Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/69 E.  ,  2023/2328 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin sözleşmeli bayisi olan ... Akaryakıt Oto Yedek Parça ve Turizm Limited Şirketi'ne (... ) ait akaryakıt istasyonunda 04-05/02/2020 tarihlerinde yapılan denetimlerde, bayisinin otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermediğinin ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmediğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendi ile ikinci fıkrası uyarınca 15.322.500,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin sözleşmeli bayisi olan ... 'e ait akaryakıt istasyonunda Samsun İl Jandarma Komutanlığı ekiplerince 04/02/2020 tarihinde gerçekleştirilen denetimde düzenlenen tutanakta, "... plakalı tankerden istasyonda yer alan yeraltı tanklarına boşaltım yapıldığı, söz konusu tankerdeki yakıta ilişkin sevk irsaliyesinin 04/02/2020 tarihinde Kırıkkale ilinde bulunan ... Petrol Dağıtım A.Ş. tarafından ... plakalı tankere, '...Mahallesi ... Sokak No: ... Haymana/ANKARA' adresinde bulunan ... Petrolleri A.Ş.'ye sevk edilmek üzere düzenlendiği" tespitlerine yer verildiği, 05/02/2020 tarihinde gerçekleştirilen denetimde düzenlenen tutanakta, "İstasyonda yer alan 4 adet yer altı tankının yakıt seviyelerine ilişkin otomasyon verileri ile ıslak ölçüm verileri karşılaştırıldığında, (2), (3) ve (4) no.lu tanklarda bariz farklılıklar olduğu, 10/01/2020-05/02/2020 tarihleri arasındaki X raporlarına göre, satış miktarının 23.581,39 litre olduğu, otomasyon verilerinde ise satış miktarının 29.548,25 litre olduğu, satışlar arasında 5.966,86 litre fark olduğu, ayrıca 04/02/2020 günü baz alınarak (1) günlük plaka bazlı satış fişi kopyası alındığında, son satışın saat 21:11'de olduğu ancak otomasyon sisteminde sisteme yansıyan en son satışın 15:19'da olduğu, gün içerisinde (31) adet satışın otomasyon sistemine yansımadığı" tespitlerine yer verildiği; Öte yandan, 1240 sayılı Kurul Kararında, otomasyon sisteminde belirsizlik oranının -/+%3 veya -/+288 litre olarak belirlendiği, bayilik lisans sahibinin istasyonundaki otomasyon sistemine yansımayan fiziki dolumların bu belirsizlik oranı dahilinde kalması gerektiği,

Bu doğrultuda, dava dosyasında yer alan, 01/01/2020-04/02/2020 tarihleri arasındaki döneme ilişkin istasyon otomasyon verileri incelendiğinde; (1) numaralı yer altı tankında 06/01/2020 tarihinde dönem başı stok miktarının 2.726,30 litre, tanka dolum miktarının 3.391,60 litre, pompa satış miktarının 2.949,00 litre olduğu, bu verilere göre dönem sonu stok miktarının 3.168,90 litre olması gerekirken 3.918,20 litre olduğu, aradaki farkın 749,30 litre olduğu; (1) numaralı yer altı tankında 09/01/2020 tarihinde dönem başı stok miktarının 2.773,40 litre, tanka dolum miktarının 0 litre, pompa satış miktarının 2.154,22 litre olduğu, bu verilere göre dönem sonu stok miktarının 619,18 litre olması gerekirken 1.305,70 litre olduğu, aradaki farkın 686,52 litre olduğu; (1) numaralı yer altı tankında 13/01/2020 tarihinde dönem başı stok miktarının 1.720,20 litre, tanka dolum miktarının 0 litre, pompa satış miktarının 462,54 litre olduğu, bu verilere göre dönem sonu stok miktarının 1.257,66 litre olması gerekirken 3.160,60 litre olduğu, aradaki farkın 1.902,94 litre olduğu; (2) numaralı yer altı tankında 08/01/2020 tarihinde dönem başı stok miktarının 6.249,30 litre, tanka dolum miktarının 0 litre, pompa satış miktarının 0 litre olduğu, bu verilere göre dönem sonu stok miktarının yine 6.249,30 litre olması gerekirken 1.733,10 litre olduğu, aradaki farkın 4.516,20 litre olduğu; (2) numaralı yer altı tankında 29/01/2020 tarihinde dönem başı stok miktarının 6.249,20 litre, tanka dolum miktarının 7.543,59 litre, pompa satış miktarının 105,49 litre olduğu, bu verilere göre dönem sonu stok miktarının yine 13.687,30 litre olması gerekirken 6.249,10 litre olduğu, aradaki farkın 7.438,20 litre olduğu; (3) numaralı yer altı tankında 29/01/2020 tarihinde dönem başı stok miktarının 4.866,30 litre, tanka dolum miktarının 5.143,10 litre, pompa satış miktarının 8,79 litre olduğu, bu verilere göre dönem sonu stok miktarının 10.000,61 litre olması gerekirken 4.861,90 litre olduğu, aradaki farkın 5.138,71 litre olduğu; söz konusu veriler gibi toplamda her bir tank için 34 adet verinin yer aldığı, ancak (1) nolu tank için 11 günlük verinin, (2) nolu tank için 5 günlük verinin, (3) nolu tank için ise 7 günlük verinin uyumsuz olduğu, netice itibarıyla 34 günlük veride 11 günlük verinin 1240 sayılı Kurul Kararına göre uyumsuz olduğunun görüldüğü; Yine davalı idarece hazırlanan soruşturma raporunda 01/06/2019-31/12/2019 tarihleri arasındaki dönemde 41 günlük verinin uyumsuz olduğu hususunun tespit edildiği;

