler, genişletir, geliştirir, bakım
onarımını yapar, işletir veya kiraya verir,
i) Demiryolu altyapı ağını tamamlayıcı
nitelikteki feribot taşımacılığı için gerekli tesisleri kurar veya kiralar,
bunları iyileştirir, yeniler, genişletir, geliştirir, bakım onarımını
yapar, işletir veya kiraya verir,
j) Demiryolu altyapı ağını tamamlayıcı
nitelikteki feribot taşımacılığı için gerekli feribotları temin eder,
yapar, kiralar, işletir veya kiraya verir,
k) Demiryolu ve feribot taşımacılığı, liman
işletmeciliği ile bunların tamamlayıcı nitelikteki diğer taşıma türleriyle
yapılacak taşımalar için gerekli olan yük ve yolcu merkezleri, açık
sahalar, ambar, antrepo, depo, sundurma, silo gibi elleçleme ve depolama
tesisleri, altyapı ve araç bakım merkezleri, akaryakıt tesisleri, umumi
mağazalar, yolcu ihtiyaçları için emanet odaları, otel, lokanta, gazino,
büfe, büvet ve benzeri yerleri kurar veya kiralar, işletir veya kiraya
verir,
l) Demiryolu, liman ve feribot işletmeciliğine
ait altyapının bakımı, onarımı, yenilenmesi ve yapımı için gerekli çeken ve
çekilen araçlar ile gereçleri üretir, temin eder, kiralar, bakım onarımını
yapar, işletir veya kiraya verir,
m) Denizler ve iç sular üzerinde demiryolu
şebekelerinin birbiri ile irtibatını sağlamak üzere gerektiğinde feribot
taşımacılığı ile bunu tamamlayıcı nitelikteki taşımaları yapar veya
yaptırır,
n) Kendi ihtiyaçları ile sınırlı olmak üzere
ticari olmayan demiryolu taşımalarını ve bunu tamamlayıcı nitelikteki
taşımaları yapar veya yaptırır; gerekli lokomotif, tren seti, vagon,
konteyner, treyler ve benzeri çeken ve çekilen araçlar ile tüm malzeme ve
gereçleri üretir, temin eder, kiralar, bakım onarımını yapar, işletir veya
kiraya verir,
o) Demiryolu altyapı işletmeciliği, tren ve
feribot işletmeciliği için gerekli kontrol sistemleri, emniyet sistemleri
ve güvenlik sistemlerini planlar, kurar, bakımını yapar, işletir veya
kiraya verir,
ö) Görev ve faaliyet alanları ile ilgili olarak
her türlü taşınır ve taşınmaz mal alır, satar, takas eder, kiralar veya
kiraya verir, kendisine ait veya başkasına ait taşınmazlar üzerinde yapılar
inşa eder ve ettirir, ayni, sınai, fikri haklar alır ve satar, bunlar
üzerinde lehte ve aleyhte rehin, ipotek, intifa ve irtifak hakları ile
gayrimenkul mükellefiyeti dâhil her türlü ayni hakları tesis eder veya
ettirir veya kaldırır, mali, ticari, iktisadi taahhütlere girer, lisans,
teknik beceri (know-how) ve benzeri anlaşmaları yapar,
p) TCDD sermaye payı oranında, Bağlı
ortaklıklarına ve iştiraklerine kefalette bulunabilir,
r) Görev ve faaliyet alanları ile ilgili her
türlü araç, gereç, malzeme, yedek parça, takım, makine ve teçhizatı ithal
ve ihraç eder veya ettirir,
s) Sigortacılık mevzuatına aykırı olmamak üzere
sigorta ile ilgili işlemleri yapar veya yaptırır, sigorta acenteliği ve her
türlü ekspertiz işlemlerini yapar veya yaptırır, dahili sigorta fonu kurar,
ş) Görev ve faaliyet alanları ile ilgili olarak
yurtiçinde ve yurtdışında acentelikler ve temsilcilikler kurar,
t) Yabancı ülke demiryolları ile faaliyet
alanlarında anlaşmalar yapar ve uluslararası birliklere katılır,
u) Görev ve faaliyet alanları ile ilgili
ulaştırma, lojistik, bilişim ve telekomünikasyon alanlarında danışmanlık da
dâhil gerekli hizmetleri sağlar,
