14. Hukuk Dairesi

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, uluslararası eşya taşıması sırasında oluşan hasar bedelinin akdi ve fiili taşıyıcıdan tahsili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacıya ait bir adet tekne motoru emtiasının İngiltere'den Türkiye'ye davalılarca taşınmıştır. Dosya kapsamındaki belgelere göre davalı .... Ltd. Şti'nin akdi taşıyıcı; diğer davalının ise fiili taşıyıcı olarak taşıma ilişkisinde yer aldığı sabittir. Taşımacı, taşıma sırasında kendisinin ve yardımcılarının taşınan emtiaya verdiği zararlardan sorumludur. Emtianın Türkiye'de teslimi sırasında 15.06.2015 tarihinde düzenlenen tutanakla emtianın hasarlı olduğu belirlenmiştir. Tutanakta sürücünün de imzasının bulunması nedeniyle, hasar ihbarının usulüne uygun şekilde yerine getirildiği ve CMR'nin 30.maddesine göre, hasar ihbarının yapıldığı kabul edilmelidir. Dosyadaki belgelere göre, teslim edilen emtiadaki hasarın davacı tarafından giderilerek emtianın dava dışı üçüncü kişiye satıldığı, ancak alıcı tarafından satılan emtiada ayıp bulunduğu iddiasıyla 09.09.2015 tarihinde Kuşadası 3.AHM'nin 2015/475 Esas sayılı dosyasında, satılanın ayıp nedeniyle iadesi ve satım bedelinin istirdadının talep edildiği, mahkemece 21.09.2016 tarihinde satım bedelinin istirdadına karar verildiği görülmüştür. Bu aşamadan sonra davacı taşıma sırasında oluşan hasar nedeniyle 02.12.2016 tarihinde eldeki davayı açmıştır. CMR'nin 17/1. maddesine göre, taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen ve tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. CMR'nin 17/2. maddesinde eğer kayıp veya hasar; hasara uğrayan malların ambalajlanmaması yada hatalı ambalajlanmış olması halinde yükün gönderici veya alıcı tarafından alınması, yüklenmesi ve özellikleri gereği özel risklerden doğmuş ise taşıyıcının zarardan sorumlu olmayacağı düzenlenmiştir. Ancak yükün ambalajının kifayetsiz ya da ambalajsız olmasından veya araca hatalı istiflenip, sabitlenmesine bağlı tertipleme hatalarından dolayı vuku bulan hasarlardan taşıyıcı sorumlu tutulamayacağı öngörülmüş olmakla birlikte ambalaj, yükleme, boşaltma ve istifleme gönderici ve alıcıya ait olsa bile taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi ve sorumluluğunun bulunduğu yerleşik Yargıtay içtihatlarıyla kabul edilmektedir. Taşınacak emtianın ambalajsız veya ambalajının kifayetsiz olması ya da araca ve güzergaha uygun olmayan şekilde sabitlenmesi halinde taşıyıcı, göndereni uyarmadan ve CMR' nin 8 ve 9. maddelerine uygun olarak taşıma senedine çekince koymadan yükü teslim alır ve yükte bu sebepten hasar meydana gelirse; öncelikle zarara sebep olan hatayı taşıyıcının nezaret borcu esnasında kendi bilgisiyle fark edip edemeyeceğinin tespiti gerekecek; fark edebileceği durumlarda ise hasar kifayetsiz ambalaj veya istif hatasından ya da yükün usulüne uygun bir şekilde sabitlenmemesinden kaynaklansa da zararın taşıyan ve gönderen arasında paylaştırılması ve taşıyıcıya müterafik kusur atfı gerekmektedir. Dosya kapsamındaki belgelerden, taşıyıcıya sağlam olarak teslim edilen emtiada taşıma sırasında hasar oluştuğu sabittir. Davalılarca süresinde zamanaşımı defisinin ileri sürülmesi karşısında davanın zamanaşımı süresinde açılıp açılmadığının değerlendirilmesi gerekir. CMR’nin 32/1. maddesinde, sözleşme kapsamındaki taşımalardan kaynaklanan davalar bakımından zamanaşımı süresi bir yıl olarak kabul edilmiştir. Taşımacının bilerek kötü hareket olarak kabul edilecek kusurlarının söz konusu olması halinde ise zamanaşımı süresi üç yıl olarak belirlenmiştir. Öte yandan, CMR’nin 32/3. maddesi gereğince, zamanaşımının kesilmesi ve durması hususları ile ilgili olarak davanın açıldığı mahkemenin hukuku uygulanacak olup, bu durumda TBK'nın 146 ve