Bu itibarla, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisinin akaryakıt istasyonunda 04-05/01/2020 tarihlerinde yapılan denetimlerde, sevk irsaliyesinde farklı bir adres yazan tanker ile yer altı tanklarına dolum yapıldığı ve tanklarda yer alan yakıt seviyelerine ilişkin otomasyon verileri ile ıslak ölçüm verilerinde bariz farklılıklar olduğu hususlarının tespit edildiği, gerek 01/06/2019-31/12/2019 tarihleri arasındaki dönemde gerekse de 01/01/2020-04/02/2020 tarihleri arasındaki dönemde otomasyon verilerinde uyumsuzlukların mevcut olduğu, 04-05/01/2020 tarihlerinde yapılan denetimlerde tespiti yapılan hususların davacı şirketçe davalı Kuruma bildirildiği görülmekte ise de, bu tarihten önceki uyumsuzluklar hakkında davacı şirket tarafından yapılmış bir inceleme veya gerçekleştirilmiş bir bildirimin bulunmadığı anlaşıldığından, davacı şirket tarafından, bayisinin otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesi ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmemesi fiillerinin işlendiği hususunun sabit olduğu; Uyuşmazlıkta, davalı idarece 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tekerrür hükmü de dikkate alınarak davacı şirket hakkında iki kat ceza uygulanması yönünden yapılan değerlendirmede;

Davacı şirketin bayisi olan ...'e ait akaryakıt istasyonunda 25/10/2018 tarihinde yapılan denetimde tespiti yapılan hususlar üzerine, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, bayisinin otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesi ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmemesi fiilleri sebebiyle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca davacı şirket hakkında 1.220.624,00-TL idari para cezası uygulanmasına karar verildiği, anılan karara karşı açılan davada ... İdare Mahkemesi'nce verilen "davanın reddi" yolundaki ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davacı şirketin istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, bu kararın Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 23/06/2021 tarih ve E:2021/765, K:2021/2433 sayılı kararıyla onandığı, bu itibarla, 25/10/2018 tarihinde tespiti yapılan, bayisinin otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesi ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmemesi fiilleri sebebiyle hakkında idari para cezası uygulanan davacı şirketin, bahse konu fiil tarihinden itibaren henüz iki yıl geçmeden aynı fiilleri tekrar işlediği anlaşıldığından ve tekerrüre ilişkin hükümlerin, ikinci fiilin işlendiği tarihte yürürlükte bulunan idari para cezaları dikkate alınarak verilmesi gerektiği açık olduğundan, tekerrür hükümleri dikkate alınarak davacıya hakkında idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararında hukuka aykırılık bulunamdığı;