ü) Görev ve faaliyet alanları ile ilgili, mesleki
eğitim, seminer ve kurs hizmetleri verir, belgelendirir, bu amaçla eğitim
ve test merkezleri kurar ve işletir,
v) Yurtiçinde veya yurtdışında yapılmakta veya
yapılacak olan demiryolu ve tesisleri inşaatı, işletmeciliği, bakım,
eğitim, danışmanlık ve benzeri işleri yalnız başına veya ortaklık halinde
birinci veya ikinci yüklenici olarak üstlenir,
y) Faaliyet alanına giren konularla ilgili olarak
bağlı ortaklık, müessese, işletme ve iştirak kurar, yurt içinde veya
yurtdışında kurulmuş ve kurulacak olan ortaklıklara, şirketlere iştirak
eder veya hissedar olur, kurulmuş teşebbüsleri tamamen veya kısmen devir
alır,
z) Teşekkülün faaliyet ve görevlerini yerine
getirmek için stratejik plan başta olmak üzere gerekli plan ve programları
hazırlar ve takip eder, uygulama stratejilerini tespit eder ve
gerçekleştirilmesini sağlar, bu hizmetlerin yerine getirilmesi ve
geliştirilmesi için mali kaynakları temin eder ve bunları arttırır,
aa) Müessese, bağlı ortaklık, işletme ve
iştirakler arasında koordinasyonu sağlar, çalışmaların verimli ve kârlı
olarak yerine getirilmesinin şartlarını oluşturur ve bunların kanun, KHK,
tüzük, kararname, yönetmelik, yönerge ve bu Ana Statü hükümleri ile Yönetim
Kurulu kararları doğrultusunda gelişmelerini sağlayacak tedbirler alır,
bb) Teşekkül, müessese ve işletmelerce üretilecek
ve satışa sunulacak ürünler ve hizmetlerle ilgili fiyat ve tarifeleri
tespit eder,
cc) Müessese, bağlı ortaklık ve işletmelerin, işletme
bütçesi tekliflerini, faaliyet alanına giren konularda aldıkları iştirak
kararlarını inceleyerek onaylar, yatırımların genel ekonomi ve ulaştırma
politikalarına uyumunu sağlar,
çç) Görev ve faaliyet alanları ile ilgili olarak
yurtiçi ve yurtdışında; mühendislik ve müşavirlik hizmetleri verir,
araştırma, geliştirme (AR-GE) çalışmaları yapar, eğitim hizmeti verir,
istihdam geliştirme çalışmaları kapsamında düzenlenen beceri kazandırma
programlarının uygulanmasını sağlar, kurulmuş ve kurulacak küçük ve orta
büyüklükteki özel kuruluşlara idari ve teknik alanlarda rehberlik yapar,
dd) Kanun, KHK, tüzük ve bunların uygulanmasına
ilişkin yönetmelikler ve Bakanlar Kurulu tarafından kendisine verilen diğer
görevleri yerine getirir.
(3) Trafik yönetimi hariç olmak üzere faaliyet
alanı kapsamına giren işler, ekonomik ve zaruri görülmesi halinde kısmen
veya tamamen başkaları eliyle de yaptırılabilir.
(4) Faaliyet alanlarına giren işlerle ilgili
yurtiçi veya yurtdışı her türlü kiralama ve kiraya verme işlemlerini yapabilir.
(5) TCDD, faaliyet ve görevlerini yurtiçi ve/veya
yurtdışında; doğrudan doğruya veya müessese, bağlı ortaklık, iştirak,
hissedarlık ve diğer birimleri eliyle yerine getirir.
(6) TCDD ilgili kanun, tüzük, yönetmelik,
kalkınma planı ve yıllık programlar çerçevesinde müesseselerini, bağlı
ortaklıklarını ve iştiraklerini yönlendirir ve bunlar arasındaki
koordinasyon ve işbirliğini sağlar.
(7) TCDD’nin amaç ve faaliyet konuları YPK Kararı
ile değiştirilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TCDD’nin Organları
TCDD’nin organları
MADDE 6 – (1) TCDD; aşağıdaki organlardan
oluşur:
a) Yönetim Kurulu; TCDD’nin en yüksek seviyede
yetkili ve sorumlu karar organıdır.
b) Genel Müdürlük; TCDD’nin yetkili ve sorumlu
yürütme organıdır.
