DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2022/1784 E.  ,  2023/905 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Alt Yapı Yatırımları Genel Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/1/(D-j) maddesi uyarınca bir yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin ve bu işlemin uygun bulunmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Bakan olurunun iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Davacıya isnat olunan fiilin, davalı idarenin yetkili birimlerince bu konuda araştırma yapılmaksızın, bildirimin yapıldığı aynı günde öğrenildiğinin kabul edilmesi mümkün olmadığından, araştırma için makul süre içerisinde olmak üzere 26/04/2012 tarihinde başlatılan soruşturmanın zaman aşımına uğramadığı sonucuna varıldığı; diğer taraftan, davacının 10/07/2011 tarihinde gerçekleşen düğünü vesilesiyle elde ettiği 2.250 gr. altın ziynet eşyasını mevzuatta öngörülen süre geçtikten sonra 02/12/2011 tarihinde beyan ettiği hususunun tespitli ve çekişmesiz olduğu, 10/07/2011 tarihinde gerçekleşen düğün vesilesiyle elde edilen ziynet eşyalarına ilişkin bildirimin, Kars ili'nde görev yapan eşinin, izne ayrılıp Ankara ili'ne geldiği 10-14/11/2011 tarihinden sonra ve süresinde olmak üzere 02/12/2011 tarihinde verildiğinin iddia edildiği, ancak davacının ve eşinin düğün tarihinden dört ay gibi uzun bir süre geçmesine karşın düğünde hediye edilen ziynet eşyalarının niteliği ve niceliğinden haberdar olmamalarının hayatın olağan akışı ile bağdaşır nitelikte olmadığının anlaşıldığı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 01/11/2018 tarih ve E:2015/589, K:2018/4733 sayılı kararıyla;

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığında ... olarak görev yapan davacı ve diğer bazı görevliler hakkında "Adapazarı-Karasu Limanları ve Sanayi Tesisleri Demiryolu Bağlantısı Altyapı İnşaatı" işinin ihale ve yapım sürecinde rüşvet aldıkları iddiası ile ilgili olarak yürütülen soruşturma esnasında soruşturmacı tarafından soruşturulan kişilerden mal beyanı istendiği, daha önce verilen mal beyanları ile müfettişliğe verilen mal beyanları arasında yapılan karşılaştırmada davacının mal beyanında kayda değer bir artışın olmadığı, ancak davacının 13/12/2012 tarihli ek ifadesi ve 02/12/2011 tarihinde verdiği ek mal beyanının değerlendirilmesinden, 10/07/2011 tarihinde gerçekleşen düğününde hediye edilen 2.250 gr. altına ilişkin malvarlığı artışını, belirlenen süre geçtikten sonra 02/12/2011 tarihinde beyan ettiğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/1/(D-j) maddesi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği, Ulaştırma Bakanlığı Disiplin Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile bir yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması üzerine bakılan davanın açıldığı, 657 sayılı Kanun'un 125/1/(D-j) maddesinde düzenlenen cezanın konuluş amacı göz önünde bulundurulduğunda, davacının haksız ve geliri ile mütenasip olmayan mal edindiği ve edindiği malı gizleme maksadı taşıdığına yönelik iddia ve tespitin bulunmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, 02/12/2011 tarihinde davalı idareye mal beyanı evrakını sunduğu, bu tarihten itibaren idarenin mal beyanını öğrenmiş bulunduğu, idarenin soruşturmayı 1 ay içinde başlatmayıp, 26/03/2013 tarihinde başlattığından, soruşturma yapma yetkisinin zamanaşımına uğradığı; evlilik nedeni ile resmi nikâh ve düğün merasimi tamamlanmış olmasına karşın, eşi Kars'da çalışması nedeniyle mutat aile birliğinin tesis edilemediği, eşinin tayin işlemleri için yapılan müracaatlar sonuçsuz kalınca, aralarında soğukluk başladığı ve bu süre zarfında evlilik birliği henüz kurulmadan sona erme tehlikesi ile karşılaştığı, bu nedenle eşine takılan ziynet eşyalarının neler olduğunu ve değerlerinin ne olduğunu öğrenme imkânı olamadığı, aile dostlarının araya girmesi ile eşinin (10-14)/11/2011 tarihleri arasında Ankara iline geldiği ve sorunların kısmen de olsa çözüldüğü, eşinin 14/11/2011 tarihinde Kars iline döndüğü ve 15/11/2011 tarihinde kendi kurumuna mal bildirimini verdiği, bu tarihte eşine takılan takıların miktarını ve değerini öğrendiği, bu durumdan haberdar olması üzerine yasal süresi içerisinde (öğrendiği tarihten itibaren 1 ay) 02/12/2011 tarihinde mal bildiriminde bulunduğu; haksız ve geliri ile mütenasip olmayan mal edindiği ve edindiği malı gizleme maksadı taşıdığına yönelik iddia ve tespitin bulunmaması hususunun göz önünde bulundurulmamasının hukuka uygun olmadığı belirtilerek, ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dosya kapsamında mevcut savunmalarda belirttikleri hukuki sebepler ile İdare Mahkemesince saptanan hukuki argümanlar sonucunda verilen davanın reddine ilişkin kararının hukuka ve mevzuata uygun olduğu; davacının temyiz talebinin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin esası incelendi, gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b)Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının ONANMASINA,

3.Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,

4.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 03/05/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. (XX) KARŞI OY

X- Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkilerinin bulunmasının yanında, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme de sahiptirler. Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.

