Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/5357 E.  ,  2023/6920 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE BULUNAN

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin …tarihli, E:…, K:…sayılı kararın onanmasına dair Danıştay Altıncı Dairesince verilen 12/04/2023 tarih ve E:2023/2287, K:2023/3796 sayılı kararın; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Dava, Eskişehir İli, Odunpazarı İlçesi, …Mahallesi, …ada, … parsel sayılı taşınmazın (eski …Mahallesi, …pafta, …ada, …parsel sayılı taşınmaz), imar planında "yol" olarak ayrılmasına rağmen kullanım amacı doğrultusunda kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlandığından bahisle, taşınmaz bedeline karşılık olarak 68.000,00 TL'nin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince; 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Usul Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesine eklenen “Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." şeklindeki cümle uyarınca, kamulaştırmasız/ hukuki el atma davalarında adli yargı mercilerinin görevli kılındığı belirtilerek, anılan mevzuat değişikliği ve "usul kurallarının derhal uygulanırlığı ilkesi" gereğince, davanın görüm ve çözümünde, 2942 sayılı Kanunun Ek.1. maddenin 1. fıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmış; belirtilen gerekçeyle ve dosyanın görevli yargı yerine gönderilmeyeceği, davacı tarafından adli yargı merciinde dava açılabileceği de belirtilmek suretiyle, davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15. maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunarak onanmıştır.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI : Dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgedeki imar planının ilk olarak 1988 yılında yapıldığı, anılan planda taşınmazın yeşil alanda yer aldığı, planın daha sonra 2004 ve 2007 yıllarında revize edildiği, taşınmazın bir kısmının yeşil alanda, bir kısmının ise yolda kaldığı, taşınmazın kamulaştırılması için gerekli işlemlerin başlatıldığı ancak davacıyla bedel hususunda anlaşmaya varılamadığı, davacı tarafından imar planının iptali istemiyle açılmış bir dava bulunmadığı, davalı idare tarafından davacının taşınmazına fiili olarak da el atılmadığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulüyle, İdare Mahkemesi kararının, Daire kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 12/04/2023 tarih ve E:2023/2287, K:2023/3796 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

MADDİ OLAY :

Eskişehir İli, Odunpazarı İlçesi, …Mahallesi, …ada, … parsel sayılı (eski …Mahallesi, …pafta, …ada, … parsel sayılı) taşınmazın imar planında "yol" olarak ayrıldığı, taşınmazın kullanım amacı doğrultusunda kamulaştırılmadığı gibi beldeyice de el konulduğu iddiasıyla, davacı tarafından, 20.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle ilk olarak adli yargıda dava açılmış; …Asliye Hukuk Mahkemesinin …tarihli, E:…, K:…sayılı kararıyla, uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği belirtilerek, davanın, görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Söz konusu görev ret kararının kesinleşmesi üzerine, taşınmaz bedeline karşılık olarak bu defa 68.000,00 TL'nin, davanın görevsiz mahkemedeki açılış tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle, idari yargıda dava açılmıştır.

İdare Mahkemesince, tazminat bedelinin belirlenmesi amacıyla 23/06/2022 tarihinde mahallinde gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 19/07/2022 tarihli bilirkişi raporunun 3. sayfasında, keşif günü parselin bulunduğu alanın çim ekilmek suretiyle yeşil alan olarak düzenlendiği, bu suretle taşınmaza fiilen el atıldığı belirtilmiş; bunun üzerine Mahkemece, 20/07/2022 tarihinde, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğundan bahisle,

Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca, görevli yargı yerinin belirlenmesi istemiyle Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmuştur.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 31/10/2022 tarihli, E:2022/500, K:2022/599 sayılı kararıyla, fiili durumu göstermesi açısından itibar edilen bilirkişi raporunda, dava konusu taşınmaza çim ekilerek yeşil alan olarak düzenlendiği belirtildiğinden, taşınmazın tamamı açısından fiili el atmanın varlığı kabul edilerek, davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre çözülmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna, İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüyle, … Asliye Hukuk Mahkemesinin …tarihli, E:…, K:…sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Anılan karar, dava dosyasıyla birlikte, 14/12/2022 tarihinde İdare Mahkemesince teslim alınmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 22/06/1979 tarihli, 16674 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun "Mahkemenin görevi" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir. " hükmüne; "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesinin 1. fıkrasında, "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. " hükmüne; "Kararların bildirilmesi" başlıklı 28. maddesinin 2. fıkrasında, "İlgili yargı mercileri ile bütün makam, kuruluş ve kişiler; mahkeme kararlarına uymak, geciktirmeksizin onları uygulamakla ödevlidirler. " hükmüne; "Kararların kesinliği ve yayınlanması" başlıklı 29. maddesinde ise, "Uyuşmazlık Mahkemesinin kararları kesindir. Başkanın uygun göreceği kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. " hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmeye yetkili olan Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarının kesin olduğu; ilgili yargı mercilerinin, bu kararlara uymak ve onları geciktirmeksizin uygulamakla ödevli olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan, hukuki el atma nedeniyle açılan tam yargı davalarıyla fiili el atma nedeniyle açılan tazminat davalarının birbirlerinden farklı olduğu, hukuki el atma nedeniyle açılan tam yargı davalarının 3194 sayılı ve 2942 sayılı Kanunlar çerçevesinde çözümlenmesi gerekirken, fiili el atma nedeniyle açılan tazminat davalarının, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği bilinmektedir.

Bakılan davada, İdare Mahkemesinin 20/07/2022 tarihli başvurusu üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince verilen 31/10/2022 tarihli, E:2022/500, K:2022/599 sayılı kararla, dava konusu taşınmaz açısından fiili el atmanın varlığı kabul edilerek, davanın adli yargıda, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre çözülmesi gerektiğine ve bu nedenle, … Asliye Hukuk Mahkemesince daha önce verilen … tarihli, E:…, K:…sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesine rağmen, İdare Mahkemesince,

Uyuşmazlık Mahkemesinin söz konusu kesin kararına aykırı olarak, davada hukuki el atmanın varlığı kabul edilmek suretiyle, yargılamaya Kamulaştırma Kanunu kapsamında devam edilmiş ve anılan Kanunun Ek-1. maddesinde, 26/11/2022 tarihli, 32025 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Usul Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesiyle yapılan değişiklik doğrultusunda, davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, …Mahkemesinin …tarihli, E:…, K:…sayılı kararı doğrultusunda, uyuşmazlıkta fiili el atmanın varlığı kabul edilerek, davanın görev yönünden reddine ve yine anılan karar uyarınca, dosyanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmek üzere, görevli ve yetkili …Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından; davanın Kamulaştırma Kanununun Ek-1. maddesi nedeniyle görev yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında gerekçesi itibarıyla hukuki isabet, sonucu itibarıyla ise hukuka aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davalının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle görev yönünden reddine ilişkin, …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 27/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.