TCDD Yönetim Kurulunun teşkili
MADDE 7 – (1) Yönetim Kurulu bir başkan ve
beş üyeden oluşur.
(2) Genel Müdür, Yönetim Kurulu başkanıdır ve
Bakanın teklifi üzerine ortak karar ile atanır.
(3) Yönetim Kurulu üyelerinden; ikisi Bakanın,
biri Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu bakanın, ikisi TCDD Genel Müdür
Yardımcıları arasından Bakanın teklifi üzerine ortak karar ile atanır.
TCDD Yönetim Kurulu üyelerinin nitelikleri ve
görev süreleri
MADDE 8 – (1) Yönetim Kurulu üyeliğine
atanacakların nitelikleri, görev süreleri ile ilgili diğer hususlar aşağıda
gösterilmiştir:
a) Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacakların,
Devlet memurluğuna atanabilme genel şartlarına sahip, yükseköğrenim yapmış
ve TCDD’nin faaliyet alanı ile ilgili idari ve mesleki ihtisasa sahip
olmaları şarttır. Ancak, Bakanın teklifi üzerine atanan üyelerden birinde
idari veya mesleki ihtisasa sahip olma şartı aranmaz.
b) Yönetim Kurulu başkan ve üyeleri; başka bir
teşebbüste, bağlı ortaklıkta veya iştirakte yönetim ve denetim kurulu üyesi
olarak görev alamaz ve rakip kuruluşlar ile menfaat ilişkisi içinde
bulunamazlar.
c) Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresi üç
yıldır. Görev süresi sona erenler tekrar atanabilirler. Atandıkları usule
göre görevlerinden alınabilirler. Süre dolmadan üyeliğin boşalması veya
üyelik için aranan niteliklerin ve şartların kaybedilmesi halinde, kalan
süreyi tamamlamak üzere aynı usule göre atama yapılır.
TCDD Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri
MADDE 9 – (1) Yönetim Kurulunun görev ve
yetkileri aşağıda gösterilmiştir:
a) İlgili kanun, KHK, tüzük, yönetmelik,
kararname, plan, program, yönerge ile bu Ana Statü ve diğer düzenlemeler
çerçevesinde TCDD’nin, müessese, bağlı ortaklık ve işletmelerinin
faaliyetlerini verimli ve kârlı olarak yerine getirmeleri için gerekli
şartları oluşturacak esasları ve işletme politikalarını, TCDD’nin
vizyonunu, misyonunu, hedef ve stratejilerini stratejik planlar vasıtasıyla
belirlemek, belirlenen amaç ve hedeflerinin gerçekleştirilmesini sağlamak,
b) TCDD’nin idari, mali ve teknik yönden düzenli,
verimli ve etkin faaliyette bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak,
c) TCDD, müessese, bağlı ortaklık ve işletmeler
arasında koordinasyonu sağlayacak kararları almak,
ç) TCDD, müessese, bağlı ortaklık ve
işletmelerine ait yıllık program ve işletme bütçeleri, bilanço ve netice
hesapları ile yıllık ve uzun vadeli çalışma programlarına uygun olarak
hazırlanan faaliyet raporlarını onaylayarak ilgili mercilere sunmak,
d) TCDD, müessese, bağlı ortaklık ve
işletmelerinin yıllık çalışma programı ve performans hedeflerini görüşüp
karara bağlamak, çalışmaları izlemek, değerlendirmek ve yılsonu faaliyet
raporunu onaylamak, performans hedeflerine ulaşma yeterliliğini
değerlendirmek,
e) TCDD faaliyetlerinin etkin bir şekilde
yürütülebilmesi için çalışma usullerini belirleyerek ilgili yönetmelik,
yönerge ve diğer düzenlemelerin yürürlüğe girmesini sağlamak,
f) Genel Müdürün teklifi üzerine, TCDD ana
organizasyon şemasında, genel müdür yardımcılarından sonraki birinci ve
ikinci kademede yer alan görevlere kadar genel müdürlük üst birimlerinin
kurulmasına veya kaldırılmasına karar vermek,
g) Genel Müdürün teklifi üzerine, bağlı ortaklık