Disiplin suçu teşkil eden fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılması zorunlu olduğu gibi, soruşturmanın belirli usuller çerçevesinde yapılması da isnada maruz kalanların hukuki güvencesinin sağlanması için gereklidir. Bu itibarla, disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce kamu görevlilerinin disiplin suçu sayılacak eylemlerinin işlendiğinin öğrenilmesi halinde, bir muhakkik tayin edilerek disiplin soruşturması açılması, muhakkik tarafından soruşturulanın lehine ve aleyhine olan tüm bilgi ve belgeler toplanmak ve bilgi sahibi olanların ifadeleri ile ilgilinin ne ile suçlandığı açıkça belirtilerek savunması alınmak suretiyle yasal süresi içerisinde soruşturmanın tamamlanması, yürütülen soruşturma sonucunda, adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan hakkında muhakkikin kanaat ve teklifinin de yer aldığı soruşturma raporunun hazırlanarak raporun disiplin cezası vermeye yetkili amire veya kurula sunulması ve bunun üzerine yetkili amir ve kurullarca soruşturma dosyasının incelenerek karar verilmesi hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.

Yukarıda belirtilen ilkelerin gereği olarak soruşturma aşamasında, isnat edilen fiilden farklı ve disiplin cezasını gerektiren bir başka fiilin işlendiğinin anlaşılması durumunda ise bu fiil için yeni bir soruşturma olurunun alınması, davacının bu madde kapsamında ayrıca savunmasının istenilmesi ve buna göre tahkikatın yürütülmesi gerekmektedir.

Dava dosyasına sunulan … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nun incelenmesinden; idareye sunulan bir ihbar dilekçesi üzerine, yukarıda yer verilen disiplin ilkeleri doğrultusunda, davacı ve diğer bazı görevliler hakkında "Adapazarı-Karasu Limanları ve Sanayi Tesisleri Demiryolu Bağlantısı Altyapı İnşaatı" işinin ihale ve yapım sürecinde bir takım usulsüzlükler yapıldığı yönündeki iddialar ile ilgili olarak yasal süreler içerisinde ilgililer hakkında soruşturma açıldığı, bir müfettiş tayin edilerek yürütülen inceleme ve soruşturmalar neticesinde … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nun tanzim edildiği; söz konusu ihbar dilekçesinde rüşvet verildiğine ilişkin isnatların olması nedeniyle, dilekçede isimleri belirtilen personelin mal varlıkları ile ilgili olarak da ayrı bir inceleme yapılması gereği hasıl olduğundan bahisle bu konunun … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nda incelendiği; müfettiş tarafından soruşturulan kişilerden mal beyanı istendiği, daha önce verilen mal beyanları ile müfettişliğe verilen mal beyanları arasında yapılan karşılaştırmada davacının mal beyanında kayda değer bir artışın olmadığı, ancak davacının 13/12/2012 tarihli ek ifadesi ve 02/12/2011 tarihinde verdiği ek mal beyanının değerlendirilmesinden, 10/07/2011 tarihinde gerçekleşen düğününde hediye edilen 2.250 gr. altına ilişkin malvarlığı artışını, mevzuatta mal bilidiriminde bulunmak için belirlenen süre geçtikten sonra 02/12/2011 tarihinde beyan ettiğinden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125 inci maddesinin birinci fıkrasının "D" bendinin (j) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği görülmüştür.

Olayda, "Adapazarı-Karasu Limanları ve Sanayi Tesisleri Demiryolu Bağlantısı Altyapı İnşaatı" işinin ihale ve yapım sürecinde bir takım usulsüzlükler yapıldığı yönündeki iddialar ile ilgili olarak başlatılan soruşturma sırasında, müfettişçe, edinilen sair hususlardaki bilgilerden hareketle, davacı tarafından 657 sayılı Kanun'un 125 inci maddesinin birinci fıkrasının "D" bendinin (j) alt bendinde belirtilen "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak" fiilinin işlenmiş olabileceğine yönelik tespitte bulunulduğu anlaşılmakta olup, müfettişe tevdi edilen soruşturma konusunun dışında kalan bu hususta, fiilin sübut bulup bulmadığına ilişkin incelemenin disiplin amirince ayrıca verilecek ya da ek bir soruşturma izni ile yapılması gerektiği açıktır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nun, dava konusu işlemde davacının işlediği kabul edilerek cezalandırılan "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak" fiili yönünden, bir soruşturma izni verilmesini müteakip yapılan araştırma ve soruşturma sonucunda tanzim edilip edilmediğinin ve davacıdan iddia konusu bu eyleme ilişkin olarak savunmasının istenilip istenilmediğinin davalı idareden sorulup, bu hususa ilişkin bilgi ve belgeler talep edildikten sonra bir karar verilmesi gerekirken, bu duruma ilişkin gerekli inceleme yapılmadan verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir. Bu itibarla, davacının temyiz istemi kabul edilerek, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının eksik inceleme nedeniyle bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz. KARŞI OY

XX- Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme de sahiptirler. Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.