Öte yandan, davalı idarece, 01/06/2019-31/12/2019 tarihleri arasında, davacı şirket tarafından bayisine 188.164 litre motorin satışı gerçekleştirildiği, fiziki dolumun ise 153.898 litre olduğu, 6.000 litrelik dış satış dışında otomasyon sistemine yansımayan 28.266 litre akaryakıt dolumunun söz konusu olduğu belirtilmiş ise de, davacı şirket tarafından savunmaya cevap dilekçesi ekinde sunulan tablolara göre, bayiye satışı gerçekleştirilen akaryakıtın 26.464 litrelik kısmının 2020 yılı içerisinde tanklara dolumunun yapıldığı görülmekte olup, davalı idarenin bahse konu tespitinin eksik inceleme ve araştırma sonucunda oluşturulmuş bir tespit olduğu, bununla birlikte, yukarıda aktarılan diğer tespitler göz önünde bulundurulduğunda, bu hususun, dava konusu Kurul kararını kusurlandıracak nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, tekerrüre esas alınan ilk fiil için verilen idari para cezası kesinleşmeden dava konusu işlemin tesis edildiği, ilk idari para cezası kesinleşmeden tekerrür hükümlerin uygulanamayacağı, otomasyon verileri ile yazar kasa raporlarının çelişmesinin idari para cezasına dayanarak gösterilemeyeceği, zira yazar kasanın otomasyon sistemine dahil bir ana ekipman değil pompaya bağlı bulunan bir yan ekipman olduğu, yazar kasa verilerinin dağıtıcı firmalar tarafından uzaktan görülmesinin ve denetlenmesinin mümkün olmadığı ve mevzuatta buna yönelik bir hükmün de bulunmadı, 8 Ocak 2020 tarihindeki dönem başı stok miktarı ile dönem sonuç stok miktarı arasındaki uyumsuzluğun fark edilmesi üzerine sorunun araştırılması için servis kaydı açıldığı, otomasyon sistemindeki arızanın 10 gün içerisinde giderildiğinden bu uyumsuzluğun idari para cezasına dayanarak teşkil edemeyeceği, 13 Ocak 2020 tarihindeki dönem başı stok ile dönem sonu stok arasındaki farkın 13 Ocak'ta 23.38'de başlanan dolumun 14 Ocak'ta saat 00.04'te sonlanması nedeniyle yeraltı tankındaki ürün miktarı 13 Ocak'ta artmaya başlamış olmakla birlikte dolumun ertesi güne sarkmasının dönem başı ve dönem sonu stok miktarlarını etkilediği, uyumsuzluğun bu sebepten kaynaklandığı, 17/01/2020 tarihindeki verilerin uyumsuz olduğunun görüldüğü ve sorunun tespiti için verilerin takibine başlandığı, verilerin 20/01/2020 ve 23/01/2020 tarihlerinde de uyumsuz gelmesi üzerine, akaryakıt istasyonuna teknik servis yönlendirildiği, 26/01/2020 tarihinde akaryakıt istasyonuna giden teknik servisin, pompada sızıntı olduğunu tespit ettiği ve arızayı giderdiği, dolayısıyla, 17/01/2020, 20/01/2020 ve 23/01/2020 tarihlerindeki uyumsuzluğa neden olan arızanın 10 günlük yasal süresi içerisinde giderildiği, 27/01/2020 tarihindeki uyumsuzluğun, 26/01/2020 tarihli onarımın verileri etkilemesinden kaynaklandığı, 01/02/2020 tarihinde verilerin uyumsuz olduğunun görülmesi üzerine sorunun tespiti için verilerin takibine başlandığı, ancak, henüz 10 günlük yasal süre dolmadan, 04/02/2020 tarihinde yapılan denetimde tanklar mühürlendiğinden ve bayinin sözleşmesi feshedildiğinden, arızanın giderilmesine gerek kalmadığı, davalı kurum nezdinde bulunan tank ve pompa otomasyon sistemi verilerinde herhangi bir kayıt dışı ikmalinin ve izinsiz müdahalenin bulunmadığı, 4 Şubat 2020 tarihindeki aykırılıkların yasal süresi içerisinde Kuruma bildirdiği, konuya ilişkin ... Odası'ndan alınan uzman görüşünün Bölge İdare Mahkemesi'nce dikkate alınmadığı, ilk derece mahkemesi tarafından eksik inceleme ile ve dava dilekçesindeki iddialar karşılamadan karar verildiği, dava konusu işleme tatbik bulunan 515 sayılı Kanun'un 19 maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin anayasanın 2 maddesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler ile 08/03/2023 tarihli ara kararı cevapları incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiştir. Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,

3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4.Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,

5.Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,

6.2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 15/05/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.