genel müdür yardımcısı ile gerektiğinde bağlı ortaklık denetim kurulu
üçüncü üyesini ve TCDD Teftiş Kurulu Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, Daire
Başkanı, Bölge Müdürü, Müessese Müdürü, Merkez Teşkilatı Hukuk Müşaviri
Daire Başkan Yardımcısı, Bölge Müdür Yardımcısı ile benzer görevlere
alınacak personelin atamalarını yapmak,
ğ) Genel Müdürlük çalışmalarını izlemek,
h) TCDD’nin faaliyet alanına, görevlerine ve
yönetimine ilişkin gerekli diğer her türlü kararları almak,
ı) Bağlı ortaklıklarla ilgili genel kurul
sıfatıyla ilgili mevzuatta yer alan yetkileri kullanmak ve kararları almak,
i) TCDD’nin pay sahibi olduğu iştiraklerle ilgili
TCDD’yi temsilen yönetim ve denetim kurulu üyelerini atamak,
j) TCDD’nin pay sahibi olduğu iştiraklerin genel
kurul toplantılarına temsilci tayin etmek,
k) TCDD ve bağlı ortaklıklarının Türk Ticaret
Kanununun ilgili hükümleri çerçevesindeki denetimine ilişkin denetçiyi
seçmek,
l) İlgili kanun, KHK, tüzük ve bunların
uygulanmasına ilişkin yönetmelikler ile Bakanlar Kurulu tarafından verilen
görevleri yapmak,
(2) Yönetim Kurulu gerekli gördüğü takdirde
yetkilerinin bir bölümünü sınırlarını açıkça belirterek Genel Müdüre
devredebilir. Ancak yetki devri Yönetim Kurulunun sorumluluğunu kaldırmaz.
TCDD Yönetim Kurulunun toplanması
MADDE 10 – (1) Yönetim Kurulu, Başkan
tarafından toplantıya çağırılır. Toplantı günü ile saatini de gösteren
gündem Başkan tarafından tespit edilerek en az yirmi dört saat önce üyelere
dağıtılır. Yönetim Kurulu kararıyla gündemde değişiklik yapılabilir.
(2) Yönetim Kurulu üyeleri de kurul kararı
alınmasına gerek görülen konuların görüşülmesi ve karara bağlanmasıyla
ilgili olarak önerge verebilirler. Yönetim Kurulunca uygun görülmesi
halinde bu önerge en geç ilk Yönetim Kurulu toplantısının gündemine alınır.
(3) Yönetim Kurulu, ayda iki defadan az olmamak
üzere toplanır. Toplantı yapılması Başkanın isteği veya en az iki üyenin
ortaklaşa yazılı önergelerinin varlığına bağlıdır.
(4) Toplantı yeri TCDD’nin merkezidir. Yönetim
Kurulu önceden karar almak şartı ile başka bir yerde de toplanabilir.
(5) TCDD’nin Yönetim Kurulu toplantısına katılma
hakkına sahip olanlar bu toplantılara, 6102 sayılı Kanunun 1527 nci maddesi
uyarınca elektronik ortamda da katılabilir.
(6) Yönetim Kurulu, üye tam sayısının salt
çoğunluğu olan en az dört üye ile toplanır ve kararlarını üye tam sayısının
salt çoğunluğu ile alır. Ancak, Yönetim Kurulunun üye tam sayısı ile
toplanması halinde, oylarda eşitlik olursa Başkanın bulunduğu taraf salt
çoğunluğu sağlamış sayılır.
(7) Yönetim Kurulunda oylar kabul ve ret şeklinde
kullanılır. Çekimser oy kullanılmaz, ret oyu kullanan üye kararın altına
ret gerekçesini yazarak imzalar.
(8) Toplantıya katılmayan üyeler yazılı olarak
veya vekil tayin etmek suretiyle oy kullanamazlar.
(9) Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerinin bağlı
ortaklık genel kurul toplantıları dâhil olmak üzere bütün toplantılara
katılmaları asıldır. Yönetim Kurulu üyelerinden mazereti olanların
toplantıdan evvel mazeretlerini Yönetim Kurulu Başkanlığına bildirmeleri
gerekir. Arka arkaya dört toplantıya veya bir yıl içinde toplam on
toplantıya mazeretsiz olarak katılmayan üyeler istifa etmiş sayılırlar.
Yerlerine KHK'de yazılı usulle başkaları atanır.