Disiplin suçu teşkil eden fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılması zorunlu olduğu gibi, soruşturmanın belirli usuller çerçevesinde yapılması da isnada maruz kalanların hukuki güvencesidir. Bu itibarla, disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce kamu görevlilerinin disiplin suçu sayılacak eylemlerinin işlendiğinin öğrenilmesi halinde, bir muhakkik tayin edilerek disiplin soruşturması açılması, muhakkik tarafından soruşturulanın lehine ve aleyhine olan tüm bilgi ve belgeler toplanmak ve bilgi sahibi olanların ifadeleri ile ilgilinin ne ile suçlandığı açıkça belirtilerek savunması alınmak suretiyle yasal süresi içerisinde soruşturmanın tamamlanması, yürütülen soruşturma sonucunda, adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan hakkında muhakkikin kanaat ve teklifinin de yer aldığı soruşturma raporunun hazırlanarak raporun disiplin cezası vermeye yetkili amire veya kurula sunulması ve bunun üzerine yetkili amir ve kurullarca soruşturma dosyasının incelenerek karar verilmesi hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.

Yukarıda belirtilen ilkelerin gereği olarak soruşturma aşamasında isnat edilen fiilden farklı ve disiplin cezasını gerektiren bir başka fiilin işlendiğinin anlaşılması durumunda ise bu fiil için yeni bir soruşturma olurunun alınması, yeni bir soruşturmacının atanması, davacının bu madde kapsamında ayrıca savunmasının alınması ve buna göre tahkikatın yürütülmesi gerekmektedir.

Dava dosyasına sunulan … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nun incelenmesinden; idareye verilen bir ihbar dilekçesi üzerine, yukarıda yer verilen disiplin ilkeleri doğrultusunda, davacı ve diğer bazı görevliler hakkında "Adapazarı-Karasu Limanları ve Sanayi Tesisleri Demiryolu Bağlantısı Altyapı İnşaatı" işinin ihale ve yapım sürecinde bir takım usulsüzlükler yapıldığı yönündeki iddialar ile ilgili olarak yasal süreler içerisinde ilgililer hakkında soruşturma açıldığı, bir müfettiş tayin edilerek yürütülen inceleme ve soruşturmalar neticesinde … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nun tanzim edildiği; söz konusu ihbar dilekçesinde rüşvet verildiğine ilişkin isnatların olması nedeniyle, dilekçede isimleri belirtilen personelin mal varlıkları ile ilgili olarak da ayrı bir inceleme yapılması gereği hasıl olduğundan bahisle bu konunun … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nda incelendiği; müfettiş tarafından soruşturulan kişilerden mal beyanı istendiği, daha önce verilen mal beyanları ile müfettişliğe verilen mal beyanları arasında yapılan karşılaştırmada davacının mal beyanında kayda değer bir artışın olmadığı, ancak davacının 13/12/2012 tarihli ek ifadesi ve 02/12/2011 tarihinde verdiği ek mal beyanının değerlendirilmesinden, 10/07/2011 tarihinde gerçekleşen düğününde hediye edilen 2.250 gr. altına ilişkin malvarlığı artışını, belirlenen süre geçtikten sonra 02/12/2011 tarihinde beyan ettiğinden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/1/(D-j) maddesi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği anlaşılmıştır.

Olayda, "Adapazarı-Karasu Limanları ve Sanayi Tesisleri Demiryolu Bağlantısı Altyapı İnşaatı" işinin ihale ve yapım sürecinde bir takım usulsüzlükler yapıldığı yönündeki iddialar ile ilgili olarak başlatılan soruşturma sırasında, müfettişçe, edinilen sair hususlardaki bilgilerden hareketle, davacı tarafından, 657 sayılı Kanun'un 125/1/(D-j) maddesinde belirtilen "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak" fiilinin işlenmiş olabileceğine yönelik tespitte bulunulduğu anlaşılmakta olup, müfettişe tevdi edilen soruşturma konusunun dışında kalan bu hususta, fiilin sübut bulup bulmadığına ilişkin incelemenin disiplin amirince ayrıca verilecek bir soruşturma izni ile yapılması gerekmektedir.

Bu durumda, dava konusu işlemde davacının işlediği kabul edilerek cezalandırılmasına dayanak alınan "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak" fiili yönünden bir soruşturma izni alınmadan yapılan inceleme sonucu düzenlenen soruşturma raporuna dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla, davacının temyiz isteminin kabul edilerek, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.