devamı maddelerinin uygulanması gerekmektedir. Bu durumda kural olarak davadaki talebin bir yıllık süre içerisinde ileri sürülmesi gerekir. Emtianın 15.06.2015 tarihinde teslim edilmesi nedeniyle zamanaşımı süresi bu tarihte işlemeye başlar ve davanın en geç 15.06.2016 tarihinde açılması gerekir. Davacı ile dava dışı alıcı arasında görülen satım sözleşmesinden kaynaklı alacak davası ile emtiadaki ayıp belirlenerek satım bedelinin iadesine karar verilmiştir. Ancak zamanaşımı süresinin bu davadaki hüküm tarihinden başlatılması mümkün değildir. Teslim sırasında emtiada hasar olduğu tespit edilmiş ve davacı bu hasarı onararak emtiayı satmıştır. Bu nedenle mahkemece zamanaşımı süresinin tutanak tarihinden başlatılması yerindedir. CMR'nin 32.maddesi gereğince hasarın bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen bir kusurdan meydana geldiğinin kabul edilmesi halinde zamanaşımı süresi 3 yıl olarak kabul edilmelidir. Dosya kapsamındaki belgelerden ve bilirkişi raporundaki tespitlere göre, malzemelerin yurt dışı yükleme deposundan yanlış yükleme sonucu devrilerek hasar gördüğü anlaşılmıştır. Dosyadaki tespitte taşıyıcının hasarın oluşumundan kastı, kasta eş değer kusuru veya bilerek bir kötü hareketi bulunduğu kanıtlanmamıştır. İstinaf başvurusunda sunulan 15.06.2015 tarihli e-posta ile davalı ... çalışanına hasarın bildirilmesi üzerine ... çalışanı tarafından gönderilen 16.06.2015 tarihli cevabi e-postada, yükleme sırasında yüklemenin çift kat yapıldığı belirtilmiş, 02.11.2016 tarihli e-postada ise boşaltma sırasında yükün kayması nedeniyle yükte hasar oluştuğu belirtilmiştir. Belirtilen e-postada CMR'nin 32.maddesince belirlenen tanımların bilerek kötü hareket anlamına gelebilecek herhangi bir olgu bulunmamaktadır. Ayrıca, bu belgelerde, taşıtanın oyalanarak zamanaşımı süresinin geçirilmeye çalışıldığına ilişkin herhangi bir ibare de bulunmamaktadır. Bu nedenle, zamanaşımı süresinin bir yıl olarak kabul edilmesi yerindedir. Dava konusu uyuşmazlıkta zamanaşımını durduran veya kesen bir neden de bulunmamaktadır. CMR Konvansiyonundaki düzenlemeye göre taşımacının kusuru nedeniyle açılacak davaların kural olarak bir yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Taşımacının her türlü kusuru bilerek kötü hareket veya kasta eşdeğer kusur olarak tanımlanamaz. Özellikle somut olayda istifin hatalı yapılması taşımacının yüke nezaret borcu kapsamında sorumluluğunu gerektirmesine karşın, bu eylemin kasta bilerek kötü hareke veya kasta eşdeğer kusur olarak değerlendirilemeyeceği ve hasarın CMR'nin 29. maddesinde belirlenen kötü hareketten kaynaklandığına ilişkin herhangi bir kanıt bulunmadığı değerlendirilmiştir. CMR’nin 32/1. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde zamanaşımı süresinin emtiadaki hasarın niteliğine göre ve en erken teslim tarihinden olmak üzere belirleneceği ifade edilmektedir. Dosya kapsamı uyarınca emtiadaki hasarın 15.06.2015 tarihinde belirlenerek, emtianın bu tarihte alıcısına teslim edildiği sabittir. Zamanaşımı süresi bu tarihte işlemeye başlamış olup, bir yıllık süre içerisinde davacı tarafından takip başlatılmamış ve dava açılmamıştır. Olayda zamanaşımını kesen veya durduran bir nedenin bulunduğu kanıtlanmamıştır. Belirlenen maddi olgulara göre zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı hakimlik mesleğinin gerektirdiği bilgi ile çözülebileceğinden bilirkişi raporları arasındaki sorumluluğa ilişkin çelişkilerin giderilmesi gerekmez. Mahkemece CMR'nin 29, 30 ve 32. maddeleri kapsamında hasarın tespiti, ihbarı ve zamanaşımı süresinin başlangıcı ile zamanaşımı süresine ilişkin yapılan tespitler yerinde olmakla, davacı vekilinin tüm istinaf başvuru nedenlerinin esastan reddi gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.