(10) Yönetim Kurulu üyelerince fiziki olarak veya
güvenli elektronik imza ile imzalanmış olan kararlar, TCDD’nin bulunduğu
yer noterliğince onaylı Karar Defterine tarih ve sıra numarası takip etmek
suretiyle yapıştırılır.
(11) Kararların en geç otuz gün içinde imza
işleminin tamamlanması ve karar defterine geçirilmesi gereklidir.
(12) Yönetim Kurulu olağanüstü hallerde bu
maddede yer alan toplantı ve gündem şartlarına bakılmaksızın Başkanın
daveti üzerine toplanabilir.
(13) Genel Müdürün bulunmadığı hallerde Genel
Müdürün Yönetim Kurulu üyeleri arasından görevlendireceği genel müdür
vekili yönetim kuruluna başkanlık yapar.
Genel müdürlük
MADDE 11 – (1) Genel müdürlük; genel
müdür, YPK kararı ile belirlenecek sayıda genel müdür yardımcısı ve bağlı
alt birimlerden teşekkül eder.
TCDD Genel Müdürü
MADDE 12 – (1) Genel Müdürün atanması,
nitelik ve şartları, görev ve yetkileri hakkında ve diğer hususlarda KHK
hükümleri uygulanır.
(2) Genel Müdür, Yönetim Kurulunun alt mercilere
devredilmeyeceğini belirterek verdiği yetkiler hariç, sınırlarını açıkça
belirlemek şartıyla, yetkilerinden bir kısmını astlarına ve daha alttaki
mercilere devredebilir. Ancak, yetki devri Genel Müdürün sorumluluğunu
ortadan kaldırmaz.
(3) İlgili kanun ve tüzük hükümlerine göre
belirli mercilerden izin alınmasını gerektiren konularla ilgili yetki devri
bu iznin alınmasından sonra yapılır.
TCDD Genel Müdürünün görev ve yetkileri
MADDE 13 – (1) Genel Müdürün görev ve
yetkileri aşağıda gösterilmiştir.
a) TCDD’yi; ilgili kanun, KHK, tüzük, yönetmelik,
bu Ana Statü ve diğer ilgili mevzuat hükümleri ile Yönetim Kurulu kararları
doğrultusunda yönetmek,
b) TCDD’yi, idare ve yargı mercilerinde ve üçüncü
kişilere karşı temsil etmek ve temsil yetkisini gerektiğinde devretmek,
c) Bağlı Ortaklık Genel Müdür Yardımcısı ile
gerektiğinde denetim kurulu üçüncü üyesini ve TCDD Teftiş Kurulu Başkanı,
I. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı, Bölge Müdürü, Müessese Müdürü, Merkez
Teşkilatı Hukuk Müşaviri, Daire Başkan Yardımcısı, Bölge Müdür Yardımcısı
ve benzer görevlere yapılacak personel atamalarını Yönetim Kuruluna teklif
etmek, diğer unvanlı TCDD personelinin atamasını yapmak,
ç) Kaynakların TCDD’nin amaç ve hedefleri
doğrultusunda verimlilik ve kârlılık esaslarına uygun olarak kullanılmasını
sağlamak,
d) TCDD ana organizasyon şemasında, genel müdür
yardımcılarından sonraki birinci ve ikinci kademede yer alan görevlere
kadar genel müdürlük üst birimlerinin kurulması veya kaldırılmasını Yönetim
Kuruluna teklif etmek; üçüncü ve daha alt kademede yer alan görevlere kadar
birimler ile müessese ve işletmelerdeki birimlerin kurulması,
değiştirilmesi veya kaldırılmasını onaylamak,
e) Yönetim Kurulunca onaylanan TCDD organizasyon
şemasına uygun olarak genel müdür yardımcıları arasındaki iş bölümünü
belirlemek,
f) Yönetim Kurulu toplantılarının gündemini ve
zamanını belirlemek, toplantıları idare etmek,
g) Yönetim Kurulu kararlarının zamanında ve
etkinlikle yerine getirilmesini sağlamak ve genel müdürlük faaliyetleri
hakkında Yönetim Kurulunu bilgilendirmek.
TCDD genel müdür yardımcıları
MADDE 14 – (1) Genel müdür yardımcılarının
atanması, nitelikleri, görev yetki ve sorumlulukları hakkında ilgili kanun,
KHK ve diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
(2) Genel müdür yardımcısı sayısı YPK kararı ile
değiştirilebilir.
(3) Genel müdür yardımcıları, tüm TCDD
faaliyetlerinin Genel Müdür adına, emir ve talimatlarına göre yerine
getirilmesini sağlamaktan sorumludurlar. Bu kapsamda aşağıdaki görevleri
yaparlar;
a) İş bölümü ile kendilerine bağlı bulunan
birimlerin, görevlerini mevzuata, modern işletmecilik kurallarına, kârlılık
ve verimlilik ilkelerine uygun olarak, etkin ve zamanında yerine
getirilmesini sağlamak,
b) Koordinasyonuna verilen diğer görevlerin,
etkin ve verimli olarak zamanında yerine getirilmesini sağlamak,
c) İnsan kaynakları ve mali kaynaklar başta olmak
üzere tüm kaynak ve imkânların, kârlılık ve verimlilik ilkeleri ile etik
kurallara göre uygun bir düzen içinde kullanılmasını sağlamak.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Müessese, Bağlı Ortaklıklar ve
İştirakler
Müesseselerin kurulması ve nitelikleri
MADDE 15 – (1) Müesseselerin kurulması ve
nitelikleri hakkında KHK hükümleri uygulanır.
Bağlı ortaklıklara uygulanacak hükümler
MADDE 16 – (1) Bağlı ortaklıkların
kuruluşu, yönetim kurulunun teşkili, yönetim kurulu üyesi, denetçi, genel
müdür ve genel müdür yardımcılarının atanması veya seçilmesi ve bunların
nitelik ve şartları, yönetim kurulunun toplanması, ibrası ve diğer
konularda Kanun, KHK, bu Ana Statü ile bağlı ortaklık esas sözleşmesi ve
bunlarda hüküm bulunmayan hususlarda 6102 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
(2) Bağlı ortaklık genel müdürü hariç, TCDD’nin
payını temsil etmek üzere atanmış olan yönetim kurulu üyeleri ile
denetçiler başka bir bağlı ortaklık veya iştirakte yönetim, denetim ve
tasfiye kurulu üyesi olamazlar.
(3) 6461 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak
üzere bağlı ortaklıklar, TCDD Yönetim Kurulu tarafından tespit edilen
işletme politikaları ile ana hedeflere göre hareket eder.
(4) Bağlı ortaklık genel müdürü, TCDD ve bağlı
ortaklık yönetim kurulunca alınan kararların uygulanması ve bağlı
ortaklığın yönetiminde; görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle
yerine getirmek ve bağlı ortaklığın menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak
gözetmekle yükümlü ve aksine davranışlardan sorumludur.
(5) Bağlı ortaklık denetçilerinin seçiminde 233
sayılı KHK ve 6102 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.
(6) Bağlı ortaklıklar ek-1’de yer almaktadır.
İştiraklere uygulanacak hükümler
MADDE 17 – (1) TCDD veya bağlı
ortaklığının bir anonim şirkete iştiraki, TCDD Yönetim Kurulunun önerisi
üzerine YPK kararı ile yapılır.
(2) Bir anonim şirkete iştirak için TCDD veya
bağlı ortaklığının şirket sermayesine katılma payının en az % 15 olması
gerekir. Bu oran ortaklığın sermaye artırması halinde de % 15’ten aşağı
düşürülemez.
(3) Aynı iştirake birden fazla teşebbüs veya
bağlı ortaklık katılamaz.
(4) TCDD iştiraklerine ait hisse senetlerinin
mülkiyeti TCDD’ye, bağlı ortaklık iştiraklerine ait hisse senetlerinin
mülkiyeti ise bağlı ortaklığa aittir.
(5) TCDD ve bağlı ortaklıklara ait iştiraklerin
yönetim kurullarında, TCDD veya bağlı ortaklığı temsilen her %15 hisse için
en az bir üye bulundurulur.
(6) TCDD ve bağlı ortaklık temsilcileri, yönetim
kurulu üyesi oldukları anonim şirketin faaliyetleri ve mali durumu
hakkında, TCDD Yönetim Kurulunca belirlenen esaslara göre, TCDD veya bağlı
ortaklığa bilgi ve rapor vermekle yükümlüdürler.
(7) TCDD veya bağlı ortaklıkları, 6102 sayılı
Kanun gereğince ortakların haiz oldukları bütün haklara sahiptir. Bu haklar
temsilcinin varlığı ileri sürülerek kayıtlanamaz.
(8) TCDD ve bağlı ortaklıklara ait iştiraklerin
bilanço ve netice hesapları, TCDD ve bağlı ortaklıkların yıllık faaliyet
raporlarına eklenir.
(9) İştiraklerle ilgili bu Ana Statüde hüküm
bulunmayan hallerde KHK, bağlı ortaklık ve şirket esas sözleşmesi ile 6102
sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
(10) İştirakler ek-1’de yer almaktadır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Mali Hükümler, Tasfiye ve Denetim
Mali hükümler, tasfiye ve denetim
MADDE 18 – (1) Plan, program ve bütçeler,
yatırım projelerinin hazırlanması, yatırım ve finansman programları, küçük
tamamlama idame ve yenileme yatırımları, fiyat ve tarifeler, muhasebe
sistemleri, bilançolar, netice hesapları ve faaliyet raporları, kâr
dağıtımı, tasfiye ve denetim konularında KHK hükümleri uygulanır.
(2) TCDD, yatırım ve işletme faaliyetlerini plan,
program ve bütçelere dayalı olarak yürütmek ve bağlı ortaklıklarının da
aynı esaslara uymasını sağlamakla yükümlüdür.
(3) TCDD ve bağlı ortaklıklarının hesap dönemi
takvim yılıdır.
(4) TCDD ve bağlı ortaklıklarının işletme
bütçeleri her hesap dönemi için yıllık genel yatırım ve finansman
programındaki hedefler esas alınarak hazırlanır ve yönetim kurullarınca
onaylanır.
(5) Yıllık yatırım ve finansman programında
değişiklik yapılması halinde bu değişikliğe uygun olarak işletme
bütçelerinde gerekli düzeltme yapılır.
(6) Kesinleşen yıllık genel yatırım ve finansman
programları ile işletme bütçelerinin birer örneği TCDD ve bağlı ortaklıklar
tarafından, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığa, Kalkınma
Bakanlığına, Sayıştay Başkanlığına ve Bakanlığa gönderilir.
(7) TCDD, kalkınma planına göre kendisi
tarafından yapılması gereken yatırımlara ait, mali, ekonomik ve teknik
çalışmaları zamanında yaparak projelerini hazırlar ve bağlı ortaklıklarının
aynı esaslar çerçevesinde hazırladıkları projeleri ekleyerek takvim yılı
başından yedi ay önce ilgili Bakanlığa ve Kalkınma Bakanlığına gönderir.
(8) İlgili Bakanlık TCDD ve Bağlı Ortaklıkların
projeleri üzerinde gerekli incelemeleri yaparak bunları yıllık genel
yatırım ve finansman programına dâhil etmek üzere aynı yılın Haziran ayı
sonuna kadar Kalkınma Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu
Bakanlığa gönderir.
(9) Projesi hazır olmayan yatırıma başlanamaz.
TCDD yatırımlarının finansmanı
MADDE 19 – (1) TCDD’nin;
a) Yüksek hızlı ve hızlı tren taşımacılığı için
yaptığı demiryolu altyapı yatırımları,
b) Tasarrufundaki hatların çift veya çoklu hat
hâline getirilmesi ve iltisak hatları yapımı ile bunların elektrifikasyon,
sinyalizasyon ve telekomünikasyon tesisleriyle donatılması yatırımları,
c) Tasarrufundaki demiryolu altyapısının
yenilenmesine ve iyileştirilmesine ilişkin yatırımları,
yılı yatırım programı ile ilişkilendirilir ve
Bakanlık bütçesinde söz konusu yatırımların finansmanını karşılamak
amacıyla gerekli ödenek öngörülür. Sermayesine mahsuben TCDD’ye ödenir.
(2) İltisak hattı yapımı talep edilmesi hâlinde;
yapılacak iltisak hattının gerektirdiği taşınmazlar, kamulaştırma bedeli
talep edenden tahsil edilerek TCDD tarafından kamulaştırılır ve kırk dokuz
yılı geçmemek üzere talep edenin lehine bedelsiz olarak irtifak hakkı tesis
edilir. Kullanım süresinin sonunda söz konusu taşınmazlar üzerinde inşa
edilmiş bütün varlıklar başka bir işleme gerek kalmaksızın TCDD’nin
mülkiyetine geçmiş sayılır. Bu varlıklar için TCDD tarafından herhangi bir
bedel veya tazminat ödenmez.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Personele ilişkin hükümler
MADDE 20 – (1) TCDD, müessese ve bağlı
ortaklık personelinin istihdam şekilleri, atama, göreve son verme,
yükümlülük ve sorumlulukları, kadro tespiti, ücret, prim, ikramiyeler,
yurtdışına gönderme, siyasi faaliyet yasağı, vekâlet ücretinin dağıtımı ile
yönetim kurulu üyesi, denetçi ve tasfiye kurulu üyelerinin ücret ve hakları
konusunda ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Demiryolu ve karayolu kesişmeleri
MADDE 21 – (1) Demiryolunun karayolu, köy
yolu ve benzeri yol ile gerçekleşen kesişmelerinde demiryolu ana yol
sayılır ve demiryolu araçlarının geçiş üstünlüğü vardır.
(2) Bu kesişmelerde, yapılan yeni yolun bağlı
olduğu kurum veya kuruluş alt veya üst geçit yapmak ve diğer emniyet
tedbirlerini almakla yükümlüdür.
(3) Demiryolu trafik düzeninin gerektirdiği
hâllerde hemzemin geçitler ile görüşe engel teşkil eden tesisler ilgili
mevzuat çerçevesinde kaldırılır veya kaldırtılır.
Devir hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) TCDD’nin
taşınmazlarından ilgili olanlar TCDD Yönetim Kurulu tarafından belirlenir
ve TCDD Taşımacılık A.Ş.’ye on yıl süreyle bedelsiz olarak tahsis edilir.
(2) TCDD ile TCDD Taşımacılık A.Ş. arasındaki
devir işlemleri tamamlanıncaya kadar, TCDD Taşımacılık A.Ş.’ye verilen
görevlerin TCDD tarafından yürütülmesine devam olunur.
TCDD’nin desteklenmesi
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 6461 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği 1/5/2013 tarihinden itibaren beşinci yılın yıl sonuyla
sınırlı olarak TCDD’nin;
a) Bu Ana Statünün 19 uncu maddesinde
belirtilenlerin dışında kalan yatırımlarının finansmanı,
b) Bakım ve onarım bütçesinde yer alan finansman
açıkları,
c) TCDD Taşımacılık A.Ş.’ye yapılan sermaye
transferi nedeniyle doğan açıkları,
sermayesine mahsuben Hazine Müsteşarlığı
tarafından karşılanır.
(2) 6461 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği
1/5/2013 tarihinden önce TCDD tarafından gerçekleştirilmek üzere kamu
yatırım programına alınmış yatırımlar TCDD tarafından tamamlanır.
(3) TCDD yatırım programında yer alan çeken ve
çekilen araçlar temin edildikten sonraki üç ay içinde 6461 sayılı Kanunun
geçici 1 inci madde hükümleri çerçevesinde TCDD Taşımacılık A.Ş.’ye
devredilir.
TCDD Taşımacılık A.Ş.’nin desteklenmesi
GEÇİCİ MADDE 3 – (1) 6461 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği 1/5/2013 tarihinden itibaren beşinci yılın yıl sonuyla
sınırlı olarak TCDD Taşımacılık A.Ş.’ nin;
a) Yatırım programlarında yer alan yatırımlarının
finansmanı,
b) İşletme bütçesinde yer alan finansman
açıkları,
c) Fiili finansman açığı ile işletme bütçesinde
öngörülen arasındaki fark,
sermayesine mahsuben TCDD tarafından karşılanır.
(2) Kamu hizmeti yükümlülüğü, 6461 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği 1/5/2013 tarihinden itibaren beş yıl süreyle TCDD
Taşımacılık A.Ş. tarafından yerine getirilir.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 22 – (1) Bu Ana Statüde hüküm
bulunmayan hususlarda Kanun, KHK ve 6102 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan ana statü
MADDE 23 – (1) 28/10/1984 tarihli ve 18559
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları
İşletmesi Genel Müdürlüğü Ana Statüsü yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 24 – (1) Bu Ana Statü yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 25 – (1) Bu Ana Statü hükümlerini
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürü yürütür.
Eki için tıklayınız.
|